YABANCILARIN ÇALIŞMA İZİNLERİ, ÇALIŞMA VİZELERİ VE İKAMET TEZKERELERİ     

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

 

 

T.C.

İÇİŞLERİ BAKANLIĞI

Emniyet Genel Müdürlüğü

 

 

 

Genelge  No            : 155    

Genelge Tarihi      : 02.10.2003

 

 

Sayı     : B.05.1.EGM.0.13.05.03.

Konu      : Yabancıların Çalışma İzinleri, Çalışma Vizeleri ve İkamet Tezkereleri.

 

D O S Y A

 

 

İLGİ         :   

a) 4817 Sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun.

 b) 29.08.2003 tarih ve 25214 sayı ile Resmi Gazete’de yayımlanan Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliği.

 c) 29.08.2003 tarih ve 25214 sayı ile Resmi Gazete’de yayımlanan Doğrudan Yabancı Yatırımlarda Yabancı Uyruklu Personel İstihdamı Hakkında Yönetmelik.   

 d) 17.07.2000 tarih ve 162 sayılı genelgemiz.

 e) 20.03.2003 tarih ve 49 sayılı genelgemiz.

 f) 15.08.2003  tarih ve 130 sayılı genelgemiz.

 

Bugüne kadar yabancıların Türkiye’de çalışma izinleri işlemleri, 71 Kanun ve yine bazı kanunlara dayanılarak çıkarılan Yönetmelikler çerçevesinde yürütüle gelmiştir.

 

Bu nedenle;

 

-Mevzuat dağınıklığını gidermek,

 

-Etkin denetim mekanizması oluşturmak,

 

-Denetimle birlikte caydırıcı cezalar tatbik etmek,

 

-Bürokratik işlemlerden kaynaklanan gecikmeleri azaltmak,

 

-Bu konuda bir veri bankası oluşturabilmek,

 

-Yabancıların çalışma izinlerini AB müktesebatı ile uyumlu hale getirmek,

 

-Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu gerçek yabancı işgücünün Türkiye’ye gelmesini sağlamak,

amacı ile hazırlanan “4817 Sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun” 06.03.2003 tarihinde 25040 sayı ile, bu Kanunun 22 nci maddesine istinaden hazırlanan “Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliği” (YÇİHKUY)’de 29.08.2003 tarihinde 25214 sayı ile Resmî Gazete’de yayımlanmış, 06.09.2003 tarihinden itibaren gerek Kanun gerekse Yönetmelik yürürlüğe girmiştir.

 

Bunun yanında, yukarıdaki düzenlemelere paralel olarak 4817 Sayılı Kanunun 23 ncü maddesi uyarınca, “Doğrudan Yabancı Yatırımlarda Yabancı Uyruklu Personel İstihdamı Hakkında Yönetmelik” (DYYYUPİHY)’de 29.08.2003 tarih ve 25214 sayı ile Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlük kazanmıştır.(Anılan Kanun ve Yönetmelikler ile başvuruda istenilen belge  formlar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının www.csgb.gov.tr  adresinden temin edilebilir.)

 

Dolayısıyla, yabancıların Türkiye’de çalışma izinleri ile ilgili işlemlerde yeni bir döneme girilmiş olup, bundan böyle yabancıların çalışma izni işlemleri aşağıda belirlenen usul ve esaslar üzerinden yürütülecektir:

 

A-ÇALIŞMA İZNİ BAŞVURULARI

 

Yabancılar çalışma izni başvurularını yurt dışından Türkiye Cumhuriyeti temsilciliklerine,

 

Türkiye’de öğrenim amacıyla verilen ikamet izinleri hariç en az 6 ay süreli ikamet izni almış olup da bu süresi sona ermemiş olan yabancılar veya bunların işverenleri ise yurt içinden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına doğrudan yapabileceklerdir.(YÇİHKUY Md.6-7)

 

Ancak, turistik vize ya da çalışma amacı dışındaki vizelerle veya iki ülke arasındaki vize muafiyeti programı ve diğer vize kolaylıklarından yararlanarak Türkiye’ye gelmiş olan ve ikamet tezkeresi olmayan yabancıların, çalışma izni için yurt içinden başvuruları alınmaz.(YÇİHKUY Md.7) (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı )

 

Diğer taraftan, özellik arzeden doğrudan yabancı yatırımlarda istihdam edilecek kilit personel statüsündeki yabancılar veya bunların işverenleri; yabancının Türkiye’de yasal olarak bulunması halinde, çalışma izni müracaatlarını doğrudan Bakanlığa yapabilirler.(DYYYUPİHY Md.8) (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı )

 

B-ÇALIŞMA İZİNLERİNİN VERİLMESİ

 

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ilgili bakanlık ve mercilerin görüşlerini de dikkate almak suretiyle çalışma izni başvurusunu sonuçlandırır. Çalışma izni kararı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yurtdışından yapılan başvurularda başvuru yapan yabancıya iletilmek üzere Türkiye Cumhuriyeti temsilciliklerine, yurtiçinden yapılan başvurularda ise yabancıya veya işverene bildirilir.(YÇİHKUY Md.18) (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı )

 

Bunun yanında, çalışma iznine ilişkin olumlu kararlar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından ikamet izni işlemleri için yabancının çalışacağı işyerinin bulunduğu valiliğe, bağımsız çalışma izni verilen yabancılar için ise yabancının ikamet ettiği valiliğe bildirilir. (YÇİHKUY Md.i8) (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)

 

C-ÇALIŞMA İZİNLERİNİN GEÇERLİLİĞİ

 

Bilindiği üzere, 5683 Sayılı Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanunun 3 ncü maddesi uyarınca, ilgili kurumlarca verilen çalışma izinleri, emniyet makamlarından alınacak “çalışma amaçlı ikamet tezkeresi” ile geçerlilik kazanmaktadır. Eskiden olduğu gibi Türkiye’de çalışacak bir yabancının sırası ile;

 

-Çalışma izni, (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)

-Çalışma vizesi, (Türkiye’nin dış temsilcilikleri)

-Çalışma amaçlı ikamet tezkeresi, (ilgili emniyet makamları)

 

  alma işlemlerini tamamlamış olması gerekmektedir.

 

D- DIŞ TEMSİLCİLİKLERİMİZE YAPILAN ÇALIŞMA İZNİ VE ÇALIŞMA VİZESİ BAŞVURULARINDA İZLENECEK YÖNTEM

 

Dış temsilciliklerimiz kanalı ile çalışma izni ve çalışma  vizesi ile buna bağlı olarak emniyet makamlarından çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi alınması sırasındaki bürokratik işlemlerin ortadan kaldırılması amacıyla 29.08.2003 tarihinde ilgili Bakanlıklar ile yapılan protokol uyarınca aşağıda belirlenen esaslara göre hareket edilmesi uygun görülmüştür:

 

Yurt dışından yapılan çalışma izni ve vizesine ilişkin müracaatlar Dışişleri Bakanlığı kanalı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve MİT Müsteşarlığına eş zamanlı olarak gönderilir.(Dışişleri Bakanlığı)

 

Bu talepler, Dışişleri Bakanlığının teleks mesajının tarihi esas alınarak, 30 gün içerisinde Bakanlığımızdan olumsuz bir cevap alınmadığı takdirde, ikamet tezkeresi verilmesine esas teşkil edecek çalışma izni ve çalışma vizesi hakkındaki görüşümüz olumlu kabul edilecektir. (Çalışma ve Sosyal Güvenlik, Dışişleri ve İçişleri Bakanlıkları )

 

Bunun yanında, yukarıdaki düzenlemelere paralel olarak 4817 Sayılı Kanunun 23 ncü maddesi uyarınca, “Doğrudan Yabancı Yatırımlarda Yabancı Uyruklu Personel İstihdamı Hakkında Yönetmelik”  kapsamındaki çalışma izni ve vizesi taleplerinde bu süre on gün olarak kabul edilecektir.(Çalışma ve Sosyal Güvenlik, Dışişleri ve İçişleri Bakanlıkları )

 

E-ÇALIŞMA VİZESİ ŞARTI VE İSTİSNASI

 

a.Türkiye’de öğrenim amacıyla verilen ikamet izinleri hariç, herhangi bir sebebe istinaden en az altı ay süreli ikamet izni almış olup da bu izin süresi içerisinde çalışma izni verilmiş olan yabancılardan (çalışma izninin verildiği tarihte ikamet tezkeresinin süresi sona ermiş olan yabancılar ise çalışma vizesi almak zorundadırlar),

 

b. Süresi sona eren çalışma izninin uzatılması için, sürenin bitiminden itibaren en geç onbeş gün içinde uzatma başvurusunda bulunulması gerekmekte olup, bu süreden sonra yapılan uzatma başvuruları, ilk defa başvuru yapan yabancılara uygulanan esaslara tabi olacağından (YÇİHKUY Md.8) anılan süre içerisinde çalışma izni uzatma başvurusu kabul edilerek çalışma izin süresi uzatılan yabancılardan,

 

c.4817 Sayılı Kanunun 2 nci maddesinin b fıkrası ile kapsam dışı bırakılan ve kanunlarla verilen yetkiye dayanarak Bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarında bizzat istihdam edilen yabancılardan,

 

 Türkiye’nin dış temsilcilikleri kanalıyla çalışma vizesi almaları koşulu aranmaz.

 

F-ÇALIŞMA İZİNLERİNİN TÜRLERİ

 

a.Süreli Çalışma İzni

 

Belirli bir işyeri veya işletmede ve belirli bir meslekte çalışmak ve en çok bir yıl geçerli olmak üzere verilen izindir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı süreli çalışma izninin geçerlilik alanının şehir, idarî sınır veya coğrafî bölge gibi girdileri baz alarak genişletebilme veya daraltma yetkisine sahiptir. Şayet böyle bir durum söz konusu ise  Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bu kararını ilgili mercilere bildirir.

 

Bir yıllık kanunî çalışma süresinden sonra aynı iş yeri veya işletme ve aynı meslekte çalışmak üzere çalışma izninin süresi en fazla iki yıl daha; üç yıllık kanunî çalışma süresinin sonunda ise aynı meslekte dilediği iş verenin yanında çalışmak üzere çalışma izninin süresi en fazla üç yıl daha uzatılabilecektir. (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)

 

Çalışma izni ve çalışma vizesi işlemlerini tamamlayan yabancılara çalışma izin süresine paralel olarak, resen çalışma amaçlı ikamet tezkeresi tanzim edilecektir. Aynı şekilde, süresi bittiğinde de çalışma izni süresine paralel olarak resen uzatılacaktır.(ilgili valilik)

 

Türkiye’ye çalışmak üzere gelen bir yabancının eş ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına da yabancının kendisi ile birlikte en az beş yıl kanuni ve kesintisiz ikamet etmiş olmaları koşuluyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çalışma izni verilebilecektir. Ancak bunların çalışabilmleleri için öğrenci olmamaları koşulu aranacaktır. (YÇİHKUY Md.28-30) (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ilgili valilik)

 

En az beş yıllık kanunî ve kesintisiz ikamet koşulunun yerine getirilip getirilmediği ise emniyet makamlarından alınacak belge ile kanıtlanacaktır. Bu belgenin tanziminde, genelgenin kanunî ve kesintisiz ikameti gösterir  belgenin tanzimi ve ibrazına ilişkin usullerin belirlendiği “G” bölümüne göre hareket edilecektir. (YÇİHKUY Md.29) (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ilgili valilik)

 

b.Süresiz Çalışma İzni

 

Türkiye’de en az sekiz yıl kanuni ve kesintisiz ikamet eden veya toplam altı yıl kanunî çalışması olan yabancılara; belirli bir işletme, meslek, mülkî veya coğrafî alanla sınırlandırılmaksızın verilen izindir.

 

Süresiz çalışma izni için gerekli olan Türkiye’de en az sekiz yıl kanunî ve kesintisiz ikamet ettiğine ilişkin tespitte ve bu belgenin gerektiğinde emniyet makamlarınca tanziminde, genelgenin kanunî ve kesintisiz ikameti gösterir  belgenin tanzimi ve ibrazına ilişkin usullerin belirlendiği “G” bölümüne göre hareket edilecektir. (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ilgili valilik)

Süresiz çalışma izni almış olan yabancıların çalışma amaçlı ikamet tezkereleri, yabancının talebi ve varsa sözleşme süresi dikkate alınarak, her defasında resen beş yıla kadar verilebilecek ancak pasaport süresi aşılmayacaktır. (YÇİHKUY Md.35) (ilgili valilik)

 

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca süresiz çalışma izni verilmiş olan bir yabancının millî güvenlik, kamu düzeni, kamu sağlığı ve genel ahlak açısından ikametinin uzatılmasında sakınca görüldüğü takdirde yabancıların durumu Bakanlığa aktarılarak alınacak talimata göre işlem yapılacaktır.(ilgili valilik)

 

Bakanlıkta yapılacak değerlendirmeden sonra, ikametinin uzatılması uygun görülmeyen yabancılar hakkında süresiz çalışma izninin iptali için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bilgi verilir.(İçişleri Bakanlığı)

 

c.Bağımsız Çalışma İzni

 

Yabancıların Türkiye’de en az beş yıl kanuni ve kesintisiz ikamet etmiş olmaları, çalışmalarının ekonomik kalkınma açısından katma değer yaratması ve istihdam üzerinde olumlu etki yapacak olması koşulu ile verilen izindir.

 

Bağımsız çalışma izni için gerekli olan Türkiye’de en az beş yıl kanunî ve kesintisiz ikamet ettiğine ilişkin tespit ve bu belgenin gerektiğinde emniyet makamlarınca tanziminde, genelgenin kanunî ve kesintisiz ikameti gösterir  belgenin tanzimi ve ibrazına ilişkin usullerin belirlendiği “G” bölümüne göre hareket edilecektir.  (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ilgili valilik)

Bağımsız çalışma izni almış olan yabancıların çalışma amaçlı ikamet tezkereleri, yabancının talebi de dikkate alınarak, her defasında resen beş yıla kadar verilebilecek ancak pasaport süresi aşılmayacaktır. (YÇİHKUY Md.39) (ilgili valilik)

 

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca bağımsız çalışma izni verilmiş olan bir yabancının millî güvenlik, kamu düzeni, kamu sağlığı ve genel ahlak açısından ikametinin uzatılmasında sakınca görüldüğü takdirde yabancıların durumu Bakanlığa aktarılarak alınacak talimata göre işlem yapılacaktır.(ilgili valilik)

 

Bakanlıkta yapılacak değerlendirmeden sonra, ikametinin uzatılması uygun görülmeyen yabancılar hakkında bağımsız çalışma izninin iptali için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bilgi verilir.(YÇİHKUY Md.39) (İçişleri Bakanlığı)

 

Bağımsız çalışma izni verilmesi için müracaat eden yabancıya, izin işlemlerini tamamlayabilmesini teminen verildiği tarihten itibaren üç ay süreyle geçerli “Bağımsız Çalışma İzni Müracaat Belgesi” verileceğinden (YÇİHKUY Md.41/42), vize veya vize muafiyet süresi yeterli olmayanlara müracaat etmeleri halinde “belge geçerlilik süresini aşmamak” kaydı ile ikamet tezkeresi resen tanzim edilecektir.(ilgili valilik)

 

Yabancıya bağımsız çalışma izni verilmemesi halinde, ticaret sicil kayıtlarını tutan makama ve yabancının Türkiye’deki durumunun ikamet izni açısından değerlendirilebilmesi ve gerektiğinde yabancının izinsiz ikametinin önlenmesi amacıyla Bakanlıkça emniyet makamlarına bilgi verilir.(YÇİHKUY Md.42)(Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı )

 

G-KANUNÎ VE KESİNTİSİZ İKAMETİ GÖSTERİR  BELGENİN TANZİMİNE İLİŞKİN İŞLEMLER AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE YERİNE GETİRİLECEKTİR

 

Bilindiği üzere ikamet tezkereleri üzerinde dört defa uzatma işlemi yapılabilmektedir. Yabancının sahip olduğu ikamet tezkeresinin tetkikinden Yönetmelikte öngörülen süreler kadar ikamet izni aldığı anlaşılanlar hakkında emniyet makamlarından ayrıca bir belge istenilmesine gerek bulunmamaktadır. (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)

 

Ancak, ikamet tezkeresinin tetkikinden Yönetmelikte öngörülen süreler kadar kesintisiz ikamet izni aldığı anlaşılamayan, fakat  Türkiye’de uzun süredir ikamet izni alarak oturduğunu ileri sürenlerden, emniyet makamları tarafından tanzim edillmiş bu durumunu gösteren belgeyi ibraz etmeleri istenecektir. (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı )

 

Süreli çalışma iznine sahip yabancıların eş ve çocuklarının kanunî ve kesintisiz ikamet sürelerinin hesaplanmasında öğrenimde geçen süreler dikkate alınır.

 

Süresiz çalışma izini için gerekli olan, yabancının en az sekiz yıl kanuni ve kesintisiz ikamet etmiş olması koşulunun yerine getirilip getirilmediği hesaplanırken, öğrenimde geçen süreler dikkate alınmaz.

 

Ancak süresiz çalışma izni verilen yabancının beraberinde Türkiye’ye gelerek birlikte ikamet eden ve aynı zamanda öğrenim gören eş ve çocuklarının öğrenim süreleri ise ikametten sayılır. (YÇİHKUY Md.33) (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ilgili valilik)

 

Bağımsız çalışma izini için gerekli olan, yabancının beş yıl kanuni ve kesintisiz ikamet etmiş olması koşulunun yerine getirilip  getirilmediği hesaplanırken öğrenimde geçen süreler dikkate alınmaz.(ilgili valilik)

 

Ancak, bağımsız çalışma izni verilen yabancının beraberinde Türkiye’ye gelerek birlikte ikamet eden aynı zamanda öğrenim gören eş ve çocuklarının öğrenim süreleri ise ikametten sayılır. (YÇİHKUY Md.38) (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ilgili valilik)

 

Bu tür taleplerde yabancının Türkiye’deki kesintisiz ikamet izni toplamı Kanunun 9, Yönetmeliğin 15 nci maddesine göre belirlenerek ilgiliye yazılı olarak verilecektir.

 

Kesintisiz ikamet izni süresinin hesaplanmasında yabancının Türkiye’de ikamet tezkeresi ile kalıp kalmadığı noktasına özellikle dikkat edilecektir. Türkiye’de bulunmasına rağmen ikamet tezkeresini altı aydan fazla süreyle temdit ettirmeyerek ikamet izni ihlalinde bulunan yabancıya kesintisiz ikamet izni belgesi verilmeyecektir.

 

Bunun dışında ikamet hesaplamasında toplam olarak yönetmelikde öngörülen süreyle ikamet izni almış olup da altı ayı aşmayan ikamet izni ihlalleri ile, ikamet tezkeresi olmasına rağmen altı aydan az veya fazla sürelerle Türkiye dışında kalmış olanlara anılan Kanun ve Yönetmelik uyarınca kesintisiz ikamet izni belgesi verilecektir.(YÇİHKUY Md.15) (ilgili valilik)

 

H-ÇALIŞMA İZİNLERİNDE İSTİSNALAR

 

Yukarıda açıklandığı üzere süresiz ve bağımsız çalışma izinlerinin verilebilmesi için kanuni ve kesintisiz olarak Türkiye’de belirli sürelerde ikamet etmiş olma şartı aranmaktadır.

 

Buna göre;

 

-Türk vatandaşı ile evli olanlara,

 

-Yerleşmiş Sayılan Yabancılar ve çocuklarına,

 

-Türk vatandaşlığını 403 Sayılı Kanunun 19, 27 ve 28 ncu maddeleri kapsamında kaybedenlere,

 

-Rüşt yaşını doldurmadan Türkiye’ye gelerek eğitimini Türkiye’de tamamlayanlara,

 

-2510 Sayılı İskân Kanunu kapsamında olanlara,

 

-Avrupa Birliği üyesi vatandaşları ile bunların eş ve çocuklarına,

 

-Büyükelçilik, konsolosluk ve uluslararası kuruluşların Türkiye’deki temsilciliklerinde görevlendirilenler ile eş ve çocuklarına,

 

-Bilimsel, kültürel ve sportif amaçlarla kısa süreli gelenlere ve

 

-Kilit personel niteliğindeki yabancılara çalışma izinleri istisnaî olarak verilebilecektir.(Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı) ((YÇİHKUY Md.43-53)

 

Bu çerçevede;

 

a. Türk vatandaşı ile evli olanlar

 

 Türk vatandaşı ile evli olması nedeniyle istisnaî kapsamda çalışma izni almış olan yabancıların evli kalma süresi üç yılı doldurmadan evliliğin sona ermesi veya yapılacak araştırmada evliliğin aile birliği kurmak amacıyla yapılmadığının belirlenmesi durumunda çalışma izin belgesi geçerliliğini kaybedeceğinden (YÇİHKUY Md.44), bu izne istinaden verilmiş olan çalışma amaçlı ikamet tezkeresi iptal edilerek Bakanlığımız ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına  bilgi verilecektir.(ilgili valilik)

 

b.Yerleşmiş sayılan yabancı ve çocukları

 

Yerleşmiş sayılan yabancı kavramından; ülkemize gelerek genelde tatil bölgelerine yerleşen ve buralarda  gayrimenkul satın almış olanlar, ülkemizde kalmak ve fiilen yerleşmek niyetiyle gelmiş olanlar, Türkiye’yi kendi iradesi veya ailesine tabi olarak, şahsi hayatı için yakın ilişkiler kurduğu yer sayanlar, yine ülkemizi, ekonomik faaliyetleri, sosyal irtibatları ve yaşamak için hayatlarının merkezi haline getiren yabancılar gibi şartlardan bir veya birkaçını taşıyan yabancılar  anlaşılacaktır.

 

Bu yabancılardan, Türkiye’de en az üç yıl süreyle kanunî ve kesintisiz ikamet izni bulunanlara talepleri halinde istisnai çalışma izni müracaatı için “Türkiye’de Yerleşik Sayılan Yabancı” olduğuna ilişkin belge verilecektir.(ilgili valilik)

 

Bununla birlikte, Türkiye’de yerleşmiş olan yabancıların Türk vatandaşı eşinden olan çocuklarının çalışma izinleri de istisnaî olarak verileceğinden, söz konusu çocuklara da talepleri halinde “Türkiye’de Yasal Olarak Bulunduklarına İlişkin Belge” düzenlenecektir.(ilgili valilik)

 

c. Türk vatandaşlığını kaybedenler

 

403 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 19, 27 ve 28 nci maddeleri kapsamında bulunan yabancılara da istisnaî çalışma izni verilebileceğinden, bu yabancılar nüfus müdürlüklerinden veya Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünden bu konuda alacakları belgelerini ibraz ederler.(Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, ilgili valilik)

 

d. 2510 Sayılı İskân Kanunu kapsamında olanlar;

 

2510 Sayılı İsyan Kanunu kapsamında olanlara da istisnaî çalışma izni verileceğinden, bu kapsamdaki çalışma izni talepleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından İçişleri Bakanlığına aktarılarak alınacak görüş doğrultusunda sonuçlandırılır.(Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı)

 

I-2527 SAYILI TÜRK SOYLU YABANCILARIN TÜRKİYE’DE MESLEK VE SANATLARINI SERBESTÇE YAPABİLMELERİNE, KAMU VEYA ÖZEL KURUM, KURULUŞ VEYA İŞYERLERİNDE ÇALIŞTIRILABİLMELERİNE İLİŞKİN KANUN KAPSAMINDA YAPILACAK ÇALIŞMA İZNİ BAŞVURULARI

 

Söz konusu Kanunun amacı; Türkiye’de ikamet eden Türk soylu yabancıların ihtiyaç duyulan meslek ve sanatları serbestçe yapabilmelerine, Türk Silahlı Kuvvetleri ve Güvenlik Teşkilâtı hariç olmak üzere kamu, özel kuruluş veya işyerlerinde bu meslek ve sanat dallarında çalıştırılabilmelerine imkân sağlamaktır.

 

4817 sayılı Kanundan önce, bu izinler Dışişleri ve ilgili bakanlıkların görüşleri alınarak İçişleri Bakanlığınca verilmekte iken, söz konusu Kanunun yürürlüğe girmesiyle bundan böyle bu izinler, İçişleri ve Dışişleri Bakanlıkları ile diğer ilgili bakanlık ve kuruluşların görüşleri alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca verilecektir.

 

Bugüne kadar valiliklerce alınmakta olan başvurular bundan böyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yönlendirilecektir.(ilgili valilik)

 

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, yurt içinden çalışma izni başvurusunda bulunabilme hakkı bulunanların başvurularını alarak çalışma izni ile ilgili prosedürü başlatacak, diğerlerinin ise başvurularını dış temsilcilikler kanalı ile yapmaları hususunda yönlendirecektir.

 

Başvuruda bulunan yabancıların Türk soylu olup-olmadıklarının tespiti konusunda Dışişleri ve İçişleri Bakanlıkları ile MİT Müsteşarlığının görüşleri esas alınır.(Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)

 

İ-BELGELİ TURİZM İŞLETMELERİNDE ÇALIŞACAKLAR

 

a.Başvuru;

 

2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu’nun 4817 Sayılı Kanunla değişik 18 inci maddesi kapsamında, “yabancı uzman personel” ve “yabancı sanatçılara” Turizm Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığının görüşleri alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca verilecek izinler için yapılacak başvurular, Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliğinde belirtilen usule göre yapılacaktır.

 

b.Çalışma Vizesi Zorunluluğu ve İzlenecek Yöntem

 

Bu kapsamda çalışma izni alan yabancı sanatçıların, çalışma izni geçerlilik süresini uzattırma veya işyeri değişikliği nedeniyle yeni aldıkları çalışma iznine istinaden ikamet tezkeresi alabilmeleri veya mevcut tezkerelerinin süresini uzattırabilmeleri için, her defasında Türkiye’nin dış temsilciliklerinden çalışma vizesi alarak gelmeleri şartı aranır.(ilgili valilik)

 

Bu uyarıya, çalışma izin yazısı içerisinde yer verilir. (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)

 

Yabancılar veya yabancıyı çalıştıracak müesseseler iş yeri değişikliği veya izin süresini uzattırma başvurularını Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yapabileceklerdir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bu başvuruları değerlendirdikten sonra çalışma izni verilip verilmediğine ilişkin işlemlerin sonucunu Dışişleri Bakanlığına bildirir.(Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)

 

Söz konusu yabancılar çalışma vizesi için dış temsilciliklerden başvuruda bulunurlar. Başvurular, Dışişleri Bakanlığı kanalı ile Bakanlığımıza intikal ettirilerek, diğer başvurularda olduğu gibi işlemler, 30 günlük bekleme süresi esas alınarak sonuçlandırılır.(Dışişleri Bakanlığı)

 

Yabancıya dış temsilciliğimizce çalışma vizesi verilebilmesi için çalışma vizesi  ve çalışma izni taleplerinden her ikisinin de olumlu olması zorunludur. İkisinden biri olumsuz ise yabancıya çalışma vizesi verilmez. (Dışişleri Bakanlığı, Dış temsilcilik)

 

c.Çalışma izni Başvurularının Değerlendirmesinde Dikkat Edilecek Hususlar

 

İş sözleşmeleri; Türkçe ve Rusça olmak üzere en az iki dilde hazırlanmış olacaktır.  (Şayet yabancının ana dilinde sözleşme imzalanacaksa, iş sözleşmesinin Türkçe ve ana dilde olmak üzere iki dilde yapılmış olması yeterlidir.)

 

İş sözleşmelerinde;

 

-Yabancı sanatçıların çalışma sürelerini müteakip memleketlerine dönüşlerinde dönüş biletleri ile yol masraflarının müesseselerince karşılanacağını taahhüt edeceklerine ilişkin kayıt,

-Ücretin her altı ayda bir değişen asgarî ücretten daha düşük olamayacağına ilişkin bir ibare,

-Vergi numarası,

-Çalışanın haklarının yanısıra, gerektiğinde danışılmak üzere 155 Polis İmdat numarası ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bağlı Bölge Müdürlüklerinin irtibat telefonları, yer alacaktır.

-Yabancı sanatçı çalıştıracak Belgeli Turizm İşletmelerinin, bir önceki yıl için en az 40.000 ABD Doları veya muadili dövizi sağlamış olmaları ve bunu belgelemeleri, yeni açılacak işletmelerin ise müteakip yıl için anılan miktarda dövizi sağlayacaklarını taahhüt  etmeleri gerekmektedir.

-Yabancı sanatçıların uluslar arası üne sahip veya aynı düzeyde yabancı işletmelerde program yaparak çalışmış sanatçılar ve topluluklar olduklarını gösteren bonservislerinin, usulüne uygun olup olmadığı tetkik edilerek, ciddiyeti konusunda tereddüt bulunan müesseselerin bonservisleriyle ilgili detaylı araştırma yapıldıktan sonra işlem sonuçlandırılacaktır.

-Yabancı sanatçıların çalışma izni başvurularında, yukarıda belirtilen hususların yerine getirilip getirilmediği incelenir, eksiklik bulunanlara çalışma izni verilmez.

 

-Yabancı sanatkârlara verilecek çalışma izinlerinde, çalışacakları yerin sahne kapasiteleri dikkate alınır. (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)

 

d.Söz konusu sanatçıların çalışma vizeleri;

 

-Bonservislerini aldıkları ajans ile ilgilerinin bulunup bulunmadığı, bonservisin usulüne uygun olup olmadığı,

 

-Türkiye’de çalışacakları yerin ismi ve bulunduğu şehir hakkında bilgi sahibi olup olmadıkları,

 

-Çalışma koşulları (maaş, mesai saatleri vs.) hakkında ayrıntılı bilgilerinin bulunup bulunmadığı ve alacakları maaşın asgari ücretin altında olup olmadığı,

 

-Aynı zamanda konsomasyon yapmayacakları hususlarında olumlu kanaat edinilmesi halinde verilecektir.(Dış Temsilcilik)

 

e.İkamet tezkerelerinin tanzimi;

 

Yabancıların ikamet tezkereleri;

 

-Çalışma izni almaları,

-Dış temsilciliklerden çalışma vizesi alarak gelmiş olmaları,

kaydı ile çalışma amaçlı ikamet tezkereleri resen tanzim edilecektir. (İlgili Valilik)

 

f.Konsomasyon Yapanlar;

 

Danıştay 6.Dairesinin 2001/2181,  Ankara 9. Sulh Ceza Mahkemesinin 1999/00226, 1999/01051 ve 1999/01054 sayılı kararları uyarınca, Belgeli Turizm İşletmelerinde çalışacak sanatçı ve topluluklara statülerine uygun olarak çalışma izinlerinin verilmesi gerektiğinden, genel ahlakı ve kamu güvenliğinin sağlanması yönünden kamu esenliği ve kamu ahlâkı açısından yabancı sanatçılar ve topluluklarının sanatsal faaliyetlerinin dışında konsomasyon yapmalarına izin verilmeyecektir.

 

İkamet tezkerelerinin tanzimi sırasında ilgi (f) genelge ekinde Türkçe, İngilizce ve Rusça olarak hazırlanmış olan ve yabancı sanatçıların çalıştıkları süre içerisinde “konsomasyon yapmayacaklarına/yaptırmayacaklarına” dair metin, yabancı sanatçılara ve onları çalıştıracak işyeri yetkililerine veya sahiplerine tebliğ edilerek tebellüğ belgelerinin dosyalarında saklanması, verilen izne aykırı çalışan sanatçı ve çalıştıran iş yeri sahipleri hakkında yapılacak yasal takibatlar sırasında da bu metinlerin kanıt olarak kullanılması uygulamasına titizlikle devam edilecektir. (İlgili Valilik)

 

J- ÇALIŞMA İZNİ GEREKTİRMEYEN DURUMLAR VE SÜRELERİ :

 

Özel kanunlarda belirtilen hükümler saklı kalmak ve yabancı ile iş verenin diğer kanunlardan doğan yükümlülüklerini yerine getirmeleri kaydıyla, aşağıda belirtilen amaçlarla Türkiye’de bulunan yabancılar, öngörülen süreleri aşmadıkları sürece çalışma izni almazlar. (YÇİHKUY Md.55)

 

a)Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerle çalışma izninden muaf tutulanlar, bu yabancılara Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı  tarafından “Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesi” verilir. Bu yabancıların ilk ikamet izinleri Bakanlık talimatı üzerine verilir. (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, ilgili Valilik)

 

b)Bilimsel ve kültürel faaliyetler amacıyla bir aya kadar, sportif faaliyetler amacıyla da dört aya kadar olan süreler için yabancılar çalışma izni almazlar.

 

Yukarıda belirtilen süreleri aşan yabancıların çalışma izni almaları gerektiğinden (istisnaî çalışma izni verilebilmektedir) bunlara ancak çalışma izinlerine istinaden çalışma amaçlı ikamet tezkeresi düzenlenecektir.(Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ilgili valilik)

 

c)Türkiye’ye ithal edilen makine ve teçhizatın montajı, bakım ve onarımı, kullanımına ilişkin eğitiminin verilmesi veya teçhizatı teslim almak amacıyla üç ayı geçmemek üzere gelenler.

d)Türkiye’den ihraç edilen ya da Türkiye’ye ithal edilen mal ve hizmetlerin kullanılmasına ilişkin eğitim amacıyla üç ayı geçmemek üzere Türkiye’de bulunanlar.

 

e)Türkiye’de fuar ve sirklerde gösteri yapacaklar ile bu tür organizasyonlarda görev alan ve süreleri üç ayı geçmemek üzere gelenler.

 

f)Üniversiteler ile kamu kurum ve kuruluşlarında bilgi ve görgülerini artırmak amacıyla üç ayı geçmemek üzere bulunanlar.

 

g)Bir ayı aşmayan ve sosyo-kültürel ve teknolojik alanlar ile eğitim konularında Türkiye’ye önemli hizmet ve katkı sağlayabilecek yabancılar.

 

(b, e ve g) maddeleri kapsamında konser, sirk, fuar ve diğer sosyo-kültürel ve teknolojik etkinlikler amacıyla Türkiye’ye gelen yabancıların söz konusu faaliyetlerine ilgili valililiğin uygun görüşleriyle izin verilecek, bu tür organizasyonlarda ilgi (e) genelgede öngörülen tedbirler  eksiksiz olarak alınacaktır. Buna göre, bundan böyle yapılacak başvurular valiliklerde değerlendirilerek resen sonuçlandırılacağından, Bakanlığa sorulmayacak ve bu tür müracaatlar Bakanlığa yönlendirilmeyecektir.   

 

Yukarıda sayılan yabancılar, geliş amaçlarını, ne kadar süreyle ve nerede bulunacaklarına ilişkin bilgileri bulundukları yerin emniyet makamlarına bildirirler. Bu bildirimlerde yabancının bizzat kendisinin başvuru zorunluluğu yoktur.

 

Emniyet makamları, ibraz edilen belgelerin yeterli olmadığı kanaatine varması halinde gerek yabancının kendisinden gerekse yabancının ilişkilendirildiği müessese veya firmalardan ek bilgi ve belge talebinde bulunacaktır. Talebin tutarlı olmadığının veya işin süresinin muafiyet süresi olarak öngörülen süreleri aşacağının anlaşılması durumunda, yabancının muafiyet kapsamındaki faaliyetlerine izin verilmeyecektir. (ilgili valilik)

 

Yine muafiyet kapsamında yer alan söz konusu yabancılara vize veya vize muafiyet süreleri yeterli ise muafiyet olarak öngörülen süreler içinde ikamet tezkeresi verilmez. Vize süreleri yeterli olmayanlara ise muafiyet süreleri aşılmamak kaydıyla ikamet tezkereleri resen tanzim edilir.

 

Yabancılar, muafiyet hükümlerinden aynı yıl içinde sadece bir kez yararlanabileceklerinden, muafiyet süreleri ikamet izni verilmek suretiyle uzatılmaz. (ilgili valilik)

 

Muafiyet hükümlerine tabi olup ta mimar, mühendis ve şehir plâncısı  sıfatıyla hizmet görecek yabancıların, görev sürelerinin bir ayı aşması durumunda çalışma izni usulleri uygulanır.

 

Muafiyet kapsamında olan yabancılara talepleri halinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca “Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesi” verilir.(Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı)

 

 

K-TÜRKİYE’DE BULUNAN BÜYÜKELÇİLİK VEYA KONSOLOSLUKLAR BÜNYESİNDE FAALİYET GÖSTEREN OKULLARDAKİ YABANCI ÖĞRETMENLER, KÜLTÜR KURUMLARINDA GÖREVLENDİRİLENLER İLE DİN KURUMLARINDA GÖREV ALACAK YABANCILARIN ÇALIŞMA İZİNLERİ (YÇİHKUY Md.54)

 

Mevcut uygulamada olduğu gibi Türkiye’de bulunan büyükelçilik veya konsolosluklar bünyesinde faaliyet gösteren okullardaki yabancı öğretmenler, kültür kurumlarında görevlendirilenler ile din kurumlarında görev alacak yabancıların çalışma izin talepleri Dışişleri Bakanlığı kanalıyla yapılmaya devam edilecektir.

 

İçişleri Bakanlığınca ikamet izni verilmesi uygun görülen yabancılara tanzim edilecek ikamet tezkereleri görev sürelerine paralel olarak beş yılı aşmayacak şekilde resen verilecektir.(Dışişleri ve İçişleri Bakanlıkları ile ilgili valilik)

 

L-YABANCILARA YASAKLANAN MESLEKLER KONUSU

 

Bilindiği gibi 4817 Sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun 35 inci maddesi ile 11.06.1932 tarihli ve 2007 sayılı Türkiye’de Türk Vatandaşlarına Tahsis Edilen Sanat ve Hizmetler Hakkında Kanun yürürlükten kaldırıldığından 2007 sayılı yasada yer alan mesleklerin yabancılar tarafından icra edilebilmesi mümkün hale gelmiştir.

 

Ancak 2007 sayılı Kanunun dışında da yabancıların çalışma hayatına sınırlama getiren ve halen yürürlükte olan Kanunlar bulunmamaktadır. Nitekim 4817 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi 2 nci fıkrasında bu konuya açıklık getirilerek “diğer kanunlarda yer alan, yabancıların çalışamayacağı iş ve mesleklere dair hükümler saklıdır” hükmüne yer verilmiştir.

 

Bu itibarla süreli, süresiz ve bağımsız çalışma izni verilenler ile muafiyet kapsamındaki yabancıların 2007 sayılı Kanun dışındaki Kanunlarda yer alan ve sırf Türk vatandaşlarına hasredilmiş bulunan iş ve mesleklerde çalışmaları mümkün bulunmamaktadır.

 

Örneğin, süresiz çalışma izni sahibi olan bir yabancının 1219 sayılı Kanun ile yabancılara yasaklanmış olan “doktorluk” mesleğini Türkiye’de icra etmesi mümkün değildir.

 

Yabancılara Yasaklanmış Meslekler :

 

1- 815 sayılı Kabotaj Kanunu uyarınca; kara suları dahilinde balık, istiridye, midye, sünger, inci, mercan, sedef, kum, ve çakıl ihracı, denizde kazaya uğrayan deniz araçları ile terkedilmiş enkazın kaldırılması, dalgıçlık, arayıcılık, kılavuzluk, deniz bakkallığı, deniz araçlarında; kaptanlık, çarkçılık, katiplik, tayfalık, amelelik, iskele rıhtım hamallığı, deniz esnaflığı.

 

2- 2920 sayılı Sivil Havacılık Kanunu uyarınca; Türkiye sınırları içerisinde hava yolu ile yük ve yolcu taşıma.

 

3- 3213 sayılı Maden Kanunu uyarınca; maden hakkı.

 

4- 5680 sayılı Basın Kanunu uyarınca; periyodik yayınlarda mes’ul müdürlük.

 

5- 2821 sayılı Sendikalar Kanunu uyarınca; sendika kuruculuğu.

 

6- 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu uyarınca; seyahat acentelerinde mes’ul müdürlük.

 

7- 4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca; gümrük müşavirliği.

 

8- 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu uyarınca; kooperatif yönetim kurulu üyeliği.

 

9- 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun uyarınca; doktorluk, hemşirelik, dişçilik, ebelik, hastabakıcılık.

 

10-6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun uyarınca; eczacılık.

 

11- 3958 sayılı Gözlükçülük Hakkında Kanun uyarınca; gözlükçülük.

 

12-6343 sayılı Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teaşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun uyarınca; veterinerlik.

 

13- 2219 sayılı Hususî Hastaneler Kanunu  uyarınca; özel hastanelerde sorumlu müdürlük.

 

14- 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu  uyarınca;hakimlik ve savcılık.

 

15-1136 sayılı Avukatlık Kanunu uyarınca; avukatlık.

 

16-1512 sayılı Noterlik Kanunu uyarınca; noterlik.

 

17-2495 sayılı Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında Kanun  uyarınca; özel veya kamu kuruluşlarında güvenlik görevliliği.

 

 Gerek çalışma izni almış olarak gerekse çalışma izni olmadığı halde yukarıda sayılan meslekleri icra eden yabancılar hakkındaki yasal işlemler, “4817 sayılı yasaya muhalefet” gerekçesiyle yerine getirilecektir.

 

M-ÇALIŞMA MEŞRUHATLI İKAMET TEZKERELERİNİN TANZİM EDİLMESİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

 

1.Çalışma amaçlı ikamet tezkeresinin tanzimi

 

5683 sayılı Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanunun 3 ncü maddesi gereğince; Türkiye'ye çalışmak üzere gelen yabancılar geldikleri tarihten itibaren bir ay zarfında ve her halde çalışmaya başlamazdan evvel emniyet makamlarından çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi almaları zorunludur.

 

Bu çerçevede yabancıların dış temsilciliklerimizden muteber bir çalışma vizesi alarak gelip müracaat etmeleri, yasal süreler içinde Türkiye’de bulunuyor olmaları, belirttikleri iş yerinde çalışacaklarının anlaşılması ve illerince de adlî, idarî ve siyasî açıdan sakınca bulunmaması kaydı ile çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi tanzim edilecek ve bu konuda Bakanlıktan ayrıca bir talimat beklenilmeyecektir. (resen)

 

Bu iznin tanzim edilebilmesi için çalışma izninin bulunması esastır.

 

2-Mesleki Hizmetlerde Çalışacak Yabancıların İlgili Meslek Kuruluşlarına Üye Olmaları (YÇİHKUY Md.62)

 

Mesleki hizmetlerle (mühendis, mimar ve şehir plancıları) ilgili çalışma iznine bağlı ikamet izin verilmesinde, ilgili meslek odasına üyelik koşulu aranacağından, bu yabancılara ikamet tezkeresi tanzim edilmesi sırasında kendilerinden bu belge istenecektir.

 

3-Çalışma Amaçlı İkamet Tezkerelerinin Harç İşlemleri

 

Söz konusu izinlerin harç işlemleri, 492 sayılı Harçlar Kanunu hükümlerine göre yürütülecektir.

 

4-Geçerli İkamet tezkeresi bulunanların tezkerelerine çalışma izni bilgilerinin kaydı

 

Herhangi bir sebeple ikamet tezkeresi almış ve temdit edilebilirliği mümkün ikamet tezkeresine sahip olan yabancılardan aynı zamanda çalışma izni de alanların tezkereleri üzerine çalışma izni ile ilgili bilgiler kaydedilecek, ayrıca ikinci bir ikamet tezkeresi tanzim edilmeyecektir.

 

5-Türkiye’de Öğrenim Gören Yabancı Öğrencilerin Çalışma Yasağı

 

Bilindiği üzere, lisans ve altında öğrenim gören yabancıların gelir getiren bir işte çalışması yasaklanmış, sadece lisansüstü öğrenim gören yabancı öğrencilere araştırma yaptıkları kurumla sınırlı kalınması kaydıyla çalışma izni verilmektedir.

 

Aynı uygulamaya bundan sonra da devam edilmekle birlikte, çalışma alanı biraz daha genişletilmek suretiyle, bu öğrencilerin araştırma yaptıkları konu ve il sınırları içerisinde olmak kaydı ile diğer üniversitelerde de çalışabilmelerine imkân sağlanacaktır.

 

Yapılacak vize ve ikamet izni başvurularında bu hususa da dikkat edilecektir.

 

6-Çalışan Yabancıların Adres ve Statü Değişiklikleri

 

Çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi almış yabancılardan, konumu değişmiş olsa dahi (adres, medenî hal ve ikamet tezkeresi aldığı ilden başka bir ile nakil v.b.değişiklikler) ikamette kesinti  söz konusu değilse, çalışma izniyle ilgili yukarıda belirlenen esaslar dahilinde, çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi ilgili valilikçe Bakanlık talimatı beklenilmeksizin uzatılmaya devam edilecektir.

 

7-Çalışma İzinlerinin Bir Örneğinin, İzni Veren Kurum Tarafından İlgili Valiliğe de Gönderilmesi

 

Çalışmak üzere tanzim edilecek ikamet tezkereleri, çalışma izin ve vizelerine istinaden Bakanlık talimatı beklenilmeksizin valiliklerce resen tanzim edileceğinden, çalışma izninin bir örneği, izni veren kurum tarafından yabancının çalışacağı valiliğe de gönderilecektir.(Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı,Dış Ticaret Müsteşarlığı )

 

8-Çalışma İzni ve İkamet Tezkeresinin İptali

 

Çalışma izninin süresi hizmet akdinin veya işin süresinden daha uzun olamayacağından (YÇİHKUY Md.19) çalışma izinleri, izni veren kurum tarafından iptal edilmesi halinde, çalışma amaçlı ikamet tezkeresi resen iptal edilecek ve bu yabancılar hakkında ikamet izni ile ilgili umumi hükümler çerçevesinde işlem yapılacaktır.

 

Çalışma amaçlı ikamet tezkeresi almış olupta çalışma izni, izni veren kurum tarafından iptal edilmesi üzerine ikamet tezkeresinin de iptaline karar verilen ancak, şahsın adresinde bulunamaması veya başvuruda bulunarak emniyet makamlarını bilgilendirmemesi sonucunda ikamet tezkeresi üzerinde iptal işlemi yapılamayan yabancıların bu tezkereyi kullanmalarının engellenmesi için “İkamet tezkeresi geçersiz kılınan yabancı” tanımıyla tahsis edilen “Ç” kodlu tahdit programı altındaki 118 suç kodu ile süreli yurda giriş yasağı kapsamına alınacaktır.

 

9-Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce verilmiş olan çalışma izinleri

 

Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce çalışma izni başvurusu yapan ve işlemleri devam eden yabancıların çalışma izinlerini, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki yetkili kamu kurum ve kuruluşları vereceğinden (4817 SK.Geçici Madde 3) bu yabancılara mevcut uygulamalarımız çerçevesinde çalışma izinlerine istinaden çalışma amaçlı ikamet tezkeresi tanzim edilecektir.

 

N-DENETLEME

 

Kanunun denetlemeye ilişkin 20 nci ve Yönetmeliğin 58 nci maddesi, “Kanun ve Yönetmelikte yabancılara ve yabancıları çalıştıran işverenlere atfedilmiş yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği, Bakanlık iş müfettişleri ve Sosyal Sigortalar Kurumu sigorta müfettişleri tarafından, yürürlükteki İş Kanununun, Çalışma Hayatının Denetimi ve Teftişi başlıklı bölümünde yer alan hükümlerine göre denetlenir,

 

Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin teftiş ve denetim elemanları, kendi mevzuatları gereğince işyerlerinde yapacakları her türlü denetim ve incelemeler sırasında, yabancı çalıştıran işverenlerle yabancıların Kanundan doğan yükümlülüklerini yerine getirip getirmediklerini de denetler. Denetim sonuçları ayrıca Bakanlığa bildirilir,

Bakanlık gerekli gördüğü hallerde, denetim sonuçlarını ilgili mercilere bildirir.” şeklindedir.

Buna göre, yabancıların kontrollerinde, diğer kanunlardaki yükümlülüklerinin yanında bu Kanundan doğan çalışma izniyle ilgili yükümlülüklerini yerine getirilip getirilmedikleri hususuna da dikkat edilecektir. Kaçak çalışan yabancı ve çalıştıran işyeri sözkonusu ise konu bir tutanakla tespit edildikten sonra yabancı ve yabancıya işveren veya işveren vekillerine Kanunun 21 nci maddesinde öngörülen para cezalarının uygulanması için tutanağın bir örneği Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüklerine en seri iletişim aracı ile gönderilecektir. Kaçak çalışan yabancıya 7201 Sayılı Tebligat Kanununun 25 nci maddesine göre yurtdışında da tebligat yapılabileceğinden şahsın yurtdışındaki adreslerine de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüklerine gönderilen tutanakta yer verilecektir. (ilgili valilik)

 

Yukarıda açıklandığı üzere 4817 sayılı Kanunun uygulamasına ilişkin denetlemenin, birinci derecede Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı iş müfettişleri ve SSK sigorta müfettişleri tarafından yürürlükteki İş Kanununun, Çalışma Hayatının Denetimi ve Teftişi başlıklı bölümünde yer alan hükümlerine göre yapılacağı hükme bağlanmıştır.

 

Yapılacak denetlemelerde, ilgili emniyet birimleri personelinin de yer alması sağlanacaktır. (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ilgili valilik )

 

Denetim konusundaki işleyişin etkin bir şekilde uygulamaya yansıtılabilmesi ve Kanundan amaçlanan beklentilerin gerçekleştirilebilmesi amacıyla konu ile ilgili olarak emniyet birimlerinin İllerde irtibat halinde olabilecekleri Bakanlık birimleri ile ilgili detaylı bilgiler, İl Emniyet Müdürlüklerine bildirilerek koordinasyon sağlanacaktır. (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı )

 

Denetlemeler sırasında kaçak çalıştığı belirlenen yabancıların Türkiye’ye girişi, pasaport, vize ve ikamet izni konuları tetkik edilecek, durumları yasal olmayanların sınırdışı işlemlerine süratle başlanacaktır. (ilgili valilik)

 

4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun 6 Eylül 2003 tarihinde yürürlüğe girmesiyle, kaçak çalıştığı belirlenen yabancılara ve işverenlere Kanunun 21 nci maddesi ile idari para cezası verilmesi uygulaması getirilmiş ve Kanunda öngörülen idari para cezaları gerekçesi belirtilmek suretiyle Bölge Müdürlüklerince  7201 Sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere tebliğ edileceğini hükme bağlamıştır.(Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlükleri)

 

Sınır dışı edilecek olup da söz konusu cezayı ödemediği anlaşılan yabancılara da cezalarının dönüşte tahsil edilmesi ve ödeme yapmadan ülkemize alınmamaları için  “Ç” kodlu tahdit programı kapsamına alınacaktır.(ilgili valilik)

 

Buna göre, kaçak çalışmaktan dolayı tahakkuk ettirilen idari para cezasını ödeyemeyerek sınırdışı edilen yabancılar hakkında “Ç” kodlu tahdit programında yer alan 119 suç kodu ile veri girişi yapılacaktır. Bu yabancılar söz konusu para cezasını ödemedikleri takdirde iki yıl süresince ülkeye girişlerine izin verilmeyecek, para cezasını ödeyerek girmek isteyenlerin tahdit düşümlerinin yapılması ve ülkemize girişlerinin yaptırılması ise Bakanlığımızdan alınacak talimat üzerine yapılabilecektir.(ilgili valilik)

 

Öte yandan kaçak çalıştığı belirlendikten sonra hakkında işlem yapılan ve 4817 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasını ödeyenler hakkında da önceden olduğu gibi “Ç” kodlu tahdit programındaki kaçak çalışanlara ilişkin 117 suç kodunun girilmesine devam edilecektir.(ilgili valilik)

 

Ayrıca denetlemeler sırasında kaçak yabancı çalıştıran işyerleriyle ilgili değerlendirmelerde, “zorla çalıştırma” konusunda da düzenleme getirmiş olan ve daha ziyade insan ticaretini ele alan TCK 201/b maddesi de göz önünde bulundurulacak, durumu bu maddeye uyanlar hakkında adli işlemlere süratle başlanılacaktır.(ilgili valilik)

 

Mücadelenin süreklilik arz etmesi bakımından kaçak çalışan yabancılarla ilgili her türlü bilgi kaynağı titizlikle değerlendirmeye alınacaktır. Örneğin, özellikle hafta sonları yayımlanan gazetelerin ilân sayfalarında; “bakıcı, hizmetçi, masajcı gibi” sıfatlarla yabancıların iş ilanlarının verildiği görülmektedir. Bu tür bilgiler ihbar kabul edilmek suretiyle süratle üzerine gidilecektir. (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İlgili Valilik)

 

İkamet tezkeresi verilmiş olup da kaçak çalıştığı tespit edilenler

 

Bunlardan herhangi bir nedenle ikamet tezkeresi almış olanların isimleri Bakanlığımıza bildirilerek alınacak talimata göre işlem yapılacaktır.(ilgili valilik)

 

İkamet tezkeresi olmayan ancak vize süresinin kendisine bahşettiği süre ile veya bu süre bittiği halde uzatmayarak Türkiye’de bulunan ve kaçak çalıştığı tespit edilenlerin çıkış işlemleri  Bakanlık talimatı alınmaksızın resen sonuçlandırılacaktır.(ilgili valilik)

 

 

O-ÇALIŞMA İZİNLERİ KONUSUNDA UYGULAMADA DEĞİŞİKLİĞE GİDİLMEYECEK HUSUSLAR

 

1-4817 sayılı Kanunun 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununda bir değişiklik öngörmediğinden gerek devlet gerekse özel statüdeki üniversitelerde görev yapacak öğretim görevlilerine YÖK Başkanlığınca verilen çalışma izinleri, (Dışişleri ve Maliye Bakanlıkları,YÖK Başkanlığı, ilgili valilik)

 

2-Basın mensupları,

 

3-Dış Ticaret Müsteşarlığının verdiği izinler:

4817 sayılı Kanun 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununda bir değişiklik öngörmediğinden, serbest bölgelerde çalışacak yabancıların çalışma izinleri, (Bu başvurular Dışişleri Bakanlığı kanalı ile Bakanlığımıza intikal ettirilecek, 30 gün içinde cevap alınmadığı takdirde Bakanlık görüşümüz olumlu kabul edilecektir.)

 

Gerek izin alan firmanın gerekse yabancının konuyla ilgili bilgi sahibi olması açısından, Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından verilecek çalışma izin yazılarına “bu izin çalışma vizesi ve emniyet makamlarından ikamet tezkeresi alınması halinde geçerlidir“ ve “çalışma vizesi başvurusunun yabancının ikamet ettiği ülkedeki dış temsilciliğimize yapılması gerekmektedir“ kayıtları düşülecektir.Bu kayıt öğrenim amacıyla verilmiş ikamet izni hariç Türkiye’de en az 6 ay süreli ikamet izin bulunan yabancıların çalışma izin yazılarına düşülmez. (Dış Ticaret Müsteşarlığı, İçişleri ve Dışişleri Bakanlıkları, ilgili valilik)

 

Bundan böyle, çalışma izni, çalışma vizesi ve ikamet tezkeresi ile ilgili uygulamanın yukarıda belirtilen esaslara göre yerine getirilmesini, gerek ilgili kamu kurum ve kuruluşları gerekse umum valiliklerce gerekli tedbirlerin alınarak herhangi bir aksaklığa meydan verilmemesini, ayrıca genelgenin bir örneğinin de ilgili birimlere gönderilmesini arz ve rica ederim.  

 

 

Abdülkadir AKSU

İçişleri Bakanı