T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
İzmir Defterdarlığı
Gelir Kanunları Usul Grup Müdürlüğü
Sayı: E-67854564-105[1741-9497]-219334
Tarih: 21.04.2025
Konu: Gelecek Aylara/Gelecek Yıllara Ait Giderler de Enflasyon Düzeltmesi
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”success”]
ÖZET:
2023 yılı sonu itibarıyla yapılan enflasyon düzeltmesi işlemleri, Gelecek Aylara Ait Giderler (180) ve Gelecek Yıllara Ait Giderler (280) hesaplarında bir düzeltme farkı oluşmasına neden olmuştur. Bu hesaplar, Vergi Usul Kanunu çerçevesinde parasal olmayan kıymetler olarak kabul edilmekte ve enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaktadır. Bu durumun, 2024 yılına ilişkin muhasebe kayıtlarına etkileri ile ilgili olarak belirli düzenlemeler yapılmıştır.
Enflasyon Düzeltmesi ve Gelecek Aylara/Yıllara Ait Giderler:
Enflasyon düzeltmesi kapsamında, bu hesaplar aşağıdaki şekilde düzenlenmektedir:
- 180 – Gelecek Aylara Ait Giderler: Peşin olarak ödenen ve cari dönemde kaydedilmeyen, gelecekteki aylara ait giderleri izlemek amacıyla kullanılır. Bu hesap, ileriye dönük yapılacak giderler için, maliyetlerin dönemlik kaydedilmesinin önüne geçilmesini sağlar.
- 280 – Gelecek Yıllara Ait Giderler: Gelecek yıllarda gerçekleştirilecek giderlerin izlenmesi amacıyla kullanılan bir hesap olup, peşin ödenen giderlerin, o dönemde gider kaydedilmemesi gereken kısmını temsil eder.
Bu hesaplar, parasal olmayan kıymetler kategorisinde yer aldığından, enflasyon düzeltmesine tabi tutulurlar. Dönem sonu itibarıyla enflasyon düzeltmesi işlemi yapılırken, bu hesaplardaki tutarlar da enflasyon düzeltmesi farkına dahil edilir.
Enflasyon Düzeltmesi Sonucu Oluşan Kâr/Zarar Farkı:
Enflasyon düzeltmesi sonucunda oluşan düzeltme farkları, 2023 yılı hesap döneminden kaynaklanmakta olup, geçmiş yıl kârı/zararı hesabına kaydedilir. Bu farklar vergiye tabi tutulmaz, yani geçmiş yıl kârı vergiye tabi değildir ve geçmiş yıl zararı zarar olarak kabul edilmez.
- 2023 yılı sonu itibarıyla yapılan enflasyon düzeltmesinin sonucunda ortaya çıkan farklar, vergi beyannamesinde kanunen kabul edilmeyen giderler kısmında gösterilecektir. Bu farklar, muhasebe kayıtlarında gider olarak dikkate alınmaz, çünkü enflasyon düzeltmesinin sonucu olarak oluşan farklar, sadece finansal tablolarda düzenleme yapmak amacıyla kullanılmaktadır.
Enflasyon Düzeltme Farklarının Aktarımı:
- 180 ve 280 hesapları arasında düzeltme farklarının aktarımı yapılacakken, bu aktarım işlemi enflasyon düzeltmesi farkı dahil tutar üzerinden yapılmalıdır. Örneğin, 280-Geçmiş Yıllara Ait Giderler hesaplarında bir düzeltme farkı oluştuğunda, bu fark 180-Geçmiş Aylara Ait Giderler hesabına aktarılırken, düzeltme farkı dikkate alınarak (alt hesapta izlenmesi gerektiği şekilde) gerçekleştirilir.
- Bu şekilde yapılan aktarım, enflasyon düzeltmesi farkı dahil edilen doğru tutarın kaydedilmesini sağlar ve mali tablolarda herhangi bir hata yapılmasının önüne geçilir.
Vergi Usul Kanunu’na Dayalı Düzenlemeler:
Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298. maddesi ve geçici 33. maddesi, bu işlemlerin yasal dayanaklarını oluşturur. Söz konusu maddelerde, enflasyon düzeltmesi uygulanması gereken hesaplar ve işlemler ayrıntılı olarak belirtilmiştir. Bu düzenlemelere göre, “180 ve 280 hesapları” enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak hesaplar olarak kabul edilmekte ve bunun sonucunda oluşan farklar, mali tabloların doğru şekilde düzenlenmesini sağlar.
Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler:
- Enflasyon düzeltmesi sonucu oluşan farklar, gider olarak kabul edilmez ve bu farklar beyannamede kanunen kabul edilmeyen giderler kısmında gösterilir. Bu farklar sadece muhasebe düzeyinde düzeltilir, ancak vergi matrahı üzerinde herhangi bir etkisi yoktur.
Sonuç:
Bu açıklamalar ışığında, 2023 hesap dönemi sonu itibarıyla yapılan enflasyon düzeltmesinin sonucunda oluşan düzeltme farklarının, geçmiş yıl kâr/zararı hesabında gösterilmesi ve bu farkların gider olarak dikkate alınmaması gerektiği anlaşılmaktadır. Ayrıca, bu farkların kanunen kabul edilmeyen giderler kısmında belirtilmesi gerekmektedir. Enflasyon düzeltmesi işlemi, sadece mali tablolarda finansal düzeltme yapmak amacıyla yapılır ve vergiye etki etmez.
[/vc_message][vc_column_text]
İlgi: …
İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden, 31/12/2023 tarihli bilançonuzun enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu “180-Gelecek Aylara Ait Giderler” ve “280-Gelecek Yıllara Ait Giderler” hesaplarında oluşan düzeltme farklarının 2024 yılında ilgili gider hesaplarına kaydedilip kaydedilmeyeceği hususunda Defterdarlığımız görüşünü talep ettiğiniz anlaşılmaktadır.
213 sayılı Vergi Usul Kanununun;
– Mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasında, “A)Malî tablolarda yer alan parasal olmayan kıymetler aşağıdaki hükümlere göre enflasyon düzeltmesine tâbi tutulur.
…
2.Bu maddenin uygulanmasında;
a) Parasal olmayan kıymetler; parasal kıymetler dışındaki kıymetleri,
b) Parasal kıymetler; Türk Lirasının değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri aynı kaldığı halde satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde değişen kıymetleri (Yabancı paralar da parasal kıymet olarak dikkate alınır.),
…
3.Düzeltme işleminde aşağıdaki tarihler esas alınır:
…
b) İlk madde ve malzeme, ticari mallar, yarı mamul ve mamul stokların maliyetine dahil edilen unsurlar, yıllara sarî inşaat ve onarım işlerinde maliyeti oluşturan unsurlar, gelecek aylara ve yıllara ait giderler, maddî duran varlıklar ve bu varlıkları oluşturan unsurlar, maddî olmayan duran varlıklar ve bu varlıkları oluşturan unsurlar, özel tükenmeye tâbi varlıklar ve bu varlıkları oluşturan unsurlar, yıllara sarî inşaat ve onarım hakedişleri, haklar ve şerefiyeler için; defterlere kayıt tarihi (Bunlara mahsuben verilen veya alınan parasal olmayan avanslar, ödeme veya tahsil tarihinden mahsup tarihine kadar düzeltilir.).
…
7.Enflasyon düzeltmesi uygulanmayan bir hesap döneminden sonra enflasyon düzeltme şartlarının yeniden oluşması halinde; enflasyon düzeltmesi yapılan en son dönemden başlamak üzere enflasyon düzeltmesi yapılır. Bu şekilde belirlenen geçmiş yıl kârı vergiye tâbi tutulmaz, geçmiş yıl zararı zarar olarak kabul edilmez. …”,
– Geçici 33 üncü maddesinde, “…
31/12/2023 tarihli mali tablolar, enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulur. Yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı geçmiş yıllar kâr/zararı hesabında gösterilir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tabi tutulmaz, geçmiş yıl zararı zarar olarak kabul edilmez.
…
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.”
hükümleri yer almaktadır.
Ayrıca, 2023 hesap dönemi sonuna ve düzeltme şartlarının gerçekleşmesine/varlığına bağlı olarak (geçici vergi dönemleri dâhil) izleyen hesap dönemlerine ilişkin olarak enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak mali tablolar ile yapılacak düzeltme işlemlerinin usul ve esasları 555, 560 ve 563 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri ile belirlenmiş, 165, 170, 175, 176 ve 181 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirkülerinde de enflasyon düzeltmesi uygulaması ile ilgili ilave düzenlemeler/açıklamalar yapılmış olup, 176 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirkülerinin “10.2. Gelecek dönemlere ait giderler” başlıklı bölümünde; “555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin ekinde yer alan listelerde parasal olan ve olmayan kıymetler listelenmiş, “180 Peşin ödenen ve cari dönem içinde ilgili gider hesaplarına kaydedilmemesi gereken, gelecek döneme ait giderler” ve “280 Peşin ödenen ve cari dönem içinde ilgili gider hesaplarına kaydedilmemesi gereken gelecek yıllara ait giderler” parasal olmayan kıymet olarak sayılmıştır.
Dolayısı ile dönem sonu itibari ile söz konusu hesaplarda yer alan tutarların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması gerekmektedir.
…
Diğer taraftan, örnekteki gider hesaplarına aktarılan düzeltme farkı 2023 hesap döneminden kaynaklandığı için gider olarak dikkate alınmayacak, beyannamede kanunen kabul edilmeyen giderler kısmında gösterilecektir.” açıklamaları yer almaktadır.
Bu bağlamda, 2023 hesap dönemi sonuna ait bilançonun, enflasyon düzeltmesine tabi tutulmasından kaynaklanan kâr/zarar farkı geçmiş yıllar kâr/zararı hesabında gösterilmekte ve bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tabi tutulmamakta, geçmiş yıl zararı zarar olarak kabul edilmemektedir.
Diğer taraftan, 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin 9 uncu maddesinin (2) numaralı fıkrasına göre, nevi itibarıyla iktisadi işletmelere dâhil bulunan kıymetlerden parasal ve parasal olmayan kıymetler bu Tebliğ eki listelerde (EK 1 ve EK 2), Tek Düzen Hesap Planında izlendikleri hesap kodları ile gösterilmek suretiyle, yer almakta olup, söz konusu listelerden parasal olmayan kıymetleri ihtiva eden (EK 2) listede “180 Peşin ödenen ve cari dönem içinde ilgili gider hesaplarına kaydedilmemesi gereken, gelecek döneme ait giderler” ve “280 Peşin ödenen ve cari dönem içinde ilgili gider hesaplarına kaydedilmemesi gereken gelecek yıllara ait giderler” de bulunmaktadır.
Bunun yanı sıra, tekdüzen muhasebe sisteminin uygulanmasına ilişkin açıklamalar 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ve daha sonra bu konuda yayımlanan diğer tebliğlerde yapılmış olup, söz konusu Tebliğin Muhasebe Usul ve Esasları /V-Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları başlığı altında yer alan C-Hesap Planı Açıklamaları bölümünde;
“180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER Bu hesap, peşin ödenen ve cari dönem içinde ilgili gider hesaplarına kaydedilmemesi gereken, gelecek döneme ait giderleri izlemek için kullanılır.
İşleyişi: Gelecek aylarda ilgili gider ve maliyet hesaplarına borç kaydedilecek peşin olarak ödenen giderler, bu hesabın borcuna kaydedilir. Gelecek aylarda bu hesaba alacak verilmek suretiyle ilgili gider hesabına aktarılır.
280 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER Bu hesap, peşin ödenen ve cari dönem içinde ilgili gider hesaplarına kaydedilmemesi gereken, gelecek yıllara ait giderleri izlemek için kullanılır.
İşleyişi: Gelecek yıllarla ilgili gider ve maliyet hesaplarına borç kaydedilecek olan peşin ödenen giderler bu hesabın borcuna kaydedilir. ilgili hesap dönemlerinde bu hesabın alacağı karşılığında dönen varlıklardaki “Gelecek Aylara Ait Giderler” hesabına gerekli aktarmalar yapılır. “
açıklamalarına yer verilmiştir.
Buna göre, gelecek bir hesap dönemine ait olarak peşin ödenen giderlerin izlendiği “180- Gelecek Aylara Ait Giderler” ve “280- Gelecek Yıllara Ait Giderler” hesaplarının, esas itibariyle, enflasyon düzeltmesi uygulamasında “parasal olmayan kıymet” olarak kabul edilmesi ve düzeltmeye tabi tutulması gerekmektedir.
Ayrıca, enflasyon düzeltme farkı ihtiva eden 280 No.lu hesabın, 180 No.lu Hesaba aktarımının, enflasyon düzeltme farkı da dikkate alınarak (alt hesapta izlenecek şekilde) yapılmasının yanı sıra, enflasyon düzeltme farkı ihtiva eden 180 No.lu hesaptan ilgili gider hesabına aktarımların da enflasyon düzeltmesi farkı dahil tutar üzerinden yapılması icap etmektedir.
Öte yandan, parasal olmayan kıymet mahiyetindeki söz konusu hesapların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu oluşan farklardan 2023 hesap döneminden kaynaklanan kısmının, gider olarak dikkate alınmaması, beyannamede kanunen kabul edilmeyen giderler kısmında gösterilmesi gerektiği tabiidir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.
(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.
(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange”]
FAQ – Sık Sorulan Sorular
- Gelecek Aylara Ait Giderler ve Gelecek Yıllara Ait Giderler hesapları enflasyon düzeltmesine tabi midir?
Evet, bu hesaplar parasal olmayan kıymet olarak kabul edilmekte ve enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaktadır. - Enflasyon düzeltmesi sonucu oluşan kâr/zarar farkı nasıl kaydedilir?
Enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı, geçmiş yıl kâr/zararı hesabına kaydedilir. Bu fark vergiye tabi tutulmaz. - Enflasyon düzeltmesi yapılan farklar gider olarak dikkate alınmalı mı?
Enflasyon düzeltmesi yapılan farklar, gider olarak dikkate alınmaz ve beyannamede kanunen kabul edilmeyen giderler kısmında gösterilmelidir. - Düzeltme farkları nasıl aktarılmalıdır?
Düzeltme farkları, enflasyon düzeltmesi farkı dahil tutar üzerinden ilgili hesaplara aktarılmalıdır.
[/vc_message][vc_column_text]
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”danger”] Site Sorumluluk Beyanı ve Hukuki Haklarımız [/vc_message][vc_column_text]