ÜCRET GELİRLERİNİN BEYANINA İLİŞKİN SON YASAL DÜZENLEMELER   

30 Ekim 2003

Veysi YEŞİLKAYA

SMMM

vydenetim@e-kolay.net

ÜCRET GELİRLERİNİN BEYANINA İLİŞKİN SON YASAL DÜZENLEMELER

1999-2002 yılları arasında yürürlükte bulunan Gelir Vergisi Kanunu’nun beyanname verilmeyen halleri düzenleyen 86 maddesinin 4842 sayılı kanunla kaldırılan 1-a bendi hükmüne göre, tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler, birden fazla işverenden elde edilmiş olup olmadığına ve toplam tutarına bakılmaksızın tamamı beyan kapsamı dışında tutulmuş idi. Fakat 4842 sayılı kanun ve son olarak 4962 sayılı kanun ile yapılan değişikliklerle, 2003 yılında elde edilen ücret gelirlerine de uygulanmak üzere, birden fazla işverenden elde edilmesi ve belli bir tutarı aşması gibi şartları taşıması durumunda ücret gelirleri için beyan zorunluluğu getirilmiştir.

24.04.2003 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan 4842 sayılı kanun ile GVK’nun 86 maddesi yeniden düzenlenerek birden fazla işverenden ücret almakla beraber ücret dışındaki gelirleri için beyanname vermek zorunda olmayan ve birden sonraki işverenden aldıkları ücretlerin toplamı GVK’nun 103'üncü maddesinde yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı (2003 yılı için 12.000.000.000 TL) aşmayan yükümlülerin, tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücret gelirleri beyan kapsamı dışında bırakılmıştır.

4842 sayılı kanun ile yapılan bu düzenleme 07.08.2003 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan 4962 sayılı kanun ile yeniden düzenlenerek ‘’ücret dışındaki gelirleri için beyanname vermek zorunda olmayan’’ ibaresi madde metninden çıkarılmıştır. 4962 sayılı kanun ile yapılan son düzenlemeye göre 2003 yılında elde edilecek ücretler için tek işverenden alınması ve tevkif suretiyle vergilendirilmiş olması koşulu ile tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname verilmeyecek ve diğer gelirler için yıllık beyanname verilse bile tek işverenden alınan bu ücretler yıllık beyannameye dahil edilmeyecektir. Ayrıca birden fazla işverenden ücret almakla beraber, birden sonraki işverenden alınan ücretlerin toplamı, GVK’nun 103'üncü maddesinin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı (2003 yılı için 12.000.000.000 TL) aşmayan ve tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler de beyan kapsamı dışında bırakılmıştır. Yani 2003 yılında birden sonraki işveren veya işverenlerden elde edilen ücretler toplamı 12 milyar lirayı aşmadığı sürece, beyana tabi başka gelirler bulunsa dahi birden fazla işverenden alınan ücretler aynen tek işverenden alınan ücretler gibi kabul edilecek ve dolayısıyla beyan dışı bırakılacaktır.

Ancak birden sonraki işverenden alınan ücret toplamı GVK’nun103'üncü maddesinde yazılı tarifenin ikinci diliminde yer alan tutarı (12.000.000.000 TL) aşması durumunda sadece birden sonraki işverenlerden elde edilen ücret gelirleri değil, birinci işverenden alınan ücret de dahil olmak üzere bir ve birden sonraki işverenlerden elde edilen toplam ücret tutarının tamamı yıllık gelir vergisi beyannamesine dahil edilip beyan edilecektir.

Örneğin; 2003 yılında Prof. Bay Savaş ve Prof. Bayan Nur üniversiteden 36.000.000.000 TL. tutarında yıllık ücret almaktadırlar. Bu kişilerin piyasadaki bir takım şirketlere yapmış oldukları danışmanlık hizmeti karşılığında da Prof. Bay Savaş 15.000.000.000 TL ve Prof. Bayan Nur ise 10.000.000.000 TL yıllık ücret aldığını varsayalım. Buna göre bu şahısların ücret gelirlerine ilişkin beyan durumları aşağıdaki gibi olacaktır.

Yukarıdaki örneğe göre Prof. Bayan Nur’un birden sonraki işverenden almış olduğu ücret toplamı yasal sınır olan 12 milyarın altında olduğu için 2003 yılı ücret gelirleri dolayısıyla yıllık gelir vergisi beyannamesi vermeyecek veya yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gereken başka geliri bulunsa bile ücret gelirini yıllık beyannameye dahil etmeyecektir. Diğer yandan Prof. Bay Savaş ise birden sonraki işverenden almış olduğu ücret toplamı 12 milyardan fazla olduğundan dolayı 2003 yılı ücret gelirleri dolayısıyla yıllık gelir vergisi beyannamesi verecek veya yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gereken başka geliri bulunması durumunda ücret gelirini yıllık beyannameye dahil edecektir.

Sonuç olarak, tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücret gelirlerinin belirli koşullar dahilinde de olsa beyana tabi tutulup tekrardan vergilendirilmesi aynı gelir unsuru üzerinden adil olmayan bir çifte vergilendirmeye yol açacağı, tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücret gelirlerinin tamamının beyan kapsamı dışında bırakılması gerektiği ve mevcut yasal düzenlemenin devamında ısrar edilmesi durumunda ise birinci işverenin neye göre tespit edileceği hususunda vergi idaresinin açıklama yapması gerektiği görüş ve kanaatindeyiz.