Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinde Yapılacak İndirimler – Talha APAK, YMM

Talha APAK
Yeminli Mali Müşavir
E. Öğretim Görevlisi
Alomaliye.com Yayın Kurulu Başkanı
t.apak@apakymm.com

Yıllık gelir vergisi beyannamesinde yapılacak indirimler

Mart ayı, gerçek kişilerin yıl­lık gelir vergisi beyanları­nın yapıldığı dönem olduğundan, geçen hafta 2025 “yılında kira geliri elde edenlerin” vergi beya­nı konusunu yazmıştım. Bu haf­ta ise, yıllık beyannameye dahil edilen 2025 yılı gelirlerden yapı­lacak indirimler, uyumlu mükel­leflere tanınan %5 vergi indirimi, vergi tarifesi ve hazır beyan sis­temi konularını yazıyorum.

Beyan edilecek gelir vergisine tabi gelir unsurları

193 sayılı Gelir Vergisi Kanu­nu’na göre, gerçek kişilerin bir ön­ceki yıl içinde elde ettikleri aşağı­daki gelirleri, bir sonraki yıl Mart ayında gelir vergisine tabi tutulur.

1. Ticari kazanç,
2. Zirai kazanç,
3. Serbest meslek kazancı,
4. Ücret,
5. Menkul sermaye iradı,
6. Gayrimenkul sermaye iradı,
7. Diğer kazanç ve iratlardan oluşmaktadır.

Yıllık beyannameye dahil edilen gelirlerden yapılacak indirimler

Yıllık beyanname ile bildiri­lecek gelirlere ilişkin vergi mat­rahının tespitinde, gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek ge­lirlerden aşağıda belirtilen indi­rimleri yapılabilir.

1. Hayat/Şahıs sigorta primleri,
2. Eğitim ve sağlık harcamaları,
3. Beyan edilecek gelirden sı­nırlı olarak indirilebilecek bağış ve yardımlar ile tamamı indirile­bilecek bağış ve yardımlar,
4. Sponsorluk harcamaları,
5. Cumhurbaşkanınca başlatı­lan yardım kampanyalarına mak­buz karşılığı yapılan ayni ve nak­di bağışlar,
6. İktisadi işletmeleri ha­riç, Türkiye Kızılay Derneğine ve Türkiye Yeşilay Cemiyetine makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış ve yardımlar,
7. Bireysel katılım yatırımcısı indirimi,
8. Diğer kanunlara göre tama­mı indirilecek bağış ve yardımlar.

Hayat/Şahıs sigorta primleri

Yıllık gelir vergisi beyanname­sinde, hayat/şahıs sigortaları için ödenen primlerin beyan edilen gelirin %15’ine kadar olan kıs­mı matrahın tespitinde indirim konusu yapılabilecek­tir. Yıllık beyanname­de matrahın tespitinde dikkate alınacak sigorta primleri;

-Mükellefin şahsı­na, eşine ve küçük ço­cuklarına ait birikim priminin alındığı hayat sigortalarına ödenen primlerin %50’si ile

Ölüm, kaza, hastalık, sağlık, engellilik, analık, doğum ve tah­sil gibi şahıs sigorta primlerinin %100’ünden, oluşmaktadır.

İndirim konusu yapılacak primlerin toplamı, beyan edi­len gelirin %15’ini ve asgari ücretin yıllık tutarını aşama­yacaktır (2025 yılı gelirleri­ne ilişkin olarak kullanılacak olan asgari ücretin yıllık brüt tutarı 312.066 TL’dir.). Birey­sel emeklilik sistemine ödenen katkı paylarının indirim konu­su yapılması mümkün değildir.

Eğitim ve sağlık harcamaları

Aşağıda belirtilen şekilde yapı­lan eğitim ve sağlık harcamaları beyan edilen gelirin %10’unu aş­maması şartıyla yıllık beyanna­me ile bildirilecek gelirlerden in­dirilebilecektir.

-Eğitim ve sağlık harcamaları Türkiye’de yapılmalıdır.

-Gelir veya kurumlar vergi­si mükellefi olan gerçek veya tü­zel kişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmelidir.

-Söz konusu harcamalar mü­kellefin kendisi, eşi ve küçük ço­cuklarına ilişkin olmalıdır. “Küçük çocuk” tabiri, mükellefle birlik­te oturan veya mükellef tarafından bakılan (nafaka verilenler, evlat edinilenler ile ana veya babasını kaybetmiş torunlardan mükellefle birlikte oturanlar dahil) 18 yaşını veya tahsilde olup 25 yaşını doldur­mamış çocukları ifade etmektedir.

Sponsorluk harcamaları

Yıllık beyannamede indirile­cek sponsorluk harcamalarının;

-Amatör spor dalları için %100’ü,

-Profesyonel spor dalları için %50’si, yıllık beyanname ile bil­dirilecek gelirlerden indirim ko­nusu yapılabilecektir.

Bağış ve yardımlar

a) Kazancının %5’ini aşmamak üzere indirime konu edilebilecek bağış ve yardımlar

-Genel bütçeli kamu idarelerine,

-Özel bütçeli kamu idarelerine,

-İl özel idarelerine,

-Belediyelere,

-Köylere,

-Kamu yararına çalışan der­neklere,

-Cumhurbaşkanınca vergi mu­afiyeti tanınan vakıflara, yapılan bağış ve yardımlar indirime konu edilebilecektir. Kamuya yararlı dernekler ile Cumhurbaşkanı ta­rafından vergi muafiyeti tanınan vakıflar dışında kalan dernek ve vakıflara yapılan bağış ve yardım­ların gelir ve kurumlar vergisi be­yannamesinde indirim konusu yapılması mümkün değildir.

b) Yıllık beyannamede tamamı indirilecek bazı bağış ve yardım­lar şöyledir:

-222 sayılı İlköğretim ve Eği­tim Kanununa göre yapılan ba­ğışlar,

-278 sayılı Türkiye Bilim­sel ve Teknik Araştırma Kurumu Kurulması Hakkında Kanuna gö­re yapılan bağışlar,

-2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa göre yapılan bağışlar,

-2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununa göre yapılan bağışlar,

-2876 sayılı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Kanunu­na göre yapılan bağış ve yardımlar,

-3294 sayılı Sosyal Yardım­laşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununa göre yapılan bağış ve yardımlar,

-3388 sayılı Türk Silahlı Kuv­vetlerini Güçlendirme Vakfı Ka­nununa göre yapılan bağış ve yar­dımlar,

-3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununa göre yapılan bağışlar,

-4122 sayılı Milli Ağaçlan­dırma ve Erozyon Kontrolü Se­ferberlik Kanununa göre kurulan ormanlarda, ağaçlandırma, ba­kım ve koruma masrafları,

-5434 sayılı Türkiye Cumhu­riyeti Emekli Sandığı Kanununa göre yapılan bağış ve yardımlar,

-6546 sayılı Çanakkale Savaş­ları Gelibolu Tarihi Alan Başkan­lığı Kurulması Hakkında Kanuna göre yapılan bağış ve yardımlar ile sponsorluk harcamaları,

-6569 sayılı Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı Kurulma­sı ile Bazı Kanun ve Kanun Hük­münde Kararnamelerde Değişik­lik Yapılmasına Dair Kanuna gö­re yapılan bağış ve yardımlar,

-7034 sayılı Türk – Japon Bi­lim ve Teknoloji Üniversitesinin Kuruluşu Hakkında Kanuna göre yapılan bağış ve yardımlar,

-7174 sayılı Kapadokya Alanı Hakkında Kanuna göre yapılan bağış ve yardımlar ile sponsorluk harcamaları,

-7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alı­nacak Tedbirlerle Yapılacak Yar­dımlara Dair Kanuna göre yapı­lan bağış ve yardımlar,

-7430 sayılı Antalya Diplo­masi Forumu Vakfı Kanununa göre yapılan bağış ve yardımlar,

-7432 sayılı Uludağ Alanı Hakkında Kanuna göre yapılan bağış ve yardımlar ile sponsorluk harcamaları,

-7439 sayılı Türk Arkeoloji ve Kültürel Miras Vakfı Kanununa göre yapılan bağış ve yardımlar,

-7441 sayılı Afet Yeniden İmar Fonunun Kurulması Hak­kında Kanuna göre yapılan nakdi bağış ve yardımlar,

-7474 sayılı Aile ve Gençlik Fonu Kurulması Hakkında Ka­nuna göre yapılan nakdi bağış ve yardımlar,

-7512 sayılı Dışişleri Teşki­latını Güçlendirme Vakfı Kanu­nuna göre vakfa yapılan bağış ve yardımlar.

Dijital Vergi Dairesi (Hazır Beyan Sistemi)

Beyana tabi gelirleri sadece gayrimenkul sermaye iradı (ki­ra geliri), menkul sermaye ira­dı, ücret ile diğer kazanç ve irat gelirlerini ayrı ayrı veya birlikte elde eden mükellefler beyanna­melerini “hazır beyan sistemi” üzerinden verebilirler. Vergi da­iresinde mükellefiyet kaydı bu­lunmayanlar, sistem üzerinden hazırlanan beyannamenin elekt­ronik ortamda onaylandığı anda, şahıs adına vergi dairesinde mü­kellefiyet tesisi ve vergi tahakku­ku işlemleri otomatik olarak ger­çekleştirilmektedir.

Hazır Beyan Sistemine;

-Hazirbeyan.gib.gov.tr adre­sinden (Kullanıcı Kodu ile Giriş, e-Devlet Yöntemi ile Giriş veya Ya­bancı Kimlik Numarası ile Giriş),

-Dijital Vergi Dairesinden (Hazır Beyan Sistemi), giriş ya­pılabilir. Yurt dışında yaşayan ve Sistem üzerinden beyanname vermek isteyen T.C. vatandaşları, mavi kartlılar ve yabancı kimlik numarası sahibi yabancılar Dış Temsilciliklerimizden e-Devlet şifresi alabilirler.

Ayrıca, beyannamenizi “hazır beyan mobil uygulaması” aracılı­ğıyla da cep telefonunuzdan gön­derebilirsiniz.

Uygulanacak vergi tarifesi

GVK’ya göre, 2026’da beyan edilecek 2025 yılında elde edi­len gelirlere uygulanacak gelir vergisi tarifesi aşağıdaki gibidir.

-158.000 TL’ye kadar %15

-330.000 TL’nin 158.000 TL’si için 23.700 TL, fazlası %20

-800.000 TL’nin 330.000 TL’si için 58.100 TL (ücret gelir­lerinde 1.200.000 TL’nin 330.000 TL’si için 58.100 TL), fazlası %27

-4.300.000 TL’nin 800.000 TL’si için 185.000 TL (ücret ge­lirlerinde 4.300.000 TL’nin 1.200.000 TL’si için 293.000 TL), fazlası %35

-4.300.000 TL’den fazlasının 4.300.000 TL’si için 1.410.000 TL (ücret gelirlerinde 4.300.000 TL’den fazlasının 4.300.000 TL’si için 1.378.000 TL), fazlası %40 oranında vergilendirilir.

Vergiye uyumlu mükelleflere %5 indirim var

Kanunda belirlenen şartları ta­şıyan gelir ve kurumlar vergisi mü­kelleflerinin, verilecek yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyanname­leri üzerinden hesaplanan verginin %5’ini, ödenmesi gereken vergi­den indirme imkânı bulunmakta­dır. Buna göre vergi indiriminden; ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle gelir vergisi mükellefle­ri ile kurumlar vergisi mükellefleri (Finans ve bankacılık sektörlerin­de faaliyet gösterenler, sigorta ve reasürans şirketleri, emeklilik şir­ketleri ve emeklilik yatırım fonları hariç), yararlanabilir.

%5 vergi indiriminden yarar­lanmak için mükelleflerin aşa­ğıda belirtilen şartları sağlaması gerekmektedir.

-İndirimin hesaplanacağı be­yannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ait ver­gi beyannamelerinin kanuni süre­sinde verilmiş olması gerekmek­tedir. Vergi beyannameleri; yıllık gelir vergisi ve kurumlar vergi­si beyannameleri, geçici vergi be­yannameleri, muhtasar, muhtasar ve prim hizmet beyannameleri ile Hazine ve Maliye Bakanlığına bağ­lı vergi dairelerine verilmesi ge­reken katma değer vergisi ve özel tüketim vergisi beyannamelerini ifade eder. Kanuni süresinde ve­rilen bir beyannameye ilişkin ola­rak kanuni süresinden sonra dü­zeltme amacıyla veya pişmanlık­la verilen beyannameler bu şartın ihlali sayılmayacaktır.

-Belirtilen süre içerisinde ke­sinleşmiş olması koşuluyla vergi beyannamelerindeki vergi türle­ri itibarıyla ikmalen, re’sen veya idarece yapılmış bir tarhiyat bu­lunmaması gerekmektedir. Ke­sinleşen tarhiyatların, indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl için geçerli olan, yıllık indirim tutar sınırının %1’ini aş­maması durumunda bu şart ihlal edilmiş sayılmayacaktır.

-İndirimin hesaplanacağı be­yannamenin verildiği tarih itiba­rıyla, kapsam dahilindeki vergi beyannameleri üzerine tahakkuk eden vergilerin ödenmiş olması gerekmektedir.

-Ayrıca, vergi aslı (vergi ceza­ları ile fer’i alacaklar dahil) 1.000 TL’nin üzerinde vadesi geçmiş borcunun bulunmaması gerek­mektedir. Vergi indirimin hesap­lanacağı beyannamenin ait ol­duğu yıl ile önceki dört takvim yılında 213 sayılı Vergi Usul Ka­nununun 359 uncu maddesinde (Kaçakçılık suçları ve cezalar) sayılan fiilleri işlediği tespit edi­lenler, bu madde hükümlerinden yararlanamazlar.

Hesaplanan indirim tutarı, 2025 yılına ilişkin olup 2026 yı­lında verilmesi gereken yıllık ge­lir ve kurumlar vergisi beyan­namelerinde uygulanmak üzere 12.000.000 Türk lirasından faz­la olamayacaktır.

Sonuç olarak;

Geçek kişilerin, cezalı duru­ma düşmemeleri için içinde bu­lunduğumuz 2026 yılı Mart ayı sonuna kadar 2025 yılına ilişkin beyanı gerektiren gelirlerini za­manında beyan etmeleri gereki­yor. Kişiler, Gelir İdaresi Başkan­lığının (GİB) internet sayfasın­da yer alan “Gelir Vergisi Beyan Rehberi” ni detaylı incelemeleri, ayrıca GİB’in internet sayfasında yer alan “Hazır Beyan Sistemi” üzerinden de beyanlarını kolay­lıkla verebilecekleri bilinmelidir.

İktibas Dünya Gazetesi