Firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerini Türk lirasına çevirmesinde uygulanan yüzde 3 destek 31 Ocak 2027’ye kadar uzatıldı. Döviz pozisyonu şartı, üst limitler, inceleme süreçleri ve usulsüz kullanıma ilişkin hükümler yeniden düzenlendi.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından hazırlanan Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2023/5)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sayı: 2026/11), 1 Ağustos 2026 tarihli ve 33327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.
Düzenlemeyle döviz dönüşüm desteğinin süresi uzatıldı; destekten yararlanma şartları, firma kontrolü, aracı bankaların yükümlülükleri, inceleme süreçleri ve usulsüz kullanıma uygulanacak yaptırımlar yeniden belirlendi.
Yüzde 3 Destek 31 Ocak 2027’ye Kadar Sürecek
2023/5 sayılı Tebliğin 4’üncü maddesinde döviz dönüşüm desteğinin temel oranı yüzde 2 olarak düzenleniyor. Ancak geçici 1’inci madde uyarınca yüzde 3 olarak uygulanan destek oranının süresi 31 Temmuz 2026’dan 31 Ocak 2027’ye uzatıldı.
Buna göre, şartları sağlayan firmalara Merkez Bankasına sattıkları yurt dışı kaynaklı dövizlerin dönüşüm kuru üzerinden hesaplanan Türk lirası karşılığının yüzde 3’ü kadar destek ödenecek. Yüzde 3 oranı 31 Ocak 2027 tarihi dâhil olmak üzere uygulanacak.
Döviz Pozisyonu Oranı Şartı Getirildi
1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girecek yeni düzenlemeye göre destekten yararlanılabilmesi için:
- Dövizin yurt dışı kaynaklı olması,
- Dövizin aracı banka üzerinden Merkez Bankasına satılması,
- Firma tarafından destek talebinde bulunulması,
- Merkez Bankasınca belirlenecek döviz pozisyonu oranının aşılmaması,
- Döviz pozisyonu oranının belirlenen sınırı aşmadığının aracı bankaya belgelenmesi
gerekecek.
Uygulanacak döviz pozisyonu oranı ve bu oranın nasıl hesaplanacağı Tebliğ’de sayısal olarak belirlenmedi. Ayrıntılar Merkez Bankası tarafından belirlenecek.
Yeni 4’üncü maddede döviz almama taahhüdü, destekten yararlanma şartları arasında sayılmadı. Ancak 1 Ekim 2026’dan önce verilmiş döviz almama taahhütlerinin yerine getirilmemesi durumunda, yürürlükten kaldırılan önceki hükümler uygulanacak.
Dönüşüm Kuru Yeniden Tanımlandı
Dönüşüm kuru, dövizin Merkez Bankasına satıldığı gün Merkez Bankasınca belirlenecek usul ve esaslara göre ilan edilen döviz alış kuru olarak tanımlandı.
Aracı banka ise 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 3’üncü maddesinde tanımlanan ve döviz dönüşüm desteği işlemlerine aracılık eden bankaları ifade edecek.
Satılan Dövizler İade Edilmeyecek
Döviz dönüşüm desteği, Merkez Bankası tarafından firmaya ödenmek üzere aracı bankaya aktarılacak.
Tebliğ kapsamında Merkez Bankasına satılan dövizler hiçbir şekilde firmaya iade edilmeyecek. Firmanın istenen bilgi ve belgeleri sunmaması veya destek talebinin inceleme sonucunda reddedilmesi de satılan dövizin iade edilmesini sağlamayacak.
Dövizin yurt dışı kaynaklı olup olmadığını aracı banka tespit edecek. Banka, gerekli gördüğü bütün bilgi ve belgeleri firmadan isteyebilecek.
Destek ve Döviz Satışı İçin Üst Limit Belirlenebilecek
Merkez Bankası, firmaların:
- Destek kapsamında satabileceği döviz tutarına,
- Alabileceği döviz dönüşüm desteği tutarına
üst limit getirebilecek.
Döviz satışına ilişkin üst limitler; firmanın kârlılığı ile işgücü maliyetinden oluşan katma değer tutarları dikkate alınarak Merkez Bankasınca belirlenecek yöntemle hesaplanacak. Belirlenen üst limiti aşan destek talepleri karşılanmayacak.
Aracılı İhracatta Destek Tedarikçiye Ödenebilecek
Aracılı ihracat sözleşmeleri kapsamında Dış Ticaret Sermaye Şirketleri, Sektörel Dış Ticaret Şirketleri ve diğer aracı ihracatçılar tarafından yurda getirilen dövizler, bu firmalara ürün tedarik eden firmalar adına Merkez Bankasına satılabilecek.
Bu durumda:
- Döviz pozisyonu oranına ilişkin tevsik tedarikçi firma tarafından yapılacak.
- Destek tutarı doğrudan tedarikçi firmanın hesabına aktarılacak.
- Döviz satışının tedarikçi firma tarafından yapılmış olduğu kabul edilecek.
Bankalar Komisyon Alabilecek
Aracı bankalar, döviz dönüşüm desteği işlemleri nedeniyle firmalardan komisyon alabilecek. Bankaların uygulayabileceği azami komisyon oranı Merkez Bankası tarafından belirlenecek.
Tebliğ’de belirli bir komisyon oranına yer verilmedi.
Firma Kontrolü Yüzde 50 Ölçütüne Bağlandı
Düzenlemeyle “firma kontrolü” kavramı Tebliğ’e eklendi.
Doğrudan veya dolaylı olarak bir firmada aşağıdaki haklardan en az birine sahip olunması firma kontrolü sayılacak:
- En az yüzde 50 hisse,
- En az yüzde 50 oy hakkı,
- Yönetim kurulu üyelerinin en az yüzde 50’sini seçme hakkı,
- Yönetim kurulu üyelerinin en az yüzde 50’sine sahip olma.
Bu tanım, usulsüz kullanım halinde destek ve Merkez Bankası kaynaklı kredi kısıtlamalarının bağlantılı firmalara uygulanmasında kullanılacak.
Gerçeğe Aykırı Beyan ve Usulsüz Kullanım Yaptırımları
Döviz pozisyonu oranına ilişkin bildirimin gerçeğe aykırı olması veya destekten usulsüz, amacına aykırı ya da gerçeğe aykırı bilgi ve belgelerle yararlanılması halinde ödenen destek geri alınacak.
Tahsil edilecek tutara:
- İlgili dönemde oluşan kur farkı,
- Desteğin ödendiği tarihten tespit tarihine kadar hesaplanacak faiz
eklenecek.
Faiz hesabında, tespit tarihinde geçerli olan ve Merkez Bankasınca ilan edilen en yüksek gecelik borç verme faiz oranı kullanılacak.
Ayrıca ilgili firmanın döviz dönüşüm desteği talepleri ile Merkez Bankası kaynaklı kredi başvuruları ve kullanım talepleri, ihlal tutarı ve tekrar durumu dikkate alınarak Merkez Bankasınca belirlenecek süre boyunca kabul edilmeyecek.
İlgili kişiler hakkında suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağına Merkez Bankası karar verecek.
Bağlantılı Firmalar da Kapsama Alındı
Usulsüz kullanım nedeniyle hesaplanan tutar tamamen ödeninceye kadar:
- İhlali gerçekleştiren firmanın kontrol ettiği firmaların,
- İlgili firmayı kontrol eden firmaların,
- İlgili firmayı kontrol eden gerçek veya tüzel kişilerin kontrol ettiği diğer firmaların
döviz dönüşüm desteği talepleri ile Merkez Bankası kaynaklı kredi başvuruları ve kullanım talepleri kabul edilmeyecek.
Aracı bankalar, bu kapsama giren firmaları Merkez Bankasına bildirmekle yükümlü olacak.
Aracı Bankalara Yeni Yükümlülükler Verildi
Aracı bankalar şüpheli döviz dönüşüm desteği işlemlerini Merkez Bankasına bildirecek.
Merkez Bankası tarafından usulsüzlük kapsamında hesaplanan tutarın bankaya bildirilmesi halinde banka, tutarın bir ay içinde Merkez Bankasına aktarılması için gerekli tedbirleri alacak.
Tutarın bir aylık süre içinde aktarılmaması halinde Merkez Bankası, ilgili tutarı aracı bankanın Merkez Bankası nezdindeki hesaplarından resen tahsil edebilecek.
Firmalar İncelemeye Alınabilecek
Merkez Bankası, firmalardan belirleyeceği bilgi ve belgelerin kendisine veya aracı bankaya sunulmasını isteyebilecek.
İstenen belgeleri sunmayan firmaların destek talepleri kabul edilmeyecek. Döviz daha önce satılmışsa satılan tutar firmaya iade edilmeyecek.
Merkez Bankası, şüpheli veya gerekli gördüğü firmaları doğrudan inceleyebilecek ya da incelemeyi aracı bankaya yaptırabilecek. İncelemenin banka tarafından yapılması, bankanın sonraki denetim ve incelemelerden kaynaklanan sorumluluğunu kaldırmayacak.
İncelemeye alınan firmalara, inceleme süresinin sonuna kadar destek ödenmeyecek.
İnceleme sonucunda:
- Usulsüzlük veya gerçeğe aykırı beyan tespit edilirse destek talebi reddedilecek ve geri alma hükümleri uygulanacak.
- Herhangi bir ihlal tespit edilmezse destek talebi incelemenin sonuçlandığı tarihten itibaren kabul edilecek.
Yürürlük Tarihleri
| Düzenleme | Yürürlük tarihi |
| Yüzde 3 destek oranının 31 Ocak 2027’ye uzatılması | 1 Ağustos 2026 |
| Yeni destek şartları ve döviz pozisyonu oranı | 1 Ekim 2026 |
| Firma kontrolü tanımı | 1 Ekim 2026 |
| Üst limit ve banka komisyonuna ilişkin hükümler | 1 Ekim 2026 |
| Gerçeğe aykırı beyan ve usulsüz kullanım yaptırımları | 1 Ekim 2026 |
| İnceleme ve bilgi-belge ibrazı hükümleri | 1 Ekim 2026 |
| Önceki 6’ncı maddenin yürürlükten kaldırılması | 1 Ekim 2026 |
| Geçiş hükümleri | 1 Ekim 2026 |
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”juicy_pink”]FAQ – Sık Sorulan Sorular
Döviz dönüşüm desteği oranı kaçtır? Tebliğ’deki temel destek oranı yüzde 2’dir. Geçici madde uyarınca bu oran 31 Ocak 2027 tarihi dâhil olmak üzere yüzde 3 olarak uygulanacak.
Değişikliklerin tamamı 1 Ağustos 2026’da mı yürürlüğe girdi? Hayır. Yüzde 3 destek oranının süresini uzatan hüküm 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe girdi. Diğer değişiklikler 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.
Döviz pozisyonu oranı kaç olacak? Tebliğ’de belirli bir oran açıklanmadı. Oran, sınır ve hesaplama esasları Merkez Bankası tarafından belirlenecek.
Döviz almama taahhüdü devam ediyor mu? 1 Ekim 2026’da yürürlüğe girecek yeni 4’üncü maddede döviz almama taahhüdü destek şartları arasında yer almıyor. Ancak bu tarihten önce verilmiş taahhütlerin ihlal edilmesi halinde önceki hükümler uygulanacak.
Merkez Bankasına satılan döviz geri alınabilir mi? Hayır. Tebliğ kapsamında Merkez Bankasına satılan dövizlerin hiçbir şekilde iade edilmeyeceği düzenlendi.
Banka destek işlemi için komisyon alabilir mi? Evet. Aracı bankalar komisyon alabilecek. Uygulanabilecek azami oran Merkez Bankası tarafından belirlenecek.
Her firma sınırsız tutarda döviz satabilir mi? Merkez Bankası, destek kapsamında satılabilecek döviz veya alınabilecek destek tutarına üst limit getirebilecek. Üst limitleri aşan talepler karşılanmayacak.
Aracılı ihracatta desteği kim alacak? Şartların sağlanması halinde destek doğrudan ürünü tedarik eden firmanın hesabına aktarılacak ve döviz satışının tedarikçi firma tarafından yapıldığı kabul edilecek.
İnceleme süresince destek ödenir mi? Hayır. İncelemeye alınan firmaya, Merkez Bankasınca belirlenecek inceleme süresinin sonuna kadar destek ödenmeyecek.
Gerçeğe aykırı beyanda bulunulursa ne olur? Ödenen destek; kur farkı ve faizle birlikte geri alınacak. Firmanın destek talepleri ile Merkez Bankası kaynaklı kredi başvuruları belirlenen süre boyunca kabul edilmeyecek. Bağlantılı firmalara da hesaplanan tutar ödeninceye kadar kısıtlama uygulanabilecek.
Eski dönemdeki usulsüzlükler yeni düzenlemeden etkilenir mi? Evet. 1 Ekim 2026’dan önce destekten usulsüz yararlanan veya gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu belirlenen firmaların destek ve Merkez Bankası kaynaklı kredi talepleri, ihlal tutarı ve tekrar durumu dikkate alınarak belirlenen süre boyunca kabul edilmeyecek.[/vc_message][vc_column_text]