|
T.C.
İÇİŞLERİ
BAKANLIĞI
Emniyet
Genel Müdürlüğü
Genelge
No :
155
Genelge
Tarihi : 02.10.2003
Sayı
: B.05.1.EGM.0.13.05.03.
Konu
: Yabancıların Çalışma
İzinleri, Çalışma Vizeleri ve İkamet Tezkereleri.
D
O S Y A
İLGİ
:
a)
4817
Sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında
Kanun.
b)
29.08.2003 tarih ve 25214 sayı ile Resmi Gazete’de yayımlanan
Yabancıların Çalışma
İzinleri Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliği.
c)
29.08.2003 tarih ve 25214 sayı ile Resmi Gazete’de yayımlanan
Doğrudan
Yabancı Yatırımlarda Yabancı Uyruklu Personel İstihdamı
Hakkında Yönetmelik.
d)
17.07.2000 tarih ve 162 sayılı genelgemiz.
e)
20.03.2003 tarih ve 49 sayılı genelgemiz.
f)
15.08.2003 tarih ve 130 sayılı genelgemiz.
Bugüne
kadar yabancıların Türkiye’de çalışma izinleri
işlemleri, 71 Kanun ve yine bazı kanunlara dayanılarak
çıkarılan Yönetmelikler çerçevesinde
yürütüle gelmiştir.
Bu
nedenle;
-Mevzuat
dağınıklığını gidermek,
-Etkin
denetim mekanizması oluşturmak,
-Denetimle
birlikte caydırıcı cezalar tatbik etmek,
-Bürokratik
işlemlerden kaynaklanan gecikmeleri azaltmak,
-Bu
konuda bir veri bankası oluşturabilmek,
-Yabancıların
çalışma izinlerini AB müktesebatı ile uyumlu
hale getirmek,
-Türkiye’nin
ihtiyaç duyduğu gerçek yabancı işgücünün
Türkiye’ye gelmesini sağlamak,
amacı
ile hazırlanan “4817 Sayılı Yabancıların Çalışma
İzinleri Hakkında Kanun” 06.03.2003 tarihinde 25040
sayı ile, bu Kanunun 22 nci maddesine istinaden hazırlanan
“Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun
Uygulama Yönetmeliği” (YÇİHKUY)’de 29.08.2003
tarihinde 25214 sayı ile Resmî Gazete’de yayımlanmış,
06.09.2003 tarihinden itibaren gerek Kanun gerekse Yönetmelik
yürürlüğe girmiştir.
Bunun
yanında, yukarıdaki düzenlemelere paralel olarak
4817 Sayılı Kanunun 23 ncü maddesi uyarınca, “Doğrudan
Yabancı Yatırımlarda Yabancı Uyruklu Personel İstihdamı
Hakkında Yönetmelik” (DYYYUPİHY)’de 29.08.2003
tarih ve 25214 sayı ile Resmî Gazete’de yayımlanarak
yürürlük kazanmıştır.(Anılan Kanun ve
Yönetmelikler ile başvuruda istenilen belge formlar
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının
www.csgb.gov.tr
adresinden temin edilebilir.)
Dolayısıyla,
yabancıların Türkiye’de çalışma izinleri
ile ilgili işlemlerde yeni bir döneme girilmiş
olup, bundan böyle yabancıların çalışma
izni işlemleri aşağıda belirlenen usul ve esaslar üzerinden
yürütülecektir:
A-ÇALIŞMA İZNİ BAŞVURULARI
Yabancılar
çalışma izni başvurularını yurt dışından Türkiye
Cumhuriyeti temsilciliklerine,
Türkiye’de
öğrenim amacıyla verilen ikamet izinleri hariç
en az 6 ay süreli ikamet izni almış olup da bu
süresi sona ermemiş olan yabancılar veya bunların
işverenleri ise yurt içinden Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığına doğrudan yapabileceklerdir.(YÇİHKUY
Md.6-7)
Ancak,
turistik vize ya da çalışma amacı dışındaki vizelerle
veya iki ülke arasındaki vize muafiyeti programı
ve diğer vize kolaylıklarından yararlanarak Türkiye’ye
gelmiş olan ve ikamet tezkeresi olmayan yabancıların,
çalışma izni için yurt içinden
başvuruları alınmaz.(YÇİHKUY Md.7) (Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı )
Diğer
taraftan, özellik arzeden doğrudan yabancı yatırımlarda
istihdam edilecek kilit personel statüsündeki
yabancılar veya bunların işverenleri; yabancının Türkiye’de
yasal olarak bulunması halinde, çalışma izni
müracaatlarını doğrudan Bakanlığa yapabilirler.(DYYYUPİHY
Md.8) (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
)
B-ÇALIŞMA İZİNLERİNİN VERİLMESİ
Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ilgili bakanlık ve
mercilerin görüşlerini de dikkate almak suretiyle
çalışma izni başvurusunu sonuçlandırır.
Çalışma izni kararı, Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı tarafından yurtdışından yapılan
başvurularda başvuru yapan yabancıya iletilmek üzere
Türkiye Cumhuriyeti temsilciliklerine, yurtiçinden
yapılan başvurularda ise yabancıya veya işverene bildirilir.(YÇİHKUY
Md.18) (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
)
Bunun
yanında, çalışma iznine ilişkin olumlu kararlar,
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından
ikamet izni işlemleri için yabancının çalışacağı
işyerinin bulunduğu valiliğe, bağımsız çalışma
izni verilen yabancılar için ise yabancının ikamet
ettiği valiliğe bildirilir. (YÇİHKUY Md.i8) (Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)
C-ÇALIŞMA İZİNLERİNİN GEÇERLİLİĞİ
Bilindiği
üzere, 5683 Sayılı Yabancıların Türkiye’de
İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanunun 3 ncü maddesi
uyarınca, ilgili kurumlarca verilen çalışma izinleri,
emniyet makamlarından alınacak “çalışma amaçlı
ikamet tezkeresi” ile geçerlilik kazanmaktadır.
Eskiden olduğu gibi Türkiye’de çalışacak
bir yabancının sırası ile;
-Çalışma
izni, (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)
-Çalışma
vizesi, (Türkiye’nin dış temsilcilikleri)
-Çalışma
amaçlı ikamet tezkeresi, (ilgili emniyet makamları)
alma
işlemlerini tamamlamış olması gerekmektedir.
D- DIŞ TEMSİLCİLİKLERİMİZE YAPILAN
ÇALIŞMA İZNİ VE ÇALIŞMA VİZESİ BAŞVURULARINDA
İZLENECEK YÖNTEM
Dış
temsilciliklerimiz kanalı ile çalışma izni ve
çalışma vizesi ile buna bağlı olarak emniyet
makamlarından çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi
alınması sırasındaki bürokratik işlemlerin ortadan
kaldırılması amacıyla 29.08.2003 tarihinde ilgili Bakanlıklar
ile yapılan protokol uyarınca aşağıda belirlenen esaslara
göre hareket edilmesi uygun görülmüştür:
Yurt
dışından yapılan çalışma izni ve vizesine ilişkin
müracaatlar Dışişleri Bakanlığı kanalı ile Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı
ve MİT Müsteşarlığına eş zamanlı olarak gönderilir.(Dışişleri
Bakanlığı)
Bu
talepler, Dışişleri Bakanlığının teleks mesajının tarihi
esas alınarak, 30 gün içerisinde Bakanlığımızdan
olumsuz bir cevap alınmadığı takdirde, ikamet tezkeresi
verilmesine esas teşkil edecek çalışma izni ve
çalışma vizesi hakkındaki görüşümüz
olumlu kabul edilecektir. (Çalışma ve Sosyal
Güvenlik, Dışişleri ve İçişleri Bakanlıkları
)
Bunun
yanında, yukarıdaki düzenlemelere paralel olarak
4817 Sayılı Kanunun 23 ncü maddesi uyarınca, “Doğrudan
Yabancı Yatırımlarda Yabancı Uyruklu Personel İstihdamı
Hakkında Yönetmelik” kapsamındaki çalışma
izni ve vizesi taleplerinde bu süre on gün
olarak kabul edilecektir.(Çalışma ve Sosyal Güvenlik,
Dışişleri ve İçişleri Bakanlıkları )
E-ÇALIŞMA VİZESİ ŞARTI VE
İSTİSNASI
a.Türkiye’de
öğrenim amacıyla verilen ikamet izinleri hariç,
herhangi bir sebebe istinaden en az altı ay süreli
ikamet izni almış olup da bu izin süresi içerisinde
çalışma izni verilmiş olan yabancılardan (çalışma
izninin verildiği tarihte ikamet tezkeresinin süresi
sona ermiş olan yabancılar ise çalışma vizesi
almak zorundadırlar),
b.
Süresi sona eren çalışma izninin uzatılması
için, sürenin bitiminden itibaren en geç
onbeş gün içinde uzatma başvurusunda bulunulması
gerekmekte olup, bu süreden sonra yapılan uzatma
başvuruları, ilk defa başvuru yapan yabancılara uygulanan
esaslara tabi olacağından (YÇİHKUY Md.8) anılan
süre içerisinde çalışma izni uzatma
başvurusu kabul edilerek çalışma izin süresi
uzatılan yabancılardan,
c.4817
Sayılı Kanunun 2 nci maddesinin b fıkrası ile kapsam
dışı bırakılan ve kanunlarla verilen yetkiye dayanarak
Bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarında bizzat
istihdam edilen yabancılardan,
Türkiye’nin
dış temsilcilikleri kanalıyla çalışma vizesi
almaları koşulu aranmaz.
F-ÇALIŞMA İZİNLERİNİN TÜRLERİ
a.Süreli Çalışma İzni
Belirli
bir işyeri veya işletmede ve belirli bir meslekte çalışmak
ve en çok bir yıl geçerli olmak üzere
verilen izindir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı süreli çalışma izninin geçerlilik
alanının şehir, idarî sınır veya coğrafî
bölge gibi girdileri baz alarak genişletebilme
veya daraltma yetkisine sahiptir. Şayet böyle bir
durum söz konusu ise Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı bu kararını ilgili mercilere
bildirir.
Bir
yıllık kanunî çalışma süresinden sonra
aynı iş yeri veya işletme ve aynı meslekte çalışmak
üzere çalışma izninin süresi en fazla
iki yıl daha; üç yıllık kanunî çalışma
süresinin sonunda ise aynı meslekte dilediği iş
verenin yanında çalışmak üzere çalışma
izninin süresi en fazla üç yıl daha
uzatılabilecektir. (Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı)
Çalışma
izni ve çalışma vizesi işlemlerini tamamlayan
yabancılara çalışma izin süresine paralel
olarak, resen çalışma amaçlı ikamet tezkeresi
tanzim edilecektir. Aynı şekilde, süresi bittiğinde
de çalışma izni süresine paralel olarak
resen uzatılacaktır.(ilgili valilik)
Türkiye’ye
çalışmak üzere gelen bir yabancının eş ve
bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına
da yabancının kendisi ile birlikte en az beş yıl kanuni
ve kesintisiz ikamet etmiş olmaları koşuluyla Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çalışma
izni verilebilecektir. Ancak bunların çalışabilmleleri
için öğrenci olmamaları koşulu aranacaktır.
(YÇİHKUY Md.28-30) (Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı, ilgili valilik)
En
az beş yıllık kanunî ve kesintisiz ikamet koşulunun
yerine getirilip getirilmediği ise emniyet makamlarından
alınacak belge ile kanıtlanacaktır. Bu belgenin tanziminde,
genelgenin kanunî ve kesintisiz ikameti gösterir
belgenin tanzimi ve ibrazına ilişkin usullerin
belirlendiği “G” bölümüne göre hareket
edilecektir. (YÇİHKUY Md.29) (Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ilgili valilik)
b.Süresiz Çalışma İzni
Türkiye’de
en az sekiz yıl kanuni ve kesintisiz ikamet eden veya
toplam altı yıl kanunî çalışması olan yabancılara;
belirli bir işletme, meslek, mülkî veya coğrafî
alanla sınırlandırılmaksızın verilen izindir.
Süresiz
çalışma izni için gerekli olan Türkiye’de
en az sekiz yıl kanunî ve kesintisiz ikamet ettiğine
ilişkin tespitte ve bu belgenin gerektiğinde emniyet
makamlarınca tanziminde, genelgenin kanunî ve
kesintisiz ikameti gösterir belgenin tanzimi
ve ibrazına ilişkin usullerin belirlendiği “G” bölümüne
göre hareket edilecektir. (Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı, ilgili valilik)
Süresiz
çalışma izni almış olan yabancıların çalışma
amaçlı ikamet tezkereleri, yabancının talebi
ve varsa sözleşme süresi dikkate alınarak,
her defasında resen beş yıla kadar verilebilecek ancak
pasaport süresi aşılmayacaktır. (YÇİHKUY
Md.35) (ilgili valilik)
Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca süresiz çalışma
izni verilmiş olan bir yabancının millî güvenlik,
kamu düzeni, kamu sağlığı ve genel ahlak açısından
ikametinin uzatılmasında sakınca görüldüğü
takdirde yabancıların durumu Bakanlığa aktarılarak alınacak
talimata göre işlem yapılacaktır.(ilgili valilik)
Bakanlıkta
yapılacak değerlendirmeden sonra, ikametinin uzatılması
uygun görülmeyen yabancılar hakkında süresiz
çalışma izninin iptali için Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bilgi verilir.(İçişleri
Bakanlığı)
c.Bağımsız Çalışma İzni
Yabancıların
Türkiye’de en az beş yıl kanuni ve kesintisiz ikamet
etmiş olmaları, çalışmalarının ekonomik kalkınma
açısından katma değer yaratması ve istihdam üzerinde
olumlu etki yapacak olması koşulu ile verilen izindir.
Bağımsız
çalışma izni için gerekli olan Türkiye’de
en az beş yıl kanunî ve kesintisiz ikamet ettiğine
ilişkin tespit ve bu belgenin gerektiğinde emniyet makamlarınca
tanziminde, genelgenin kanunî ve kesintisiz ikameti
gösterir belgenin tanzimi ve ibrazına ilişkin
usullerin belirlendiği “G” bölümüne göre
hareket edilecektir. (Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı, ilgili valilik)
Bağımsız
çalışma izni almış olan yabancıların çalışma
amaçlı ikamet tezkereleri, yabancının talebi
de dikkate alınarak, her defasında resen beş yıla kadar
verilebilecek ancak pasaport süresi aşılmayacaktır.
(YÇİHKUY Md.39) (ilgili valilik)
Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca bağımsız çalışma
izni verilmiş olan bir yabancının millî güvenlik,
kamu düzeni, kamu sağlığı ve genel ahlak açısından
ikametinin uzatılmasında sakınca görüldüğü
takdirde yabancıların durumu Bakanlığa aktarılarak alınacak
talimata göre işlem yapılacaktır.(ilgili valilik)
Bakanlıkta
yapılacak değerlendirmeden sonra, ikametinin uzatılması
uygun görülmeyen yabancılar hakkında bağımsız
çalışma izninin iptali için Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bilgi verilir.(YÇİHKUY
Md.39) (İçişleri Bakanlığı)
Bağımsız
çalışma izni verilmesi için müracaat
eden yabancıya, izin işlemlerini tamamlayabilmesini
teminen verildiği tarihten itibaren üç ay
süreyle geçerli “Bağımsız Çalışma
İzni Müracaat Belgesi” verileceğinden (YÇİHKUY
Md.41/42), vize veya vize muafiyet süresi yeterli
olmayanlara müracaat etmeleri halinde “belge geçerlilik
süresini aşmamak” kaydı ile ikamet tezkeresi resen
tanzim edilecektir.(ilgili valilik)
Yabancıya
bağımsız çalışma izni verilmemesi halinde, ticaret
sicil kayıtlarını tutan makama ve yabancının Türkiye’deki
durumunun ikamet izni açısından değerlendirilebilmesi
ve gerektiğinde yabancının izinsiz ikametinin önlenmesi
amacıyla Bakanlıkça emniyet makamlarına bilgi
verilir.(YÇİHKUY Md.42)(Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı )
G-KANUNÎ VE KESİNTİSİZ İKAMETİ
GÖSTERİR BELGENİN TANZİMİNE İLİŞKİN İŞLEMLER
AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE YERİNE GETİRİLECEKTİR
Bilindiği
üzere ikamet tezkereleri üzerinde dört
defa uzatma işlemi yapılabilmektedir. Yabancının sahip
olduğu ikamet tezkeresinin tetkikinden Yönetmelikte
öngörülen süreler kadar ikamet izni
aldığı anlaşılanlar hakkında emniyet makamlarından ayrıca
bir belge istenilmesine gerek bulunmamaktadır. (Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)
Ancak,
ikamet tezkeresinin tetkikinden Yönetmelikte öngörülen
süreler kadar kesintisiz ikamet izni aldığı anlaşılamayan,
fakat Türkiye’de uzun süredir ikamet
izni alarak oturduğunu ileri sürenlerden, emniyet
makamları tarafından tanzim edillmiş bu durumunu gösteren
belgeyi ibraz etmeleri istenecektir. (Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı )
Süreli
çalışma iznine sahip yabancıların eş ve çocuklarının
kanunî ve kesintisiz ikamet sürelerinin hesaplanmasında
öğrenimde geçen süreler dikkate alınır.
Süresiz
çalışma izini için gerekli olan, yabancının
en az sekiz yıl kanuni ve kesintisiz ikamet etmiş olması
koşulunun yerine getirilip getirilmediği hesaplanırken,
öğrenimde geçen süreler dikkate alınmaz.
Ancak
süresiz çalışma izni verilen yabancının
beraberinde Türkiye’ye gelerek birlikte ikamet
eden ve aynı zamanda öğrenim gören eş ve çocuklarının
öğrenim süreleri ise ikametten sayılır. (YÇİHKUY
Md.33) (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı,
ilgili valilik)
Bağımsız
çalışma izini için gerekli olan, yabancının
beş yıl kanuni ve kesintisiz ikamet etmiş olması koşulunun
yerine getirilip getirilmediği hesaplanırken öğrenimde
geçen süreler dikkate alınmaz.(ilgili valilik)
Ancak,
bağımsız çalışma izni verilen yabancının beraberinde
Türkiye’ye gelerek birlikte ikamet eden aynı zamanda
öğrenim gören eş ve çocuklarının öğrenim
süreleri ise ikametten sayılır. (YÇİHKUY
Md.38) (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı,
ilgili valilik)
Bu
tür taleplerde yabancının Türkiye’deki kesintisiz
ikamet izni toplamı Kanunun 9, Yönetmeliğin 15
nci maddesine göre belirlenerek ilgiliye yazılı
olarak verilecektir.
Kesintisiz
ikamet izni süresinin hesaplanmasında yabancının
Türkiye’de ikamet tezkeresi ile kalıp kalmadığı
noktasına özellikle dikkat edilecektir. Türkiye’de
bulunmasına rağmen ikamet tezkeresini altı aydan fazla
süreyle temdit ettirmeyerek ikamet izni ihlalinde
bulunan yabancıya kesintisiz ikamet izni belgesi verilmeyecektir.
Bunun
dışında ikamet hesaplamasında toplam olarak yönetmelikde
öngörülen süreyle ikamet izni almış
olup da altı ayı aşmayan ikamet izni ihlalleri ile,
ikamet tezkeresi olmasına rağmen altı aydan az veya
fazla sürelerle Türkiye dışında kalmış olanlara
anılan Kanun ve Yönetmelik uyarınca kesintisiz
ikamet izni belgesi verilecektir.(YÇİHKUY Md.15)
(ilgili valilik)
H-ÇALIŞMA İZİNLERİNDE İSTİSNALAR
Yukarıda
açıklandığı üzere süresiz ve bağımsız
çalışma izinlerinin verilebilmesi için
kanuni ve kesintisiz olarak Türkiye’de belirli
sürelerde ikamet etmiş olma şartı aranmaktadır.
Buna
göre;
-Türk
vatandaşı ile evli olanlara,
-Yerleşmiş
Sayılan Yabancılar ve çocuklarına,
-Türk
vatandaşlığını 403 Sayılı Kanunun 19, 27 ve 28 ncu maddeleri
kapsamında kaybedenlere,
-Rüşt
yaşını doldurmadan Türkiye’ye gelerek eğitimini
Türkiye’de tamamlayanlara,
-2510
Sayılı İskân Kanunu kapsamında olanlara,
-Avrupa
Birliği üyesi vatandaşları ile bunların eş ve çocuklarına,
-Büyükelçilik,
konsolosluk ve uluslararası kuruluşların Türkiye’deki
temsilciliklerinde görevlendirilenler ile eş ve
çocuklarına,
-Bilimsel,
kültürel ve sportif amaçlarla kısa
süreli gelenlere ve
-Kilit
personel niteliğindeki yabancılara çalışma izinleri
istisnaî olarak verilebilecektir.(Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı) ((YÇİHKUY
Md.43-53)
Bu
çerçevede;
a. Türk vatandaşı ile evli olanlar
Türk
vatandaşı ile evli olması nedeniyle istisnaî kapsamda
çalışma izni almış olan yabancıların evli kalma
süresi üç yılı doldurmadan evliliğin
sona ermesi veya yapılacak araştırmada evliliğin aile
birliği kurmak amacıyla yapılmadığının belirlenmesi
durumunda çalışma izin belgesi geçerliliğini
kaybedeceğinden (YÇİHKUY Md.44), bu izne istinaden
verilmiş olan çalışma amaçlı ikamet tezkeresi
iptal edilerek Bakanlığımız ile Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığına bilgi verilecektir.(ilgili
valilik)
b.Yerleşmiş sayılan yabancı ve çocukları
Yerleşmiş
sayılan yabancı kavramından; ülkemize gelerek genelde
tatil bölgelerine yerleşen ve buralarda gayrimenkul
satın almış olanlar, ülkemizde kalmak ve fiilen
yerleşmek niyetiyle gelmiş olanlar, Türkiye’yi
kendi iradesi veya ailesine tabi olarak, şahsi hayatı
için yakın ilişkiler kurduğu yer sayanlar, yine
ülkemizi, ekonomik faaliyetleri, sosyal irtibatları
ve yaşamak için hayatlarının merkezi haline getiren
yabancılar gibi şartlardan bir veya birkaçını
taşıyan yabancılar anlaşılacaktır.
Bu
yabancılardan, Türkiye’de en az üç
yıl süreyle kanunî ve kesintisiz ikamet izni
bulunanlara talepleri halinde istisnai çalışma
izni müracaatı için “Türkiye’de Yerleşik
Sayılan Yabancı” olduğuna ilişkin belge verilecektir.(ilgili
valilik)
Bununla
birlikte, Türkiye’de yerleşmiş olan yabancıların
Türk vatandaşı eşinden olan çocuklarının
çalışma izinleri de istisnaî olarak verileceğinden,
söz konusu çocuklara da talepleri halinde
“Türkiye’de Yasal Olarak Bulunduklarına İlişkin
Belge” düzenlenecektir.(ilgili valilik)
c. Türk vatandaşlığını kaybedenler
403
Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 19, 27 ve 28
nci maddeleri kapsamında bulunan yabancılara da istisnaî
çalışma izni verilebileceğinden, bu yabancılar
nüfus müdürlüklerinden veya Nüfus
ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünden
bu konuda alacakları belgelerini ibraz ederler.(Nüfus
ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü,
ilgili valilik)
d. 2510 Sayılı İskân Kanunu
kapsamında olanlar;
2510
Sayılı İsyan Kanunu kapsamında olanlara da istisnaî
çalışma izni verileceğinden, bu kapsamdaki çalışma
izni talepleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı tarafından İçişleri Bakanlığına aktarılarak
alınacak görüş doğrultusunda sonuçlandırılır.(Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı)
I-2527 SAYILI TÜRK SOYLU YABANCILARIN
TÜRKİYE’DE MESLEK VE SANATLARINI SERBESTÇE
YAPABİLMELERİNE, KAMU VEYA ÖZEL KURUM, KURULUŞ
VEYA İŞYERLERİNDE ÇALIŞTIRILABİLMELERİNE İLİŞKİN
KANUN KAPSAMINDA YAPILACAK ÇALIŞMA İZNİ BAŞVURULARI
Söz
konusu Kanunun amacı; Türkiye’de ikamet eden Türk
soylu yabancıların ihtiyaç duyulan meslek ve
sanatları serbestçe yapabilmelerine, Türk
Silahlı Kuvvetleri ve Güvenlik Teşkilâtı
hariç olmak üzere kamu, özel kuruluş
veya işyerlerinde bu meslek ve sanat dallarında çalıştırılabilmelerine
imkân sağlamaktır.
4817
sayılı Kanundan önce, bu izinler Dışişleri ve ilgili
bakanlıkların görüşleri alınarak İçişleri
Bakanlığınca verilmekte iken, söz konusu Kanunun
yürürlüğe girmesiyle bundan böyle
bu izinler, İçişleri ve Dışişleri Bakanlıkları
ile diğer ilgili bakanlık ve kuruluşların görüşleri
alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca
verilecektir.
Bugüne
kadar valiliklerce alınmakta olan başvurular bundan
böyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına
yönlendirilecektir.(ilgili valilik)
Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, yurt içinden
çalışma izni başvurusunda bulunabilme hakkı bulunanların
başvurularını alarak çalışma izni ile ilgili
prosedürü başlatacak, diğerlerinin ise başvurularını
dış temsilcilikler kanalı ile yapmaları hususunda yönlendirecektir.
Başvuruda
bulunan yabancıların Türk soylu olup-olmadıklarının
tespiti konusunda Dışişleri ve İçişleri Bakanlıkları
ile MİT Müsteşarlığının görüşleri esas
alınır.(Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)
İ-BELGELİ TURİZM İŞLETMELERİNDE ÇALIŞACAKLAR
a.Başvuru;
2634
sayılı Turizmi Teşvik Kanunu’nun 4817 Sayılı Kanunla
değişik 18 inci maddesi kapsamında, “yabancı uzman personel”
ve “yabancı sanatçılara” Turizm Bakanlığı ile
İçişleri Bakanlığının görüşleri alınarak
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca
verilecek izinler için yapılacak başvurular,
Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun
Uygulama Yönetmeliğinde belirtilen usule göre
yapılacaktır.
b.Çalışma Vizesi Zorunluluğu
ve İzlenecek Yöntem
Bu
kapsamda çalışma izni alan yabancı sanatçıların,
çalışma izni geçerlilik süresini
uzattırma veya işyeri değişikliği nedeniyle yeni aldıkları
çalışma iznine istinaden ikamet tezkeresi alabilmeleri
veya mevcut tezkerelerinin süresini uzattırabilmeleri
için, her defasında Türkiye’nin dış temsilciliklerinden
çalışma vizesi alarak gelmeleri şartı aranır.(ilgili
valilik)
Bu
uyarıya, çalışma izin yazısı içerisinde
yer verilir. (Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı)
Yabancılar
veya yabancıyı çalıştıracak müesseseler
iş yeri değişikliği veya izin süresini uzattırma
başvurularını Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığına yapabileceklerdir. Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı bu başvuruları değerlendirdikten
sonra çalışma izni verilip verilmediğine ilişkin
işlemlerin sonucunu Dışişleri Bakanlığına bildirir.(Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)
Söz
konusu yabancılar çalışma vizesi için
dış temsilciliklerden başvuruda bulunurlar. Başvurular,
Dışişleri Bakanlığı kanalı ile Bakanlığımıza intikal
ettirilerek, diğer başvurularda olduğu gibi işlemler,
30 günlük bekleme süresi esas alınarak
sonuçlandırılır.(Dışişleri Bakanlığı)
Yabancıya
dış temsilciliğimizce çalışma vizesi verilebilmesi
için çalışma vizesi ve çalışma
izni taleplerinden her ikisinin de olumlu olması zorunludur.
İkisinden biri olumsuz ise yabancıya çalışma
vizesi verilmez. (Dışişleri Bakanlığı, Dış temsilcilik)
c.Çalışma izni Başvurularının
Değerlendirmesinde Dikkat Edilecek Hususlar
İş
sözleşmeleri; Türkçe ve Rusça
olmak üzere en az iki dilde hazırlanmış olacaktır.
(Şayet yabancının ana dilinde sözleşme imzalanacaksa,
iş sözleşmesinin Türkçe ve ana dilde
olmak üzere iki dilde yapılmış olması yeterlidir.)
İş sözleşmelerinde;
-Yabancı
sanatçıların çalışma sürelerini müteakip
memleketlerine dönüşlerinde dönüş
biletleri ile yol masraflarının müesseselerince
karşılanacağını taahhüt edeceklerine ilişkin kayıt,
-Ücretin
her altı ayda bir değişen asgarî ücretten
daha düşük olamayacağına ilişkin bir ibare,
-Vergi
numarası,
-Çalışanın
haklarının yanısıra, gerektiğinde danışılmak üzere
155 Polis İmdat numarası ile Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığına bağlı Bölge Müdürlüklerinin
irtibat telefonları, yer alacaktır.
-Yabancı
sanatçı çalıştıracak Belgeli Turizm İşletmelerinin,
bir önceki yıl için en az 40.000 ABD Doları
veya muadili dövizi sağlamış olmaları ve bunu belgelemeleri,
yeni açılacak işletmelerin ise müteakip
yıl için anılan miktarda dövizi sağlayacaklarını
taahhüt etmeleri gerekmektedir.
-Yabancı
sanatçıların uluslar arası üne sahip veya
aynı düzeyde yabancı işletmelerde program yaparak
çalışmış sanatçılar ve topluluklar olduklarını
gösteren bonservislerinin, usulüne uygun olup
olmadığı tetkik edilerek, ciddiyeti konusunda tereddüt
bulunan müesseselerin bonservisleriyle ilgili detaylı
araştırma yapıldıktan sonra işlem sonuçlandırılacaktır.
-Yabancı
sanatçıların çalışma izni başvurularında,
yukarıda belirtilen hususların yerine getirilip getirilmediği
incelenir, eksiklik bulunanlara çalışma izni
verilmez.
-Yabancı
sanatkârlara verilecek çalışma izinlerinde,
çalışacakları yerin sahne kapasiteleri dikkate
alınır. (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)
d.Söz konusu sanatçıların
çalışma vizeleri;
-Bonservislerini
aldıkları ajans ile ilgilerinin bulunup bulunmadığı,
bonservisin usulüne uygun olup olmadığı,
-Türkiye’de
çalışacakları yerin ismi ve bulunduğu şehir hakkında
bilgi sahibi olup olmadıkları,
-Çalışma
koşulları (maaş, mesai saatleri vs.) hakkında ayrıntılı
bilgilerinin bulunup bulunmadığı ve alacakları maaşın
asgari ücretin altında olup olmadığı,
-Aynı
zamanda konsomasyon yapmayacakları hususlarında olumlu
kanaat edinilmesi halinde verilecektir.(Dış Temsilcilik)
e.İkamet tezkerelerinin tanzimi;
Yabancıların
ikamet tezkereleri;
-Çalışma
izni almaları,
-Dış
temsilciliklerden çalışma vizesi alarak gelmiş
olmaları,
kaydı
ile çalışma amaçlı ikamet tezkereleri
resen tanzim edilecektir. (İlgili Valilik)
f.Konsomasyon Yapanlar;
Danıştay
6.Dairesinin 2001/2181, Ankara 9. Sulh Ceza Mahkemesinin
1999/00226, 1999/01051 ve 1999/01054 sayılı kararları
uyarınca, Belgeli Turizm İşletmelerinde çalışacak
sanatçı ve topluluklara statülerine uygun
olarak çalışma izinlerinin verilmesi gerektiğinden,
genel ahlakı ve kamu güvenliğinin sağlanması yönünden
kamu esenliği ve kamu ahlâkı açısından
yabancı sanatçılar ve topluluklarının sanatsal
faaliyetlerinin dışında konsomasyon yapmalarına izin
verilmeyecektir.
İkamet
tezkerelerinin tanzimi sırasında ilgi (f) genelge ekinde
Türkçe, İngilizce ve Rusça olarak
hazırlanmış olan ve yabancı sanatçıların çalıştıkları
süre içerisinde “konsomasyon yapmayacaklarına/yaptırmayacaklarına”
dair metin, yabancı sanatçılara ve onları çalıştıracak
işyeri yetkililerine veya sahiplerine tebliğ edilerek
tebellüğ belgelerinin dosyalarında saklanması,
verilen izne aykırı çalışan sanatçı ve
çalıştıran iş yeri sahipleri hakkında yapılacak
yasal takibatlar sırasında da bu metinlerin kanıt olarak
kullanılması uygulamasına titizlikle devam edilecektir.
(İlgili Valilik)
J- ÇALIŞMA İZNİ GEREKTİRMEYEN
DURUMLAR VE SÜRELERİ :
Özel
kanunlarda belirtilen hükümler saklı kalmak
ve yabancı ile iş verenin diğer kanunlardan doğan yükümlülüklerini
yerine getirmeleri kaydıyla, aşağıda belirtilen amaçlarla
Türkiye’de bulunan yabancılar, öngörülen
süreleri aşmadıkları sürece çalışma
izni almazlar. (YÇİHKUY Md.55)
a)Türkiye’nin
taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerle
çalışma izninden muaf tutulanlar, bu yabancılara
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından
“Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesi” verilir.
Bu yabancıların ilk ikamet izinleri Bakanlık talimatı
üzerine verilir. (Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, ilgili Valilik)
b)Bilimsel
ve kültürel faaliyetler amacıyla bir aya kadar,
sportif faaliyetler amacıyla da dört aya kadar
olan süreler için yabancılar çalışma
izni almazlar.
Yukarıda
belirtilen süreleri aşan yabancıların çalışma
izni almaları gerektiğinden (istisnaî çalışma
izni verilebilmektedir) bunlara ancak çalışma
izinlerine istinaden çalışma amaçlı ikamet
tezkeresi düzenlenecektir.(Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı, ilgili valilik)
c)Türkiye’ye
ithal edilen makine ve teçhizatın montajı, bakım
ve onarımı, kullanımına ilişkin eğitiminin verilmesi
veya teçhizatı teslim almak amacıyla üç
ayı geçmemek üzere gelenler.
d)Türkiye’den
ihraç edilen ya da Türkiye’ye ithal edilen
mal ve hizmetlerin kullanılmasına ilişkin eğitim amacıyla
üç ayı geçmemek üzere Türkiye’de
bulunanlar.
e)Türkiye’de
fuar ve sirklerde gösteri yapacaklar ile bu tür
organizasyonlarda görev alan ve süreleri üç
ayı geçmemek üzere gelenler.
f)Üniversiteler
ile kamu kurum ve kuruluşlarında bilgi ve görgülerini
artırmak amacıyla üç ayı geçmemek
üzere bulunanlar.
g)Bir
ayı aşmayan ve sosyo-kültürel ve teknolojik
alanlar ile eğitim konularında Türkiye’ye önemli
hizmet ve katkı sağlayabilecek yabancılar.
(b,
e ve g) maddeleri kapsamında konser, sirk, fuar ve diğer
sosyo-kültürel ve teknolojik etkinlikler amacıyla
Türkiye’ye gelen yabancıların söz konusu faaliyetlerine
ilgili valililiğin uygun görüşleriyle izin
verilecek, bu tür organizasyonlarda ilgi (e) genelgede
öngörülen tedbirler eksiksiz olarak
alınacaktır. Buna göre, bundan böyle yapılacak
başvurular valiliklerde değerlendirilerek resen sonuçlandırılacağından,
Bakanlığa sorulmayacak ve bu tür müracaatlar
Bakanlığa yönlendirilmeyecektir.
Yukarıda
sayılan yabancılar, geliş amaçlarını, ne kadar
süreyle ve nerede bulunacaklarına ilişkin bilgileri
bulundukları yerin emniyet makamlarına bildirirler.
Bu bildirimlerde yabancının bizzat kendisinin başvuru
zorunluluğu yoktur.
Emniyet
makamları, ibraz edilen belgelerin yeterli olmadığı
kanaatine varması halinde gerek yabancının kendisinden
gerekse yabancının ilişkilendirildiği müessese
veya firmalardan ek bilgi ve belge talebinde bulunacaktır.
Talebin tutarlı olmadığının veya işin süresinin
muafiyet süresi olarak öngörülen
süreleri aşacağının anlaşılması durumunda, yabancının
muafiyet kapsamındaki faaliyetlerine izin verilmeyecektir.
(ilgili valilik)
Yine
muafiyet kapsamında yer alan söz konusu yabancılara
vize veya vize muafiyet süreleri yeterli ise muafiyet
olarak öngörülen süreler içinde
ikamet tezkeresi verilmez. Vize süreleri yeterli
olmayanlara ise muafiyet süreleri aşılmamak kaydıyla
ikamet tezkereleri resen tanzim edilir.
Yabancılar,
muafiyet hükümlerinden aynı yıl içinde
sadece bir kez yararlanabileceklerinden, muafiyet süreleri
ikamet izni verilmek suretiyle uzatılmaz. (ilgili valilik)
Muafiyet
hükümlerine tabi olup ta mimar, mühendis
ve şehir plâncısı sıfatıyla hizmet görecek
yabancıların, görev sürelerinin bir ayı aşması
durumunda çalışma izni usulleri uygulanır.
Muafiyet
kapsamında olan yabancılara talepleri halinde Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca “Çalışma
İzni Muafiyet Teyit Belgesi” verilir.(Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)
K-TÜRKİYE’DE BULUNAN BÜYÜKELÇİLİK
VEYA KONSOLOSLUKLAR BÜNYESİNDE FAALİYET GÖSTEREN
OKULLARDAKİ YABANCI ÖĞRETMENLER, KÜLTÜR
KURUMLARINDA GÖREVLENDİRİLENLER İLE DİN KURUMLARINDA
GÖREV ALACAK YABANCILARIN ÇALIŞMA İZİNLERİ
(YÇİHKUY Md.54)
Mevcut
uygulamada olduğu gibi Türkiye’de bulunan büyükelçilik
veya konsolosluklar bünyesinde faaliyet gösteren
okullardaki yabancı öğretmenler, kültür
kurumlarında görevlendirilenler ile din kurumlarında
görev alacak yabancıların çalışma izin talepleri
Dışişleri Bakanlığı kanalıyla yapılmaya devam edilecektir.
İçişleri
Bakanlığınca ikamet izni verilmesi uygun görülen
yabancılara tanzim edilecek ikamet tezkereleri görev
sürelerine paralel olarak beş yılı aşmayacak şekilde
resen verilecektir.(Dışişleri ve İçişleri Bakanlıkları
ile ilgili valilik)
L-YABANCILARA YASAKLANAN MESLEKLER
KONUSU
Bilindiği
gibi 4817 Sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri
Hakkında Kanunun 35 inci maddesi ile 11.06.1932 tarihli
ve 2007 sayılı Türkiye’de Türk Vatandaşlarına
Tahsis Edilen Sanat ve Hizmetler Hakkında Kanun yürürlükten
kaldırıldığından 2007 sayılı yasada yer alan mesleklerin
yabancılar tarafından icra edilebilmesi mümkün
hale gelmiştir.
Ancak
2007 sayılı Kanunun dışında da yabancıların çalışma
hayatına sınırlama getiren ve halen yürürlükte
olan Kanunlar bulunmamaktadır. Nitekim 4817 sayılı Kanunun
13 üncü maddesi 2 nci fıkrasında bu konuya
açıklık getirilerek “diğer kanunlarda yer alan,
yabancıların çalışamayacağı iş ve mesleklere
dair hükümler saklıdır” hükmüne
yer verilmiştir.
Bu
itibarla süreli, süresiz ve bağımsız çalışma
izni verilenler ile muafiyet kapsamındaki yabancıların
2007 sayılı Kanun dışındaki Kanunlarda yer alan ve sırf
Türk vatandaşlarına hasredilmiş bulunan iş ve mesleklerde
çalışmaları mümkün bulunmamaktadır.
Örneğin,
süresiz çalışma izni sahibi olan bir yabancının
1219 sayılı Kanun ile yabancılara yasaklanmış olan “doktorluk”
mesleğini Türkiye’de icra etmesi mümkün
değildir.
Yabancılara Yasaklanmış Meslekler
:
1-
815 sayılı Kabotaj Kanunu uyarınca; kara suları dahilinde
balık, istiridye, midye, sünger, inci, mercan,
sedef, kum, ve çakıl ihracı, denizde kazaya uğrayan
deniz araçları ile terkedilmiş enkazın kaldırılması,
dalgıçlık, arayıcılık, kılavuzluk, deniz bakkallığı,
deniz araçlarında; kaptanlık, çarkçılık,
katiplik, tayfalık, amelelik, iskele rıhtım hamallığı,
deniz esnaflığı.
2-
2920 sayılı Sivil Havacılık Kanunu uyarınca; Türkiye
sınırları içerisinde hava yolu ile yük ve
yolcu taşıma.
3-
3213 sayılı Maden Kanunu uyarınca; maden hakkı.
4-
5680 sayılı Basın Kanunu uyarınca; periyodik yayınlarda
mes’ul müdürlük.
5-
2821 sayılı Sendikalar Kanunu uyarınca; sendika kuruculuğu.
6-
1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları
Birliği Kanunu uyarınca; seyahat acentelerinde mes’ul
müdürlük.
7-
4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca; gümrük
müşavirliği.
8-
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu uyarınca; kooperatif
yönetim kurulu üyeliği.
9-
1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına
Dair Kanun uyarınca; doktorluk, hemşirelik, dişçilik,
ebelik, hastabakıcılık.
10-6197
sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun uyarınca;
eczacılık.
11-
3958 sayılı Gözlükçülük Hakkında
Kanun uyarınca; gözlükçülük.
12-6343
sayılı Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teaşekkül
Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun uyarınca;
veterinerlik.
13-
2219 sayılı Hususî Hastaneler Kanunu uyarınca;
özel hastanelerde sorumlu müdürlük.
14-
2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu uyarınca;hakimlik
ve savcılık.
15-1136
sayılı Avukatlık Kanunu uyarınca; avukatlık.
16-1512
sayılı Noterlik Kanunu uyarınca; noterlik.
17-2495
sayılı Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin
Sağlanması Hakkında Kanun uyarınca; özel
veya kamu kuruluşlarında güvenlik görevliliği.
Gerek
çalışma izni almış olarak gerekse çalışma
izni olmadığı halde yukarıda sayılan meslekleri icra
eden yabancılar hakkındaki yasal işlemler, “4817 sayılı
yasaya muhalefet” gerekçesiyle yerine getirilecektir.
M-ÇALIŞMA MEŞRUHATLI İKAMET
TEZKERELERİNİN TANZİM EDİLMESİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
1.Çalışma amaçlı ikamet
tezkeresinin tanzimi
5683
sayılı Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri
Hakkında Kanunun 3 ncü maddesi gereğince; Türkiye'ye
çalışmak üzere gelen yabancılar geldikleri
tarihten itibaren bir ay zarfında ve her halde çalışmaya
başlamazdan evvel emniyet makamlarından çalışma
meşruhatlı ikamet tezkeresi almaları zorunludur.
Bu
çerçevede yabancıların dış temsilciliklerimizden
muteber bir çalışma vizesi alarak gelip müracaat
etmeleri, yasal süreler içinde Türkiye’de
bulunuyor olmaları, belirttikleri iş yerinde çalışacaklarının
anlaşılması ve illerince de adlî, idarî
ve siyasî açıdan sakınca bulunmaması kaydı
ile çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi tanzim
edilecek ve bu konuda Bakanlıktan ayrıca bir talimat
beklenilmeyecektir. (resen)
Bu
iznin tanzim edilebilmesi için çalışma
izninin bulunması esastır.
2-Mesleki Hizmetlerde Çalışacak
Yabancıların İlgili Meslek Kuruluşlarına Üye Olmaları
(YÇİHKUY Md.62)
Mesleki
hizmetlerle (mühendis, mimar ve şehir plancıları)
ilgili çalışma iznine bağlı ikamet izin verilmesinde,
ilgili meslek odasına üyelik koşulu aranacağından,
bu yabancılara ikamet tezkeresi tanzim edilmesi sırasında
kendilerinden bu belge istenecektir.
3-Çalışma Amaçlı İkamet
Tezkerelerinin Harç İşlemleri
Söz
konusu izinlerin harç işlemleri, 492 sayılı Harçlar
Kanunu hükümlerine göre yürütülecektir.
4-Geçerli İkamet tezkeresi
bulunanların tezkerelerine çalışma izni bilgilerinin
kaydı
Herhangi
bir sebeple ikamet tezkeresi almış ve temdit edilebilirliği
mümkün ikamet tezkeresine sahip olan yabancılardan
aynı zamanda çalışma izni de alanların tezkereleri
üzerine çalışma izni ile ilgili bilgiler
kaydedilecek, ayrıca ikinci bir ikamet tezkeresi tanzim
edilmeyecektir.
5-Türkiye’de Öğrenim Gören
Yabancı Öğrencilerin Çalışma Yasağı
Bilindiği
üzere, lisans ve altında öğrenim gören
yabancıların gelir getiren bir işte çalışması
yasaklanmış, sadece lisansüstü öğrenim
gören yabancı öğrencilere araştırma yaptıkları
kurumla sınırlı kalınması kaydıyla çalışma izni
verilmektedir.
Aynı
uygulamaya bundan sonra da devam edilmekle birlikte,
çalışma alanı biraz daha genişletilmek suretiyle,
bu öğrencilerin araştırma yaptıkları konu ve il
sınırları içerisinde olmak kaydı ile diğer üniversitelerde
de çalışabilmelerine imkân sağlanacaktır.
Yapılacak
vize ve ikamet izni başvurularında bu hususa da dikkat
edilecektir.
6-Çalışan Yabancıların Adres
ve Statü Değişiklikleri
Çalışma
meşruhatlı ikamet tezkeresi almış yabancılardan, konumu
değişmiş olsa dahi (adres, medenî hal ve ikamet
tezkeresi aldığı ilden başka bir ile nakil v.b.değişiklikler)
ikamette kesinti söz konusu değilse, çalışma
izniyle ilgili yukarıda belirlenen esaslar dahilinde,
çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi ilgili valilikçe
Bakanlık talimatı beklenilmeksizin uzatılmaya devam
edilecektir.
7-Çalışma İzinlerinin Bir
Örneğinin, İzni Veren Kurum Tarafından İlgili Valiliğe
de Gönderilmesi
Çalışmak
üzere tanzim edilecek ikamet tezkereleri, çalışma
izin ve vizelerine istinaden Bakanlık talimatı beklenilmeksizin
valiliklerce resen tanzim edileceğinden, çalışma
izninin bir örneği, izni veren kurum tarafından
yabancının çalışacağı valiliğe de gönderilecektir.(Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı,Dış Ticaret Müsteşarlığı
)
8-Çalışma İzni ve İkamet Tezkeresinin
İptali
Çalışma
izninin süresi hizmet akdinin veya işin süresinden
daha uzun olamayacağından (YÇİHKUY Md.19) çalışma
izinleri, izni veren kurum tarafından iptal edilmesi
halinde, çalışma amaçlı ikamet tezkeresi
resen iptal edilecek ve bu yabancılar hakkında ikamet
izni ile ilgili umumi hükümler çerçevesinde
işlem yapılacaktır.
Çalışma
amaçlı ikamet tezkeresi almış olupta çalışma
izni, izni veren kurum tarafından iptal edilmesi üzerine
ikamet tezkeresinin de iptaline karar verilen ancak,
şahsın adresinde bulunamaması veya başvuruda bulunarak
emniyet makamlarını bilgilendirmemesi sonucunda ikamet
tezkeresi üzerinde iptal işlemi yapılamayan yabancıların
bu tezkereyi kullanmalarının engellenmesi için
“İkamet tezkeresi geçersiz kılınan yabancı” tanımıyla
tahsis edilen “Ç” kodlu tahdit programı altındaki
118 suç kodu ile süreli yurda giriş yasağı
kapsamına alınacaktır.
9-Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten önce verilmiş olan çalışma
izinleri
Bu
kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce
çalışma izni başvurusu yapan ve işlemleri devam
eden yabancıların çalışma izinlerini, kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önceki
yetkili kamu kurum ve kuruluşları vereceğinden (4817
SK.Geçici Madde 3) bu yabancılara mevcut uygulamalarımız
çerçevesinde çalışma izinlerine
istinaden çalışma amaçlı ikamet tezkeresi
tanzim edilecektir.
N-DENETLEME
Kanunun
denetlemeye ilişkin 20 nci ve Yönetmeliğin 58 nci
maddesi, “Kanun ve Yönetmelikte yabancılara ve
yabancıları çalıştıran işverenlere atfedilmiş
yükümlülüklerin yerine getirilip
getirilmediği, Bakanlık iş müfettişleri ve Sosyal
Sigortalar Kurumu sigorta müfettişleri tarafından,
yürürlükteki İş Kanununun, Çalışma
Hayatının Denetimi ve Teftişi başlıklı bölümünde
yer alan hükümlerine göre denetlenir,
Genel
bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli
idarelerin teftiş ve denetim elemanları, kendi mevzuatları
gereğince işyerlerinde yapacakları her türlü
denetim ve incelemeler sırasında, yabancı çalıştıran
işverenlerle yabancıların Kanundan doğan yükümlülüklerini
yerine getirip getirmediklerini de denetler. Denetim
sonuçları ayrıca Bakanlığa bildirilir,
Bakanlık
gerekli gördüğü hallerde, denetim sonuçlarını
ilgili mercilere bildirir.” şeklindedir.
Buna
göre, yabancıların kontrollerinde, diğer kanunlardaki
yükümlülüklerinin yanında bu Kanundan
doğan çalışma izniyle ilgili yükümlülüklerini
yerine getirilip getirilmedikleri hususuna da dikkat
edilecektir. Kaçak çalışan yabancı ve
çalıştıran işyeri sözkonusu ise konu bir
tutanakla tespit edildikten sonra yabancı ve yabancıya
işveren veya işveren vekillerine Kanunun 21 nci maddesinde
öngörülen para cezalarının uygulanması
için tutanağın bir örneği Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüklerine
en seri iletişim aracı ile gönderilecektir. Kaçak
çalışan yabancıya 7201 Sayılı Tebligat Kanununun
25 nci maddesine göre yurtdışında da tebligat yapılabileceğinden
şahsın yurtdışındaki adreslerine de Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüklerine
gönderilen tutanakta yer verilecektir. (ilgili
valilik)
Yukarıda
açıklandığı üzere 4817 sayılı Kanunun uygulamasına
ilişkin denetlemenin, birinci derecede Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı iş müfettişleri
ve SSK sigorta müfettişleri tarafından yürürlükteki
İş Kanununun, Çalışma Hayatının Denetimi ve Teftişi
başlıklı bölümünde yer alan hükümlerine
göre yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Yapılacak
denetlemelerde, ilgili emniyet birimleri personelinin
de yer alması sağlanacaktır. (Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı, ilgili valilik )
Denetim
konusundaki işleyişin etkin bir şekilde uygulamaya yansıtılabilmesi
ve Kanundan amaçlanan beklentilerin gerçekleştirilebilmesi
amacıyla konu ile ilgili olarak emniyet birimlerinin
İllerde irtibat halinde olabilecekleri Bakanlık birimleri
ile ilgili detaylı bilgiler, İl Emniyet Müdürlüklerine
bildirilerek koordinasyon sağlanacaktır. (Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı )
Denetlemeler
sırasında kaçak çalıştığı belirlenen yabancıların
Türkiye’ye girişi, pasaport, vize ve ikamet izni
konuları tetkik edilecek, durumları yasal olmayanların
sınırdışı işlemlerine süratle başlanacaktır. (ilgili
valilik)
4817
sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında
Kanunun 6 Eylül 2003 tarihinde yürürlüğe
girmesiyle, kaçak çalıştığı belirlenen
yabancılara ve işverenlere Kanunun 21 nci maddesi ile
idari para cezası verilmesi uygulaması getirilmiş ve
Kanunda öngörülen idari para cezaları
gerekçesi belirtilmek suretiyle Bölge Müdürlüklerince
7201 Sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine
göre ilgililere tebliğ edileceğini hükme bağlamıştır.(Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlükleri)
Sınır
dışı edilecek olup da söz konusu cezayı ödemediği
anlaşılan yabancılara da cezalarının dönüşte
tahsil edilmesi ve ödeme yapmadan ülkemize
alınmamaları için “Ç” kodlu tahdit
programı kapsamına alınacaktır.(ilgili valilik)
Buna
göre, kaçak çalışmaktan dolayı tahakkuk
ettirilen idari para cezasını ödeyemeyerek sınırdışı
edilen yabancılar hakkında “Ç” kodlu tahdit programında
yer alan 119 suç kodu ile veri girişi yapılacaktır.
Bu yabancılar söz konusu para cezasını ödemedikleri
takdirde iki yıl süresince ülkeye girişlerine
izin verilmeyecek, para cezasını ödeyerek girmek
isteyenlerin tahdit düşümlerinin yapılması
ve ülkemize girişlerinin yaptırılması ise Bakanlığımızdan
alınacak talimat üzerine yapılabilecektir.(ilgili
valilik)
Öte
yandan kaçak çalıştığı belirlendikten
sonra hakkında işlem yapılan ve 4817 sayılı Kanun uyarınca
verilen idari para cezasını ödeyenler hakkında
da önceden olduğu gibi “Ç” kodlu tahdit
programındaki kaçak çalışanlara ilişkin
117 suç kodunun girilmesine devam edilecektir.(ilgili
valilik)
Ayrıca
denetlemeler sırasında kaçak yabancı çalıştıran
işyerleriyle ilgili değerlendirmelerde, “zorla çalıştırma”
konusunda da düzenleme getirmiş olan ve daha ziyade
insan ticaretini ele alan TCK 201/b maddesi de göz
önünde bulundurulacak, durumu bu maddeye uyanlar
hakkında adli işlemlere süratle başlanılacaktır.(ilgili
valilik)
Mücadelenin
süreklilik arz etmesi bakımından kaçak çalışan
yabancılarla ilgili her türlü bilgi kaynağı
titizlikle değerlendirmeye alınacaktır. Örneğin,
özellikle hafta sonları yayımlanan gazetelerin
ilân sayfalarında; “bakıcı, hizmetçi, masajcı
gibi” sıfatlarla yabancıların iş ilanlarının verildiği
görülmektedir. Bu tür bilgiler ihbar
kabul edilmek suretiyle süratle üzerine gidilecektir.
(Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İlgili
Valilik)
İkamet
tezkeresi verilmiş olup da kaçak çalıştığı
tespit edilenler
Bunlardan
herhangi bir nedenle ikamet tezkeresi almış olanların
isimleri Bakanlığımıza bildirilerek alınacak talimata
göre işlem yapılacaktır.(ilgili valilik)
İkamet
tezkeresi olmayan ancak vize süresinin kendisine
bahşettiği süre ile veya bu süre bittiği halde
uzatmayarak Türkiye’de bulunan ve kaçak
çalıştığı tespit edilenlerin çıkış işlemleri
Bakanlık talimatı alınmaksızın resen sonuçlandırılacaktır.(ilgili
valilik)
O-ÇALIŞMA İZİNLERİ KONUSUNDA
UYGULAMADA DEĞİŞİKLİĞE GİDİLMEYECEK HUSUSLAR
1-4817
sayılı Kanunun 2547 sayılı Yüksek Öğretim
Kanununda bir değişiklik öngörmediğinden gerek
devlet gerekse özel statüdeki üniversitelerde
görev yapacak öğretim görevlilerine YÖK
Başkanlığınca verilen çalışma izinleri, (Dışişleri
ve Maliye Bakanlıkları,YÖK Başkanlığı, ilgili valilik)
2-Basın
mensupları,
3-Dış
Ticaret Müsteşarlığının verdiği izinler:
4817
sayılı Kanun 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununda
bir değişiklik öngörmediğinden, serbest bölgelerde
çalışacak yabancıların çalışma izinleri,
(Bu başvurular Dışişleri Bakanlığı kanalı ile Bakanlığımıza
intikal ettirilecek, 30 gün içinde cevap
alınmadığı takdirde Bakanlık görüşümüz
olumlu kabul edilecektir.)
Gerek
izin alan firmanın gerekse yabancının konuyla ilgili
bilgi sahibi olması açısından, Dış Ticaret Müsteşarlığı
tarafından verilecek çalışma izin yazılarına
“bu izin çalışma vizesi ve emniyet makamlarından
ikamet tezkeresi alınması halinde geçerlidir“
ve “çalışma vizesi başvurusunun yabancının ikamet
ettiği ülkedeki dış temsilciliğimize yapılması
gerekmektedir“ kayıtları düşülecektir.Bu kayıt
öğrenim amacıyla verilmiş ikamet izni hariç
Türkiye’de en az 6 ay süreli ikamet izin bulunan
yabancıların çalışma izin yazılarına düşülmez.
(Dış Ticaret Müsteşarlığı, İçişleri ve Dışişleri
Bakanlıkları, ilgili valilik)
Bundan
böyle, çalışma izni, çalışma vizesi
ve ikamet tezkeresi ile ilgili uygulamanın yukarıda
belirtilen esaslara göre yerine getirilmesini,
gerek ilgili kamu kurum ve kuruluşları gerekse umum
valiliklerce gerekli tedbirlerin alınarak herhangi bir
aksaklığa meydan verilmemesini, ayrıca genelgenin bir
örneğinin de ilgili birimlere gönderilmesini
arz ve rica ederim.
Abdülkadir AKSU
İçişleri Bakanı
| 
YABANCILARIN
ÇALIŞMA İZİNLERİ, ÇALIŞMA VİZELERİ VE
İKAMET TEZKERELERİ