İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünün Nisan 2026 tarihli rehberi, çalışanlara verilecek eğitimlerin nasıl planlanacağını, uygulanacağını ve belgelendirileceğini açıklıyor. Rehber, “Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” için hazırlanmış uygulama açıklamasıdır; Yönetmeliğin kendisi değildir.
İşe başlama eğitimi, çalışan fiilen işe başlamadan önce verilir. En az 2 saat, yüz yüze ve uygulamalı olmalıdır. Çalışanın yapacağı işe, kullanacağı ekipmana ve işyerindeki somut risklere odaklanır. Temel eğitimin yerine geçmez ve onun süresinden sayılmaz. Eğitim sonunda imzalı tutanak düzenlenerek özlük dosyasında saklanır.
Temel eğitim, işe başladıktan sonra risklere uygun en kısa sürede ve en geç üç ay içinde tamamlanır:
| İşyerinin tehlike sınıfı | İlk temel eğitim | Tekrar sıklığı |
| Az tehlikeli | En az 8 ders saati | En az üç yılda bir |
| Tehlikeli | En az 12 ders saati | En az iki yılda bir |
| Çok tehlikeli | En az 16 ders saati | En az yılda bir |
Tekrar eğitiminin süresi, üç sınıfta da en az 8 ders saatidir. Rehberde bir ders saati, en az 45 dakika eğitim ve ardından 15 dakika ara olarak açıklanır. İlk ve tekrar eğitimlerinde işe ve işyerine özgü konulara ayrılacak asgari süre sırasıyla 2, 3 ve 4 ders saatidir.
Eğitim içeriği dört gruptan oluşur: genel konular, sağlık konuları, teknik konular ve işe/işyerine özgü riskler. Son grup, işyerinin faaliyetlerine, risk değerlendirmesine ve çalışanın görevine göre hazırlanmalıdır. İlk üç grup uzaktan veya yüz yüze verilebilir. İşyerine özgü riskler bölümü ise tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde yüz yüze verilir. Uzaktan eğitim kullanılıyorsa katılım, süre ve sınav sonuçları izlenip kaydedilmelidir.
Temel eğitim sonunda ölçme ve değerlendirme yapılır. 100 üzerinden en az 60 puan başarı için yeterlidir. Başarısız çalışana en fazla iki ek sınav hakkı tanınır; yine başarılı olamazsa eğitimi tekrar alır. Eğitimler ve sonuçları belgelenir, kayıtlar çalışanın özlük dosyasında saklanır. Belgeler elektronik imzayla düzenlenip elektronik ortamda arşivlenebilir.
Rehber ayrıca belirli durumlarda takvimi beklemeden eğitim verilmesini öngörür: iş veya ekipman değişikliği, yeni teknoloji ya da risk ortaya çıkması; altı aydan fazla işten uzak kalan çalışanın dönüşü; iş kazası veya meslek hastalığı sonrası işe dönüş. Çıraklar, stajyerler ve özel politika gerektiren çalışanlar için de uygun eğitim planlanmalıdır. Asıl işveren–alt işveren ilişkisinde her işveren kendi çalışanının eğitiminden sorumludur; asıl işveren, alt işveren çalışanlarının eğitim belgelerini kontrol eder.
İşveren açısından temel sonuç: Eğitimi zamanında ve işin gerçek risklerine uygun vermek, öğrenmeyi ölçmek ve bütün süreci belgelemek gerekir. Eğitim gideri çalışana yüklenemez; eğitim süresi çalışma süresinden sayılır.
Kaynak: ÇSGB