Kanun No:6224
Tarih: 18.1.1954
1) KANUNUN
MEVZUU
MADDE 1- Bu kanun, yatırım yapılacak
teşebbüsün:
a) Memleketin iktisadi inkişafına
yararlı olması,
b) Türk hususi teşebbüslerine
açık bulunan bir faaliyet sahasında çalışması,
şartiyle ve Yabancı Sermayeyi
Teşvik Komitesinin kararı ve İcra Vekilleri Heyetinin tasvibi
ile Türkiye'ye ithal edilecek yabancı sermaye ve dışardan yapılacak
istikrazlara tatbik olunur.
Ancak, Türkiye'ye ithal edilecek
yabancı sermaye, ülke çapında tekel teşkil edecek faaliyetlerde
bulunan kuruluşlarda çoğunluk hissesine sahip olamaz.(*)
Bu maddede derpiş edilen ve 8'inci
madde ile kurulmuş olan "Yabancı Sermayeyi Teşvik Komitesi"
bundan böyle "Komite" diye zikredilecektir.(**)
2) ANA YABANCI
SERMAYE
MADDE 2- Bu Kanunun tatbikatı
bakımından ana yabancı sermaye tabiri aşağıda gösterilen şekilde
takdir ve tesbit olunan kıymetlerin mecmuunu ifade eder:
a) Bu kanun mevzuuna giren bir
teşebbüsün verimli bir şekilde kurulması, tevsii veya yeniden
faaliyete geçirilmesi için hariçten ithal edilen :
1- Yabancı para şeklindeki sermaye,
2- Makine, teçhizat, alet ve
bu mahiyetteki mallar, makina aksamı,yedek parçalar ve malzeme
ile Komitenin kabul ettiği sair lüzumlu mallar,
3- Lisanslar, patent hakları
ve alameti farika gibi fikri haklar ve hizmetler,
4- 3'üncü madde gereğince yeniden
yatırılmak suretiyle sermayeye kalbedilen karlar,
b) Mal, hizmet veya fikri haklar
şeklinde ithal edilen sermayenin kıymeti ve Komitede kabul edilen
teşebbüs mevzuu mallar ve kıymetler olup olmadığı Komitece seçilen
eksperler tarafından takdir olunur.
----------------------
(*) 4105 sayılı Kanunla, bu Kanuna
ilave edilmiştir.
(**) Bu Kanunla Yabancı Sermaye
Komitesine verilmiş olan görevler 4059sayılı Kanun ile Hazine
Müsteşarlığına devredilmiştir.
Eksperlerce takdir olunan kıymet,
Komite tarafından yeniden tetkik ve tadil edilebilir.
Kıymet takdiri, hem menşe memleket
parasiyle, hem de ithal zamanında cari resmi kambiyo rayicine
göre Türk parasiyle yapılır.
8'inci maddede derpiş olunan
itiraz yolu mahfuz kalmak şartiyle Komitenin kıymet takdiri
hususundaki kararı nihaidir.
3) KARLARIN
SERMAYEYE KALBİ
MADDE 3- Bu Kanuna tabi bir teşebbüsün
yürürlükteki vergi kanunları hükümlerine göre elde ettiği karlardan
ana yabancı sermayenin sahiplerine isabet eden net miktarların
tamamı veya bir kısmı Komitenin kararı ile ana yabancı sermayeye
ilave edilebileceği gibi 1'inci maddedeki şartları haiz diğer
bir teşebbüse de yatırılabilir.
4) KARLARIN
VE ANA SERMAYENİN TRANSFERİ
MADDE 4- a) Aşağıda yazılı kar
ve sermayeler, bu maddenin (c) fıkrası hükümlerine tabi olarak
ana yabacnı sermayenin mensup olduğu menşe memleket para cinsiyle
ve cari resmi kambiyo rayici üzerinden harice transfer edilir;
1- 31 Aralık 1953'den sonra elde
edilmiş bulunan ve yürürlükteki vergi kanunlarına göre taayyün
eden kazançlardan ana yabancı sermaye sahiplerine isabet eden
net karlar,
2- Bu Kanuna tabi bir teşebbüsün,
kısmen veya tamamen tasfiyesi halinde; makul fiyatla satış neticesi
elde edilen hasılattan, ana yabancı sermayenin sahiplerine isabet
eden hisse,
3-Bu Kanuna göre kurulmuş veya
çalışmakta olan bir teşebbüsteki ana yabancı sermayenin kısmen
veya tamamen, makul fiyatla satışı neticesi elde edilen hasılat,
4- Bu Kanunun 6'ncı maddesi hükümleri
dahilinde akdedilen bir dış istikrazın, istikraz mukavelesi
hükümlerine göre hülul eden resülmal ve faizleri.
b) Maliye Vekaleti veya Komite
lüzum gördükleri takdirde :
1- Bu maddenin (a) fıkrasının
1'inci bendine göre transferi istenebilecek miktarları tayin
etmek üzere, bu Kanuna tabi teşebbüsün defterlerini ve vergi
beyannamelerini,
2- Hisselerin ve mevcutların
satışının,istikrazların, hüsnüniyete makrun olup olmadığını
tetkik ettirebilirler.
5) HİSSELERİN
TRANSFERİ
MADDE 5- a) Maliyet Vekaleti
talep vukuunda 2'nci maddede tarif edilen ana yabancı sermayeyi
temsil eden ve bir Türk şirketinin defterlerinde mukayyet bulunan
hisse senetleri veya muvakkat makbuzlarına aşağıdaki metinde
ifade edildiği şekilde garanti verir :
(Bu hisse senedine isabet eden
temettüler, transfer za- manında cari olan resmi kambiyo rayici
üzerinden hisse senedi veya muvakkat makbuzun Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası veya onun yabancı memleketlerdeki selahiyetli
mümessillerine ibrazı üzerine, derhal...(Menşe Yabancı Para)
olarak transfer edilir. Bu hisse senedi veya muvakkat makbuzun,
satış hasılatı veya tasfiye neticesi elde edilen hasılattan
bu hisse senedi veya muvakkat makbuz sahibine isabet eden miktar
transfer zamanında cari olan resmi kambiyo rayici üzerinden...(Menşe
Yabancı Para) olarak Türkiye Cumhuriyetinin 6224 numaralı Kanununun
4'üncü maddesi mucibince transfer edilir.)
Maliyet Vekili
veya
Selahiyetli Kılacağı Memur
b) Bu garantileri haiz bulunan
nama muharrer hisse senetleri veya muvakkat makbuzlar gerek
Türkiye'de, gerekse hariçte her tabiyetten kimseler arasında
serbestçe tedavül eder. Bu hisse senetlerinin veya muvakkat
makbuzların Türkiye'de yerleşmiş hakiki veya hükmi şahıslara
satışından önce, yerlerine kaim olmak üzere yeniden hisse senedi
veya makbuz çıkarılsın veya çıkarılmasın garantilerinin iptali
için Maliye Vekaletine ibrazı mecburidir.
6)
İSTİKRAZLARIN GARANTİ EDİLMESİ
MADDE 6- a) Maliyet Vekaleti
bu Kanunun 1'inci madde- sinde yazılı vasıfları haiz bir teşebbüsün
yapacağı dış istikrazın resülmal ve faizleri için teminat veya
kefalet mukabilinde bir milyar Türk Lirasını geçmemek üzere,
Vekiller Heyeti kararı ile kefalet verebilir.
b) Bu kefalet, istikrazın resülmal
veya faizlerinin ödenen kısımları için kendiliğinden kalkar.
7) YABANCILARIN
İSTİHDAMI
MADDE 7- a) Bu Kanun gereğince
kurulan bir teşebbüsün etüd, kurulma ve işletme devrelerinde
2007 ve 2818 sayılı Kanunların koydukları şartlar ve memnuiyeler
böyle bir teşebbüse para yatıran yabancılara, para yatıranların
mümessili olan yabancılara, mütehassıs, ustabaşı ve diğer yetişkin
personele, Komitece teşebbüsün verimli surette kurulması, genişletilmesi,
yeniden faaliyete geçirilmesi veya işletilmesi için gerekli
bir devre zarfında tatbik olunmaz.
b) Yukarıdaki hüküm, Komitece,
bu kanunun 1'inci maddesinin koyduğu şartlara uygun olduğu kabul
edilen yerli teşebbüslerin istihdam edecekleri yabancı mütehassıs,
ustabaşı ve diğer yetişkin personel hakkında da tatbik olunur.
c) Bu madde hükümleri gereğince
istihdam edilen yabancılar, Maliye Vekaletinin önceden istihsal
edilmiş muvafakatı şartiyle, ailelerinin maişeti maksadiyle
veya normal tasarruflarının harice gönderilmesi için kazançlarının
hizmet mukavelele- rinde derpiş edilen kısmını, cari resmi kambiyo
rayici üzerinden, kendi memleketleri parasiyle transfer edebilirler.
8) YABANCI
SERMAYEYİ TEŞVİK KOMİTESİ
MADDE 8- a) Bu Kanunun verdiği
vazifeleri görmek üzere Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Umum
Müdürünün Reisliğinde, Hazine Umum Müdürü,İç Ticaret Umum Müdürü,Sanayi
İşleri Umum Müdürü, İşletmeler Vekaleti Etüd ve Plan Dairesi
Reisi, Türkiye Ticaret ve Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları
Birliği Umumi Katibinden müteşekkil bir Komite kurulmuştur.
Bu Komite lüzum gördüğü hallerde istişari mahiyette olmak üzere
diğer vekalet ve müesseseler temsilcilerinin mütalaalarına müracaat
edebilir. Komite kendisine intikal ettirilen müracaatları en
geç 15 gün içinde karara bağlar.
Komitenin Umumi Katipliği İç
Ticaret Umum Müdürü tarafından ifa ve icabınca Komite Umumi
Katip tarafın- dan toplantıya davet olunur.
Komite Reis ve üyelerine verilecek
ücret, İcra Vekilleri Heyetince tesbit edilir.
b) Komite kararlarına, ilgililerce
kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren (30) gün içinde
itiraz edilebilir. İtiraz mercii Maliye, Ekonomi ve Ticaret
ve İşletmeler Vekillerinden terekküp eder. Bu merciin kararı
nihaidir.(*)
MADDE 9- a) Bu Kanunun tatbikatında
merci Ekonomi ve Ticaret vekaletidir.
b) Ekonomi ve Ticaret Vekaleti,
Komitenin vereceği karar üzerine ayni sermayenin memlekete ithali
hususunda ilgili giriş gümrüğüne emir verir.
9)
YERLİ VE YABANCI SERMAYENİN MÜSAVİ MUAMELE GÖRMESİ
MADDE 10- Yerli Sermayeye ve
teşebbüslere tanınan haklar, muafiyetler ve kolaylıklardan,
aynı sahalarda çalışan yabancı sermaye ve teşebbüsler de aynı
şartlar dahilinde istifade ederler.
MADDE 11- a) 1567 sayılı Kanunun
verdiği selahiyete istinaden çıkarılmış olan 13 sayılı kararın
31'inci maddesi gereğince yatırım yapmış olanlara tanınmış bulunan
haklar ile 5583 ve 5821 sayılı Kanunlarla tanınmış olan haklar
mahfuzdur.
b) 1 Ağustos 1951 tarihi ile
bu Kanunun mer'iyete girdiği tarih arasında 5821 sayılı Kanuna
göre yapılmış yatırımlar da bu Kanunun hükümlerinden faydalanır.
--------------------
(*) 933 sayılı Kanunun 6. maddesinde,
"Bu fıkrada zikredilen itiraz mercii Yüksek Planlama Kuruludur"
denmek suretiyle 8. maddenin (b) fıkrası tadil edilmiştir.
10) ESKİ
KANUNUN YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMASI
MADDE 12- 5821 sayılı Kanun yürürlükten
kaldırılmıştır.
11) KANUNUN
MERİYETE GİRMESİ
MADDE 13- Bu Kanun neşri tarihinden
itibaren mer'idir.
MADDE 14- Bu Kanunun icrasına
İcra Vekilleri Heyeti memurdur.
(24.1.1954 tarihinde Resmi Gazete'de
yayınlanmıştır.)
YABANCI
SERMAYEYİ TEŞVİK KANUNU