Özel Nitelikli Kişisel Verilerin İşlenmesine İlişkin Rehber
12.03.2024 tarihli 32487 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 7499 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesini düzenleyen 6’ncı maddesinde değişiklik yapılmış, söz konusu değişiklik ile mevcut olan özel nitelikli kişisel veri işleme şartlarına yeni veri işleme şartları eklenmiştir.
Bu çerçevede, özel nitelikli kişisel verilerin işlendiği durumlarda veri sorumlularının doğru hukuki sebeplere dayalı olarak özel nitelikli kişisel veri işlemeleri ve Kanun’a uygun şekilde yükümlülüklerini yerine getirmeleri için yol gösterici olması amacıyla Özel Nitelikli Kişisel Verilerin İşlenmesine İlişkin Rehber hazırlanmış ve ilgililerin istifadesine sunulmuştur.
ÖZET:
Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) tarafından Haziran 2025’te yayımlanan “Özel Nitelikli Kişisel Verilerin İşlenme Şartları” başlıklı el kitabı.
Özel Nitelikli Kişisel Veri Nedir?
Öğrenilmesi halinde ilgili kişinin mağdur olmasına ya da ayrımcılığa maruz kalmasına yol açabilecek nitelikteki veriler “özel nitelikli kişisel veri” olarak tanımlanıyor. Bu nedenle diğer kişisel verilere göre çok daha sıkı korunmaları gerekiyor.
6698 sayılı Kanun’a göre özel nitelikli kişisel veriler şunlardır (sınırlı sayma esasıyla belirlenmiş, kıyas yoluyla genişletilemez):
- Irk, etnik köken
- Siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep veya diğer inançlar
- Kılık ve kıyafet
- Dernek, vakıf ya da sendika üyeliği
- Sağlık ve cinsel hayat verileri
- Ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili veriler
- Biyometrik ve genetik veriler
İşlenme Şartları (Kanun’un 6. Maddesi)
Bu veriler kural olarak işlenemez; ancak aşağıdaki sekiz şarttan birinin varlığı halinde işlenebilir:
- İlgili kişinin açık rızası — diğer açık rıza şartlarından farkı yoktur; başka bir işleme şartı varken açık rızaya başvurulması hukuka aykırıdır.
- Kanunlarda açıkça öngörülme — örn. nüfus müdürlüklerinde parmak izi alınması.
- Hayati tehlike/beden bütünlüğü zorunluluğu — kişi rıza veremeyecek durumdaysa (örn. baygın hasta).
- İlgili kişinin kendi alenileştirdiği veriler — alenileştirme iradesine uygun olması şartıyla; kamuya açık bir yerde bulunma tek başına yeterli değildir.
- Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunluluk — örn. engelli çalıştırma raporu, avukatın dava dosyasına veri sunması.
- Sağlık alanında sır saklama yükümlülüğü olanlarca işlenmesi — koruyucu hekimlik, teşhis, tedavi, bakım ve sağlık hizmetlerinin planlanması amacıyla.
- İstihdam, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal güvenlik/yardım alanındaki hukuki yükümlülükler — örn. SGK işe giriş bildirgesi.
- Kâr amacı gütmeyen kuruluşların (vakıf, dernek, sendika vb.) üye/mensuplarına yönelik işlemesi — mevzuata uygunluk, faaliyet alanıyla sınırlılık ve üçüncü kişilere açıklanmama koşuluyla.
Genel İlkeler
- Bu koruma mutlak değildir; Anayasa’nın 13. maddesindeki esaslara uygun olarak sınırlanabilir.
- Açık rıza şartı sağlansa bile, işleme faaliyetinin Kanun’un 4. maddesindeki genel ilkelere (hukuka ve dürüstlük kuralına uygunluk vb.) aykırı olmaması gerekir.
- Veri sorumluları, özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun belirlediği yeterli önlemleri almakla yükümlüdür (31.01.2018 tarihli, 2018/10 sayılı Kurul kararına atıfla).
| Özel Nitelikli Kişisel Verilerin İşlenmesine İlişkin Rehber İçin Tıklayınız |
Kaynak: KVKK