Faruk TAŞYÜREK
Yeminli Mali Müşavir
Bağımsız Denetçi
E.Vergi Müfettişi
erkbilgif@gmail.com
Öz
15 Ağustos 2026 tarihli ve 33341 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik ile tüketicilere yönelik kısa süreli araç kiralama faaliyetleri ilk kez bütüncül bir düzenlemeye kavuşturulmuştur. Yönetmelik; yetki belgesi, asgari filo, araç yaşı ve kilometresi, mesleki yeterlilik, kira sözleşmesi, ön ödemeli rezervasyon, depozito, hasar, ekspertiz, ilan ve aracı platformlar ile belge saklama yükümlülüklerini düzenlemektedir. Çalışmamızda yeni düzenleme işletmeler ve tüketiciler yönüyle açıklanmış; depozito, rezervasyon avansı, iptal bedeli ve hasar tahsilatlarının muhasebe ve KDV karşısındaki durumu ayrıca değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Motorlu Kara Taşıtı Kiralama, Yetki Belgesi, Depozito, Bağımsız Ekspertiz, Hasar Bedeli, KDV.
1. Giriş
Motorlu kara taşıtlarının kısa süreli kiralanması faaliyeti; turizm, ulaşım, elektronik ticaret, sigorta ve finans sektörleriyle yakın ilişki içerisinde bulunan ve son yıllarda önemli ölçüde büyüyen bir hizmet alanıdır. Sektörün büyümesine rağmen faaliyete giriş, sözleşme düzeni, ek bedeller, depozito ve hasar tahsilatı gibi konular büyük ölçüde genel hükümler ve işletme uygulamaları çerçevesinde yürütülmekteydi.
15.08.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik bu yapıyı önemli ölçüde değiştirmiştir. Yeni düzenlemeyle yalnızca yetki belgesi zorunluluğu getirilmemiş; kiralama faaliyetinin bütün aşamaları kayıt, belge ve ispat düzenine bağlanmıştır. Bu yönüyle Yönetmeliğin sektöre etkisi, idari bir izin belgesinin çok ötesindedir.
Çalışmamızda önce Yönetmeliğin kapsamı ve faaliyete giriş koşulları açıklanacak; devamında sözleşme, rezervasyon, depozito ve hasar uygulamaları ele alınacak; son bölümde ise düzenlemenin muhasebe, KDV ve işletme organizasyonuna etkileri örnek olaylar eşliğinde değerlendirilecektir.
2. Yönetmeliğin Kapsamı
Yönetmelik, gerçek veya tüzel kişi tacirler ile esnaf ve sanatkârların tüketicilere yönelik kısa süreli motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetlerini kapsamaktadır. Kısa süreli kiralama, aynı kiracıya tek seferde veya kesintisiz dönemler halinde en fazla yirmi dokuz gün süreyle verilen hizmettir. Kiralamaya konu taşıtlar ise tescil belgesinde M1, M1G, N1 ve N1G sınıfında bulunan taşıtlardır.
Otuz gün ve üzerindeki uzun süreli kiralamalar, kiracısı tüketici olmayan kısa süreli kiralamalar, paylaşımlı kiralamalar ve kamp taşıtı kiralamaları kapsam dışında bırakılmıştır. Bu nedenle işlemin tabi olduğu rejimin belirlenmesinde yalnız süreye değil, kiracının ticari veya mesleki amaçla hareket edip etmediğine de bakılmalıdır.
3. Yetki Belgesi ve Faaliyete Giriş Şartları
Yönetmeliğin 5’inci maddesine göre yetki belgesi olmadan ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralaması yapılamayacaktır. Belge, işletmenin bulunduğu yerdeki ticaret il müdürlüğünce Bilgi Sistemi üzerinden verilecek ve her işletme ile şube için ayrı ayrı düzenlenecektir. Yetki belgesinin devri mümkün değildir.
Yetki belgesi alınabilmesi için gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti, meslek odası kaydı, vergi ve oda kayıtlarında araç kiralama faaliyetinin bulunması ve iş yerinin Yönetmelikte izin verilen faaliyetler dışında başka ticari faaliyet veya ikamet amacıyla kullanılmaması gerekmektedir. Motorlu kara taşıtı kiralama sorumlusunun on sekiz yaşını doldurması ve mesleki yeterlilik belgesine sahip olması da temel şartlar arasındadır.
3.1. Asgari Filo Şartı
| Faaliyet Yeri | Asgari Filo | İşletme Adına Tescil | Elektrikli/Hibrit |
| Büyükşehirde nüfusu 30.000’i geçen ilçe | 10 araç | En az 5 araç | En az 2 araç; birisi Türkiye’de üretilmiş |
| Diğer ilçeler ve büyükşehir olmayan iller | 5 araç | En az 2 araç | Bakanlıkça ayrıca belirlenebilir |
Şubeler açısından asgari araç sayısı merkezden bağımsız olarak ayrıca sağlanacaktır. Dolayısıyla işletmenin toplam araç sayısının yeterli olması, her şubenin şartı sağladığı anlamına gelmemektedir. Bu düzenlemenin özellikle az sayıda araçla çalışan yerel işletmeler bakımından sermaye ve finansman ihtiyacı doğuracağı açıktır.
3.2. Araçların Yaşı ve Teknik Nitelikleri
Klasik taşıtlar hariç kiralamaya konu araçlar model yılına göre altı yaşın üzerinde olamayacaktır. Elektrikli araçlarda üç yüz bin, diğer araçlarda yüz seksen bin kilometre sınırı uygulanacaktır. Ağır hasar kayıtlı, muayenesi geçersiz veya zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan taşıtlar kiralamaya konu edilemeyecektir.
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Örnek Olay 1 – Mevcut İşletmenin Filo Durumu: Büyükşehirde nüfusu 30.000’i geçen bir ilçede 15 Ağustos 2026 tarihinde faaliyette bulunan işletmenin sekiz aracı vardır. İşletme, kesintisiz faaliyeti belgelendirmesi halinde filo sayısı ve araç yaşı şartları bakımından 1 Ocak 2028’e kadar geçiş süresinden yararlanabilecektir. Ancak yetki belgesini 1 Temmuz 2027’ye kadar alması gerekir.[/vc_message][vc_column_text]
3.3. Mevcut İşletmelere Tanınan Haklar
Yönetmeliğin yayımı tarihinde vergi veya oda kaydı bulunan ya da fiilen araç kiralama faaliyeti yürüttüğünü belgeleyen işletmeler için bazı şartlar ertelenmiştir. Asgari filo, araç yaşı, kilometre ve belirli güvenlik standartları 1.01.2028 tarihine kadar uygulanmayacaktır. Buna karşılık ağır hasar, muayene ve zorunlu sigorta şartları geçici maddede ertelenmemiştir.
Ayrıca mevcut işletme sahibi veya yetkili temsilci için öğrenim, iflas ve belirli mahkûmiyet şartları bakımından istisna getirilmiş; ancak on sekiz yaş ve mesleki yeterlilik şartları istisna kapsamına alınmamıştır. Faaliyetin 15 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla varlığının ve başvuru tarihine kadar kesintisiz devam ettiğinin ispatı önem arz etmektedir.
4. Kira Sözleşmesi ve Ön Bilgilendirme
Motorlu kara taşıtı kiralamasında yazılı veya elektronik ortamda sözleşme yapılması ve sözleşmenin bir nüshasının taşıt tesliminden önce kiracıya verilmesi zorunludur. Sözleşme öncesinde ayrıca ön bilgilendirme yapılacaktır. İşletmenin yetki belgesi ve vergi bilgileri, kiracı ve ek sürücüler, aracın temel nitelikleri, kilometresi ve enerji seviyesi, kira ve ek hizmet bedelleri, depozito, sigorta, muafiyet, HGS, enerji tamamlama, kilometre aşımı ve fesih şartları sözleşmede gösterilmelidir.
Uygulamada kullanılan matbu sözleşmelerin önemli bir kısmında ek bedeller genel ifadelerle düzenlenmektedir. Yeni dönemde kiracının mali sorumluluğuna yol açabilecek kalemlerin açık, anlaşılır ve önceden belirlenebilir olması gerekecektir.
5. Ön Ödemeli Rezervasyonlar
Elektronik ortamda ön ödemeli rezervasyon yapılması halinde kiracının onayıyla rezervasyon formu düzenlenecektir. Onaydan hemen önce rezervasyonun ödeme yükümlülüğü doğurduğu açıkça belirtilmezse kiracı rezervasyonla bağlı olmayacaktır.
Kiracı, teslim saatinden önceki yirmi dört saate kadar rezervasyonu gerekçe göstermeksizin iptal edebilir. Bu halde herhangi bir bedel alınamaz ve tahsilatlar yedi gün içinde iade edilir. Son yirmi dört saatte yapılan iptalde, rezervasyon formunda açıkça belirtilmiş olması şartıyla en fazla bir günlük kira bedeli alınabilecektir.
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Örnek Olay 2 – Rezervasyonun İptali: Kiracı beş günlük ve günlük 3.000 TL bedelli rezervasyonunu araç tesliminden on saat önce iptal etmiştir. Rezervasyon formunda iptal bedeli açıkça yer alıyorsa işletme en fazla 3.000 TL tahsil edebilir. Formda bu yönde hüküm bulunmuyorsa iptal bedeli alınamayacaktır.[/vc_message][vc_column_text]
5.1. Aracın Teslim Alınmaması
Kiracının rezervasyon tarihinde aracı mazeretsiz teslim almaması halinde araç, bir ila altı günlük kiralamalarda en az on iki saat; yedi gün ve üzerindeki kiralamalarda en az bir gün başkasına kiralanamayacaktır. Bu sürelerin sonunda yapılabilecek kesinti sırasıyla bir ve üç günlük kira bedelini aşamayacaktır. Araç bekleme süresi dolmadan başkasına kiralanırsa tahsil edilen bedellerin kesintisiz iadesi gerekir.
6. Taşıtın Teslimi ve Segment Değişikliği
Rezervasyonda belirtilen segmentte araç bulunmaması halinde ek bedel alınmadan eş değer veya üst segment araç verilmesi esastır. Bunların bulunmaması halinde alt segment araç ancak kiracının yazılı veya elektronik onayıyla verilebilir. Kiracı onay vermezse rezervasyonu bedelsiz iptal edebilir; alt segmentin kabulü halinde aradaki bedel farkı yedi gün içinde iade edilir.
Taşıt tesliminde mevcut hasar ve arızaları gösteren teslim belgesi, iade sırasında ise aracın hasarsız veya hasarlı durumunu gösteren iade belgesi düzenlenecektir. Fiziki karşılaşma olmadan yapılan iadelerde iade belgesi aracın işletmece fiilen teslim alındığı gün içinde elektronik ortamda kiracıya gönderilmelidir.
7. Kira Bedeli ve Ek Hizmetler
Bir saate kadar gecikmede bedel alınamayacak; hızlı geçiş sistemi kiracının talebi üzerine ücretsiz kullandırılacak, yalnız geçiş ücreti tahsil edilebilecektir. Kiralama hizmeti ek sigorta, kasko veya başka bir ürün satın alma şartına bağlanamayacaktır. Kira dönemine ilişkin geçiş, enerji tamamlama ve sözleşmede gösterilip belgelendirilen maliyetler dışında bedel talep edilemeyecektir.
8. Depozito Uygulaması
İşletme, altı gün ve altındaki kiralamalarda en fazla üç günlük; yedi ila yirmi dokuz günlük kiralamalarda en fazla yedi günlük kira bedeli kadar depozito alabilecektir. Depozito kart üzerinden ön provizyon veya blokaj yahut Bakanlıkça belirlenecek yöntemlerle alınabilecek; çek, senet, teminat mektubu veya kefaletname kabul edilemeyecektir.
Depozitodan kira ve ek hizmet bedelleri, geç teslim ve kilometre aşımı, kira dönemine ait geçiş ücretleri, enerji tamamlama gideri ve kiracının kusurundan doğan teminat dışı zararlar karşılanabilir. Kiracının sözleşmede onayının alınması ve tahsilattan önce bilgilendirilmesi zorunludur. Kural olarak depozito, sözleşmenin sona ermesi ve aracın iadesini izleyen yedi gün içinde çözülmelidir.
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Örnek Olay 3 – Depozitodan Kesinti: Dört günlük kiralama için günlük bedel 2.500 TL’dir. İşletmenin alabileceği depozito en fazla 7.500 TL’dir. Araç iadesinden sonra 600 TL HGS geçişi ve sözleşmeye uygun 900 TL enerji tamamlama gideri tespit edilmiştir. İşletme bu tutarları belgeleyerek depozitodan düşebilir; kalan blokajı yedi gün içinde kaldırmalıdır.[/vc_message][vc_column_text]
9. Hasar ve Bağımsız Ekspertiz Zorunluluğu
Yönetmeliğin işletmeler bakımından en önemli hükümlerinden biri, hasar ve arıza bedelinin talep şartlarıdır. Kiracıdan hasar veya arıza bedeli istenebilmesi için meydana gelen hasarın ve maliyetinin yetkili ve bağımsız bir ekspertiz raporuyla belgelendirilmesi gerekmektedir. İşletmenin personeli veya bağlantılı kişi ve kuruluşların hazırladığı raporlar ispat aracı olarak kullanılamayacaktır.
Teslim ve iade belgelerinin düzenlenmemesi halinde kiracıdan hasar bedeli alınamayacaktır. Teslim belgesi zamanında kiracıya verilmezse, iade sırasında veya sonrasında aracın kiracı tarafından hasara uğratıldığı ileri sürülemeyecektir. İade belgesinde gösterilmeyen zararlar için de tahsilat yapılamaz.
9.1. Değer Kaybı ve Kira Kaybı
Kiracıdan kaynaklanmayan hasar veya arızalarda onarım masrafı, değer kaybı ve onarım süresince kira kaybı talep edilemez. Kiracıdan değer kaybı alınması ise tarafların anlaşması veya sigorta tahkim kararı ya da ilam niteliğinde başka bir karar bulunması şartına bağlanmıştır.
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Örnek Olay 4 – İade Sonrası Fark Edilen Hasar: Araç iade belgesinde herhangi bir hasar gösterilmemiş, iki gün sonra kapıda göçük bulunduğu ileri sürülmüştür. Göçüğün teslim sırasında kolayca tespit edilebilir nitelikte olması halinde sonradan kiracıdan bedel istenemeyecektir. Bağımsız ekspertiz raporu bulunması da iade belgesindeki eksikliği tek başına gidermez.[/vc_message][vc_column_text]
9.2. Hasar Güvencesi
Kiracının ve ek sürücünün hasar kaynaklı mali sorumluluğu, kira süresi boyunca işletme tarafından güvence altına alınacaktır. Bu güvence kasko sigortasıyla sağlanabilir. Alkollü veya uyuşturucu etkisinde kullanım, ciddi ve bilinçli trafik ihlalleri, kasten zarar verme, yetkisiz kullanım ve yasa dışı faaliyetler güvence dışında tutulmuştur.
Temel kasko veya işletme güvencesinden yararlanma ayrıca bir bedel ya da başka ürün satın alma şartına bağlanamaz. İlave güvence ürünleri sunulabilecek olmakla birlikte bunların isteğe bağlı, kapsamı belirli ve temel korumadan gerçekten farklı olması gerekmektedir.
10. İlan ve Aracı Platformların Sorumluluğu
İlan ve aracı platformlar, işletmenin üyeliği öncesinde yetki belgesini Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edecek; yetki belgesi olmayan işletmenin ilanına izin vermeyecektir. İşletmenin ilan verme yetkisi doğrulanacak ve yetki belgesi numarası ile işletme bilgileri ilanda gösterilecektir.
Aracı platformların işletme aleyhine geçmişe etkili sözleşme değişikliği yapması, işletmeyi kampanyaya veya belirli kişilerden hizmet almaya zorlaması, hizmet verilmeksizin bedel tahsil etmesi ve işletmenin alternatif kanallardan faaliyetini kısıtlaması haksız ticari uygulama sayılmıştır. Platform, kiralama bedelini paranın tasarrufuna girdiği ve aracın teslim edildiği tarihten itibaren beş iş günü içinde işletmeye aktarmalıdır.
11. Muhasebe ve Vergisel Değerlendirme
Yönetmelik vergi oranlarında doğrudan değişiklik yapmamaktadır. Ancak tahsilatların hukuki mahiyetini ayrıntılı biçimde ayırması, muhasebe ve KDV uygulaması bakımından sonuç doğurmaktadır. Kira bedeli, rezervasyon avansı, depozito, HGS, enerji tamamlama, kilometre aşımı, iptal bedeli ve hasar tahsilatlarının aynı gelir hesabında izlenmesi doğru olmayacaktır.
11.1. Depozitonun Muhasebeleştirilmesi
İade edilmek üzere kartta tutulan ön provizyon hasılat niteliğinde değildir. Nakit olarak alınan ve iade yükümlülüğü devam eden depozito da gelir yerine borç mahiyetli hesaplarda izlenmelidir. Depozitodan kesinti yapıldığında ise kesintinin mahiyeti belirlenmelidir. HGS, enerji veya kilometre aşımı hizmet ya da masraf yansıtması niteliğinde olabilirken gerçek zararın aynen karşılanması tazminat niteliği taşıyabilir.
Her kesintinin “tazminat” adı altında KDV dışında bırakılması mümkün değildir. Tahsil edilen tutarın bir teslim veya hizmetin karşılığı olup olmadığı, gerçek zararı aşıp aşmadığı ve işletmenin bedel üzerine kâr ekleyip eklemediği incelenmelidir.
11.2. Rezervasyon Avansı ve İptal Bedeli
Rezervasyon sırasında alınan bedel, kiralama hizmeti henüz gerçekleşmemişse avans niteliğinde izlenmelidir. Fatura düzenleme zamanı Vergi Usul Kanunu hükümleri ve işlemin fiilî mahiyeti dikkate alınarak belirlenmelidir. İptal bedelinin KDV karşısındaki durumu da adından değil; belirli bir hizmetin karşılığı mı, cayma bedeli mi veya zarar telafisi mi olduğundan hareketle değerlendirilmelidir.
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Örnek Olay 5 – Hasar Tahsilatının KDV Boyutu: Bağımsız ekspertizle 20.000 TL gerçek zarar tespit edilmiş, işletme kiracıdan aynı tutarı tahsil etmiştir. Tahsilatın gerçek zararın telafisi niteliğinde olduğu belgelenebiliyorsa tazminat değerlendirmesi yapılabilir. İşletmenin ayrıca 5.000 TL “dosya ve operasyon bedeli” alması halinde bu ilave tutarın hizmet bedeli ve KDV’ye tabi işlem olma ihtimali yüksektir.[/vc_message][vc_column_text]
11.3. Filo Yatırımı ve Giderler
Asgari filo, işletme adına tescil, yaş ve elektrikli/hibrit araç şartları işletmelerin sermaye ve finansman ihtiyacını artıracaktır. Araçların daha kısa sürede yenilenmesi amortisman, finansman gideri, sigorta ve satış kâr-zararlarının önemini yükseltecektir. Binek otomobillere ilişkin gider ve amortisman kısıtlamaları ile araçların gerçekten kiralama faaliyetine tahsis edilip edilmediği ayrıca izlenmelidir.
Bilgi Sistemindeki araç kayıtları, mali idare bakımından filonun mülkiyet ve kullanım durumunun karşılaştırılabileceği ilave bir veri kaynağı haline gelebilecektir. Bu nedenle sözleşme, fatura, ruhsat, muhasebe ve Bilgi Sistemi kayıtlarının uyumu vergi güvenliği açısından önemlidir.
12. Geçiş Takvimi
| Tarih | Yükümlülük |
| 1 Ocak 2027 | Yönetmeliğin genel olarak yürürlüğe girmesi |
| 1 Temmuz 2027 | Mevcut işletmelerin yetki belgesi alması için son tarih |
| 1 Temmuz 2027 | Mevcut platform sözleşmelerinin Yönetmeliğe uyarlanması |
| 1 Ocak 2028 | Mevcut işletmeler için filo, yaş, kilometre ve belirli güvenlik şartlarının başlaması |
| 1 Ocak 2028 | İlan ve aracı platformların yetki/ilan doğrulama yükümlülüklerinin başlaması |
Bakanlık geçiş sürelerini bir yıla kadar uzatmaya yetkilidir. Ancak uzatma yapılacağı varsayımıyla hareket edilmesi uygun olmayacaktır. Yetki belgesi, mesleki yeterlilik, filo tedariki, sözleşme ve yazılım değişiklikleri belirli bir hazırlık süresi gerektirmektedir.
13. İşletmeler Tarafından Yapılması Gerekenler
- 15 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla faaliyeti gösteren vergi, oda, ruhsat, fatura ve sözleşme belgelerinin muhafaza edilmesi,
- Merkez ve her şube için ayrı yetki belgesi ve asgari filo kontrolünün yapılması,
- Araçların yaş, kilometre, ağır hasar, muayene, sigorta, mülkiyet ve enerji türüne göre sınıflandırılması,
- Sorumlu ve danışman personelin mesleki yeterlilik belgelerinin tamamlanması,
- Ön bilgilendirme, kira sözleşmesi, rezervasyon, teslim ve iade formlarının yeniden hazırlanması,
- Bağımsız ekspertiz ve fotoğraflı teslim-iade sürecinin kurulması,
- Depozito iadeleri ile yedi günlük sürelerin elektronik olarak izlenmesi,
- Avans, depozito, ek hizmet, iptal ve hasar tahsilatları için ayrı muhasebe alt hesaplarının açılması,
- İlanlar, internet sitesi ve platform sözleşmelerinin yeni şartlara uyarlanması,
- 2027-2028 filo yenileme ve finansman bütçesinin hazırlanması.
14. Sonuç ve Değerlendirme
Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, araç kiralama sektöründe faaliyet izninden tüketiciyle kurulan sözleşmeye kadar bütün süreci yeniden düzenlemiştir. Yetki belgesi, asgari filo, mesleki yeterlilik, araç yaşı ve kilometre şartları sektöre giriş ve faaliyetin devamı bakımından yeni eşikler oluşturmuştur.
Düzenlemenin en önemli yönü, işletmenin tek taraflı uygulama alanını daraltmasıdır. Depozito sınırı, yedi günlük iade süresi, rezervasyon iptali, ücretsiz bir saatlik gecikme, alt segment için kiracı onayı ve bağımsız ekspertiz zorunluluğu tüketicinin konumunu güçlendirmektedir. Buna karşılık işletmeler açısından belge, yazılım, personel, filo ve finansman maliyetlerinin artacağı tabidir.
Kanaatimizce yeni dönemde işletmelerin yalnız yetki belgesine odaklanması yeterli olmayacaktır. Yönetmelik uyumu; hukuk, muhasebe, vergi, sigorta ve operasyon süreçlerinin birlikte ele alınmasını gerektirmektedir. Sözleşmede hasar olarak tanımlanan tutarın muhasebede başka bir adla izlenmesi veya depozito kesintisinin belgesiz bırakılması, hem tüketici uyuşmazlığı hem de vergi riski doğuracaktır.
Kaynakça
— 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun.
— 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun.
— 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu.
— 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun.
— 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu.
— 213 sayılı Vergi Usul Kanunu.
— Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik.