TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaşan kanun teklifinde yer alan bu 5 temel düzenlemenin ayrıntıları ve pratik hayattaki yansımaları şu şekildedir:
1. En Düşük Emekli Aylığı Düzenlemesi
- Detay: Normal şartlarda emekli maaşları prim ödemelerine göre (kök aylık) hesaplanır. Ancak yapılan düzenlemeyle, kök aylığı ne kadar düşük kalırsa kalsın, SSK ve Bağ-Kur kapsamında yaşlılık, malullük ve ölüm aylığı alan hak sahiplerine ödenecek en düşük toplam tutar (taban aylık) 23.552 TL’ye yükseltilmiştir. Kök aylık ile taban aylık arasındaki fark Hazine tarafından karşılanır.
Örnek:
Emekli Mehmet Bey’in ödediği primlere göre hesaplanan kök aylığı 18.000 TL olsun.
- Enflasyon zamlarıyla kök aylığı 21.000 TL’ye ulaşsa bile, kanuni alt sınır 23.552 TL olduğu için aradaki 2.552 TL’lik fark devlet tarafından tamamlanır ve Mehmet Bey’in banka hesabına 23.552 TL yatırılır.
2. Aday Sürücülük (Stajyer Ehliyet) Düzenlemesi
- Detay: İlk defa sürücü belgesi alanlar veya ehliyeti herhangi bir nedenle iptal edilip sıfırdan yeniden alanlar 2 yıl boyunca aday sürücü statüsünde kabul edilir. Aday sürücülük süresince trafik kurallarına uyum çok daha sıkı denetlenir. Belirlenen kritik ihlaller yapıldığında ehliyet geçici olarak askıya alınmaz, doğrudan iptal edilir.
İptal Sebepleri:
- 2 yıl içinde 75 ceza puanını aşmak,
- Araç türü ne olursa olsun 0,20 promilin üzerinde alkollü yakalanmak (normal sürücülerde hususi araç sınırı 0,50 promildir),
- Dönüş kuralları, yaya geçidi önceliği ve emniyet kemeri/kask takma zorunluluğunu 3 kez ihlal etmek.
Örnek:
Ehliyetini yeni alan Caner, aday sürücülüğünün 6. ayında yapılan kontrolde 0,25 promil alkollü tespit edilirse; ceza puanı sınırı veya diğer kurallara bakılmaksızın ehliyeti anında iptal edilir.
Caner’in yeniden ehliyet alabilmesi için idari para cezasını ödemesi, psikoteknik ve psikiyatri muayenesinden geçmesi ve sürücü kursuna sıfırdan kaydolup sınavları tekrar geçmesi gerekir.
3. Araçlarda ÖTV Düzenlemesi (Maktu Taban Vergi ve Çekiş Sistemi)
- Detay: Düzenleme iki önemli yenilik getirmektedir:
- Taban (Maktu) ÖTV: Yüzde (%) bazlı hesaplanan ÖTV tutarı ne kadar düşük çıkarsa çıksın, binek araçlarda 100.000 TL, L sınıfı araçlarda (motosiklet, ATV vb.) 30.000 TL‘nin altında ÖTV ödenemez.
- Teknik Özellik Esnekliği: Artık ÖTV dilimleri belirlenirken sadece motor silindir hacmine (cc) veya motor gücüne (kW) değil; aracın çekiş sistemine (2WD/4WD), batarya kapasitesine, menziline ve emisyon değerlerine göre farklı vergi oranları uygulanabilecektir.
Örnek 1 (Taban Vergi):
Vergisiz çıplak fiyatı 100.000 TL olan indirimli bir binek otomobilin ÖTV oranı %80 olsun. Normal hesapla ÖTV 80.000 TL çıkar. Ancak taban sınır 100.000 TL olduğu için ödenmesi gereken ÖTV 80.000 TL değil, 100.000 TL olur.
Örnek 2 (Çekiş Sistemi):
Aynı motor gücüne sahip iki elektrikli araçtan önden çekişli (2WD) şehir içi araca %10 ÖTV uygulanırken; çift motorlu, 4×4 (4WD) ve yüksek bataryalı lüks bir modele Cumhurbaşkanı kararıyla %40 ÖTV belirlenebilir.
4. İstihdam ve Turizm Teşvikleri
- Detay:
- İmalat Sektörü: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı desteğiyle imalat sektöründeki istihdamın korunmasına yönelik teşviklerin İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılanması süresi 31 Aralık 2028’e kadar uzatılmıştır.
- Turizm Sektörü: Turizm işletme belgeli konaklama tesislerine, faaliyette bulundukları Mayıs–Aralık döneminde çalışan başına günlük 116,67 TL prim indirimi desteği sağlanır.
Örnek:
Muğla’da turizm işletme belgeli bir otelde Temmuz ayında 30 gün boyunca tam zamanlı çalışan bir personelin SGK bildirimi yapılırken:
30 gün × 116,67 TL = 3.500,10 TL
Otelin SGK’ye ödeyeceği aylık prim tutarından 3.500,10 TL mahsup edilir ve bu tutar İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanır. (Şirketin borcunun bulunmaması ve kayıt dışı işçi çalıştırmaması şarttır.)
5. Sivil Havacılık Düzenlemeleri
- Detay: Türk hava sahasında uçuş yapan sivil hava araçlarının trafik kurallarına uymaması veya hava sahasını ihlal etmesi durumunda yetkili birimlerce (hava trafik kontrolörleri veya görevlendirilen askeri/mülki hava araçları) verilen önleme ve iniş talimatlarına uyma zorunluluğu getirilmiştir. Ayrıca sivil havacılıkta kabahat oluşturan fiillerde şirketlere (tüzel kişilere) uygulanan idari para cezaları 5 katı oranında kesilecektir.
Örnek:
Yabancı tescilli bir kargo uçağı uçuş rotasından çıkarak izin verilmeyen bir hava sahasına girdiğinde, F16’lar veya kule tarafından “Belirtilen havalimanına derhal iniş yap” talimatı verildiğinde bu talimata uymak zorundadır.
Uymadığı takdirde kargo şirketine normalde 200.000 TL ceza verilecekse, ceza tüzel kişilere 5 katı uygulandığı için 1.000.000 TL olarak kesilir.