TCMB Banka Kredileri Eğilim Anketi: 2026 İlk Çeyrekte Kredi Talebi Güçlendi, Fonlama Koşulları Sıkılaştı
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın yayımladığı 2026 yılı 1. Çeyrek Banka Kredileri Eğilim Anketi, bankacılık sektöründe kredi arzı ile kredi talebi arasındaki dengenin yeniden şekillendiğini gösterdi. Ankete göre yılın ilk çeyreğinde özellikle işletme kredileri ile konut kredilerinde daha ılımlı bir kredi standardı görünümü öne çıkarken, kredi talebinde dikkat çekici bir güçlenme yaşandı. Buna karşılık bankaların yurt içi ve yurt dışı fonlama koşullarında önceki çeyreğe göre belirgin bir sıkılaşma görüldü.
Raporun kredi standartlarına ilişkin bölümünde, işletmelere kullandırılan kredilerde genel olarak sınırlı gevşemenin sürdüğü belirtiliyor. Tablo verilerine göre işletme kredilerinde genel standartlar 2026’nın ilk çeyreğinde 5,4 net yüzde oranıyla gevşeme yönünde şekillendi. KOBİ kredilerinde bu oran 23,3’e, büyük işletmelere verilen kredilerde 5,4’e yükselirken; Türk lirası cinsi kredilerde gevşeme eğilimi korunmasına rağmen yabancı para cinsi kredilerde -5,6 ile sıkılaşma sürdü. Bireysel tarafta ise konut kredilerinde 18,3 ile belirgin bir gevşeme görülürken, taşıt kredileri temelde yatay kaldı, diğer bireysel kredilerde ise -5,3 ile sıkılaşma kaydedildi. Bu tablo, bankaların özellikle konut ve işletme kredilerinde daha seçici ama görece destekleyici bir tutum izlediğine, döviz cinsi ve diğer bireysel kredilerde ise temkinli yaklaşımını koruduğuna işaret ediyor.
Kredi talebi cephesinde ise çok daha güçlü bir hareket dikkat çekiyor. İşletme kredilerine yönelik talep 2026’nın ilk çeyreğinde genel olarak 51,9 net yüzde oranına yükselirken, KOBİ kredilerinde 54,0, büyük işletme kredilerinde 28,9 seviyeleri görüldü. Kısa vadeli işletme kredilerinde talep 40,6 ile güçlenirken, uzun vadeli kredilerde -1,8 ile sınırlı gerileme yaşandı. Bireysel kredilerde konut kredisi talebi 28,9 ile artışını güçlendirirken, taşıt kredileri talebi yatay kaldı, diğer bireysel kredi talebi ise 0,6 ile zayıf bir artış gösterdi. Raporda, işletme kredisi talebini artıran en önemli unsurlar arasında stok artırımı ve işletme sermayesi ihtiyacı öne çıkarken, konut kredilerinde konut piyasasına ilişkin beklentilerin belirleyici olduğu vurgulandı.
Anketin kredi koşul ve kurallarına ilişkin bulguları da dikkat çekici. Bankalar, işletmelere kullandırılan daha riskli kredilerde kâr marjını artırdıklarını bildirirken, konut kredilerinde kredi-teminat oranına ilişkin koşullarda belirgin bir gevşeme olduğunu belirtti. Taşıt ve diğer bireysel kredilerde ise bu alanda belirgin bir değişim gözlenmedi. Bu görünüm, kredi musluklarının tamamen açılmadığını; risk algısına göre fiyatlama ve koşullarda ayrışmanın sürdüğünü ortaya koyuyor.
Raporun en güçlü mesajlarından biri ise fonlama tarafında geldi. TCMB verilerine göre 2025’in son çeyreğinde gevşeme yönünde olan yurt içi ve yurt dışı fonlama koşulları, 2026’nın ilk çeyreğinde sert biçimde tersine döndü. Tablo 3’te yurt içi fonlama koşulları için net yüzde oranı -41,6, yurt dışı fonlama koşulları için ise -39,2 olarak gerçekleşti. Özellikle yurt dışı fonlama maliyeti ve diğer koşul-kuralların, dış fonlama koşullarını sıkılaştırıcı yönde etkilediği ifade edildi.
Özetle; İkinci çeyreğe ilişkin beklentiler, kredi talebindeki artışın süreceğine işaret ediyor. Bankalar; işletme kredilerinde talep artışının devamını, kısa vadeli kredilerde bu artışın daha da güçlenmesini, uzun vadeli kredilerde ise düşüşün yeniden artışa dönmesini bekliyor. Bireysel kredilerde konut kredi talebinin artmaya devam etmesi ancak hız kesmesi, taşıt kredilerinde sınırlı artış, diğer bireysel kredilerde ise daha güçlü talep bekleniyor. Kredi standartları tarafında ise işletme kredilerinde sınırlı gevşeme eğiliminin sürmesi, konut kredilerindeki gevşemenin yavaşlaması ve diğer bireysel kredilerde sıkılaşmanın belirginleşmesi öngörülüyor. Fonlama tarafında ise yurt içi koşullarda 13,8 ile kısmi gevşeme beklenirken, yurt dışı fonlamada -46,3 ile sıkılaşmanın daha da güçlenmesi tahmin ediliyor.
Anket, 9-24 Mart 2026 tarihleri arasında aktif büyüklükleri dikkate alınarak belirlenen 16 bankaya uygulandı. Raporda ayrıca sonuçların, katılımcı bankaların yanıtlarına dayalı olarak hesaplandığı ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın doğrudan görüş veya tahminini yansıtmadığı özellikle not edildi. Bu yönüyle çalışma, 2026’nın ikinci çeyreğine girerken bankacılık sektörünün kredi iştahı, kredi talebi ve fonlama baskıları hakkında önemli bir öncü gösterge niteliği taşıyor.