T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
Kütahya Defterdarlığı
Gelir Yönetimi ve Denetim Grup Müdürlüğü
Sayı: E-90649566-160-23298
Tarih: 16.04.2026
Konu: OYAK Bağış Karşılığı Ölünceye Kadar Emekli Geliri Ödenmesi Sözleşmesi Kapsamında Anlaşmalı Sigorta Şirketince Ödenecek Vefat Tazminatında Veraset ve İntikal Vergisi Aranılması
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”success”]
ÖZET: Gelir İdaresi’nin 16.04.2026 tarihli özelgesinde, OYAK Bağışa Dayalı Emekli Geliri Sistemi kapsamında anlaşmalı sigorta şirketi tarafından ödenecek 26.061,98 TL tutarındaki vefat tazminatının veraset ve intikal vergisine tabi olduğu sonucuna varıldı. Başvuruda, bu ödemenin vergi istisnası kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği soruldu; idare ise ödemenin niteliğine bakarak vergilendirme gerektiğini belirtti.
Özelgede dayanak olarak, 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nda ivazsız intikallerin kural olarak vergiye tabi olduğu, yalnızca kanunda açıkça sayılan bazı dul-yetim aylıkları, emekli ikramiyeleri ve benzeri ödemelerin istisna kapsamında yer aldığı hatırlatıldı. Ayrıca 205 sayılı OYAK Kanunu’nda OYAK’ın kendi üyelerine veya mirasçılarına yaptığı bazı yardımların veraset ve intikal vergisi ile gelir vergisinden muaf olduğuna işaret edildi.
Ancak bu dosyada kritik ayrım, ödemenin OYAK tarafından yapılan bir yardım ödemesi değil, sözleşme kapsamında anlaşmalı sigorta şirketi tarafından ödenecek bir vefat tazminatı olmasıdır. Özelgede ayrıca, hayat sigortası benzeri ödemelerde sigorta şirketince yapılan vefat tazminatlarının veraset ve intikal vergisine tabi tutulması gerektiğine ilişkin 2007-1 Seri No.lu Sirkülere de atıf yapıldı. Bu nedenle, somut olayda söz konusu tutarın istisna değil, vergiye tabi bir ödeme olduğu sonucuna ulaşıldı.
Dosyada OYAK’tan alınan bilgiye göre murisin hem OYAK Emekli Maaş Sistemi’ne hem de Bağışa Dayalı Emekli Geliri Sistemi (BDEGS)’ne üyeliği bulunuyordu. BDEGS kapsamında yapılan bağışlar karşılığında, OYAK’ın anlaşma yaptığı sigorta/hayat sigorta şirketi üzerinden vefat sigortası yapıldığı; sözleşmede lehtar olarak eşin belirlendiği; 26.061,98 TL’lik ödemenin de sigorta şirketi tarafından lehtara veya lehtarlara ödenecek bir vefat tazminatı olduğu belirtildi. İdare de tam bu nedenle ödemenin OYAK yardımı değil, sigorta şirketi ödemesi olduğuna dikkat çekti.
Tüketiciyi ve hak sahiplerini ilgilendiren en önemli nokta şudur: Bir ödemenin OYAK bağlantılı olması tek başına vergi istisnası sağlamıyor. Ödemenin kaynağı kim, hukuki niteliği ne, OYAK yardımı mı yoksa sigorta şirketi tazminatı mı soruları vergi sonucunu doğrudan değiştiriyor. Özellikle mirasçılar, lehtarlar, emeklilik sistemi katılımcıları ve ölüm sonrası ödeme bekleyen aile bireyleri açısından bu ayrım çok önemlidir.
Bir başka önemli pratik sonuç da şudur: Özelgedeki vergi sonucu, dosyada geçen 26.061,98 TL’lik sigorta şirketi vefat tazminatı için verilmiştir. Metinde ayrıca OYAK sistemlerinden doğan başka tutarlardan da söz edilse de, açık vergisel sonuç bu sigorta şirketi ödemesi bakımından kurulmuştur. Bu nedenle benzer dosyalarda ödemenin türü ve ödeme yapan kurum ayrıca incelenmelidir.
Özetle;
Bu özelgeye göre “OYAK vefat tazminatı” ifadesi tek başına yeterli değildir; vergisel sonuç için ödemenin gerçekten OYAK’ın kanuni yardım ödemesi mi, yoksa sigorta şirketi vefat tazminatı mı olduğuna bakılır. Somut olayda ödeme, sigorta şirketi tarafından yapılacağından ve 205 sayılı Kanun’daki yardım istisnasına girmediğinden veraset ve intikal vergisi doğmuştur.[/vc_message][vc_column_text]
İlgi: …
İlgide kayıtlı özelge talep formunuz ve eklerinin incelenmesinden, … tarihinde vefat eden babanız …’nın mirasçılarına Ordu Yardımlaşma Kurumu (OYAK) Bağışa Dayalı Emekli Geliri Sisteminden 26.061,98 TL tutarında bir ödeme yapılacağı belirtilerek, söz konusu ödemenin veraset ve intikal vergisinden istisna tutulup tutulmayacağı hususunda görüş talep edildiği anlaşılmaktadır.
7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye’de bulunan malların veraset yoluyla veya herhangi bir suretle olursa olsun ivazsız bir şekilde bir şahıstan diğer şahsa intikalinin veraset ve intikal vergisine tabi olduğu; 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise “mal” tabirinin, mülkiyete konu olabilen menkul ve gayrimenkul şeylerle mameleke girebilen diğer bütün hakları ve alacakları ifade ettiği; 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde, amme idare ve müesseseleri ve 3659 sayılı Kanuna tabi müesseseler ve amme menfaatlerine hadim cemiyetlerden veya emekli sandıklarından (veya bu mahiyetteki kurumlardan) dul ve yetimlere bağlanan aylıklarla bu aylıklar dışında verilen emekli ikramiyeleri ile dul ve yetim evlenme ikramiyeleri ve hizmet müddetlerini doldurmamış bulunanların dul ve yetimlerine aylık yerine toptan yapılan ödemeler ve harp malulleriyle şehit yetimlerine tekel bey’iyelerinden ödenen paraların veraset ve intikal vergisinden müstesna olduğu hükme bağlanmıştır.
205 sayılı Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanununun “Kurumun yapacağı yardımlar” başlıklı bölümünde yer alan 20 nci maddesinde, “Kurumun üyelerine veya ölümleri halinde mirasçılarına yapılacak yardımlar şunlardır.
a) Daimi üyelere bir defaya mahsus olarak yapılacak toptan yardımlar şunlardır:
(1) Emeklilik yardımı,
(2) Malüliyet yardımı,
(3) Ölüm yardımı,
(4) Konut Ön Biriktirim Fonundan yararlanmak isteyenlere verilecek ve kullanım ve yönetim usulleri Genel Kurulca belirlenecek Konut Edindirme Yardımı.
b) Geçici üyeler: (Aidat kesildiği müddetçe)
(1) Malüliyet yardımı,
(2) Ölüm yardımı,
c) Emekli maaşı sistemine giren üyelere yapılacak yardımlar ise şunlardır:
(1) Emekli maaşı,
(2) Ölüm yardımı.” hükümleri yer almaktadır.
Aynı Kanunun 35 inci maddesinde ise Kuruma yapılacak bağışların ve Kurumun ne nam altında olursa olsun üyelerine veya kanuni mirasçılarına yapacağı yardımların veraset ve intikal vergisi ile gelir vergisinden muaf olduğu hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan, birikimli, birikimsiz ve karma sigorta poliçelerinde sigortalının vefatı üzerine kanuni mirasçılara ve lehdarlara yapılacak ödemeler ile sigorta tazminatlarının veraset ve intikal vergisi karşısındaki durumuna ilişkin 31.08.2007 tarihli ve 2007-1 Seri No.lu Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Sirkülerinin “3. Birikimsiz Sigorta Poliçesi Uygulaması” başlıklı bölümünde, hayat sigorta poliçesine istinaden sigortalının ecelen vefat etmesi sonucu mirasçılarına sigorta şirketince yapılan vefat tazminatı ödemelerinin, terekeye dahil edilerek veraset ve intikal vergisine tabi tutulması gerektiği belirtilmiştir.
Diğer taraftan, konu hakkında Ordu Yardımlaşma Kurumundan alınan 27.01.2026 ve 1993 sayılı yazıda;
– Muris …’nın hem OYAK Emekli Maaş Sistemi (EMS) hem de OYAK Bağışa Dayalı Emekli Geliri Sistemi (BDEGS) üyeliği bulunmakta iken vefat ettiği,
– Murisin OYAK Emekli Maaşı Sistemine 30.09.1996 tarihinde katıldığı, … tarihinde vefat etmesiyle üyeliğinin sona erdiği, vefat tarihi itibarıyla EMS rezervi (2024 yılı kar payı dahil) 553.565,04 TL, ölüm yardımı 93.070,06 TL olmak üzere varislere ödenecek toplam tutarın 646.635,64 TL olarak hesaplandığı, sağ kalan eşin sisteme devam etmek istememesi nedeniyle bu paraların tüm mirasçılarına miras payları oranında ödendiği,
– 1989 yılında henüz OYAK Emekli Maaşı Sistemi kurulmadan önce, OYAK üyeliğinin emekli olduktan sonra devamının mümkün olmadığı dönemlerde, kişilerin OYAK’la ilişkilerinin devamına imkan vermek amacıyla OYAK Kanununun 34 üncü maddesiyle Bağışa Dayalı Emekli Geliri Sisteminin (BDEGS) kurulduğu, sistemin işleyişine ilişkin usul ve esasların OYAK Bağış Karşılığı Hayat Boyu Emekli Geliri Ödenmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde düzenlendiği,
– Murisin 03.04.2000 tarihinde 2.035 TL ödeme (bağış) yaparak Bağışa Dayalı Emekli Gelir Sistemine (BDEGS) katılım sağladığı, bununla birlikte 27.12.2001 ve 26.06.2002 tarihlerinde 4.000’er TL olmak üzere iki adet ilave iştirak ödemesi daha gerçekleştirdiği,
– Bağış Karşılığı Hayat Boyu Emekli Geliri Ödenmesi Hakkında Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “13’üncü maddede belirtilen ilave nemadan her yılbaşında ayrılacak riziko primleri karşılığında iştirakçinin Sistem’deki bağışı kadar OYAK tarafından anlaşma yapılmış olan sigorta/hayat sigorta şirketi veya Kurum’cа vefat sigortası yapılır. İlave nemanın elde edilmediği yıllarda riziko primleri garanti edilen %5 nemadan karşılanır. İlk yıl riziko primi anaparadan karşılanır. Bu maddeye göre ödenecek vefat tazminatı iştirakçinin Sözleşme’de gösterdiği kişilere ödenir.” hükmüne yer verildiği,
– Murisin Bağış Karşılığı Ölünceye Kadar Emekli Geliri Ödenmesi Sözleşmelerinin incelenmesi sonucu, lehtar olarak eşi …’nın belirlendiği ve ödemelerin adı geçen lehtara yapılması yönünde beyanda bulunulduğunun tespit edildiği, murisin … tarihinde vefat etmesi nedeniyle BDEGS iştirak üyeliğinin sona erdiği,
– Murisin vefat tarihi esas alınarak tahakkuk ettirilen 10.848,85 TL’nin, vefat tarihi itibariyle BDEGS’den ödenmemiş üçer aylık gelir ödemeleri ile bunların gelirlerinin toplamından ibaret olduğu ve Kurumunuzca mirasçılara miras payları oranında ödeneceği,
– Ayrıca … Sigorta A.Ş. tarafından ödenecek 26.061,98 TL vefat tazminatının, muris ile imzalanmış olan Bağış Karşılığı Ölünceye Kadar Emekli Geliri Ödenmesi Sözleşmesi ekinde yer alan lehtar ve/veya lehtarlara pay edilerek ödeneceği, sigorta şirketi tarafından lehtara ödenecek 26.061,98 TL’nin (vefat tazminatı) miras bırakanın bağış/bağışlar toplamı ve bağışlanan miktar karşılığı vefat tarihi itibarıyla oluşan gelir toplamı olduğu, Kurumları tarafından yapılacak bir ödeme olmadığı
hususları belirtilmiştir.
Bu itibarla, babanız …’nın mirasçılarına yapılacak olan 26.061,98 TL tutarındaki ödemenin; 7338 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde sayılan ödemelerden olmadığı gibi OYAK tarafından yapılacak bir ödeme dışında … Sigorta A.Ş. tarafından ödenecek bir vefat tazminatı olduğu dikkate alındığında, 205 sayılı Kanunun 35 nci maddesinde sayılan yardım ödemelerinden de olmaması nedeniyle veraset ve intikal vergisine tabi tutulması gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange”]FAQ – Sık Sorulan Sorular
1) Bu özelgede hangi ödeme vergiye tabi tutuldu? Özelgede, BDEGS kapsamında anlaşmalı sigorta şirketi tarafından ödenecek 26.061,98 TL vefat tazminatının veraset ve intikal vergisine tabi olduğu belirtildi.
2) Neden vergi istisnası uygulanmadı? Çünkü idareye göre bu ödeme, 7338 sayılı Kanun’daki istisna kapsamındaki ödemelerden biri değil ve ayrıca OYAK’ın kendi yardım ödemesi olarak da değerlendirilmiyor; ödeme sigorta şirketi tarafından yapılıyor.
3) OYAK bağlantılı her ölüm ödemesi vergiden istisna mı? Hayır. Özelge, ödemenin kaynağına ve hukuki niteliğine bakıyor. OYAK’ın kendi yardım ödemeleri ile sigorta şirketi vefat tazminatları aynı şekilde değerlendirilmiyor.
4) Lehtar belirlenmiş olması vergiyi ortadan kaldırır mı? Bu özelgede kaldırmıyor. Sözleşmede lehtar belirlenmiş olmasına rağmen, sigorta şirketi tarafından yapılan vefat tazminatı için veraset ve intikal vergisi aranması gerektiği sonucuna varıldı.
5) Bu karar kimleri yakından ilgilendiriyor? OYAK üyelerini, emekli geliri sistemine katılanları, mirasçıları, lehtarları ve ölüm sonrası ödeme bekleyen aile bireylerini doğrudan ilgilendiriyor. Çünkü ödeme türü yanlış yorumlanırsa vergi yükümlülüğü gözden kaçabilir.
6) Özelgenin ana mesajı nedir? Ana mesaj şu: Sigorta şirketi vefat tazminatı vergisi ile OYAK yardım ödemesi aynı şey değildir. Vergi istisnası için ödemenin kanunda açıkça sayılan istisna kapsamında olması gerekir.
[/vc_message][vc_column_text]