Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı 2026-2030 kapsamında 16 eylem hayata geçirilecek; 10 bin ileri düzey uzman yetiştirilmesi, 1 GW veri merkezi gücüne ulaşılması ve en az 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımının harekete geçirilmesi hedeflenecek.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı, 2026-2030 döneminde uygulanacak yapay zekâ politikalarını belirledi. Plan; “Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet” başlıklarından oluşan dört temel eksen ile toplam 16 eylemi kapsıyor.
Eylem Planı ile yapay zekâ alanında 1 trilyon lirayı aşan ekonomik değer oluşturulması, teknolojik bağımsızlığın güçlendirilmesi ve Türkiye’nin bölgesel bir yatırım ve yetenek merkezine dönüştürülmesi öngörülüyor.
Dört Temel Eksende 16 Eylem
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı’nın dört temel ekseni şöyle belirlendi:
- Fark Et: Yapay zekâ okuryazarlığının, insan kaynağının, veri ekosisteminin ve hukuki-etik kuralların geliştirilmesi.
- İstifade Et: Hesaplama altyapısının kurulması, GPU erişiminin yaygınlaştırılması ve yapay zekânın kamu ile özel sektörde kullanılması.
- Üret: Yapay zekâ modellerinin, robotik sistemlerin ve yerli teknolojilerin geliştirilmesi ve finanse edilmesi.
- Yönet: Küresel yatırım çekilmesi, uluslararası iş birliklerinin artırılması ve yapay zekâ güvenliğinin sağlanması.
5 Milyon Kişiye Yapay Zekâ Eğitimi
Ulusal Yapay Zekâ Okuryazarlığı ve Güvenli Kullanım Programı kapsamında ücretsiz çevrim içi eğitimler ile yüz yüze atölyeler düzenlenecek. Eğitimler e-Devlet, EBA, halk kütüphaneleri ve toplum merkezleri üzerinden sunulacak.
İlk 12 ayda en az 1,5 milyon, 24 ayın sonunda ise toplam 5 milyon kişinin programı tamamlaması hedefleniyor. Altı ay içinde en az 1.000 eğitici yetiştirilecek ve 81 ilde düzenli yapay zekâ atölyeleri gerçekleştirilecek.
10 Bin İleri Düzey Uzman Yetiştirilecek
Ulusal Yapay Zekâ Yetenek Programı ile 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı ve 100 bin yapay zekâ uygulama profesyoneli yetiştirilecek.
2027 sonuna kadar en az 50 üniversitede temel yapay zekâ derslerinin başlatılması planlanıyor. İleri düzey uzmanlık programından mezun olanların en az yüzde 70’inin yapay zekâ odaklı istihdam veya ürün geliştirme faaliyetlerinde yer alması hedefleniyor.
Çalışan Dönüşümü Programı kapsamında 24 ay içinde en az 100 bin çalışan sektörel yapay zekâ eğitimlerinden geçirilecek. Plan dönemi sonuna kadar 1 milyon çalışanın mesleki dönüşüm değerlendirmesine alınması öngörülüyor.
Ulusal Veri Kütüphanesi Kurulacak
Kamuya ait açık veri setleri, Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden makine tarafından okunabilir ve anonimleştirilmiş biçimde erişime açılacak. Sağlık, savunma, finans ve kamu güvenliği gibi hassas alanlardaki verilere ise güvenli veri alanları üzerinden kontrollü erişim sağlanacak.
Plan kapsamında en az üç pilot veri alanının kurulması, 25 ortak veri setinin oluşturulması ve 2 bin kamu veri setinin Ulusal Veri Kütüphanesi’nde yayımlanması hedefleniyor. Bu veri setlerinden en az 100’ü API üzerinden düzenli erişime açılacak.
Yapay Zekâ İçin Hukuki Ve Etik Çerçeve
Yapay zekâ sistemleri düşük, orta ve yüksek riskli olarak sınıflandırılacak. Sağlık, eğitim, istihdam, sosyal yardım, kredi değerlendirme, biyometrik tanıma, kolluk ve adalet alanlarındaki uygulamalar yüksek etkili sistemler kapsamında değerlendirilecek.
Yüksek etkili yapay zekâ sistemleri için Algoritmik Etki Değerlendirmesi, kamuya açık Model Kartı ve ayrıntılı teknik dosya hazırlanacak. Ulusal Yapay Zekâ Etik Kurulu oluşturulacak, bağlayıcı denetim ve yaptırım yetkileri ise ilgili sektörel düzenleyici kurumlar tarafından kullanılacak.
1 GW Veri Merkezi Gücü Hedefi
Ulusal Yapay Zekâ Hesaplama Stratejisi hazırlanarak kamu kapasitesi, yerli veri merkezleri ve uluslararası bulut iş birliklerinden oluşan bir Hesaplama Portföyü kurulacak.
Türkiye’nin 2030 yılına kadar:
- En az 1 GW yapay zekâ ve veri merkezi kurulu gücüne,
- En az 1 eksabayt depolama kapasitesine,
- En az 100 Tb/sn ulusal omurga kapasitesine,
- Yıllık en az 10 TWh düşük karbonlu elektrik alım anlaşması hacmine
ulaşması hedefleniyor.
Veri merkezi sözleşmelerinde kullanılan elektriğin en az yüzde 60’ının yenilenebilir veya nükleer kaynaklardan sağlanması şartı uygulanacak.
Herkes İçin GPU Programı Başlatılacak
“Herkes İçin GPU” programı ile araştırmacılar, girişimler ve KOBİ’lere GPU-saat kredisi sağlanacak. İlk aşamada en az beş yerli veri merkeziyle kapasite sözleşmesi imzalanacak ve yılda en az 2 milyon GPU-saat tahsis edilecek.
Tahsis edilen kapasitenin en az yüzde 40’ı teknoloji girişimlerine ayrılacak. Yıllık toplam GPU-saat tahsisinin 2028 sonuna kadar en az 20 milyona çıkarılması planlanıyor.
Kamuda 30 Yapay Zekâ Pilotu
Kamu yatırım programları bütçesinden yapay zekâ projelerine en az yüzde 2 pay ayrılması hedeflenecek. İlk 12 ayda en az 10 bakanlıkta toplam 30 yapay zekâ pilot uygulaması başlatılacak.
e-Devlet üzerinden en az beş yapay zekâ destekli vatandaş hizmeti pilot olarak uygulanacak. Kamu personeline yönelik temel yapay zekâ eğitimleri ise insan kaynakları sistemleri üzerinden zorunlu tutulacak.
KOBİ’lere Bin Yapay Zekâ Kuponu
Sağlık, enerji, akıllı üretim ve coğrafi bilgi sistemleri öncelikli olmak üzere sektörel yapay zekâ programları yürütülecek.
İlk 12 ay içinde en az 1.000 KOBİ yapay zekâ kuponu tahsis edilecek. Desteklenen projelerin en az yarısının pilot aşamasına, pilotların en az üçte birinin ise kalıcı ürün veya hizmete dönüştürülmesi hedeflenecek.
Beş Yapay Zekâ Büyüme Bölgesi
Enerji, arazi ve telekomünikasyon altyapısı hazırlanmış Yapay Zekâ Büyüme Bölgeleri kurulacak. İlk bölgenin 2027 sonuna kadar faaliyete geçmesi planlanıyor.
2028 sonuna kadar en az beş bölgenin ilan edilmesi ve bunlardan üçünün faaliyete alınması hedefleniyor. Ayrıca üç Bölgesel Mükemmeliyet Merkezi ile en az altı erişim noktası kurulacak.
Yapay Zekâ İçin 25 Milyar Liralık Fon
Temel araştırma ve girişimlerin büyümesini desteklemek amacıyla iki ayrı finansman mekanizması oluşturulacak.
Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu üzerinden en az 10 milyar liralık kaynakla araştırma projeleri desteklenecek. Yapay Zekâ Büyüme Fonu’nun büyüklüğü ise 15 milyar lira olacak. Bu fon aracılığıyla en az 20 yapay zekâ girişiminin büyüme yatırımına katkı sağlanacak.
Yerli Modeller İhracata Açılacak
Sağlık, ilaç, genom, afet yönetimi, enerji, tarım, yeni malzemeler, savunma ve robotik alanlarında sektörel yapay zekâ modelleri geliştirilecek.
2028 sonuna kadar en az 10 lisanslama veya ortak geliştirme anlaşmasına, üç öncelikli pazarda aktif ortaklığa ve yurt dışında 25 kurumsal uygulamaya ulaşılması hedefleniyor. Yapay zekâ modeli ihracat gelirinin en az 100 milyon liraya çıkarılması planlanıyor.
Robotik Ve Otonom Sistemler Desteklenecek
Üretim hatları, tarım robotları, sağlık destek robotları, afet ve arama-kurtarma sistemleri, insansı robotlar ve tam otonom sürüş teknolojileri öncelikli alanlar arasında yer aldı.
2027 sonuna kadar üç öncelikli alanda pilot proje başlatılması, iki üniversite-sanayi robotik merkezinin açılması ve üç test sahasının kurulması hedefleniyor. 2030’a kadar en az beş ihracat veya ortak geliştirme anlaşması yapılması öngörülüyor.
10 Milyar Dolarlık Yatırım Hedefi
Türkiye’nin yapay zekâ ve veri merkezi yatırımları için bölgesel bir merkez hâline getirilmesi amacıyla uluslararası yatırımcılara tek pencere sistemi sunulacak. Ön uygunluk değerlendirmesi ve yatırım yol haritası en fazla 30 iş gününde tamamlanacak.
2030’a kadar özel sektör ağırlıklı en az 10 milyar dolarlık yapay zekâ ve veri merkezi yatırımının harekete geçirilmesi hedefleniyor.
Türk Dilleri İçin Ortak Yapay Zekâ Modeli
Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkelerle Oğuz, Kıpçak ve Karluk dil ailelerini kapsayan ortak bir büyük dil modeli geliştirilecek. Modelin ilk sürümünün 2027 sonuna kadar kullanıma alınması planlanıyor.
Ayrıca en az beş ülkeyle ikili yapay zekâ iş birliği anlaşması imzalanması ve üç hedef pazarda karşılıklı tanıma veya uygunluk iş birliği başlatılması hedefleniyor.
Yapay Zekâ Deney Alanları Kurulacak
Finans, sağlık, enerji, mobilite ve telekomünikasyon başta olmak üzere düzenlemeye tabi sektörlerde kontrollü yapay zekâ deney alanları oluşturulacak.
Deney programlarını tamamlayan projelerin en az dörtte birinin 12 ay içinde lisanslama veya kamu alımı yoluyla ölçeklendirilmesi hedefleniyor. Güvenli bulut kullanımına ilişkin aksiyon planı ise altı ay içinde yayımlanacak.
Eylemler Şeffaflık Portalından İzlenecek
Planın uygulanması Cumhurbaşkanı başkanlığındaki Ulusal Yapay Zekâ Kurulu tarafından koordine edilecek. Eylemlerin takibi için Program Ofisi ve Ulusal Yapay Zekâ İlerleme ve Şeffaflık Portali kurulacak.
Her eylemin bütçesi, takvimi, sorumlu kurumu ve gerçekleşme durumu kamuya açık olarak yayımlanacak. İlk ilerleme raporu planın yayımlanmasından itibaren 12 ay içinde açıklanacak ve raporlama her yıl tekrarlanacak.
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”blue”] Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı İçin Tıklayınız [/vc_message][vc_column_text]