İLGİ: a) Bakanlığımızın (Yapı İşleri
Genel Müdürlüğü) 08.10. 1996 gün ve 512 sayılı genelgesi.
b) Bakanlığımızın (Yapı İşleri Genel
Müdürlüğü)13.02.1998 gün ve 75 sayılı genelgesi.
c) Bakanlığımızın (Yüksek Fen
Kurulu) 15.09.2000 gün ve 532 sayılı genelgesi.
Yapı
denetimi hakkında 595 Sayılı K.H.K. ve Yönetmeliği çıkartılmış, K.H.K.’ nin
Anayasa Mahkemesi Başkanlığınca yürütmesinin durdurulması ve iptalinden sonra da
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun ve bu kanuna dayalı Yapı Denetimi
Uygulama Usul ve Esasları Yönetmeliği 13. 08.2001 tarihinde yürürlüğe
girmiştir.
Ülkemizin
depremler nedeniyle uğradığı can ve mal kayıplarının en aza indirilebilmesi için
kalitesiz ve denetimsiz yapılaşmanın önlenmesi, çağdaş norm ve standartlarda
yapı üretiminin sağlanabilmesi amacıyla çıkarılan 4708 sayılı Yapı Denetim
Kanununda, yapı üretim sürecinde gerçekleştirilen tüm mühendislik ve mimarlık
hizmetlerinin, bünyelerinde, denetçi
mühendis ve denetçi mimar bulundurması zorunlu yapı denetim kuruluşlarınca
denetlenmesini hükme bağlamıştır.
Ancak,
kanunun geçici 2.maddesinde; “bu kanun yürürlüğe girdikten önce 3194 sayılı İmar
Kanunu ile 595 sayılı Yapı Denetimi Hakkında
K.H.K. hükümlerine göre alınan yapı ruhsatları geçerlidir.” hükmü yer
almaktadır. 595 sayılı K.H.K.’nın Anasaya Mahkemesince iptali nedeniyle bu
K.H.K.’ye göre ruhsat alan inşaatların uygulamaları 4708 sayılı Yapı Denetim
Hakkındaki Kanuna göre yapılacaktır.
Bu durumda
sistemde 595 sayılı K.H.K., 3194 sayılı “İmar Kanunu” ve önümüzdeki günlerde de
4708 sayılı “Yapı Denetim Hakkındaki Kanun”a göre ruhsat alan inşaatlar
bulunacaktır.
4708 sayılı
Kanunun 2.maddesi (1) bendinde; “zemin,
malzeme ve imalata ilişkin deneyleri, şartname ve standartlara uygun olarak
Laboratuvarlarda yaptırmak” hükmü yer almış, yönetmeliğin 6ncı maddesi “yapım aşamasında” başlıklı bölümün ( a )
bendinde de; “yapının taşıyıcı sistemindeki beton, beton çelik çubuk, duvar
elemanları v.b. malzeme ve imalatın standart ve şartnamelere göre bakanlıkça
izin verilen özel ve kamu kuruluşlarının laboratuvarlarında muayene ve
deneylerini yaptırarak raporlarının ilgili idareye verir” şartı konmuştur.
3194 sayılı “İmar Kanunu”nda ise bu
konuda açık ifade bulunmaması nedeniyle imalatlara ilişkin deneylerin kuralsız
ve geçersiz yöntemlerle geçiştirileceği, Bakanlığımıza iletilen duyum ve
şikayetlerden anlaşılmaktadır.
Ayrıca ilgi
genelgelerimizde ve standartlarda açıkça belirtilmesine rağmen, yapının taşıyıcı
sisteminin kalite kontrolünün ilgili standart ve şartnamelere uygun olarak
yapılmadığı, beton ve çelik çubukların inşaat mahallinde usulüne uygun numune
almak yerine, hazır beton firmalarının verdiği raporları ve malzeme
satıcılarının TSE belgelerini yeterli görüldüğü anlaşılmaktadır.
Yapıda
kalite kontrolünün en esaslı amacını dışlayan bu uygulamaya kesinlikle son
verilecek ve bu konuda ilgili standartlar ve şartnamelerin uygulanması
sağlanacaktır.
Bu nedenle,
mecburi uygulamada bulunan TS500 “Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları” ile TS11222 “ Hazır Beton “ standartlarına
uygun olarak;
- - -
- Nitelik kontrolü için
numunenin TS2940 uygun olarak ilgililer (Den. Müh./Mim. veya Fenni Mesul ve
müteahhit) ile Bakanlığımızdan izin belgesi almış kamu veya özel laboratuvar
elemanlarının nezaretinde bir tutanakla alınması,
- - -
- Tutanakta, numunenin
alınmasını isteyen firma, şantiye adresi, ada parsel no su, hazır beton
üreticisi firma adı, beton sınıfı, katkılı olup olmadığı, numunenin alınış
tarihi ve saati, yapıda betonun döküldüğü yer, slump değeri (firma beyanı ve
TS2871’ e uygun, yerinde yapılarak bulunan değer), alınan numune sayısı, ortam
sıcaklığı (°C)
, beton sıcaklığı (°C)
nın belirtilmesi,
- - -
- Nitelik kontrolü için
alınan, TS3351’e uygun olarak bakım ve kürü yaptırılan ve TS3114’e göre beton numunelerine ait basınç dayanım
deney sonuçlarının yapı için öngörülen beton sınıfına göre TS500 de belirtilen
koşulları sağlaması; sağlamadığı takdirde yapıya zarar vermeyecek
Bakanlığımızdan Laboratuvar Yeterlik İzin Belgesi almış kamu ve özel
laboratuvarlar tarafından TS10465’ e göre alınan ve deneyleri yapılan karot
örnekleri ile yerindeki beton dayanımının tespit edilerek yapı için öngörülen
beton sınıfına göre TS500 de öngörülen koşulları sağlaması,
- - -
- Şantiyede ihzar edilen her
partide yer alan her çapta beton çelik çubuk ve hasırların, ne miktar ihrazatı
temsil ettiğini belirten bir tutanakla alınacak numuneler üzerinde
Bakanlığımızdan Laboratuvar Yeterlik İzin Belgesi almış kamu ve özel
laboratuvarlara yaptırılacak deney sonuçlarını gösterir rapor ile mecburi
yürürlükte bulunan TS708 “Beton Çelik Çubukları” veya TS4559 “Beton Çelik
Hasırları” standardlarına uygunluğun denetlenmesi,
- - -
- 3194 sayılı İmar Kanunu
hükümlerine göre ruhsat alıp aynı kanun hükümlerine göre veya 595 sayılı
K.H.K.’ye göre ruhsat alıp, 4708 sayılı Kanun Hükümlerine göre devam eden
inşaatlarda malzeme kalite kontrolünün devamının kesinlikle sağlanması.
- - -
- Yukarıdaki hususların
kontrol teşkilatı veya ilgililer (Den.Müh./Mim.veya Fenni Mesuller) tarafından
belgelendirilmesi, Belediyeler veya Valiliklerin de bu belgelerin eksiksiz
tamamlanmasını takip etmeleri, denetimin daha sağlıklı yapılabilmesi açısından
her kata ait demir vizesi aşamasında; beton denetimi için bir önceki dökülen
betona ait (28 günlük sonuçları daha sonra istenmek kaydı ile) en az 7 günlük deney raporlarının, demir denetimi
için o kata ait demir raporlarının istenmesi, aksi takdirde inşaatın devamına
izin verilmemesi,
Ayrıca
Bakanlığımız İl teşkilatlarındaki mevcut labaratuvarların 4708 sayılı Yapı
Denetimi Hakkında Kanun ve bu kanuna dayalı Yapı Denetimi Uygulama Usul ve
Esasları Yönetmeliği hükümlerine göre de gerekli inceleme ve kontrolleri
yapılabilecek konuma getirilmesi gerekmektedir.
Uygulamada yukarıda
belirtilen esaslara uyulması, konu ile ilgili çalışma ve denetimlerin bu
yaklaşımla yürütülmesi, genelgemizin iliniz dahilindeki tüm Kaymakamlıklara,
Belediyelere, Bayındırlık ve İskan Müdürlüğüne, Organize Sanayii Bölge
Müdürlüğüne ve varsa Serbest Bölge Müdürlüğüne duyurulmasını ve ayrıca uygulama
ile görevli personele imza karşılığı tebliğ edilmesinin sağlanmasını arz/rica
ederim.
Ali HELVACI
Bakan a.
Müsteşar
DAĞITIM:
1- 19 Pilot İl Valiliğine
2- İçişleri Bakanlığına (Mahalli İdareler Gn.Md.ğü)
...../..../2001
Y.D.K.Üyesi
:T.ÖZER
...../..../2001
Y.D.K.Başkanı :M.ÜNAL
...../..../2001
Müsteşar Yrd.
:S.Ö.ERBAKAN
09/10/2001
TARİHLİ GENELGE