Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Döviz Varlık ve Yükümlülükleri
Merkez Bankası tarafından açıklanan 2025 yılı Aralık dönemi Döviz Varlık ve Yükümlülükleri Tablosu, Türkiye’de finansal kesim dışındaki firmaların döviz pozisyonları ve kur risklerine dair önemli veriler sunuyor. Kasım 2025 verilerine göre, döviz varlıkları 7.057 milyon ABD doları artarken, döviz yükümlülükleri ise 11.189 milyon ABD doları artış göstermiştir. Bu gelişmelerin sonucunda, Net Döviz Pozisyonu Açığı, 188.551 milyon ABD doları seviyesine yükselmiş ve Kasım 2025’e göre 4.132 milyon ABD doları artmıştır. Net Döviz Pozisyonu Açığı, firmanın dövizle ilgili yükümlülüklerinin varlıklarını aştığı durumu ifade etmektedir.
Varlık Dağılımı incelendiğinde, Aralık 2025’te bir önceki aya kıyasla en büyük artışı gösteren kalemler şunlardır:
-
Yurt içi bankalardaki mevduat: 2.438 milyon ABD doları
-
İhracat alacakları: 2.400 milyon ABD doları
-
Türev varlıklar: 1.130 milyon ABD doları
-
Yurt dışına doğrudan sermaye yatırımları: 1.073 milyon ABD doları
Bunlara bağlı olarak döviz varlıkları toplamda 7.057 milyon ABD doları artmıştır. Bu artış, şirketlerin dövizle işlem yapan faaliyetlerinin büyüdüğünü veya dövizle yapılan finansal işlemlerin arttığını gösteriyor.
Yükümlülük Dağılımı ise şu şekilde gerçekleşmiştir:
-
Yurt dışından sağlanan nakdi krediler: 4.240 milyon ABD doları
-
Yurt içinden sağlanan nakdi krediler: 3.818 milyon ABD doları
-
İthalat borçları: 2.362 milyon ABD doları
-
Türev yükümlülükler: 769 milyon ABD doları
Bu kalemlerdeki artışlarla birlikte, döviz yükümlülükleri toplamda 11.189 milyon ABD doları artmıştır. Yükümlülükler, dış finansman ve ithalat işlemleri gibi dışa bağımlı faktörlerin arttığını işaret etmektedir.
Yükümlülüklerin Vade Yapısı incelendiğinde, Aralık 2025’te kısa ve uzun vadeli kredilerde önemli değişiklikler gözlemlenmiştir:
-
Yurt içinden sağlanan kısa vadeli krediler: 323 milyon ABD doları artmıştır.
-
Yurt içinden sağlanan uzun vadeli krediler: 3.495 milyon ABD doları artmıştır.
-
Yurt dışından sağlanan kısa vadeli krediler: 2.398 milyon ABD doları artmıştır.
-
Yurt dışından sağlanan uzun vadeli krediler: 4.204 milyon ABD doları artmıştır.
Bu veriler, özellikle uzun vadeli kredilerin büyük bir artış gösterdiğini ve yurt dışı borçlanmalarının arttığını göstermektedir.
Kısa Vadeli Pozisyon incelendiğinde, Aralık 2025 itibarıyla kısa vadeli varlıklar 149.052 milyon ABD doları, kısa vadeli yükümlülükler ise 137.298 milyon ABD doları olarak kaydedilmiştir. Kısa Vadeli Net Döviz Pozisyonu Fazlası, 11.754 milyon ABD doları seviyesinde gerçekleşmiş ve Kasım 2025’e göre 2.514 milyon ABD doları artmıştır. Bu, kısa vadeli döviz pozisyonlarının, yükümlülüklerin üzerinde bir pozitif fark verdiğini, yani Türkiye’nin kısa vadeli döviz pozisyonunda güçlü bir konumda olduğunu gösteriyor.
Kısa Vadeli Yükümlülüklerin Payı ise toplam yükümlülüklerin yüzde 37’sini oluşturuyor. Bu oran, kısa vadeli borçlanmanın ülkenin döviz pozisyonunu doğrudan etkileyen bir faktör olduğunu ve döviz kuru riskine karşı dikkatli bir yönetim gerektirdiğini işaret etmektedir.
Özetle:
Aralık 2025 dönemi verileri, Türkiye’nin döviz varlık ve yükümlülükleri arasındaki dengenin önemli ölçüde değiştiğini ve finansal kesim dışında faaliyet gösteren firmaların döviz pozisyonlarının arttığını ortaya koymaktadır. Döviz pozisyonları açığı artarken, kısa vadeli varlıkların yükümlülüklerden fazla olması, finansal kesim dışındaki firmaların döviz riskini yönetmede bir avantaj sağladığını göstermektedir. Bu tür veriler, ekonomik politikaların şekillendirilmesinde ve döviz kuru risklerinin yönetilmesinde kritik rol oynamaktadır.
Açıklamalar:
Merkez Bankasının oluşturduğu bu tablo; Türkiye’de finansal kesim dışında faaliyet gösteren firmaların yurt içi finansal kesim ve yurt dışındaki yerleşiklerle olan işlemlerinden doğan kayıtlarına, döviz varlık ve yükümlülüklerine ve taşıdıkları kur riskine ilişkin göstergeler sağlar.
Kaynak: TCMB