Aytaç DOĞAN
Vergi Dairesi Müdür Yardımcısı
aytac_dogan@outlook.com
Gelir Vergisi Kanunu’nun 18’inci maddesi; eser sahipleri ile mucitlerin belirli eser ve haklardan elde ettikleri serbest meslek kazançlarına özel bir gelir vergisi istisnası tanımaktadır. İstisna, bütün serbest meslek faaliyetlerini veya bilgisayar kullanılarak sunulan her hizmeti kapsamaz. Yararlanacak kişinin, meydana getirilen eserin ve gelirin elde edilme biçiminin kanunda belirtilen şartları birlikte taşıması gerekir.[1]
7194 sayılı Kanun’la 1 Ocak 2020’den itibaren uygulanmak üzere istisnaya yıllık bir üst sınır getirilmiştir. Bu sınır, Gelir Vergisi Kanunu’nun 103’üncü maddesindeki tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutardır. 2026 yılı için sınır 5.300.000 TL’dir.[2]
Bu istisna yalnızca gelir vergisi yönündendir. Gelirin niteliğine göre stopaj, defter ve belge düzeni ile katma değer vergisi yükümlülükleri ayrıca değerlendirilmelidir.
1. Serbest Meslek Faaliyeti ve Kazancı
Gelir Vergisi Kanunu’nun 65’inci maddesine göre serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade kişisel çalışmaya, bilimsel veya mesleki bilgiye ya da uzmanlığa dayanan ve ticari nitelikte olmayan işlerin, bir işverene bağlı olmaksızın kişisel sorumluluk altında, kişinin kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.[1]
Tahkim işleri dolayısıyla hakemlerin aldıkları ücretler ile kolektif, adi komandit ve adi şirketler tarafından yürütülen serbest meslek faaliyetlerinden doğan kazançlar da serbest meslek kazancı sayılır.
Bir faaliyetin işverene bağlı olarak yürütülmesi hâlinde alınan bedel serbest meslek kazancı değil, ücret olabilir. Faaliyetin sermaye, organizasyon ve devamlılık unsurları ağır basan ticari bir yapı içinde yürütülmesi durumunda ise kazanç ticari kazanç olarak değerlendirilebilir.
2. GVK m.18 İstisnasından Kimler Yararlanabilir?
İstisnadan;
- müellifler,
- mütercimler,
- heykeltıraşlar,
- hattatlar,
- ressamlar,
- bestekârlar,
- bilgisayar programcıları,
- mucitler,
- bu kişilerin kanuni mirasçıları
yararlanabilir.[1]
İstisna, gelir vergisi mükellefi olan gerçek kişiler bakımından uygulanır. Bir sermaye şirketinin kendi adına elde ettiği yazılım veya telif geliri GVK m.18 kapsamında değerlendirilemez; şirket kazancı kurumlar vergisi hükümlerine tabidir.
Gelir İdaresi Başkanlığının açıklamasına göre şartları taşıyan tam ve dar mükellef gerçek kişiler istisnadan yararlanabilir. Dar mükellefler bakımından Türkiye’nin taraf olduğu çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının hükümleri ayrıca dikkate alınmalıdır.[3]
3. İstisna Kapsamındaki Eserler ve Gelirler
GVK m.18 kapsamında sayılan başlıca eser ve haklar şunlardır:
- şiir, hikâye, roman ve makale,
- bilimsel araştırma ve inceleme,
- bilgisayar yazılımı,
- röportaj ve karikatür,
- fotoğraf,
- film ve video,
- radyo ve televizyon senaryo ve oyunu,
- resim, heykel ve nota,
- ihtira beratları.
Bu eserlerin;
- gazete, dergi, bilgisayar veya internet ortamında yayımlanması,
- radyo, televizyon veya videoda yayımlanması,
- kitap, CD, resim, heykel veya nota hâlinde satılması,
- üzerlerindeki mevcut hakların devredilmesi, temlik edilmesi veya kiralanması,
- neşir, temsil, icra veya teşhir gibi yollarla değerlendirilmesi
karşılığında elde edilen hasılat istisna kapsamında olabilir.[1]
İstisnadan yararlanabilmek için geliri elde eden kişinin eser sahibi, mucit veya bunların kanuni mirasçısı olması gerekir. Eseri sonradan satın alan üçüncü kişilerin aynı hakkı yeniden devretmesi veya kiralaması nedeniyle elde ettiği gelir, bu kişileri kendiliğinden GVK m.18 kapsamına sokmaz.
4. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Yönünden Kayıt ve Tescil
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca bazı eserlerde kayıt ve tescil zorunlu, bazı eserlerde ise isteğe bağlıdır.[4]
GVK m.18 istisnasının uygulanabilmesi için:
- kayıt ve tescili zorunlu eserlerin kayıt ve tescil ettirilmesi,
- eserin aynı zamanda GVK m.18’de sayılan eserlerden veya bunlara benzer nitelikte bir eser olması
gerekir. Kayıt ve tescili zorunlu olmayan eserler için yalnızca istisnadan yararlanmak amacıyla tescil şartı aranmaz.[5]
Kültür ve Turizm Bakanlığınca kayıt ve tescil yapılmış olması, eserin vergi yönünden kendiliğinden GVK m.18 kapsamına girdiği anlamına gelmez. Eserin niteliği, eser sahibi, faaliyet şekli ve elde edilen bedelin hukuki niteliği birlikte değerlendirilmelidir.
5. Bilgisayar Yazılımlarında İstisnanın Sınırları
GVK m.18’de bilgisayar programcısı ve bilgisayar yazılımı açıkça sayılmıştır. Bununla birlikte, bilgisayar veya internet kullanılarak yapılan her faaliyet bu istisna kapsamında değildir.
İstisnanın uygulanabilmesi için genel olarak;
1. Yazılımın bizzat geliri elde eden bilgisayar programcısı tarafından meydana getirilmesi,
2. Yazılımın sahibinin hususiyetini taşıyan, eser niteliğinde özgün bir bilgisayar programı olması,
3. Gelirin yazılımın yayımlanması, satılması, yazılım üzerindeki mevcut mali hakların devri, temliki veya kiralanmasından doğması,
4. Faaliyetin somut olayda ticari kazanç niteliğine dönüşmemesi
gerekir.[6]
Hazır program kullanılarak sunulan hizmetler ile yazılım bakım, destek, kurulum, eğitim, danışmanlık, veri işleme, reklam, aracılık ve benzeri hizmet gelirleri sırf bilgisayar üzerinden elde edildiği için GVK m.18 kapsamına girmez. Yazılımın kullandırılmasından doğan abonelik/SaaS geliri, uygulama içi reklam geliri veya dijital platform geliri de sözleşmenin ve faaliyetin niteliğine göre ayrıca incelenmelidir.
Dijital platform üzerinden çok sayıda kullanıcıya düzenli satış yapılması; personel, sermaye, pazarlama ve organizasyon unsurlarının bulunması gibi durumlarda faaliyet ticari kazanç sayılabilir. Gelir İdaresi, bir bilgisayar oyununun çevrim içi platformda sürekli ve ticari organizasyon içinde satıldığı somut olayda kazancı ticari kazanç olarak değerlendirmiştir.[7]
Özelgeler genel düzenleyici işlem değildir ve doğrudan yalnızca talep eden mükellefin özelgesinde açıklanan somut durumu bakımından hukuki koruma sağlar. Bununla birlikte, Gelir İdaresinin benzer olaylara yaklaşımını göstermeleri nedeniyle uygulamada yol gösterici olarak dikkate alınabilir.
Bu nedenle yapay zekâ, siber güvenlik, bankacılık, sağlık, eğitim veya mobil uygulama alanında yazılım geliştirilmesi tek başına istisna için yeterli değildir. Her yazılım ve gelir modeli kendi özelliklerine göre değerlendirilmelidir.
6. 2026 Yılı İstisna Sınırı ve Net Kazanç Hesabı
2026 takvim yılında GVK m.18 kapsamında elde edilen net serbest meslek kazancı 5.300.000 TL’yi aşmıyorsa istisnadan yararlanılır.[2]
Sınırın tespitinde brüt tahsilat değil, GVK m.18 kapsamındaki hasılattan kazancın elde edilmesi ve devam ettirilmesi için yapılan, GVK m.68 kapsamında indirilebilen ve Vergi Usul Kanununa uygun belgelerle tevsik edilen giderler düşüldükten sonra kalan kazanç esas alınır.[3]
Net GVK m.18 kazancı = GVK m.18 kapsamındaki hasılat – indirilebilir ve belgeli mesleki giderler
Net kazanç 5.300.000 TL’yi aşmıyorsa
- GVK m.18 kapsamındaki kazanç için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmez.
- Başka gelirler nedeniyle beyanname verilse bile istisna kapsamındaki kazanç beyannameye eklenmez.
- GVK m.94 kapsamında yapılmış olan %17 oranındaki stopaj nihai vergi olur.
Net kazanç 5.300.000 TL’yi aşarsa
- İstisna tamamen kaybedilir; yalnızca sınırı aşan bölüm değil, net serbest meslek kazancının tamamı yıllık beyannameyle beyan edilir.
- GVK m.68 kapsamındaki belgeli mesleki giderler kazancın tespitinde dikkate alınır.
- GVK m.89 ve ilgili kanunlardaki şartları taşıyan indirimler beyannamede ayrıca uygulanabilir.
- Yıl içinde GVK m.94 uyarınca kesilen vergiler, beyannamede hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir.
- İstisnanın kaybedilip kaybedilmediği yıl sonunda belirlendiğinden bu kazançlar için geçici vergi beyannamesi verme yükümlülüğü doğmaz.[5]
Sınır her takvim yılı için ayrı değerlendirilir. Bir yılda istisnadan yararlanılamaması, sonraki yıllarda şartların sağlanması hâlinde istisnadan yararlanılmasına engel değildir.
7. Gelir Vergisi Stopajı
GVK m.18 istisnası, aynı Kanunun 94’üncü maddesi kapsamındaki vergi kesintisini ortadan kaldırmaz. GVK m.94’te sayılan kamu idareleri ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, kooperatifler ve gerçek usulde vergilendirilen belirli mükellefler tarafından GVK m.18 kapsamındaki işler dolayısıyla yapılan ödemeler üzerinden %17 oranında gelir vergisi stopajı yapılır.[1][3]
Stopaj yönünden kazancın devamlı veya arızi olması sonucu değiştirmez. Net kazancın 5.300.000 TL’yi aşması da ödeme yapan vergi sorumlusunun yıl içinde %17 stopaj yapma yükümlülüğünü kaldırmaz.
- İstisna sınırı aşılmıyorsa stopaj nihai vergidir.
- İstisna sınırı aşılıyorsa stopaj, yıllık beyannamede hesaplanan vergiden mahsup edilir.
Ödemeyi yapan kişinin GVK m.94 kapsamında bir vergi sorumlusu olmaması hâlinde otomatik olarak %17 stopaj uygulanmaz. Özellikle yurt dışındaki müşteri veya platformlardan elde edilen gelirlerde Türkiye’de stopaj yapılmış olduğu varsayılmamalıdır.
GVK m.18’in son fıkrasında yer alan “tevkifat yapma yükümlülüğü yoktur” hükmü, sınırı aştığı için istisnadan yararlanamayan eser sahibinin kendi ücret, kira ve benzeri ödemeleri nedeniyle sırf bu kazançtan dolayı vergi sorumlusu yapılmamasına ilişkindir. Bu hüküm, eser sahibine ödeme yapan GVK m.94 kapsamındaki kişi veya kurumun %17 stopaj yükümlülüğünü kaldırmaz.[5]
8. Defter Tutma ve Belge Düzeni
Defter ve belge yükümlülüğü yalnızca kazancın 5.300.000 TL’nin altında veya üstünde olmasına göre belirlenmez. Eserlerin kimlere teslim edildiği ve mükellefin başka bir serbest meslek faaliyetinin bulunup bulunmadığı önemlidir.[5]
| Faaliyetin durumu | Defter ve belge yükümlülüğü |
|---|---|
| Faaliyet münhasıran GVK m.18 kapsamında ve teslimlerin tamamı GVK m.94’te sayılanlara yapılıyorsa | KDV sorumluluk uygulaması ve diğer şartlar saklı olmak üzere, isteyen mükellefler için kazanç sınırı aşılsa bile Defter-Beyan Sistemine kaydolma, defter tutma ve belge düzenleme zorunluluğu kaldırılabilir. |
| Eserler kısmen veya tamamen GVK m.94 kapsamı dışındaki kişilere teslim ediliyorsa | Defter tutma ve belge düzenleme yükümlülüğü bulunur. |
| GVK m.18 faaliyeti yanında başka bir serbest meslek faaliyeti yürütülüyorsa | Defter tutma ve belge düzenleme yükümlülüğü bulunur; GVK m.18 kazançları da aynı kayıtlarda gösterilebilir. |
| GVK m.18 kapsamındaki faaliyet arızi olarak yapılıyorsa | Defter tutma ve belge düzenleme yükümlülüğü bulunmaz. |
Serbest meslek makbuzu düzenleme zorunluluğu bulunmayan eser sahibinden eser alan kişi veya kurum, ödemeyi gider pusulasıyla belgelendirebilir. Eser sahibinin kendisine düzenlenen gider pusulaları ile faaliyetine ilişkin mal ve gider belgelerini Vergi Usul Kanununda öngörülen süre boyunca saklaması gerekir.[5]
Yurt dışındaki veya GVK m.94 kapsamı dışında kalan alıcılara yapılan teslimlerde, “yalnızca GVK m.94’te sayılanlara teslim” şartı sağlanmayacağından defter ve belge yükümlülüğü ayrıca değerlendirilmelidir.
9. Katma Değer Vergisi Yönünden Durum
GVK m.18’deki gelir vergisi istisnası, teslim ve hizmetleri kendiliğinden KDV’den istisna etmez.[8]
- Serbest meslek faaliyetini mutat ve sürekli olarak yapanlar kural olarak KDV mükellefidir.
- GVK m.18 kapsamındaki teslim ve hizmetlerin tamamı münhasıran GVK m.94’te sayılan kişi ve kurumlara yapılıyorsa, gerekli bildirimin yapılması şartıyla hesaplanan KDV alıcı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilir. Bu durumda eser sahibi ayrıca KDV beyannamesi vermez.
- İşlemlerin bir kısmı GVK m.94 kapsamı dışındaki kişilere yapılıyorsa veya mükellefin başka KDV’ye tabi faaliyeti bulunuyorsa KDV mükellefiyeti ve beyan yükümlülüğü doğabilir.
- Arızi serbest meslek faaliyetinde KDV mükellefiyeti tesis edilmez.
Yurt dışına yazılım veya mali hak satışı yapılması durumunda; işlemin hizmet ihracı, gayri maddi hak devri veya başka bir işlem sayılıp sayılmayacağı KDV Kanunu, sözleşme, hizmetten yararlanılan yer ve ödeme modeli dikkate alınarak ayrıca incelenmelidir.
10. Diğer Gelirlerin GVK m.18 İstisnasına Etkisi
Ücret, konut veya iş yeri kira geliri, menkul sermaye iradı ve diğer kazançlar GVK m.18’deki 5.300.000 TL sınırına eklenmez. Bu sınır yalnızca GVK m.18 kapsamındaki net kazançlar toplamına uygulanır.
GVK m.18 kapsamındaki net kazanç sınırı aşmıyorsa, başka gelirler nedeniyle yıllık beyanname verilse dahi istisna kapsamındaki telif veya yazılım kazancı beyannameye dahil edilmez.[3]
Bununla birlikte “başka gelirlerin hiçbir etkisi yoktur” şeklinde genel bir sonuca varılmamalıdır. Net telif kazancı 5.300.000 TL’yi aşarak beyana tabi hâle gelirse beyana tabi diğer gelirlerle birleşir ve artan oranlı gelir vergisi tarifesi birlikte uygulanır. Ayrıca serbest meslek kazancını yıllık beyannameyle bildirmek zorunda kalan kişi, GVK m.21’deki şartlar nedeniyle mesken kira geliri istisnasından yararlanamaz.[9]
11. 2026 Yılı Örnek Uygulama
Aşağıdaki örnekte kişinin;
- kendi meydana getirdiği ve GVK m.18 şartlarını taşıyan yazılım nedeniyle 2026 yılında 2.000.000 TL brüt hasılat elde ettiği,
- bu faaliyete ilişkin indirilebilir giderinin bulunmadığı,
- ödemenin GVK m.94 kapsamında bulunan Türkiye’deki bir şirket tarafından yapıldığı,
- ayrıca 2026 yılında 300.000 TL konut kira geliri elde ettiği,
- konut kira istisnasından yararlanmasını engelleyen başka bir durumun bulunmadığı,
- kira gelirinde götürü gider yöntemini seçtiği
varsayılmıştır.
Yazılım/telif kazancı
| Açıklama | Tutar |
| GVK m.18 kapsamındaki brüt hasılat | 2.000.000 TL |
| İndirilebilir mesleki gider | 0 TL |
| Net GVK m.18 kazancı | 2.000.000 TL |
| 2026 istisna sınırı | 5.300.000 TL |
| Şirket tarafından yapılan %17 stopaj | 340.000 TL |
Net kazanç 5.300.000 TL’yi aşmadığından yazılım/telif kazancı için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmez. Şirket tarafından kesilen 340.000 TL nihai vergidir. Kira geliri nedeniyle beyanname verilmesi, istisna kapsamındaki 2.000.000 TL’nin bu beyannameye eklenmesini gerektirmez.
Konut kira geliri
2026 yılında mesken kira geliri istisnası 58.000 TL’dir.[9]
| Açıklama | Tutar |
| Brüt konut kira geliri | 300.000 TL |
| Mesken kira geliri istisnası | 58.000 TL |
| İstisna sonrası tutar | 242.000 TL |
| Götürü gider – %15 | 36.300 TL |
| Vergiye tabi kira geliri | 205.700 TL |
Başka bir indirim bulunmadığı varsayılırsa 2026 tarifesine göre hesaplanan gelir vergisi:
- 190.000 TL × %15 = 28.500 TL
- 15.700 TL × %20 = 3.140 TL
- Toplam gelir vergisi: 31.640 TL
Bu hesap yalnızca örnekteki varsayımlara göre yapılmıştır. Gerçek gider yönteminin seçilmesi, başka gelir veya indirimlerin bulunması ya da konut istisnasının kaybedilmesi sonucu değiştirebilir.
Ödemenin yurt dışındaki bir müşteri veya platformdan alınması hâlinde Türkiye’de %17 stopaj yapılmış olduğu varsayılmaz; gelir vergisi istisnası şartları ile defter, belge ve KDV yükümlülükleri ayrıca incelenir.
12. İstisna Sınırının Aşıldığı Duruma Örnek
Bir yazılımcının 2026 yılında GVK m.18 kapsamındaki yazılım haklarından 6.000.000 TL hasılat elde ettiği ve bu faaliyete ilişkin 500.000 TL belgeli ve indirilebilir giderinin bulunduğu varsayılsın:
6.000.000 TL – 500.000 TL = 5.500.000 TL net kazanç
Net kazanç 5.300.000 TL’lik sınırı aştığından istisna tamamen kaybedilir. Yalnızca 200.000 TL’lik aşan bölüm değil, 5.500.000 TL net serbest meslek kazancının tamamı yıllık beyannameyle beyan edilir. Ödemeleri yapan GVK m.94 kapsamındaki kişi veya kurumlarca yıl içinde kesilmiş olan %17 oranındaki vergiler, beyannamede hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir.
Bu kişinin ayrıca konut kira geliri bulunması hâlinde kira geliri de beyan şartlarına göre aynı beyannamede gösterilir. Kişi serbest meslek kazancını yıllık beyannameyle bildirmek zorunda olduğundan GVK m.21 kapsamındaki mesken kira geliri istisnasından yararlanamaz.
Sonuç
GVK m.18, eser sahipleri ve bilgisayar programcıları bakımından önemli bir gelir vergisi istisnasıdır. Ancak bu düzenleme, her türlü yazılım veya dijital hizmet gelirini kapsayan genel bir vergi muafiyeti değildir.
2026 yılında istisnanın temel parasal sınırı 5.300.000 TL net kazançtır. Bu sınır aşılmadığında GVK m.94 kapsamında kesilen %17 stopaj nihai vergi olur ve istisna kapsamındaki kazanç yıllık beyannameye dahil edilmez. Sınır aşıldığında ise istisna tamamen kaybedilir, net kazancın tamamı beyan edilir ve yıl içinde kesilmiş vergiler hesaplanan vergiden mahsup edilir.
Somut olayda yazılımın eser niteliği, gelirin lisans veya hak devrinden mi yoksa hizmet, abonelik, reklam ya da ticari satış faaliyetinden mi doğduğu; alıcının vergi sorumlusu olup olmadığı ve KDV uygulaması birlikte değerlendirilmelidir.
Kaynaklar
[1] 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu
[2] 2026 Gelir Vergisi Tarifesi
[4] 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
[5] 311 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği
[6] Bilgisayar Programları Hakkında Özelge
[7] Bilgisayar Oyunu Yazılımları Hakkında Özelge
[8] Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği – I/C-2.1.2.2
[9] Gelir İdaresi Başkanlığı – Kira Geliri
Sorumluluk beyanı: Bu çalışma genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Vergilendirme; eserin niteliği, sözleşmenin içeriği, geliri elde eden kişinin mükellefiyet durumu, alıcının sıfatı ve faaliyetin yürütülme biçimine göre değişebilir. Somut işlemler bakımından ilgili mevzuatın güncel hâli, özelgeler ve varsa çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları ayrıca değerlendirilmelidir.