|
05
Mayıs 2004 Tarihli Resmi Gazete
Sayı:
25453
Maliye
Bakanlığından:
Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği
(Sıra No: 334)
Bakanlığımıza intikal eden olaylardan, Vergi Usul
Kanunu ile ilgili bazı konularda oluşan tereddütleri gidermek ve uygulama
birliği sağlamak amacıyla aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli
görülmüştür.
I.
HAVA YOLU TAŞIMACILIĞINDA KULLANILAN YOLCU BİLETLERİ
Bilindiği üzere, uluslararası tarifeli hava yolu taşımacılığı
yapan IATA (Uluslararası Hava Taşıyıcıları Birliği) üyesi hava yolu şirketleri
tarafından, IATA standartlarına göre yolcu taşıma biletleri düzenlenmekte ve
havacılıkla ilgili uluslararası mevzuata uygun olarak, bilet üzerinde bulunması
zorunlu bilgileri içeren ve IATA standartlarına göre basımı gerçekleştirilen
yolcu biletleri kullanılmaktadır.
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 227 nci maddesinin birinci
fıkrasında, bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça bu Kanuna göre tutulan ve üçüncü
şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait kayıtların tevsikinin mecbur
olduğu; dördüncü fıkrasında, Maliye Bakanlığının, düzenlenmesi mecburi olan
belgelerde bulunması gereken zorunlu bilgileri belirleyebileceği, 233 üncü
maddesinde de birinci ve ikinci sınıf tüccarlarla kazancı basit usulde tespit
edilenler ve defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilerin, fatura vermek
mecburiyetinde olmadıkları mal satışları veya hizmet bedellerini perakende satış
fişi, makineli kasaların kayıl ruloları veya giriş ve yolcu taşıma biletleri ile tevsik
edecekleri belirtilmiştir.
Anılan Kanunun mükerrer 257 nci maddesinin l numaralı bendinde;
"Mükellef ve meslek grupları itibariyle muhasebe usul ve esaslarını tespit
etmeye, bu Kanuna göre tutulmakta olan defter ve belgeler ile bunlara ilaveten
tutulmasını veya düzenlenmesini uygun gördüğü defter ve belgelerin mahiyet,
şekil ve ihtiva etmesi zorunlu bilgileri belirlemeye, bunlarda değişiklik
yapmaya; ...", 3 numaralı bendinde ise "Tutulması ve düzenlenmesi zorunlu
defter, kayıt ve belgelerin mikro film, mikro fiş veya elektronik bilgi ve kayıt
araçlarıyla yapılması veya bu kayıt ortamlarında saklanması hususunda izin
vermeye veya zorunluluk getirmeye, ..." Maliye Bakanlığının yetkili olduğu
hükümleri bulunmakladır.
Söz konusu maddelerin Bakanlığımıza verdiği yetkilere dayanılarak
hava yolu taşımacılığı yapanların, gerek yurt dışı gerekse de yurt içi
uçuşlarına ilişkin IATA kuralları çerçevesinde satış işlemlerine ait
kayıtlarının dayanağı olarak tanzim edilen yolcu taşıma biletlerim aşağıdaki
esaslara uygun olarak düzenlemeleri gerekli görülmüştür.
1.1.
Elektronik Ortamda Düzenlenecek Yolcu Biletleri
Hava yolu taşımacılığı yapan IATA üyesi şirketler tarafından,
aşağıdaki asgari bilgileri içeren ve fatura yerine geçen
"Elektronik Yolcu Bileti" düzenlenebilecektir.
Bu
biletlerde;
a)
- Düzenleyenin adı-soyadı/unvanı, adresi, bağlı olduğu vergi dairesi, vergi
kimlik numarası,
-
Yolcunun adı-soyadı, varsa vergi dairesi ve vergi kimlik numarası, T.C. Kimlik
numarası,
- Düzenlenme tarihi,
- Seri ve sıra numarası (seri no olarak bileli
düzenleyen her müstakil şube veya acentenin harf veya rakamlardan oluşan kod
numarası, sıra numarası olarak da havayolu şirketinin LATA nezdindeki kod
numarası ile başlayan toplam 13 haneli bilet numarası)
- Yapılan hizmetin
nevi ve tutarı yer
alacaktır.
b. Havayolu şirketleri yukarıdaki bilgileri
içerir basılı kağıt kullanmak veya kaşe ya da damga tatbik etmek, acenteler de
kaşe basmak ve imza atrnak suretiyle bilet düzenleyeceklerdir.
c. Seri ve sıra numaralarının matbaa baskılı
olması zorunlu olmayıp, bu numaralar bilgisayar kullanılarak biletin
düzenlenmesi esnasında kaydedilebilecektir.
d) Biletler bir örnek düzenlenebilecek,
bilet bilgileri elektronik ortamda saklanacaktır.
1.2.
Elektronik Ortam Dışında Düzenlenecek Yolcu Biletleri
IATA üyesi olup hava yolu taşımacılığı yapan mükellefler,
elektronik ortamda bilet düzenleyebilecekleri gibi mevcut uygulamada düzenlenen,
IATA kuralları çerçevesinde tanzim edilen yolcu biletlerini
de kullanabileceklerdir.
Vergi Usul Kanununun 227 ve mükerrer 257 nci maddelerinin vermiş
olduğu yetkilere istinaden bu biletlerin fatura yerine geçen
belge olabilmesi için, biletlerde düzenleyenin adı- soyadı/unvanı, yolcunun adı-soyadı, düzenlenme tarihi,,
seri ve sıra numarası (seri no olarak bileti düzenleyen her müstakil şube veya
acentenin harf veya rakamlardan oluşan kod numarası, sıra numarası olarak da
havayolu şirketinin IATA nezdindeki kod numarası ile başlayan toplam 13 haneli
bilet numarası), yapılan hizmetin nevi ve tutarının bulunması zorunludur. Söz
konusu biletler en az iki örnek olarak düzenlenecek, ikinci örnekleri
saklanacaktır.
1.3.Düzenlenecek
Yolcu Biletlerinde Kalma Değer Vergisi Uygulaması
Hava yolu taşımacılığı
yapan IATA üyesi şirketler ile ilgili katma değer vergisi, bu faaliyetleri
yürütenler tarafından bilette gösterilen vergi dahil tutar üzerinden iç yüzde
yoluyla hesaplanıp beyan edilecektir. Yurt dışı taşımalarda katma değer vergisi
hesaplanıp beyan edilmeyeceği tabiidir.
Hava yolu taşımacılığı hizmetinden yararlanan katma değer vergisi
mükellefleri, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 29 ve müteakip
maddelerinde düzenlenen vergi indirimine ilişkin hükümlere bağlı kalmak
şartıyla, bilette gösterilen vergi dahil tular üzerinden iç yüzde yoluyla hesapladıkları vergiyi
indirim konusu yapabileceklerdir.
1.4.
Yolcu Biletlerine İlişkin Bilgi Verme
IATA üyesi olup hava yolu taşımacılığı yapan mükellefler
tarafından düzenlenecek biletlerin, anlaşmalı matbaalara bastırılması veya
notere tasdik ettirilmesi zorunlu olmayıp, acenteleri tarafından düzenlenenler
de dahil olacak şekilde aylık dönemler itibariyle fatura
yerine geçmek üzere düzenledikleri
yolcu biletlerinin seri ve sıra numaralan ile yurtiçi ve yurtdışı hasılat
miktarlarım içeren bilgileri değiştirilemez, silinemez, dışarıdan müdahale
edilemez biçimde ve manyetik ortamda (aylık dönemin bitimini izleyen ayın son
günü mesai saati bitimine kadar) Bakanlığımıza
göndereceklerdir.
II.
ŞEHİRLER ARASI YOLCU TAŞIMA İŞİYLE
UĞRAŞANLARIN DÜZENLEYECEKLERİ YOLCU LİSTELERİ
173 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel
Tebliğinin(1) (C) bölümünün 5
inci maddesinde, şehirler arası yolcu
taşıma işiyle uğraşan otobüs işletmecilerinin, kendi otobüsleri ile yaptıkları
veya otobüs acenteleri (komisyoncuları) aracılığıyla bağımsız otobüs sahiplerine
yaptırdıkları yolcu taşıttırma hizmeti karşılığında düzenlenecek yolcu
listelerinin nasıl ve kimler tarafından düzenlenmesi gerekliği hususları
örnekleri ile açıklanmıştır.
Ancak, Bakanlığımıza
intikal eden bazı olaylardan, aynı şehir içinde birden fazla terminal veya
yazıhaneden çıkış olması durumunda yolcu listesinin nasıl düzenleneceği
hususunda tereddütler oluştuğu anlaşılmıştır.
Aynı şehir içinde birden fazla terminalden veya yazıhaneden yolcu
alınmasının söz konusu olduğu durumlarda, taşıtın ilk hareket merkezinden
çıktığı noktada taşıtta bulunan yolcular için yolcu taşıma bileti düzenlenmiş
olması şartıyla yolcuların alındığı en son hareket noktası çıkışına kadar yolcu
listesi düzenlenmemesi, en son çıkıştan itibaren otobüste bulunan tüm yolcuları
gösteren yolcu listesi düzenlenmesi gerekmekledir.
III.
KUR FARKLARI
163 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği(2) ile yatırımların
finansmanında kullanılan kredilere ilişkin faiz giderleri ile yurt dışından
döviz kredisi ile sabit kıymet ithal edilmesi nedeniyle ortaya çıkan kur
farklarının, aktifleştirme tarihine kadar olan kısmının maliyete intikal
ettirilmesi, aktifleştirildikten sonraki döneme ilişkin olanların ise seçimlik
hak olarak doğrudan gider yazılması veya maliyete intikal ettirilmek sureliyle
amortismana tabi tutulması gerektiği açıklanmış bulunmaktadır.
Lehe oluşan kur farklarının da aktifleştirme işleminin
gerçekleştiği dönemin sonuna kadar oluşan kısmının maliyetle ilişkilendirilmesi)
aktifleştirildikten sonraki döneme ilişkin olanların ise kambiyo geliri olarak
değerlendirilmesi veya maliyetten düşülmek suretiyle amortismana tabi tutulması
gerekecektir. Ayrıca, daha sonraki dönemlerde, seçimlik
olarak hangi hak kullanılmışsa o
yönteme göre işlem yapılmasına devam edilecektir.
IV.
FİNANSAL KİRALAMA
Vergi Usul Kanununa 4842 sayılı Kanunla(3) eklenen ve finansal kiralama işlemlerinde değerleme hükümlerini düzenleyen
mükerrer 290, inci maddeye ilişkin açıklamalara 319 sıra numaralı Vergi Usul
Kanunu Genel Tebliğinde yer verilmiştir.
319 sıra numaralı Genel Tebliğin(4) (I) Tanımlar bölümünün 5 numaralı
bendinin (a) alt bendinde yer alan parantez içi büküm bu Tebliğin Resmi
Gazete'de yayımlandığı tarih itibarıyla yürürlükten
kaldırılmıştır.
V.
KATMA DEĞER VERGİSİ İÇİN ŞÜPHELİ
ALACAK KARŞILIĞI AYRILMASI
Bakanlığımıza yansıyan olaylardan, kredili mal veya hizmet
satışları üzerinden hesaplanan katına değer vergisinin tahsilinin şüpheli hale
geldiği durumda karşılık ayrılıp ayrılamayacağı hususunda tereddüde düşüldüğü
görülmüştür.
Vergi Usul Kanununun 323 üncü maddesinde bir alacağın şüpheli
alacak olarak değerlendirilmesinde aranılan şartlar gösterilmiştir.
Katma değer vergisi, ekonomik faaliyetlerin doğal bir sonucu
olarak ortaya çıkan ve işletmenin alışları sırasında ödediği, işletme
alacaklarının bir unsurunu teşkil eden ve doğrudan doğruya mal (veya hizmet)
tesliminden (veya ifasından) kaynaklanan bir alacaktır.
Bu itibarla, katma değer vergisinden kaynaklanan alacak için
şüpheli alacak karşılığı ayrılabilmesi; yukarıdaki madde hükmünde yer alan
şartların mevcut olması, alacağın ilgili dönemin kayıtlarına girmesi ve katma
değer vergisi beyannamelerinde beyan edilmesi halinde mümkün
olacaktır.
VI.
2004 YILI İLK GEÇİCİ VERGİ DÖNEMİNDE
UYGULANACAK YENİDEN DEĞERLEME
ORANI
Geçici vergi uygulamasına ilişkin olarak 193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununun mükerrer 120 nci maddesinde yer alan geçici vergi dönemleri Uç ay,
beyan süresi de üç aylık dönemi izleyen ikinci ayın onuncu günü akşamı olarak
belirlenmiştir.
Diğer taraftan, 5024 sayılı Kanunun geçici I inci maddesinde,
dileyen mükelleflerin enflasyon düzeltmesi yapmayacakları belirtilmiştir. Bu.
hükme göre, dileyen mükellefler 2004 yılı ilk geçici
vergilendirme dönemine münhasır
olarak eski hükümlere göre işlem yapabileceklerdir.
Bu nedenle, 2004 yılı ilk geçici vergi döneminde 5024 sayılı
Kanundan önceki hükümlere göre işlem yapmak isteyen mükellefler için, üç aylık
geçici vergi döneminde uygulanacak yeniden değerleme oram %
3,4 (yüzde üç virgül dört) olarak tespit edilmiştir.
Tebliğ
olunur.
(1)
3/4/1986 tarihli ve 19067 sayılı Resmi Gazele'de yayımlanmıştır.
(2)
27/1/1985 tarihli ve 18648 sayılı
Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
(3)
24/4/2003 tarihli ve 25088 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
(4)
1/7/2003 tarihli ve 25155 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
| 
VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ
(SIRA NO:334)