|
I- GENEL AÇIKLAMA
Bilindiği üzere, Vergi Usul Kanunu'nun (VUK) 221. maddesinde, mükelleflerin
tutmakla zorunlu oldukları defterleri tasdik ettirecekleri süreler belirlenmiştir.
Buna göre,
- Ötedenberi işe devam etmekte olanlar, defterin kullanılacağı yıldan
önce gelen son ayda,
- Hesap dönemleri Maliye Bakanlığı tarafından tespit edilenler, defterin
kullanılacağı hesap döneminden önce gelen son ayda,
- Yeniden işe başlıyanlar, sınıf değiştirenler ve yeni bir mükellefiyete
girenler işe başlama, sınıf değiştirme ve yeni mükellefiyete girme tarihinden
önce; vergi muaflıktan çıkma tarihinden başlayarak 10 gün içinde,
- Tasdike tabi defterlerin dolması veya sair sebeplerle yıl içinde
yeni defter kullanmaya mecbur olanlar, bunları kullanmaya başlamadan önce
tasdik ettireceklerdir.
Ancak, ilgili yılda kullanılmak üzere tasdik ettirilen yevmiye defteri
işlemlerin fazlalığı vb. nedenlerle yıl içerisinde dolabilmektedir. Bu
durumda yeni defter tasdik ettirilmesi gerekmektedir. Uygulamada, bu durumda
bulunan mükelleflerin yeni defter tasdik ettirmeyerek kayıtlarını dolan
yevmiye defterinin arka yüzlerine yapmaları olayına sıkça rastlanılmaktadır.
Yeni yevmiye defteri tasdik ettirilmeyerek dolan yevmiye defteri sayfalarının
arka yüzlerine yapılan kayıtların geçerliliği ve kaydedilen faturalardaki
KDV'nin indirilip indirilmeyeceği konuları ise uygulamada tereddüt yaratan
konular arasında bulunmaktadır.
Aşağıda, yevmiye defteri sayfalarının arka yüzlerine yapılan kayıtların
geçerliliği ve kaydedilen faturalardaki KDV'nin indirilip indirilmeyeceği
hususları vergi idaresi görüşüne de yer verilmek suretiyle incelenecektir.
II- YEVMİYE DEFTERİNİN ARKA YÜZLERİNE YAPILAN KAYITLAR VE KDV İNDİRİMİ
A- YEVMİYE DEFTERİ SAYFALARININ ARKA YÜZLERİNE YAPILAN KAYITLARIN GEÇERLİLİĞİ
VUK'un 225. maddesinin (b) bendinde, müteharrik yapraklı yevmiye defteri
kullanan müesseselerin bir yıl içinde kullanacaklarını tahmin ettikleri
sayıda yaprağı tasdik ettirecekleri, tasdikli yapraklar bittiği takdirde yeni
yaprakları kullanmadan önce tasdike arz edecekleri; bunların sayfa numaralarının
tasdikli yaprakların sayfa numaralarını takiben teselsül ettirileceği hüküm
altına alınmıştır.
Bu hüküm uyarınca mükelleflerin işlemlerini yasal olarak tutmak
zorunda oldukları defterlerine VUK'un 219. maddesindebelirtilen sürelerde
intikal ettirmeleri gerekir. Kayıtların yapıldığı defterler anılan Kanun'un
182 ve izleyen maddelerinde belirtilmiştir. Dolayısıyla, işlemlerin yevmiye
defterleri sayfalarının tasdikli ön yüzlerine yapılaması gerekir.Bu
nedenle, yevmiye defterlerinin sayfalarının arka yüzlerine yapılan kayıtlrın
kanuni deftere yapılmış kayıt olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.
Bu şekilde işlem yapan mükelleflerin dönem vergi matrahının VUK'un
30. maddesine göre re'sen takdir edilmesi gerekmektedir. Maliye Bakanlığı'nın
görüşü de bu doğrultudadur. (1).
B- YEVMİYE DEFTERİ SAYFALARININ ARKA YÜZLERİNE KAYDEDİLEN FATURALARDAKİ
KDV'NİN İNDİRİMİ
3065 sayılı KDV Kanunu'nun 29/1-a maddesinde, mükelleflerin bu Kanunda
aksine hüküm olmadıkça faaliyetlerine ilişkin olarak yüklendikleri
KDV'yi indirebilecekleri hükme bağlanmış, 34/1. maddesinde ise indirimin
şartları;
- Verginin fatura veya benzeri belgelerde ayrıca gösterilmesi,
- Bu belgelerin kanuni defterlere kaydedilmesi
olarak belirlenmiştir. Ayrıca Kanun'un 54. maddesine göre, mükelleflerin
tutulması mecburi defter kayıtlarını bu verginin hesaplanmasına ve kontrolüne
imkan verecek şekilde düzenlemeleri ve bu kayıtlarda;
- Vergi konusu işlemlerin mahiyeti, vergisiz tutarlar, hesaplanan vergi,
indirilebilir vergi miktarlrını,
- Vergiden istisna edilen işlemlerin, indirim hakkı tanınan ve tanınmayanlara
göre ayırımı ile hesaplanan indirilebilir vergi miktarını.
- İndirim konusu yapılamyacak işlemlerin niteliği ve bu işlemlerle ilgili
vergi miktarlarını,
- Matrah ve indirim miktarlarındaki değişmelerle, ödenen, terkin edilen
ve iade olunan vergileri
ayrıca göstermeleri gerekmektedir(2).
Yukarıda da ifade edildiği üzere, dolan yevmiye defteri sayfasının arkasına
yapılan kayıtlar kanuni deftere yapılmış kayıt olarak değerlendirilmemekte ve
bu şekilde işlem yapılması VUK'un 30. maddesinin birinci fıkrasının 3. bendine
göre dönem matrahının re'sen takdirini gerekmektedir.
Mükellefin dönem matrahının re'sen takdir edildiği bu gibi durumlarda,
yevmiye defteri ssayfasının arka yüzüne kaydedilen faturalardaki KDV'nin
indirilip indirlmeyeceği hususunda tereddütler bulunmaktadır.
Bilindiği üzere, VUK'un 3/B maddesine göre vergilendirmede vergiyi
doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır.
Aynı Kanun'un 134. maddesine göre ise incelemeden maksat, ödenmesi
gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır. KDV
uygulamasında beyanname ile beyan edilerek vergi dairesine ödenecek olan
KDV, satışlar üzerinden hesaplanan KDV'den, mal ve hizmet alımları ve işle
ilgili diğer giderler nedeniyle yüklenilen KDV indirilmek suretiyle tespit
edilmektedir.
Kişisel görüşümüze göre, yeni yevmiye defteri tasdik
ettirilmeyerek dolan yevmiye defterinin sayfalarının arka yüzlerine kayıt
yapılması tek başına mükelleflerin KDV indirim haklarını ortadan kaldırmamalı,
bu şekilde defterin arka yüzüne kaydedilen alış belgelerinde gösterilen
KDV'nin;
- Gerçekte ödendiğinin (yüklenildiğinin),
- Verginin satıcı tarafından beyan edildiğinin,
- Tasdikli defteri kebire süresinde kaydedildiğinin
tespiti şartıyla indirimi kabul edilmelidir. Bu husus, VUK'un 3/B ve 134.
maddelerinin ir gereğidir. Aksi bir düşünce mükellefin KDV indirim
hakkının elinden alınmasına neden olur ki, bu da KDV'nin indirim teorisine aykırı
olur(3).
Nitekim Maliye Bakanlığı'nca tayin edilen bir özelgede de , "Yevmiye
defterine yapılan kayıtların tasdikli defteri kabire süresinde ve usulüne
uygun kaydedilmesi şartıyla, yevmiye defterinin arka sayfalarında yer alan kayıtlara
dayalı KDV indirimlerinin bu çerçevede kabülünün
mümkün olduğu" belirtilmiş bulunmaktadır(4).
III-SONUÇ
Yukarıda yapılan açıklamalardan da farkedileceği üzere, dolan
yevmiye defterinin sayfalarının arka yüzlerine yapılan kayıtlar Kanuni
defterlere yapılan kayıt olarak değerlendirilmemekte ve mükellefin dönem
matrahının re'sen takdiri gerekmekterdir. Ancak alış ve gider belgelerinin tasdikli
defteri kebire usulüne uygun olarak kaydedilmesi şartıyla, yevmiye defterinin
sayfalarının arka yüzlerine kaydedilen alış belgelerinde yer alan KDV'lerin
indirilmesi mümkün bulunmaktadır. Maliye Bakanlığı'nın görüşüde
bu doğrultuda bulunmaktadır.
(1) M.B.'nin 02.11.2000 tarih ve 50774 sayılı Özelgesi
(2) V.Arif ŞİMŞEK-Abdullah TOLU, KDV'de indirim, Yaklaşım Yayınları, Ankara,
Nisan 2002, s. 122-123
(3) ŞİMŞEK-TOLU, a.g.e, s.217
(4) M.B.'nin 02.11.2000 tarih ve 50774 sayılı Özelgesi
Bu
yazı, Yaklaşım Dergisi Kasım 2002 Sayısından İktibas
Edilmiştir. Sayın Abdullah Tolu'ya aittir.
| 
YEVMİYE DEFTERİNİN SAYFALARININ ARKA YÜZLERİNE
KAYDEDİLEN FATURALARDAKİ KDV.NİN İNDİRİMİ