Orhan GEZER
Yeminli Mali Müşavir
Bağımsız Denetçi
E. Vergi Müfettişi
orhangezer@dtymm.com.tr
ÖZET
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10/1-ı maddesi ile sermaye şirketlerinin nakdi sermaye artışları üzerinden hesaplanan faiz tutarlarının belirli bir kısmının kurum kazancından indirilmesine imkân tanınmıştır. Ancak uygulamaya ilişkin ikincil mevzuatta yer alan açıklamalar ile 2022 yılından itibaren dördüncü dönem geçici vergi beyannamesi uygulamasına son verilmesi ve 2025 yılı itibarıyla dördüncü geçici vergi uygulamasının yeniden gündeme gelmesi, söz konusu indirimin geçici vergi aşamasında uygulanabilirliği konusunda tereddütlere yol açmıştır.
Bu çalışmada, ilgili kanun hükmü ile tebliğ düzenlemeleri kronolojik ve sistematik biçimde ele alınarak, 2025 yılı dördüncü geçici vergi beyannamesinde nakdi sermaye artışına bağlı faiz indiriminin uygulanabilirliği değerlendirilmektedir.
1. YASAL ÇERÇEVE
Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca; finans, bankacılık ve sigortacılık sektörlerinde faaliyet gösteren kurumlar ile kamu iktisadi teşebbüsleri hariç olmak üzere sermaye şirketlerinin, ilgili hesap dönemi içinde ticaret siciline tescil edilmiş nakdi sermaye artışları üzerinden hesaplanan faiz tutarlarının %50’si kurum kazancından indirilebilmektedir. Nakdi sermaye artışının yurt dışından getirilen nakitle karşılanan kısmı bakımından bu oran %75 olarak uygulanmaktadır.
İndirim tutarının hesaplanmasında, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından indirimden yararlanılan yıl için en son açıklanan “Bankalarca açılan TL cinsinden ticari kredilere uygulanan ağırlıklı yıllık ortalama faiz oranı” esas alınmaktadır.
Bu kapsamda, TCMB tarafından 2025 yılı için açıklanan ve uygulamada dikkate alınacak oran %45,34’tür.
Kanun hükmünde, indirimin geçici vergi veya yıllık beyanname ayrımı bakımından açık bir sınırlama öngörülmemiş olup, indirim hakkı “ilgili hesap dönemi” esasına bağlanmıştır.
2. İKİNCİL MEVZUATIN KRONOLOJİK GELİŞİMİ
2.1. 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği
1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’nde, nakdi sermaye artışına bağlı faiz indiriminin hesaplama yöntemi, uygulama süresi ve yararlanma şartları ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir. Tebliğde, söz konusu indirimin sermaye artırımına ilişkin kararın tescil edildiği hesap dönemi dâhil olmak üzere beş hesap dönemi boyunca uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
2.2. 9 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği
04.03.2016 tarihinde yayınlanan 9 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği ile yapılan düzenleme , indirim tutarının hesaplanmasında esas alınan faiz oranının yıl sonunda kesinleşmesi gerekçesiyle; tebliğin “ Diğer Hususlar” bölümünde
“İndirim tutarının hesaplanmasında TCMB tarafından yararlanılan yıl için en son açıklanan ticari krediler faiz oranı dikkate alınacağından geçici vergi dönemlerinden sadece dördüncü geçici vergilendirme dönemi itibarıyla bu indirimden yararlanılması mümkün bulunmaktadır.
Öte yandan, kazancın yetersiz olması nedeniyle ilgili hesap döneminde indirim konusu yapılamayan tutarlar, izleyen hesap dönemine ilişkin geçici vergilendirme dönemlerine ait geçici vergi matrahlarının tespitinde indirim konusu yapılabilecektir.”
şeklinde bir açıklamaya yer verilmiştir. Bu düzenleme, yürürlükte bulunan geçici vergi sistematiği çerçevesinde, teknik bir belirleme niteliği taşımaktadır.
2.3. Dördüncü Dönem Geçici Verginin Kaldırılması ve 21 Seri No.lu Tebliğ
2021 yılında 7338 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 120. maddesinde yapılan değişiklik sonucu, geçici vergi dönemleri ilk dokuz ay ile sınırlandırılmış ve fiilen dördüncü geçici vergi dönemi kaldırılmıştı.
19.12.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7566 sayılı Kanun ile, Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 120. maddesinde yer alan “ilk dokuz ay” ibaresi kaldırılmış ve böylece dördüncü geçici vergi dönemi yeniden ihdas edilmiştir.
2022 yılında yapılan düzenleme dördüncü dönem geçici vergi beyannamesi uygulamasına son verilmiş yapılan bu yapısal değişikliğe paralel olarak 1 Seri No.lu Tebliğin 10.6.5.1 başlığında yer alan ilgili ifade, 01.03.2023 tarihinde yayımlanan 21 Seri No.lu Tebliğin 6. maddesi ile aşağıdaki şekilde revize edilmiştir:
“İndirim tutarının hesaplanmasında TCMB tarafından yararlanılan yıl için en son açıklanan ticari krediler faiz oranı dikkate alınacağından, sadece yıllık hesap dönemi itibarıyla bu indirimden yararlanılması mümkün bulunmaktadır.”
Yazımızın konusunu oluşturan ve tereddüt oluşturan değişiklik bu olup, söz konusu değişiklik, esas itibarıyla dördüncü geçici vergi dönemine yapılan atfın mevzuattan çıkarılmasına yöneliktir. Bu yönüyle değerlendirildiğinde indirimin kapsamını daraltan bir düzenleme niteliği taşımamaktadır.
3. 2025 Yılı Uygulaması ve Teknik Hususlar
2025 yılı itibarıyla, TCMB tarafından açıklanan “Ticari Krediler (TL Üzerinden Açılan) (Tüzel Kişi KMH ve Kurumsal Kredi Kartları Hariç)” faiz oranı %45,34 olarak belirlenmiştir. Bu oran, 2025 yılı nakdi sermaye artışına bağlı faiz indiriminin hesaplanmasında esas alınacaktır.
Öte yandan, kazancın yetersiz olması nedeniyle ilgili hesap döneminde indirim konusu yapılamayan tutarların, herhangi bir endekslemeye tabi tutulmaksızın izleyen hesap dönemlerinde kurum kazancından indirilebilmesi mümkündür.
4. DEĞERLENDİRME
9 Seri No.lu Tebliğ’de yer alan “dördüncü geçici vergi dönemi” vurgusu, ilgili dönemde yürürlükte bulunan geçici vergi yapısına özgü, teknik ve açıklayıcı bir düzenleme niteliğindedir. Dördüncü dönem geçici vergi uygulamasının kaldırılması ve sonrasında 21 Seri No.lu Tebliğ ile yapılan değişiklik, kanunla tanınmış bir indirim hakkını ortadan kaldıran veya sınırlandıran bir sonuç doğurmamaktadır.
Normlar hiyerarşisi gereği, tebliğ düzenlemelerinin kanunla tanınan bir vergi avantajını daraltıcı veya ortadan kaldırıcı şekilde yorumlanması mümkün değildir. İndirimin hesap dönemi esasına bağlanmış olması, nihai uygulamanın yıllık kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden kesinleşmesini gerektirmekte; ancak geçici vergi aşamasında dikkate alınmasını açıkça yasaklamamaktadır.
5. SONUÇ
2025 yılı itibarıyla yeniden uygulamaya alınan dördüncü dönem geçici vergi beyannamesinde, nakdi sermaye artışından kaynaklanan faiz indiriminin uygulanmasına engel teşkil eden açık bir kanuni veya ikincil mevzuat düzenlemesi bulunmamaktadır.
21 Seri No.lu Tebliğ’de yer alan ifadelerin, 9 Seri No.lu Tebliğ ve kanuni düzenlemenin amacı dikkate alınmadan, daraltıcı biçimde yorumlanması isabetli olmayacaktır.
Bununla birlikte, uygulamada tereddütlerin tamamen giderilmesi ve idari uygulama birliğinin sağlanması amacıyla, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından konuya ilişkin açık ve bağlayıcı bir açıklama yapılması yerinde olacaktır.
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”juicy_pink”] Sorumluluk Beyanı ve Hukuki Haklarımız [/vc_message][vc_column_text]