|
13
Temmuz 2001 Tarihli Resmi Gazete
Sayı:
24461
Kanun
No. 4708
Kabul
Tarihi : 29.6.2001
Amaç,
kapsam ve tanımlar
MADDE
1. — Bu Kanunun amacı; can ve mal güvenliğini teminen, imar plânına,
fen, sanat ve sağlık kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması
için proje ve yapı denetimini sağlamak ve yapı denetimine ilişkin
usul ve esasları düzenlemektir.
Bu
Kanun; 3194 sayılı İmar Kanununun 26 ncı maddesinde belirtilen kamuya
ait yapı ve tesisler ile 27 nci maddesinde belirtilen ruhsata tâbi
olmayan yapılar hariç, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve
dışında kalan yerlerde yapılacak yapıların denetimini kapsar.
Bu
Kanunun uygulanmasında;
a)
Bakanlık: Bayındırlık ve İskân Bakanlığını,
b)
İlgili idare: Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki
uygulamalar için büyükşehir belediyeleri ile diğer belediyeleri, bu
alanlar dışında kalan alanlarda valilikleri, yapı ruhsatı ve kullanma
izin belgesi verme yetkisine sahip diğer idareleri,
c)
Yapı sahibi: Yapı üzerinde mülkiyet hakkına sahip olan gerçek ve tüzel
kişileri,
d)
Yapım süresi: Yapı sahibinin, yapı ruhsatını aldığı tarih ile yapı
kullanma iznini aldığı tarih arasındaki dönemi,
e)
Yapı inşaat alanı: Işıklıklar hariç, bodrum kat, asma kat ve çatı
arasında yer alan mekanlar ve ortak alanlar dahil yapının inşa edilen
tüm katlarının alanını,
f)
Yapı yaklaşık maliyeti: Binalarda, Bakanlıkça her yıl yayımlanan
mimarlık ve mühendislik hizmet bedellerinin hesabına esas yapı yaklaşık
birim maliyetlerine ilişkin ilgili mevzuatta belirtilen birim maliyet ile
yapı inşaat alanının çarpımından elde edilen bedeli; binalarda yapılacak
değiştirme, güçlendirme ve esaslı onarım işlerinin ve bina dışında
kalan yapılarda ise yapının keşif bedelini,
g)
Taşıyıcı sistem: Yapıların; temel, betonarme, ahşap, çelik karkas,
duvar, döşeme ve çatı gibi yük taşıyan ve aktaran bölümlerini ve
istinat yapılarını,
h)
Yapı hasarı: Kullanımdan doğan hasarlar hariç, yapının fen ve sanat
kurallarına aykırı, eksik, hatalı ve kusurlu yapılması nedeniyle yapıda
meydana gelen ve yapının kullanımını engelleyen veya yapıda değer
kaybı oluşturan her türlü hasarı,
ı)
Yapı denetim kuruluşu: Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile münhasıran
yapı denetimi görevini yapan, ortaklarının tamamı mimar ve mühendislerden
oluşan tüzel kişiyi,
j)
Yapı müteahhidi: Yapım işini, yapı sahibine karşı taahhüt eden
veya ticarî amaçla ya da kendisi için şahsî finans kaynaklarını
kullanarak üstlenen, ilgili meslek odasına kayıtlı, gerçek ve tüzel
kişiyi,
k)
Proje müellifi: Mimarlık, mühendislik tasarım hizmetlerini iştigal
konusu olarak seçmiş, yapının etüt ve projelerini hazırlayan gerçek
ve tüzel kişiyi,
l)
Denetçi mimar ve mühendis: İlgili mühendis ve mimar meslek odalarına
üyeliği devam eden ve Bakanlıkça denetçi belgesi verilmiş mühendis
ve mimarları,
m)
Laboratuvar: İnşaat ve yapı malzemeleri ile ilgili ham madde ve mamul
madde üzerinde ilgili standartlarına veya teknik şartnamelerine göre
ölçüm, muayene, kalibrasyon yapabilen ve diğer özelliklerini tayin
eden, Bakanlıktan izin almış tesisi,
İfade
eder.
Yapı
denetim kuruluşları ve görevleri
MADDE
2. — Bu Kanun kapsamına giren her türlü yapı; Bakanlıktan aldığı
izin belgesi ile çalışan ve münhasıran yapı denetimi ile uğraşan tüzel
kişiliğe sahip yapı denetim kuruluşlarının denetimine tabidir. Yapı
denetim hizmeti; yapı denetim kuruluşu ile yapı sahibi veya vekili arasında
akdedilen hizmet sözleşmesi hükümlerine göre yürütülür. Yapı
sahibi, yapım işi için anlaşma yaptığı yapı müteahhidini vekil
tayin edemez.
Yapı
denetim kuruluşlarının nama yazılı ödenmiş sermayelerinin tamamının,
mimar veya mühendislere ait olması zorunludur. Yapı denetim kuruluşları;
denetçi mimar ve mühendisler ile yardımcı kontrol elemanları istihdam
eder.
Yapı
denetim kuruluşunda görev alacak denetçi mimar ve mühendisler ile yardımcı
kontrol elemanlarında ve laboratuar görevlilerinde aranacak nitelik ve
deneyim ile bu kişilere belge verilmesi, yapı denetim kuruluşunun ve
laboratuarların çalışma usul ve esasları Bakanlıkça hazırlanacak
yönetmelikle düzenlenir.
Yapı
denetim kuruluşları aşağıda belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür:
a)
Proje müelliflerince hazırlanan, yapının inşa edileceği arsa veya
arazinin zemin ve temel raporları ile uygulama projelerini ilgili
mevzuata göre incelemek, proje müelliflerince hazırlanarak doğrudan
kendilerine teslim edilen uygulama projesi ve hesaplarını kontrol
ederek, ilgili idareler dışında başka bir kurum veya kuruluşun vize
veya onayına tabi tutulmadan, ilgili idareye uygunluk görüşünü
bildirmek.
b)
Yapı denetimini üstlendiğine dair ilgili idareye taahhütname vermek,
yapı ruhsatının ilgili bölümünü imzalamak, bu yapıya ilişkin
bilgileri yapı ruhsatı düzenleme tarihinden itibaren yedi gün içinde
Bakanlığa bildirmek.
c)
Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını
denetlemek.
d)
Yapım işlerinde kullanılan malzemeler ile imalatın proje, teknik şartname
ve standartlara uygunluğunu kontrol etmek ve sonuçlarını
belgelendirmek, malzemeler ve imalatla ilgili deneyleri yaptırmak.
e)
Yapılan tüm denetim hizmetlerine ilişkin belgelerin bir nüshasını
ilgili idareye vermek, denetimleri sırasında yapıda kullanılan malzeme
ve imalatın teknik şartname ve standartlara aykırı olduklarını
belirledikleri takdirde, durumu bir rapor ile ilgili idareye ve il sanayi
ve/veya ticaret müdürlüklerine bildirmek.
f)
İş yerinde, iş güvenliği ve işçi sağlığı konusunda gerekli
tedbirlerin alınması için yapı müteahhidini yazılı olarak uyarmak,
uyarıya uyulmadığı takdirde durumu ilgili bölge çalışma müdürlüğüne
bildirmek.
g)
Ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü
içinde ilgili idareye bildirmek.
h)
Yapının ruhsat eki projelerine uygun olarak kısmen veya tamamen
bitirildiğine dair ilgili idareye rapor vermek.
ı)
Zemin, malzeme ve imalata ilişkin deneyleri, şartname ve standartlara
uygun olarak laboratuarlarda yaptırmak.
Sorumluluklar
ve yapılamayacak işler
MADDE
3. — Bu Kanunun uygulanmasında, yapı denetim kuruluşları imar
mevzuatı uyarınca öngörülen fennî mesuliyeti ilgili idareye karşı
üstlenir.
Yapı
denetim kuruluşları, denetçi mimar ve mühendisler, proje müellifleri,
laboratuar görevlileri ve yapı müteahhidi ile birlikte yapının
ruhsat ve eklerine, fen, sanat ve sağlık kurallarına aykırı, eksik,
hatalı ve kusurlu yapılmış olması nedeniyle ortaya çıkan yapı
hasarından dolayı yapı sahibi ve ilgili idareye karşı, kusurları
oranında sorumludurlar. Bu sorumluluğun süresi; yapı kullanma izninin
alındığı tarihten itibaren, yapının taşıyıcı sisteminden dolayı
on beş yıl, taşıyıcı olmayan diğer kısımlarda ise iki yıldır.
Yapıda,
yapı kullanma izni alındıktan sonra, ilgili idareden izin alınmadan
yapılacak esaslı tadilattan doğacak yapı hasarından, izinsiz tadilat
yapan sorumludur. Yapı denetim kuruluşu; yazılı ihtarına rağmen yapı
sahibi tarafından önlemi alınmayan, parsel dışında meydana gelen ve
yapıda hasar oluşturan yer kayması, çığ düşmesi, kaya düşmesi ve
sel baskınından doğan hasarlardan sorumlu değildir.
Yapı
denetim kuruluşlarının yöneticileri, ortakları, denetçi mimar ve mühendisleri
ile proje müellifleri, laboratuvar görevlileri ve yapı müteahhidi; bu
Kanunun uygulanmasından dolayı ortaya çıkan yapı hasarından
sorumludur.
Yapı
denetim kuruluşu denetim faaliyeti dışında başka ticarî faaliyette
bulunamaz. Bu kuruluşun denetçi mimar ve mühendislerinin, denetim
faaliyeti süresince başkaca meslekî ve inşaat işleri ile ilgili ticarî
faaliyette bulunmaları yasaktır.
Yapı
denetim komisyonu ve görevleri
MADDE
4. — Yapı denetim komisyonu; Bakanlıkça görevlendirilecek, konu ile
ilgili en az genel müdür yardımcısı seviyesinde bir başkan ile en az
şube müdürü seviyesinde dört üyeden oluşur ve Bakanlıkça uygun görülen
birimin bünyesinde faaliyetlerini yürütür.
Yapı
denetimi komisyonu, yapı denetim kuruluşlarına izin belgesi verir,
faaliyetlerini denetler ve sicillerini tutar. Bu Kanunun uygulanmasından
doğan uyuşmazlıkları inceler ve görüşünü bildirir.
Yapı
denetim komisyonu bu Kanun hükümlerine aykırı hareket eden yapı
denetim kuruluşu hakkında 8 inci maddeye göre işlem yapılmak üzere
Bakanlığa teklifte bulunur.
Yapı
denetim komisyonunun; çalışma usul ve esasları Bakanlıkça hazırlanacak
yönetmelikle düzenlenir.
Yapı
denetimi hizmet sözleşmeleri
MADDE
5. — Yapı denetimi hizmet sözleşmeleri yapı sahibi ile yapı denetim
kuruluşu arasında akdedilir. Bu sözleşmenin bir sureti taahhütname
ekinde ilgili idareye verilir.
Bu
sözleşmede; taahhüt edilen hizmetin konusu, yeri, inşaat alanı, süresi,
varsa yapı sahibi ile yapı müteahhidi arasında akdedilen sözleşmede
yer alan yapının fizikî özellikleri, yapı denetimi hizmet bedeli, yapı
denetiminde görev alacak teknik personel listesi ve diğer yükümlülükler
yer alır.
İlgili
idare; yapı denetimi hizmet sözleşmesinde yer alan hükümlere, yapı
sahibinin uymaması halinde yapı tatil tutanağı düzenleyerek inşaatı
durdurur, yapı denetim kuruluşunun uymaması halinde ise yapı denetimi
komisyonuna bildirimde bulunur.
Yapı
denetimi hizmetleri için yapı denetim kuruluşlarına ödenecek hizmet
bedelleri, asgarî hizmet bedelinden az olmamak kaydıyla, projenin özellikleri
ile yapının bulunduğu bölgenin fizikî, ekonomik ve sosyal özellikleri
dikkate alınarak bu sözleşmede belirtilir.
Asgarî
hizmet bedeli, yapı yaklaşık maliyetinin % 3’üdür. Yapım süresi,
iki yılı aşan yapılarda, bu oran, her altı ay için % 10 artırılır,
iki yıldan kısa süren yapılarda ise her altı ay için % 5 azaltılır.
Yapı
denetim kuruluşu, katma değer vergisi hariç yaptığı hizmetlerden
dolayı yapı sahibinden başka ad altında ayrıca hiçbir bedel
talebinde bulunamaz.
Yapı
denetimi hizmet sözleşmesi ve hizmet bedellerinin ödenme esasları
Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.
Yapı
denetim kuruluşu ile mimar ve mühendislerinin yapı ile ilişkisinin
kesilmesi
MADDE
6. — Yapı denetim kuruluşunun görevden ayrılması veya mimar ve/veya
mühendislerinden birinin, herhangi bir sebeple yapı ile ilişkisinin
kesilmesi halinde yapı denetim kuruluşu durumu; gerekçeleri ile
birlikte en geç üç iş günü içinde yazılı olarak Bakanlığa ve
ilgili idareye bildirir. Aksi takdirde kanunî sorumluluktan kurtulamaz.
Bu
durumda; yapı sahibince, yeniden yapı denetim kuruluşu görevlendirilmedikçe
veya yapı denetim kuruluşunca, ayrılan mimar ve/veya mühendislerin
yerine yenisi işe başlatılmadıkça ilgili idarece yapının devamına
izin verilmez.
Sicillerin
tutulması ve yapılara sertifika verilmesi
MADDE
7. —Yapı denetim kuruluşlarının ve bu kuruluşların mimar ve mühendislerinin
yapı denetimine ait sicilleri, ilgili idare tarafından verilen sicil
raporlarına göre yapı denetimi komisyonunca tutulur.
Bu
Kanun kapsamında denetlenerek inşa edilmiş yapılara ilgili idarelerce
sertifika verilir.
Siciller
ile sicil raporlarının tutulması ve yapılara sertifika verilmesine
dair usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.
Denetim
faaliyetinin durdurulması ve izin belgesinin iptali
MADDE
8. — Yapı denetim kuruluşlarından, bu Kanunda öngörülen esaslara göre
denetim görevini yerine getirmedikleri anlaşılanların veya son üç yıl
içerisinde üç defa olumsuz sicil alanların veyahut 3 üncü maddenin
son fıkrası ile 6 ncı maddenin birinci fıkrası hükümlerine aykırı
hareket ettiği belirlenenlerin denetim faaliyeti, yapı denetim
komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıla kadar durdurulur ve
belgesi geçici olarak geri alınır. Durdurma kararı, Resmî Gazetede
ilan edilir ve sicillerine işlenir. Denetim faaliyetinin geçici olarak
durdurulmasına neden olan yapı denetim kuruluşunun mimar ve mühendisleri,
bu süre içerisinde başka ad altında dahi olsa hiçbir denetim
faaliyetinde bulunamaz. Geçici durdurmaya neden olan mimar ve mühendisler
Bakanlıkça ilgili meslek odasına bildirilir. Meslek odaları, bu kişiler
hakkında kendi mevzuatına göre işlem yapar.
Faaliyeti
üç defa durdurulan yapı denetim kuruluşunun denetim faaliyetine son
verilir ve izin belgesi Bakanlıkça iptal edilir.
İzin
belgesi iptal edilen yapı denetim kuruluşunun, kusurları mahkeme kararı
ile kesinleşen mimar ve mühendisleri başka bir yapı denetim kuruluşunda
görev almaları halinde, görev aldıkları bu kuruluşa izin belgesi
verilmez, verilmişse iptal edilir.
Denetim
faaliyeti geçici olarak durdurulan veya izin belgesi iptal edilen yapı
denetim kuruluşu hakkındaki bu karar ilgili idareye bildirilir ve
denetimini üstlendiği yapıların devamına izin verilmez. Bu durumda,
yapım faaliyetine devam edilebilmesi için yapı sahibince başka bir yapı
denetim kuruluşunun görevlendirilmesi zorunludur.
Ceza
hükümleri
MADDE
9. — Bu Kanun hükümlerinin uygulanması sırasında görevini ihmal
eden veya kötüye kullanan yapı denetim kuruluşunun ortakları, yöneticileri,
mimar ve mühendisleri, yapı müteahhidi, proje müellifi ile laboratuvar
görevlileri 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 3 üncü bab, 4 üncü faslındaki
görevi ihmal ve görevi kötüye kullanma ile ilgili hükümlerine göre
cezalandırılır.
Yapı
denetim kuruluşunun izin belgesi alma aşamasında gerçeğe aykırı
belge düzenlendiğinin izin belgesi verildikten sonra anlaşılması
halinde, izin belgesi derhal iptal edilir ve ayrıca gerçeğe aykırı
belge düzenlemekten, bu belgeleri düzenleyenler hakkında suç
duyurusunda bulunulur.
Yapılar
ile ilgili diğer düzenlemeler ile yapıların uğramış olduğu yıkım
ve zararlardan dolayı genel hukuk hükümleri uygulanır.
Bu
madde uyarınca hükmolunacak cezalar paraya çevrilemez ve tecil
edilemez.
Bu
Kanuna aykırı fiillerden dolayı hükmolunan kesinleşmiş mahkeme
kararları, Cumhuriyet savcılıklarınca Bakanlığa ve mimar ve mühendislerin
bağlı olduğu meslek odalarına bildirilir.
Yapı
denetim kuruluşu ile denetçi mimar ve mühendisleri; eylem ve işlemlerinden
3194 sayılı İmar Kanununun fenni mesul için öngörülen hükümlerine
tabidirler.
Bakanlığın
denetim yetkisi
MADDE
10. — Bakanlık, bu Kanunun uygulanmasında yapı denetim kuruluşlarının
işlem ve faaliyetlerini denetleme yetkisine sahiptir.
Kanunun
uygulanacağı iller
MADDE
11. — Bu Kanunun uygulanmasına pilot iller olarak; Adana, Ankara,
Antalya, Aydın, Balıkesir, Bolu, Bursa, Çanakkale, Denizli, Düzce,
Eskişehir, Gaziantep, Hatay, İstanbul, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Tekirdağ
ve Yalova illerinde başlanır.
Pilot
illerin genişletilmesi ve daraltılmasına, Bakanlığın teklifi üzerine
Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Diğer
hükümler ve yönetmelikler
MADDE
12. — Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 3194 sayılı İmar Kanunu
ve ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
Bu
Kanun gereğince düzenlenmesi öngörülen yönetmelikler, Kanunun yayımı
tarihinden itibaren kırkbeş gün içerisinde Bakanlıkça çıkarılır.
Yürürlükten
kaldırılan ve değiştirilen hükümler
MADDE
13. — a) 3.2.2000 tarihli ve 595 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmıştır.
b)
27.1.1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği
Kanununun ek 5, ek 6, ek 7 nci maddeleri ile geçici 6 ve geçici 7 nci
maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.
c)
17.6.1938 tarihli ve 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında
Kanunun 7 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde
7. — 1 inci maddede belirtilen diploma veya ruhsatnamelerden birini haiz
olmayanlar Türkiye’de mühendis veya mimar unvanı ile istihdam
olunamazlar, imzalarla sanat icra edemezler, bu unvanları kullanarak rey
veremezler ve imza da koyamazlar.
GEÇİCİ
MADDE 1. — Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce Bakanlıkça
yapı denetim kuruluşlarına verilmiş olan yapı denetimi izin
belgeleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay süreyle
geçerlidir. Bu süre içerisinde bu Kanun hükümlerine uygun olarak
yenilenmeyen yapı denetim izin belgeleri geçersiz sayılır.
GEÇİCİ
MADDE 2. — Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 3194 sayılı
İmar Kanunu ile 595 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname hükümlerine göre alınan yapı ruhsatları geçerlidir.
GEÇİCİ
MADDE 3. — 595 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname uyarınca yapı denetim kuruluşlarınca tahsil edilmiş olan
malî sorumluluk sigorta primleri yapı sahiplerine iade edilir.
Yürürlük
MADDE
14. — Bu Kanun yayımı tarihinden otuz gün sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE
15. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
| 
YAPI
DENETİMİ HAKKINDA KANUN