T.C.
YARGITAY
HUKUK DAİRESİ
Esas No: 2015/34157
Karar No: 2019/19138
Tarihi: 5.11.2019
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”success”]ÖZET:
Yargıtay, İtalya seferinde gerekli belgeyi eksik veya hatalı doldurarak işverenin 7 bin avro zarara uğramasına neden olan tır şoförünün iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğine karar verdi.
İşveren 7 Bin Avro Ödemek Zorunda Kaldı
Davacı, işverenin işyerinde uluslararası tır şoförü olarak çalışırken iş sözleşmesinin haksız şekilde feshedildiğini ileri sürdü.
Kıdem ve ihbar tazminatlarıyla birlikte yıllık izin ve ulusal bayram ve genel tatil alacaklarının ödenmesini talep etti.
İşveren ise 10 yılı aşkın süredir uluslararası tır şoförü olarak çalışan işçinin, İtalya seferinde gerekli belgeleri eksik veya hatalı doldurduğunu savundu.
Bu hata nedeniyle İtalyan makamlarının aracı bağladığı, şirkete ceza uygulandığı ve aracın geri alınabilmesi için toplam 7 bin avro ödendiği belirtildi. İşveren, zararın işçinin 30 günlük ücretini aşması nedeniyle iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğini bildirdi.
Yerel Mahkeme Feshi Haksız Buldu
Yerel mahkeme, bilirkişi raporuna dayanarak olayda işçinin kastı veya ihmalinin ortaya konulamadığını belirledi.
Ayrıca işçiye gerekli bilgilendirme ve eğitimin verilmediğini, bu nedenle işçiye kusur atfedilemeyeceğini kabul etti.
Feshi haksız bulan mahkeme; kıdem ve ihbar tazminatlarıyla yıllık izin ve genel tatil alacaklarının bir bölümünü hüküm altına aldı.
Yargıtay İşçinin İhmalini Yeterli Gördü
Yargıtay, dosyaya sunulan belgelerden işçinin İtalyan makamlarına teslim etmesi gereken belgede eksik veya hatalı bilgiler bulunduğunun anlaşıldığını belirtti.
Bu nedenle işverene cezai işlem uygulandığı, aracın bağlandığı ve aracın geri alınabilmesi için işveren tarafından toplam 7 bin avro ödendiği tespit edildi.
Kararda, belgenin hatalı veya eksik doldurulmasında işçinin kasıtlı hareket ettiğinin söylenemeyeceği belirtildi. Ancak işçinin aynı işyerinde 10 yılı aşkın süredir uluslararası tır şoförlüğü yapması dikkate alınarak ihmali nedeniyle kusurlu olduğu kabul edildi.
Yargıtay, işverenin gerçekleştirdiği feshin haklı nedene dayandığı sonucuna ulaştı.
İşçinin Verdiği Zararda 30 Günlük Ücret Ölçütü
4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II-ı maddesine göre işçinin, işverenin malına 30 günlük ücretini aşan tutarda zarar vermesi işverene haklı fesih imkânı tanıyor.
Yargıtay kararında bu hükmün uygulanmasına ilişkin şu esaslara yer verildi:
- İşçinin kusursuz olduğunun belirlenmesi durumunda haklı fesih yapılamaz.
- İşçiye belirli oranda kusur verilmişse zarar, bu kusur oranında azaltılmalıdır.
- Kusura karşılık gelen zarar tutarının 30 günlük ücreti aşıp aşmadığı incelenmelidir.
- Zararın kasıtlı veya ihmali davranıştan kaynaklanması sonucu değiştirmez.
- İşçinin kusuru ile zarar miktarı ayrı ayrı uzman kişiler tarafından belirlenmelidir.
- Karşılaştırmada işçinin 30 günlük brüt ücreti esas alınmalıdır.
- İşçinin zararı ödemesi veya ödemeyi kabul etmesi, işverenin fesih hakkını ortadan kaldırmaz.
- İşverenin zararı işçiden talep etmemesi de haklı fesih hakkını etkilemez.
Tır Şoförlerinde Sefer Primi Ücrete Dahil
Yargıtay, 30 günlük ücret hesabında kural olarak dar anlamda ücretin dikkate alınacağını belirtti.
İkramiye, fazla çalışma ücreti ve benzeri ödemeler bu hesaba dahil edilmiyor. Ancak tır şoförlerine ödenen sefer primi bakımından farklı bir değerlendirme yapılıyor.
Uluslararası tır şoförünün asgari ücret ile sefer primi karşılığında çalışması durumunda, sefer primi de dar anlamda ücret kabul ediliyor. Bu nedenle 30 günlük ücretin, temel ücret ile sefer priminin toplamına göre belirlenmesi gerekiyor.
Kasıt Bulunmaması Feshi Engellemedi
Kararda, zarara yol açan davranışın mutlaka kasıtlı olması gerekmediği vurgulandı.
İşçinin ihmali veya dikkatsizliği sonucunda işverene zarar vermesi de haklı fesih nedeni oluşturabiliyor. Ancak bunun için işçinin kusurunun ve kusuruna karşılık gelen zarar tutarının somut biçimde belirlenmesi gerekiyor.
Somut olayda Yargıtay, işçinin uzun yıllara dayanan uluslararası tır şoförlüğü deneyimini dikkate aldı. Gerekli belgenin eksik veya hatalı doldurulmasını ihmali bir davranış olarak değerlendirdi.
Altı İş Günlük Süre Ne Zaman Başlıyor?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 26. maddesinde haklı fesih hakkının kullanılması için altı iş günlük ve bir yıllık hak düşürücü süreler öngörülüyor.
Yargıtay kararına göre:
- Bir yıllık süre, zarara neden olan olayın gerçekleştiği tarihten itibaren başlar.
- Altı iş günlük süre ise zarar miktarının belirlenmesi ve olayın feshe yetkili makama iletilmesiyle işlemeye başlar.
Zararın miktarının tespiti zaman alabileceğinden, altı iş günlük sürenin her durumda olay tarihinde başladığı kabul edilmiyor. Öncelikle zarar tutarının belirlenmesi ve işçinin 30 günlük ücretiyle karşılaştırılması gerekiyor.
Yerel Mahkeme Kararı Bozuldu
Yargıtay, işçinin olayda kastı bulunmasa da ihmali nedeniyle kusurlu olduğunu ve işverenin uğradığı 7 bin avroluk zararın işçinin 30 günlük ücretini aştığını kabul etti.
Bu nedenle işveren tarafından yapılan feshin haklı olduğuna ve yerel mahkemenin kıdem ve ihbar tazminatlarını kabul eden kararının bozulmasına 5 Kasım 2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.[/vc_message][vc_column_text]
DAVA : Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
KARAR : A-) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili, davacının davalıya ait işyerinde uluslararası tır şoförü olarak çalışırken iş sözleşmesinin işverence haksız şekilde fesh edildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin, ulusal bayram ve genel tatil alacaklarının tahsilini, istemiştir.
B-) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı vekili, zamanaşımı def’ini öne sürüp, davacının, iş sözleşmesinin, kusurlu hareketi sonucu işvereni otuz günlük ücretinin üzerinde maddi zarara uğratması nedeniyle haklı sebeple feshedildiğini, tazminat hakkı olmadığını, iş sözleşmesinde yer alan düzenleme gereği bayram ve genel tatil ücretlerinin aylık ücrete dahil olduğunu, davacının yıllık izinlerini kullandığını ve alacağı olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
C-) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, iş sözleşmesinin feshine yönelik olarak, davalı tarafça fesih nedeni olarak durumla ilgili alınan bilirkişi raporunda davacının kastı veya ihmaline yönelik veri olmadığının ayrıca davacı işçiye gerekli bilgilendirme ve konuyla ilgili eğitim verilmediğinin ve bu nedenle davacıya bir kusur affedilemeyeceğinin belirtildiği, buna göre işverence yapılan feshin haksız olduğu davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandığı ayrıca yıllık izin ve genel tatil ücreti alacakları da olduğu gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, karar verilmiştir.
D-) Temyiz:
Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.
E-) Gerekçe:
1-) Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2-) İş sözleşmesinin, işveren tarafından işçinin işverene zarar vermesi nedeniyle ve haklı olarak feshedilip feshedilmediği noktasında taraflar arasında uyuşmazlık söz konusudur.
4857 Sayılı İş Kanununun 25. maddesinin (II) numaralı bendinin (ı) alt bendinde, işverenin malı olan veya eli altında bulunan makine, tesisat, eşya ya da maddelere otuz günlük ücreti tutarını aşacak şekilde zarar vermesi halinde, işverenin haklı fesih imkânının bulunduğu belirtilmiştir.
İşçinin kusursuz olduğunun ortaya çıkması durumunda, işverenin haklı fesih imkânı olmadığı gibi işçinin kusuru belli bir yüzde ya da belli bir oran olarak saptanmışsa; zararın miktarının bu kusur nispetinde azaltıldıktan sonra otuz günlük ücreti aşıp aşmadığına bakılmalıdır (Yargıtay 9.HD. 281.2010 gün, 2008/14825 E, 2010/1448 K.).
Zararın işçinin kasıtlı davranışından ya da taksirli eyleminden kaynaklanmasının hukukî sonuca etkisi bulunmamaktadır. Örneğin işverene ait iş makinesi paletlerine kasten metal cisim sokmak suretiyle zarar veren veya trafik kazası sonucu işvereni zarara uğratan işçinin aynı şekilde iş sözleşmeleri haklı nedenle sona erdirilebilir. İşçinin kusuru ve zararı, ayrı ayrı uzman kişilerce belirlenmelidir (Yargıtay 9.HD. 26.1.2010 gün, 2009/25906 E, 2010/1326 K). Zarar tutarı ile karşılaştırılacak olan işçinin otuz günlük ücretinin brüt ya da net olarak dikkate alınması gerektiği noktasında Yasada herhangi bir açıklık bulunmamakla birlikte, işçi lehine yorum ilkesi uyarınca brüt ücretin esas alınması gerekir. Otuz gün, bir aydan farklı bir kavramdır. Bu noktada işçiye aylık olarak ödenen ücret yerine, günlük yevmiyesinin otuz katı tutarı dikkate alınmalıdır.
Maddede sözü edilen ücret dar anlamda ücrettir. İkramiye, prim, fazla çalışma ücreti ve benzeri ödemeler bu maddede yer alan otuz günlük ücret içersinde değerlendirilmemelidir. Ancak, ücretin garanti ücret üzerine yapılan işe göre ilave ücret veya satış pirimi olarak belirlendiği hallerde, gerçek ücretin bu ödemelerin toplamı olarak değerlendirilmesi yerinde olur. Örneğin uygulamada uluslararası yük taşıyan tır şoförleri asgarî ücret ve sefer pirimi karşılığı çalışmaktadır. Sefer pirimi olarak adlandırılan kısım da dar anlamda ücrettir. Bu durumda maddenin uygulanması anlamında otuz günlük ücret, tır şoförleri yönünden her iki ödemenin toplamına göre belirlenmelidir (Yargıtay 9.HD. 24.11.2008 gün 2007/32361 E, 2008/32028 K.).
Zararın otuz günlük ücreti aşması durumunda işverenin fesih hakkı doğar. İşçinin zararı derhal ödemiş ya da ödeyecek olması, işverenin bu hakkını ortadan kaldırmaz. İşverence zarar tutarının işçiden talep edilmemiş olması fesih hakkını ortadan kaldırmaz.
4857 Sayılı İş Kanununun 26. maddesi yönünden bir yıllık hak düşürücü süre, zarara neden olan olayın oluşumu tarihinden itibaren başlar. Ancak altı iş günlük ikinci süre, zarar miktarının belirlenmesinin ardından, bu durumun feshe yetkili makama iletilmesiyle işlemeye başlayacaktır. Zarar miktarının belirlenmesi bazen uzun zaman alabilir ve fesih hakkının kullanılması bakımından zarar miktarının belirlenmesi ve işçinin ücreti ile kıyaslanması zorunluluğu vardır.
Somut uyuşmazlıkta, davacı, iş sözleşmesinin işverence haklı neden olmadan fesh edildiğini iddia ederken, davalı taraf, şirkette 10 yılı aşkın süre ile uluslararası tır şoförü olarak çalışan davacının İtalya seferinde gerekli belgeleri eksik/hatalı doldurduğunu, bu nedenle İtalya makamlarınca aracın bağlanıp şirkete de ceza verildiğini, aracın tekrar alınması için ödenen toplam bedelin davacının 30 günlük ücretini aşması nedeniyle iş sözleşmesinin 4857 Sayılı Kanun’un 25/II,e ve ı hükümlerine göre fesh edildiğini savunmuştur.
Mahkemece, dosyaya alınan bilirkişi raporuna atıfla davacının feshe konu olayda kusuru olmadığı, gerekçesi ile işveren feshi haksız bulunup kıdem ve ihbar tazminatları hüküm altına alınmıştır.
Davalı tarafça savunmayı teyit amaçlı sunulan belgelerden davacının İtalya seferinde İtalyan makamlarına teslim etmesi gereken belgede eksik veya hatalı içerik olduğu ve bu nedenle işverene cezai işlem uygulanıp aracın bağlandığı, işverence davacının 30 günlük ücretini aşar şekilde toplam 7.000 Euro bedel ödenerek aracın geri alındığı, anlaşılmaktadır.
Mevcut delillere göre, söz konusu belgenin hatalı veya eksik doldurulmasında davacının kastı olduğu söylenemez ise de, davacının davalı işyerinde 10 yılı aşkın kıdemle uluslararası tır şoförlüğü yaptığı dikkate alındığında ihmali nedeniyle kusurlu olduğu açıktır. Buna göre işverence yapılan fesih haklı olup Mahkemece hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ : Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 05.11.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”juicy_pink”]FAQ – Sık Sorulan Sorular
İşçinin işverene zarar vermesi doğrudan haklı fesih nedeni midir? Hayır. İşçinin kusurunun bulunması ve kusuruna karşılık gelen zarar miktarının 30 günlük ücretini aşması gerekir.
Zararın kasıtlı olarak verilmesi şart mıdır? Hayır. Zararın kasıtlı veya ihmali davranıştan kaynaklanması haklı fesih değerlendirmesini değiştirmez. İhmal sonucu verilen zarar da şartları bulunuyorsa haklı fesih nedeni olabilir.
İşçi kusursuzsa iş sözleşmesi haklı nedenle feshedilebilir mi? İşçinin kusursuz olduğunun belirlenmesi durumunda, İş Kanunu’nun 25/II-ı maddesine dayanılarak haklı fesih yapılamaz.
İşçi kısmen kusurluysa zarar nasıl hesaplanır? Toplam zarar işçinin kusur oranına göre azaltılır. İşçinin kusuruna karşılık gelen tutarın 30 günlük ücretini aşıp aşmadığına bakılır.
Otuz günlük ücret brüt mü, net mi hesaplanır? Yargıtay, İş Kanunu’nda açık bir düzenleme bulunmaması nedeniyle işçi lehine yorum ilkesi gereğince brüt ücretin esas alınması gerektiğini kabul ediyor.
Sefer primi 30 günlük ücret hesabına dahil edilir mi? Uluslararası tır şoförlerinde sefer primi dar anlamda ücret kabul edilir. Bu nedenle temel ücret ile sefer primi birlikte değerlendirilir.
İkramiye ve fazla çalışma ücreti hesaba katılır mı? Kural olarak ikramiye, fazla çalışma ücreti ve benzeri ödemeler İş Kanunu’nun 25/II-ı maddesindeki 30 günlük ücret hesabına dahil edilmez.
İşçinin zararı ödemesi haklı feshi engeller mi? Hayır. İşçinin zararı hemen ödemesi veya ödemeyi kabul etmesi, doğmuş olan haklı fesih hakkını ortadan kaldırmaz.
Altı iş günlük fesih süresi ne zaman başlar? Zararın miktarı belirlendikten ve durum feshe yetkili makama iletildikten sonra altı iş günlük süre işlemeye başlar.[/vc_message][vc_column_text]