Ekonomiye İlişkin Düzenlemeleri İçeren Teklif TBMM’de Kabul Edildi
TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaşan yeni düzenleme; vergi istisnalarından SGK prim matrahına, bedelli askerlik ücretinden afet bölgesindeki borç indirimlerine kadar çok sayıda başlıkta değişiklik içeriyor. Paylaşılan metne göre düzenleme, hem kamu maliyesi hem de vatandaşların günlük ekonomik yükümlülükleri açısından dikkat çeken sonuçlar doğuracak nitelikte.
TBMM’de Kabul Edilen Ekonomi Paketi Yasalaştı
TBMM Genel Kurulu’nda ekonomiye ilişkin düzenlemeleri de içeren “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi” kabul edilerek yasalaştı. Yeni düzenleme, vergi mevzuatı, sosyal güvenlik, kamu maliyesi, enerji, özelleştirme, bedelli askerlik ve afet bölgesindeki borç yükümlülükleri gibi birçok başlıkta önemli değişiklikler getiriyor.
Şans Ve Bahis Reklam Giderlerine Vergi Sınırlaması
Kanunla Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu’nda değişikliğe gidildi. Buna göre, her türlü şans ve bahis oyunlarına ilişkin ilan ve reklam giderleri, ticari kazancın tespitinde gider olarak kabul edilmeyecek. Düzenleme, bu alanda faaliyet gösteren işletmelerin vergi matrahı üzerinde doğrudan etkili olacak.
Bu değişiklik, kamu maliyesi açısından vergi matrahını daraltan bazı gider kalemlerinin sistem dışına çıkarılması yönünde atılmış önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Özellikle reklam ve tanıtım harcamaları üzerinden vergi avantajı sağlanmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Vakıf Üniversitelerinin Sağlık Kuruluşlarına Vergi Avantajı Daralıyor
Yükseköğretim Kanunu’ndaki düzenlemeyle, vakıf üniversiteleri bünyesinde faaliyet gösteren sağlık kuruluşları kurumlar vergisi muafiyetinin kapsamı dışında tutulacak. Ayrıca Katma Değer Vergisi Kanunu’nda yapılan değişiklikle, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflarca kurulan yükseköğretim kurumlarına bağlı hastane ve benzeri sağlık kuruluşlarına sağlanan KDV istisnası da kaldırılıyor.
Bu değişiklikle birlikte, vakıf üniversitelerine bağlı sağlık kuruluşlarının mali yükümlülüklerinde artış yaşanabileceği değerlendiriliyor. Bu da sağlık hizmetlerinin finansal yapısı ve kurumların bütçe planlaması açısından yeni bir döneme işaret ediyor.
Serbest Bölgelere Vergi İstisnası Desteği
Serbest Bölgeler Kanunu’nda yapılan değişiklikle, serbest bölgelerde üretim faaliyetinde bulunan mükelleflerin bu bölgelerde imal ettikleri ürünlerin yurt dışına, serbest bölge içine veya diğer serbest bölgelere satışından elde ettikleri kazançlar gelir veya kurumlar vergisinden istisna olacak. Düzenleme, üretim ve ihracat odaklı firmalar açısından önemli bir vergi avantajı sağlıyor.
Bu hüküm, serbest bölgelerde üretimi ve dış satımı teşvik eden bir yapı sunuyor. Özellikle ihracat bağlantılı üretim yapan işletmeler açısından rekabet gücünü artırabilecek bir unsur olarak öne çıkıyor.
İşsizlik Sigortası Priminde Cumhurbaşkanına Yetki
İşsizlik Sigortası Kanunu’ndaki değişikliğe göre, işsizlik sigortası primindeki yüzde 1 devlet payını yarısına kadar artırmaya veya yarısına kadar indirmeye Cumhurbaşkanı yetkili olacak. Bu düzenleme, ekonomik koşullara göre sosyal güvenlik finansmanında esnek adımlar atılabilmesine imkan sağlayacak.
BOTAŞ Borçları Hazine Alacaklarıyla Mahsup Edilecek
Kanunla, Doğal Gaz Piyasası Kanunu’na BOTAŞ’a ilişkin geçici madde eklendi. Buna göre, BOTAŞ’ın yürürlük tarihi itibarıyla Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geldiği halde ödenmemiş vergi, fon, pay, idari para cezaları ile bunlara bağlı gecikme zammı ve gecikme faizi borçları, Hazine’den olan görevlendirme bedeli alacaklarına karşılık mahsup edilerek terkin edilecek.
Ayrıca düzenlemenin yürürlüğe girmesinden sonra doğacak bazı yükümlülükler de 31 Aralık 2026 sonuna kadar Hazine’den oluşan veya oluşacak görevlendirme alacaklarına karşılık aylık olarak mahsup ve terkin edilecek. Bu kapsamda terkin edilen vergi asıllarına ilişkin feri alacak da hesaplanmayacak.
Hazine ve Maliye Bakanı, BOTAŞ’ın Hazine’den olan görevlendirme bedeli alacağını tespit etmeye ve mahsup suretiyle yapılacak terkin işlemlerini belirlemeye yetkili olacak. Düzenleme, kamu maliyesi ile enerji finansmanı arasındaki ilişkiyi yeniden yapılandıran önemli maddelerden biri olarak dikkat çekiyor.
Kamu Taşınmazlarında Özelleştirme Yolu Açılıyor
Hazineye ait taşınmaz malların değerlendirilmesine ilişkin düzenlemeyle, belirli kamu idareleri ile bunlara bağlı kurum, kuruluş, birlik, müessese, şirket ve işletmelerin mülkiyetinde bulunan taşınmazların, ilgili idarelerin talebi halinde özelleştirme kapsam ve programına alınabilmesi mümkün hale geliyor. Özelleştirme gelirinin giderler düşüldükten sonra kalan kısmı ilgili idarenin hesabına aktarılacak ve bütçesine gelir olarak kaydedilecek.
Engelli Bireyler İçin ÖTV İstisnasında Kapsam Genişliyor
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda yapılan değişiklikle, engel oranı yüzde 40 ve üzeri olan ortopedik engellilerden, ortopedik engelleri nedeniyle sürücü belgesi alamayacağına karar verilen bireylere de belirlenen taşıtların ilk iktisabında 10 yılda bir defaya mahsus ÖTV istisnası uygulanacak. Bu düzenleme, daha önce kapsam dışında kalan bazı engelli bireyler için yeni bir hak alanı oluşturuyor.
Defterdarın Görev Ve Sorumlulukları Yeniden Tanımlandı
Gelir İdaresi Başkanlığı ile ilgili düzenlemeler kapsamında defterdarın görev ve sorumluluklarına ilişkin yeni hükümlere yer verildi. Buna göre defterdar, bulunduğu ilde Hazine ve Maliye Bakanlığının en büyük memuru ve il ile bağlı ilçeler teşkilatının amiri olacak. Ayrıca taşra teşkilatındaki işlemlerin mevzuata uygun yürütülmesi, denetlenmesi ve kanuna aykırı hareketler hakkında takibatta bulunulmasından görevli ve sorumlu olacak.
SGK Prime Esas Kazançta Yeni Hesaplama Çerçevesi
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda yapılan değişiklikle, prime esas kazanca tabi tutulmayacak ödemeler yeniden belirlendi. Ayni yardımlar, ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev, kıdem, ihbar ve kasa tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı niteliğindeki toplu ödemeler bu kapsama alındı. Bunun yanında çocuk ve aile zamları ile işverenlerce özel sağlık sigortası ve bireysel emeklilik sistemine yapılan, aylık toplamı asgari ücretin yüzde 30’unu geçmeyen katkılar da prime esas kazanç dışında bırakıldı.
Ayrıca iş yerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda, çalışılan günlere ait günlük yemek bedelinin 300 liraya kadar olan kısmı prime esas kazanca tabi tutulmayacak. Bu tutar, her yıl yeniden değerleme oranına göre artırılarak uygulanacak.
Bedelli Askerlik Ücreti Yüzde 25 Artıyor
Kanundaki bir diğer dikkat çekici düzenleme bedelli askerlik ücretine ilişkin oldu. Düzenlemeye göre, bedelli askerlik yapmak üzere başvuranlardan tahsil edilecek tutar yüzde 25 artırılıyor. Yeni sistemde bedel, 300.000 gösterge rakamının ödemenin yapıldığı gün geçerli memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak.
Tahsil edilen tutarların bir bölümü genel bütçeye gelir kaydedilecek, kalan kısmı ise Savunma Sanayii Destekleme Fonu’na aktarılacak. Ek bedel olarak tahsil edilen tutarlar da genel bütçeye gelir olarak yazılacak.
Afet Konutları Ve İş Yerlerinin Borçlarında İndirim
Kanun, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler nedeniyle genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde yürütülen projeler kapsamında üretilen konut ve iş yerlerine ilişkin borçlandırma bedellerinde de indirim getiriyor. Buna göre, hak sahibi kabul edilenlerin 31 Aralık 2026’ya kadar borçlarını peşin ödemesi halinde, en fazla bir konut için yüzde 74, en fazla bir iş yeri için yüzde 48 oranında indirim uygulanacak.
Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu kapsamındaki bazı iş yerlerinde de, teslim tarihinden itibaren en geç 6 ay içinde defaten ödeme yapılması halinde indirim uygulanacak. Düzenlemenin yürürlük tarihinden önce teslim edilen iş yerleri için 6 aylık süre, yürürlük tarihinden itibaren başlayacak.
Ekonomi Düzenlemesinin Öne Çıkan Sonuçları
Yasalaşan teklifin genel çerçevesine bakıldığında, bir yandan kamu gelirlerini artırmayı ve bazı vergi istisnalarını sınırlandırmayı hedefleyen maddeler öne çıkarken, diğer yandan afet bölgesi hak sahipleri, engelli bireyler ve serbest bölgelerde üretim yapan mükellefler için destekleyici hükümler dikkat çekiyor. Bu nedenle düzenleme, hem mali disiplin hem de hedefli ekonomik destek yaklaşımını birlikte taşıyan kapsamlı bir paket niteliği taşıyor.