ÖDÜNÇ İŞÇİ ÇALIŞTIRMADA İŞVERENLERİN SORUMLULUKLARI İLE ÇALIŞANLARIN HAKLARI -2

22/10/2003

Yılmaz Kesikbaş

İnsan Kaynakları Yöneticisi

Ödünç İşçi Çalıştırmada İşverenlerin Sorumlulukları ile Çalışanların Hakları-2

İş Kanununun 7. maddesi ile getirilen düzenleme çerçevesinde işverenlerin sorumlulukları ile işçinin hakları şunlardır:

A) Geçici İş İlişkisinde İşverenlerin Sorumluluğu

1) Geçici iş sözleşmesinde (ödünç iş ilişkisi) devreden işverenin, işçinin ücret ve sosyal sigorta primlerini ödeme yükümlülüğü aynen devam eder.

2) Geçici iş ilişkisi ile devralan işveren, işçinin kendisi işyerinde çalıştığı süre boyunca;

Ödenmeyen ücretinden,

İşçiyi gözetme borcundan ve

Sosyal sigorta primlerinden devreden işveren ile birlikte sorumludur.

Soru : Geçici iş ilişkisi süresince meydana gelen iş kazasından kim sorumlu olacaktır?

İş kazasının işçiyi gözetme borcu kapsamında olacağından, her iki işverenin birlikte sorumlu olacaklarını kabul etmek gerekir.

3) Geçici iş ilişkisi kurulan işveren, işçiye talimat verme hakkına sahip olduğundan, işçiyi sağlık ve güvenlik risklerine karşı gerekli eğitimi vermekle yükümlüdür.

4) Geçici iş ilişkisinde kazanç amacı güdülemez. Ancak, uygulamada kazanç sağlamak amacıyla yapıldığı da bir gerçektir.

B) Geçici İş İlişkisinde İşçiyi Koruyan Haklar

1) İşveren, devir sırasında işçinin yazılı rızasını almak zorundadır.

Soru : Sözleşmenin her yenilenmesinde işçinin rızası alınacak mı?

Yasada bu konu ile ilgili açıklık yoktur. Yasada sadece "geçici iş ilişkisinin gerektiğinde yenilenebileceği" belirtilmişitir. Ancak, geçici iş ilişkisinin ilk kurulmasında yazılı rıza arandığı gibi,yenilenmesinde de yazılı olması yasanın içeriğine uygun olacaktır.

Soru: İşçi geçici çalışmaya başladığı işyerinden, kararlaştırılan süreden daha önce kendi işyerine dönebilir mi?

Çalışma koşullarında farklılıklar bulunması veya yeni işyerine uyum sağlayamaması halinde, işçi asıl işverenden eski işyerine geri dönmesini talep edebilir. Bu talebin kabul edilmemesi durumunda ise işçi haklı nedenleri var ise sözleşmesini feshedebilecektir.

Yasanın gerekçesinde hakkın kötüye kullanılmayacağı ifade edilmektedir.

2) Geçici iş ilişkisi altı aylık bir süre için yapılır ve gerektiğinde "en fazla iki defa yenilenebilir."

3) Geçici iş sözleşmesinde işçinin kendi işvereni ile arasındaki iş sözleşmesi aynen devam eder.

4) İşçinin geçici sözleşmesinden aksi anlaşılmıyorsa, işçinin diğer haklarına ilişkin yasadaki düzenlemeler, geçici iş ilişkisi kurulan işverenle olan ilişkisine de uygulanır.

5) İşçiyi geçici olarak devralan işveren, grev ve lokavt aşamasına gelen bir toplu iş uyuşmazlığının tarafı ise, işçi grev ve lokavt uygulaması sırasında çalıştıramaz.

6) Toplu işçi çıkarmaya gidilen işyerlerinde çıkarma tarihinden itibaren 6 ay içinde toplu çıkarmanın konusu olan işlerde geçici iş ilişkisi gerçekleşmez.

Görüldüğü üzere, geçici iş sözleşmesi, istihdam ilişkisinin geçerli modeli olan sürekli bir işletmede, belli bir çalışma yerinde, belirsiz bir süre için geçerli bir akde dayalı istihdam anlayışını referans noktası olmaktan çıkarmıştır.