SGK, gelir veya aylık alanların GSS dâhil prim borçlarının tahsil esaslarını belirledi. Genelgeye göre kesinti oranı yüzde 10 olarak uygulanacak.
Sosyal Güvenlik Kurumu, 24 Temmuz 2026 tarihli ve 2026/19 sayılı “Gelir/Aylıklardan Prim Borcu Kesintisi” konulu Genelgeyi yayımladı. Genelgeyle, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Ek 24’üncü maddesi kapsamında yapılacak kesintilerin usul ve esasları açıklandı.
Düzenlemenin yasal dayanağını, 5510 sayılı Kanun’a Ek 24’üncü maddeyi ekleyen 7566 sayılı Kanun’un 25’inci maddesi oluşturuyor.
Kesinti Oranı Yüzde 10 Olacak
5510 sayılı Kanun’un Ek 24’üncü maddesi, gelir veya aylıktan yapılabilecek kesinti için yüzde 25’lik üst sınır öngörüyor. SGK ise 2026/19 sayılı Genelgeyle uygulanacak kesinti oranını gelir veya aylığın yüzde 10’u olarak belirledi.
Bir kişinin birden fazla gelir veya aylık alması ve kendi sigortalılığından kaynaklanan prim borcunun bulunması durumunda, Genelgede belirtilen şartlarla ilgili ödemelerin her birinden ayrı ayrı yüzde 10 oranında kesinti yapılabilecek.
İcra Takibi ve Onay Aranmayacak
Prim ödeme yükümlüsü kendisi olan kişilerin, kendi sigortalılıkları nedeniyle oluşan GSS primi dâhil prim ve prime ilişkin borçları, SGK tarafından ödenen gelir veya aylıklardan tahsil edilecek.
Kesinti yapılabilmesi için:
- Borç hakkında icra takibi başlatılması,
- Borçlunun onayının veya muvafakatinin alınması
aranmayacak.
Kimlerin Gelir veya Aylığından Kesinti Yapılacak?
Kesinti uygulaması şu kişileri kapsayacak:
- Sürekli iş göremezlik geliri alanlar,
- Malullük veya vazife malullüğü aylığı alanlar,
- Emekli veya yaşlılık aylığı alanlar,
- Ölüm geliri veya ölüm aylığı alan eş, çocuk, anne ve babalar.
Emekli veya gelir sahibi kişinin, aylık ya da gelir bağlanmasından önceki döneme ait kendi sigortalılığından kaynaklanan prim borçları, kendisine ödenen gelir veya aylıktan kesilecek.
Vefat Eden Sigortalının Borcu Hak Sahiplerinin Aylığından Kesilebilecek
Aktif sigortalıyken vefat eden kişinin kendi sigortalılığından kaynaklanan prim borçları, bu kişi üzerinden eşine, çocuklarına veya anne ve babasına bağlanan ölüm geliri ya da ölüm aylığından tahsil edilebilecek.
Gelir veya aylık almaktayken vefat eden kişinin, kendisine gelir veya aylık bağlanan tarihten önceki döneme ait prim borçları da aynı kişi üzerinden hak sahiplerine bağlanan ölüm gelirlerinden veya aylıklarından kesilebilecek.
Kesinti Yalnızca Borçlu Kişiden Bağlanan Aylıktan Yapılacak
Vefat eden sigortalının prim borcu, hak sahibinin:
- Kendi sigortalılığından dolayı aldığı gelir veya aylıktan,
- Başka bir sigortalı üzerinden aldığı ölüm geliri veya aylığından
kesilemeyecek.
Vefat eden kişinin borcu yalnızca o kişi üzerinden bağlanan ölüm geliri veya ölüm aylığından tahsil edilebilecek.
Örneğin hem eşinden hem de babasından ölüm aylığı alan bir kişinin babasına ait prim borcu, yalnızca babasından bağlanan ölüm aylığından kesilecek. Eşinden bağlanan ölüm aylığı bu borç nedeniyle kesintiye konu edilemeyecek.
Hak Sahibinin Kendi Prim Borcu Varsa Tüm Aylıkları Kapsama Girebilecek
Ölüm geliri veya aylığı alan eş, çocuk, anne ya da babanın kendi sigortalılığından kaynaklanan prim borcu bulunması durumunda, hak sahibine ödenen ölüm gelirlerinden veya aylıklarından kesinti yapılabilecek.
Hak sahibinin birden fazla statüden ölüm geliri veya aylığı alması hâlinde, kendi prim borcu için ödenen gelir ve aylıkların tamamı kesinti kapsamına girebilecek.
Hangi Gelir ve Aylıklardan Kesinti Yapılacak?
2026/19 sayılı Genelge kapsamında kesinti yapılabilecek ödemeler şunlar olacak:
- Sürekli iş göremezlik geliri,
- Ölüm geliri,
- Yaşlılık veya emekli aylığı,
- Malullük aylığı,
- Vazife malullüğü aylığı,
- Ölüm aylığı.
Hangi Aylıklardan Kesinti Yapılmayacak?
SGK tarafından ödenmesine rağmen bedeli Hazineden karşılanan ve 5510 sayılı Kanun’daki gelir veya aylık tanımına dâhil edilmeyen bazı ödemeler kesinti kapsamı dışında tutuldu.
Buna göre:
- 5510 sayılı Kanun’un Geçici 18’inci maddesi,
- 5774 sayılı Başarılı Sporculara Aylık Bağlanması ile Devlet Sporcusu Unvanı Verilmesi Hakkında Kanun,
- 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun
uyarınca bağlanan aylıklardan Ek 24’üncü madde kapsamında prim borcu kesintisi yapılmayacak.
Hangi Prim Borçları Kesinti Kapsamında?
Gelir veya aylıklardan tahsil edilebilecek başlıca borçlar şöyle sıralandı:
- 5510 sayılı Kanun’un 60/1-g, 60/1-d, 60/7 ve Ek 13’üncü maddeleri kapsamındaki GSS prim borçları,
- Mülga 506 sayılı Kanun kapsamındaki isteğe bağlı ve topluluk sigortası prim borçları,
- 2925 sayılı Kanun kapsamındaki tarım sigortası prim borçları,
- 5510 sayılı Kanun’un Ek 5 ve Ek 6’ncı maddeleri kapsamındaki prim borçları,
- 4/1-b kapsamındaki zorunlu sigortalılıktan kaynaklanan prim borçları,
- Genelgede belirtilen 5434 sayılı Kanun kapsamındaki borçlanma, GSS primi ve intibak tashihi borçları.
Prim Borçlarında Tahsilat Sırası
Bir kişinin aynı anda birden fazla prim borcunun bulunması hâlinde kesinti şu sırayla uygulanacak:
- GSS ve Ek 13’üncü madde kapsamındaki borçlar,
- İsteğe bağlı, topluluk, tarım, Ek 5 ve Ek 6 kapsamındaki borçlar,
- 4/1-b kapsamındaki zorunlu sigortalılık borçları,
- Genelgede sayılan 4/1-c ve 5434 sayılı Kanun kapsamındaki borçlar.
Her borç grubunda, zamanaşımına uğramamış en eski borçtan başlanacak.
Borçların 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilmesi durumunda varsa nafaka alacakları öncelikle tahsil edilecek. Ardından SGK’nin prim ve diğer alacakları için kesinti yapılacak.
Diğer SGK Kesintileriyle Birlikte Uygulama
Gelir veya aylıkta 5510 sayılı Kanun’un 96’ncı maddesi kapsamında devam eden bir kesinti varsa Ek 24’üncü madde kapsamındaki prim borcu kesintisi, mevcut kesinti tamamlandıktan sonra başlayacak.
Ek 24 kapsamında prim borcu kesintisi başladıktan sonra 96’ncı maddeye göre yeni bir kesinti oluşursa iki kesinti birlikte yürütülecek.
Prim Borcuna İtiraz Nereye Yapılacak?
| Borcun Türü | İtirazı Değerlendirecek Birim |
| GSS ve Ek 13 kapsamındaki borçlar | Borçlunun son ikametgâhındaki sosyal güvenlik il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezi |
| İsteğe bağlı, topluluk, tarım, Ek 5, Ek 6 ve 4/1-b borçları | Borçlu sigortalının dosyasının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezi |
| Genelgede belirtilen 4/1-c ve 5434 kapsamındaki borçlar | Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Primler Daire Başkanlığı |
Yanlış Kesintiler İade Edilecek
Yanlış veya yersiz tahsil edilen primler, 5510 sayılı Kanun’un 89’uncu maddesindeki genel hükümlere göre ilgili SGK birimlerince iade edilecek.
İade sırasında kişinin SGK’ye veya Hazine ve Maliye Bakanlığına başka bir borcunun bulunup bulunmadığı da dikkate alınacak.
Kesintinin yapıldığı gelir veya aylığın sonradan yersiz bağlandığının belirlenmesi durumunda ise aylığın kesinti öncesindeki toplam tutarı, 5510 sayılı Kanun’un 96’ncı maddesine göre geri alınacak.
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”vista_blue” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]FAQ – Sık Sorulan Sorular
Prim borcu için aylıktan yüzde 25 mi kesilecek? Hayır. Kanunda yüzde 25 üst sınır bulunmasına rağmen SGK 2026/19 sayılı Genelgeyle uygulanacak kesinti oranını yüzde 10 olarak belirledi.
Kesinti için borçlunun onayı gerekiyor mu? Hayır. Kesinti, borçlunun muvafakati aranmadan ve icra takibi başlatılmadan yapılabilecek.
Her emeklinin aylığından kesinti yapılacak mı? Hayır. Kesinti yalnızca Genelgede belirtilen GSS, sigorta primi, kesenek ve prime ilişkin borçları bulunan kişiler için uygulanacak.
Vefat eden kişinin borcu eşinin kendi emekli aylığından kesilebilir mi? Hayır. Vefat eden kişinin borcu, hak sahibinin kendi sigortalılığından dolayı aldığı emekli aylığından kesilemez.
Vefat eden kişinin borcu hangi ölüm aylığından kesilebilir? Borç, yalnızca borçlu sigortalı üzerinden bağlanan ölüm geliri veya ölüm aylığından kesilebilir. Başka bir kişi üzerinden bağlanan ölüm aylığı kesintiye konu edilemez.
Hak sahibinin kendi prim borcu varsa ne olur? Hak sahibinin kendi sigortalılığından kaynaklanan prim borcu, kendisine ödenen ölüm gelirlerinden veya aylıklarından kesilebilir. Birden fazla gelir veya aylık bulunması durumunda ilgili ödemelerin tamamı kapsama girebilir.
Zamanaşımına uğramış borç için kesinti yapılacak mı? Genelgeye göre tahsilatta zamanaşımına uğramamış en eski prim borcundan başlanacak.
Prim borcuna nasıl itiraz edilir? Başvuru yeri borcun türüne göre değişir. GSS borçlarında son ikametgâhın bulunduğu yerdeki SGK birimine, 4/1-b ve diğer belirtilen borçlarda dosyanın bulunduğu SGK birimine başvurulur. Belirli 4/1-c borçları ise Primler Daire Başkanlığınca değerlendirilir.
Yanlış veya yersiz kesinti iade edilir mi? Evet. Yanlış veya yersiz kesilen tutarlar, 5510 sayılı Kanun’un 89’uncu maddesindeki genel hükümler doğrultusunda ilgili SGK birimince iade edilir.[/vc_message][vc_column_text]