Mevzuatın Adı: Anayasa Mahkemesinin 4/6/2026 Tarihli ve E: 2025/156, K: 2026/131 Sayılı Kararı
30 Eylül 2026 Tarihli Resmi Gazete
Sayı: 33386
Anayasa Mahkemesi, yoksulluk nafakasının düzenlendiği Türk Medenî Kanunu’nun 175. maddesindeki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. İptal hükmü, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek.
Yoksulluk Nafakasında “Süresiz Olarak” İbaresi İptal Edildi
Anayasa Mahkemesinin 4 Haziran 2026 tarihli, E.2025/156, K.2026/131 sayılı kararı, 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.
Antalya 12. Aile Mahkemesinin itiraz başvurusunu inceleyen AYM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun 175. maddesinin birinci fıkrasındaki “süresiz olarak” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline oyçokluğuyla karar verdi.
İptal, yalnızca söz konusu ibareyi kapsıyor. Yoksulluk nafakasını düzenleyen 175. maddenin tamamı iptal edilmedi.
Başvuruya Konu Düzenleme Ne İçeriyor?
Türk Medenî Kanunu’nun 175. maddesi, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek tarafın, kusuru diğer taraftan daha ağır olmamak şartıyla, geçimini sağlamak için diğer tarafın mali gücü oranında nafaka isteyebilmesini düzenliyor. Maddenin ikinci fıkrasına göre nafaka yükümlüsünün kusurlu olması aranmıyor.
Antalya 12. Aile Mahkemesi, baktığı boşanma davasında “süresiz olarak” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına vararak AYM’ye başvurdu.
Başvuruda, nafaka ödeme yükümlülüğünün hayatın sonuna kadar devam edebilmesinin kişinin yeniden evlenmesi, mülk edinmesi ve yeni ailesine ilişkin sorumlulukları üzerinde etkiler oluşturabileceği ileri sürüldü. Düzenlemenin hukuk devleti, eşitlik, özel ve aile hayatı, mülkiyet ve ailenin korunmasına ilişkin anayasal hükümler yönünden incelenmesi istendi.
AYM’nin İptal Gerekçesi
Kanun Metni İle Yerleşik Uygulama Arasındaki Fark
AYM, kanun metninin süresiz nafakaya hükmedilmesine imkân tanıdığını, ancak her durumda süresiz nafakayı zorunlu kılan açık bir düzenleme içermediğini belirtti.
Buna karşılık yerleşik yargısal uygulamada, ibarenin emredici kabul edildiğini ve hâkimin dönemsel ödenen yoksulluk nafakasının süresini belirleme konusunda takdir yetkisinin bulunmadığı yönünde yorumlandığını tespit etti.
Mahkeme, bu durum karşısında düzenlemenin tereddüde yer bırakmayacak ölçüde açık ve belirli olmadığını değerlendirdi.
Nafaka Alacaklısı Ve Yükümlüsünün Hakları
AYM, yoksulluk nafakasının boşanma nedeniyle geçimini sağlayamayacak duruma düşen eşin maddi ve manevi varlığını korumayı amaçladığını vurguladı. Bununla birlikte süresiz ödeme yükümlülüğünün, nafaka borçlusunun maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını da doğrudan etkilediğini belirtti.
Kararda, devletin her iki tarafın hak ve menfaatlerini gözetmesi, taraflardan biri üzerinde aşırı ve olağan dışı bir yük oluşmasını önlemesi gerektiği ifade edildi.
Bu değerlendirmede özellikle şu unsurların önem taşıdığı belirtildi:
- Evliliğin süresi.
- Eşlerin yaşı ve sağlık durumu.
- Tarafların ekonomik ve sosyal koşulları.
- Nafaka alacaklısının eğitim durumu ve kendi geçimini sağlayabilme kapasitesi.
- Çalışma hayatına katılma imkânı.
- Nafaka süresinin, yükümlünün boşanma sonrasındaki hayatına etkisi.
Sürenin Belirlenmesine İlişkin Çerçeve
Mahkeme, yoksulluk nafakasının durumun gerektirdiği ölçüde belirli bir süreyle sınırlandırılabileceğini; bazı koşullarda ise sürenin uzatılmasına veya yaşam boyunca nafakaya hükmedilmesine imkân sağlanabileceğini belirtti.
Dönemsel ödenen nafakanın süresinin somut olayın özelliklerine göre belirlenebilmesi için hâkime yetki tanınması ve bu konuda belirli, öngörülebilir bir çerçeve oluşturulması gerektiği ifade edildi. Süresiz nafakayı gerektiren durumların ölçütlerinin de açık biçimde düzenlenmesi gerektiği kaydedildi.
AYM, itiraz konusu ibareyi Anayasa’nın 2., 5. ve 17. maddelerine aykırı buldu.
İptal Hükmü Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?
Mahkeme, iptalin doğuracağı hukuksal boşluğu kamu yararını ihlal edecek nitelikte görerek yürürlük tarihini erteledi.
Buna göre iptal hükmü, 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girecek. Yürürlüğün ertelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
Kararda bütün nafakalar için uygulanacak sabit bir yıl sınırı belirlenmedi. Mevcut nafaka kararlarının topluca veya kendiliğinden sona erdirilmesine ilişkin bir hüküm de bulunmuyor.
Karşıoy Ve Farklı Gerekçe
Engin Yıldırım, Selahaddin Menteş ve Kenan Yaşar, iptal kararına karşı çıktı.
Ortak karşıoy gerekçesinde, yoksulluk nafakasının ekonomik açıdan güçsüz eşin korunmasına hizmet ettiği belirtildi. Türk Medenî Kanunu’nun 175. ve 176. maddelerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği; nafakanın azaltılması, kaldırılması ve değişen koşullara uyarlanmasına ilişkin mevcut mekanizmaların yükümlünün menfaatlerini de koruduğu savunuldu.
Karşıoyda, uygulamadaki katı yorumlardan kaynaklanan sorunların doğrudan kanun hükmünün Anayasa’ya aykırılığını göstermediği ifade edildi.
Yıldız Seferinoğlu ise iptal sonucuna farklı gerekçeyle katıldı. İptalin, tarafların menfaatleri arasındaki denge değerlendirmesinden ziyade, düzenlemenin yeterince açık ve öngörülebilir olmaması nedeniyle Anayasa’nın 2. maddesindeki belirlilik ilkesine dayandırılması gerektiğini belirtti.
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”success” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Karar İçin Tıklayınız[/vc_message][vc_column_text]
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]FAQ – Sık Sorulan Sorular
Süresiz Yoksulluk Nafakası Düzenlemesi İptal Edildi Mi? AYM, Türk Medenî Kanunu’nun 175. maddesinin birinci fıkrasındaki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. Maddenin tamamı iptal edilmedi.
Yoksulluk Nafakası Tamamen Kaldırıldı Mı? Hayır. Karar, yoksulluk nafakası kurumunu bütünüyle kaldırmıyor. İptalin konusu nafakanın süresine ilişkin ibare.
İptal Kararı Hemen Uygulanacak Mı? Hayır. İptal hükmünün yürürlüğü, Resmî Gazete’deki yayımından itibaren dokuz ay ertelendi.
AYM Nafakaya Kaç Yıllık Sınır Getirdi? Kararda belirli bir yıl sınırı getirilmiyor. Mahkeme, sürenin somut olayın özelliklerini dikkate alan açık ve öngörülebilir bir çerçevede belirlenmesi gerektiğini ifade ediyor.
Mevcut Nafaka Kararları Kendiliğinden Sona Erecek Mi? Kararda, mevcut nafaka kararlarının kendiliğinden sona ermesini öngören bir hüküm bulunmuyor.
AYM Her Durumda Süresiz Nafakaya Karşı Mı Çıktı? Kararın gerekçesinde, belirli koşullar altında nafaka süresinin uzatılmasına veya yaşam boyunca nafakaya hükmedilmesine imkân sağlanabileceği belirtiliyor. Mahkeme, bu koşulların açık ve belirli biçimde düzenlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Nafakanın Kaldırılması İle Azaltılması Mevcut Kanunda Düzenleniyor Mu? Evet. Kararda aktarılan Türk Medenî Kanunu’nun 176. maddesine göre dönemsel nafaka, alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkıyor. Alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâllerinde ise mahkeme kararıyla kaldırılıyor. Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde miktarın artırılması ya da azaltılması da mümkün. [/vc_message][vc_column_text]