Bildirim, İSG, SGK Hakları, Primler, SGDP, Teşvikler, Cezalar Ve Yargı Kararları
“İş kazasının sigorta hukuku bakımından tanınması, işverenin kusur ve tazminat sorumluluğu ile prim/teşvik sonucu ayrı hukuki testlere tabidir.”
Kanun, Yönetmelik, Tebliğ, Genelge, Özelge Ve Yargı Kararları
2026 iş kazası uygulamasında üç iş günü içinde SGK bildirimi, kazaya göre yenilenen risk değerlendirmesi, işe dönüş eğitimi ve delil zinciri temel yükümlülüklerdir. Brüt 33.030 TL için normal 4/a toplam prim oranı %38,75; SGDP oranı %32,25’tir. İş kazası sigorta haklarında cinsiyet, yaş veya engellilik ayrımı bulunmaz; buna karşılık önleyici tedbirler ve bazı işe alım teşvikleri özel gruplara göre farklılaşır.
Hızlı Referans Kartı
| Konu | Hızlı Bilgi |
| SGK Bildirimi | 4/a işvereni: kazadan sonraki üç iş günü; kolluk: derhâl. |
| 2026 Bildirim Cezası | 44.443–133.329 TL; çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre. |
| Normal 4/a Prim | İşçi %15; işveren %23,75; toplam %38,75. |
| SGDP Prim | Çalışan %7,5; işveren %24,75; toplam %32,25. |
| KVSK | %2,25; tamamı işveren payı. |
| Kritik Ayrım | Bildirim, kusur kabulü değildir; peşin ödeme de uzlaşma değildir. |
Özet
İş kazası, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu bakımından işyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen ve ölüm ya da bedensel/ruhsal bütünlük kaybına yol açan olaydır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ise sigorta yardımları yönünden işyerinde bulunma, işin yürütümü, görevli gönderilme, emzirme izni ve işverence sağlanan taşıtla gidiş-geliş hâllerini ayrı ayrı sayar. Bu iki tanım birlikte uygulanır; SGK’nın olayı iş kazası kabul etmesi, işverenin özel hukuk tazminatından otomatik olarak kusurlu ve sorumlu olduğu anlamına gelmez. [1] [2] [3]
4/a kapsamındaki işveren, kazayı derhâl kolluğa ve kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ya bildirmelidir. Bildirim e-Sigorta üzerinden veya İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu ile yapılır. 4/b sigortalısı, bildirim yapmasına engel durum kalktıktan sonra üç iş günü içinde ve en geç bir ay içinde kendisi bildirim yapar. İşveren ayrıca bütün iş kazaları ve ramak kala olaylar için inceleme yapar, kayıt tutar ve rapor düzenler. Geç bildirim, idari para cezasının yanında geç bildirim tarihine kadar ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin işverenden tahsiline yol açabilir. [2] [3] [4]
2026 yılında brüt asgari ücret 33.030 TL, günlük prime esas kazanç alt sınırı 1.101 TL, aylık üst sınır 297.270 TL’dir. Normal 4/a sigortalısında işçi payı %15, işveren payı %23,75 ve toplam %38,75’tir. SGDP’li 4/a çalışmada işçi payı %7,5, işveren payı %24,75 ve toplam %32,25’tir. Kısa vadeli sigorta kolları primi %2,25 olup tüm sektörlerde işveren tarafından ödenir; ayrı bir “iş kazası olmuş işyeri” prim tarifesi yoktur. SGDP’de iş kazası ve meslek hastalığı güvencesi devam eder, ancak işsizlik sigortası yoktur. Genel puan indirimleri, 6111 sayılı Kanunla getirilen 4447 sayılı Kanunun geçici 10’uncu maddesi kapsamındaki genç, kadın ve mesleki belge sahibi istihdam teşviki ile 4857 sayılı Kanunun 30’uncu maddesine dayanan ve 14857 kanun numarasıyla bildirilen engelli istihdam teşviki SGDP’li çalışan yönünden uygulanmaz. [12] [13] [14] [15]
6331 sayılı Kanunun 2026 idari para cezaları, 2025 yeniden değerleme oranı olan %25,49 esas alınarak artırılmıştır. İş kazasını üç iş günü içinde bildirmemenin 2026 cezası, çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre 44.443 TL ile 133.329 TL arasındadır. Sağlık hizmeti sunucusunun kendisine intikal eden iş kazasını on gün içinde bildirmemesinin cezası ise 44.443 TL’dir ve çalışan sayısı/tehlike sınıfı katsayısıyla artırılmaz. Risk değerlendirmesi yapılmaması, İSG profesyoneli görevlendirilmemesi, eğitim, sağlık gözetimi, kayıt ve acil durum yükümlülüklerindeki ihlaller ayrıca cezalandırılır. Bildirim cezasını SGK uygular ve 5510 sayılı Kanunun 102’nci maddesindeki itiraz/tahsil yolu geçerlidir; diğer 6331 cezalarında genel kabahatler rejimi ve tebliğ belgesindeki kanun yolu izlenir. [22] [23]
1. Giriş
İş kazası tek bir mevzuat alanının konusu değildir. Aynı olay; 6331 sayılı Kanun uyarınca önleme ve kayıt yükümlülüklerini, 5510 sayılı Kanun uyarınca sigorta yardımları ile SGK rücûunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu uyarınca işverenin gözetme borcunu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu uyarınca taksirli suçları ve 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca çalışma/izin haklarını birlikte doğurabilir. Bu nedenle olayın sınıflandırılması, bildirim, delil, kusur, zarar, prim ve izin boyutları birbirinden ayrılarak yürütülmelidir. [1] [2] [9] [10]
Bu rehber 17 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlükteki düzenlemeleri esas alır. 2026’ya özgü başlıca güncellemeler; 7566 sayılı Kanunla normal 4/a uzun vadeli sigorta işveren payının %12’ye çıkması, imalat dışı genel puan indiriminin iki puana inmesi, PEK tavanının asgari ücretin dokuz katına yükselmesi; 7578 sayılı Kanunla analık izin ve ödenek sürelerinin genişlemesi; 2026/13 sayılı SGK Genelgesiyle 2016/21 sayılı Genelgenin analık bölümlerinin güncellenmesi ve 6331 cezalarının %25,49 yeniden değerleme oranıyla artmasıdır. [13] [18] [22] [45]
2. İş Kazasının Hukuki Tanımı Ve Kapsamı
2.1. 6331 ve 5510 Sayılı Kanunların Birlikte Uygulanması
6331 sayılı Kanunun 3’üncü maddesi iş kazasını, işyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olay olarak tanımlar. Bu tanımın iş sağlığı ve güvenliği odağı, işle ilgili riskin önlenmesi ve işveren organizasyonunun denetlenmesidir. [1]
5510 sayılı Kanunun 13’üncü maddesindeki sigorta tanımı ise olayın sigortalıya sağlanacak kısa vadeli sigorta haklarına girip girmediğini belirler. Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada gerçekleşen olaylarda ayrıca işin yapılması şartı aranmaz; olay ile bedensel veya ruhsal zarar arasında uygun bağ bulunmalıdır. Görevli gönderilmede asıl işi yapmaksızın geçen zaman, emzirme için ayrılan zaman ve işverence sağlanan taşıtla gidiş-geliş özel olarak kapsamdadır. [2] [3] [4]
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Hukuki Ayrım: Bir olayın 5510 sayılı Kanuna göre iş kazası olması, işverenin tazminat sorumluluğu için tek başına yeterli değildir. Özel hukuk sorumluluğunda işverenin kusuru, zarar ve uygun nedensellik bağı ayrıca belirlenir; mücbir sebep, zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusuru nedensellik bağını kesebilir.[/vc_message][vc_column_text]
Olaylara Göre İş Kazası Kapsamı
| Olay | Sigorta Hukuku Sonucu | Belirleyici Kayıt |
| İşyerinde Çalışırken Yaralanma | Kural olarak iş kazasıdır. | İşyeri, sigortalılık ve zarar bağı araştırılır. |
| İşyerinde Dinlenme Sırasında Olay | Kural olarak iş kazasıdır. | İş yapılıyor olması zorunlu değildir. |
| Görevli Olarak Başka Yere Gönderilme | Görev nedeniyle asıl iş yapılmaksızın geçen zamanda kapsam oluşabilir. | Görevle kişisel faaliyet arasındaki sınır belirlenir. |
| Emzirme İzni Sırasında Olay | 4/a sigortalısı için kanunda açıkça sayılmıştır. | İzin zamanı ve gidiş-geliş bağı belgelenir. |
| İşveren Servisiyle Gidiş-Geliş | İşverence sağlanan taşıtta meydana gelirse iş kazasıdır. | Araç sağlama ilişkisi ve güzergâh incelenir. |
| Kendi Aracıyla Olağan İşe Gidiş | Tek başına 5510/13 kapsamına girmez. | İşveren görevlendirmesi veya sağlama unsuru varsa yeniden değerlendirilir. |
| Uzaktan Çalışma Sırasında Olay | İşin yürütümü veya belirlenmiş işyeri bölümüyle bağ varsa kapsam oluşabilir. | Çalışma zamanı, görev, mekân ve nedensellik kayıtlarla belirlenir. |
| Yıllık İzinde Kişisel Olay | Kural olarak iş kazası değildir. | İşveren görevi, işyeri veya sağlanan taşıt bağlantısı varsa sonuç değişebilir. |
| Resmî Tatilde Fiilen Çalışma | 5510/13 koşulları varsa iş kazasıdır. | Tatil günü olması sigorta niteliğini kaldırmaz; ücret hakkı ayrıca doğar. |
| İşyerinde Kalp Krizi | SGK uygulaması ve Yargıtay içtihadında iş kazası kabul edilir. | İşverenin tazminat kusuru ayrıca tıbbi ve teknik delille belirlenir. |
2.2. Uzaktan Ve Hibrit Çalışmada Somut Değerlendirme
Uzaktan veya hibrit çalışma, evde ya da işyeri dışında meydana gelen her olayı kendiliğinden iş kazasına dönüştürmez. 5510 sayılı Kanunun 13’üncü maddesindeki işin yürütümü bağlantısı; olayın zamanı, görevle ilişkisi, işverenin organizasyonu, kullanılan ekipman ve zarar arasındaki nedensellik üzerinden değerlendirilir. Yazılı uzaktan çalışma sözleşmesi, hibrit gün planı, görev talimatı, toplantı/VPN oturumu, e-posta, kurumsal cihazın MDM kaydı, ekipman zimmet tutanağı ve olay yeri kaydı somut olayda delil olarak incelenebilir. Bu kayıtların her denetimde zorunlu olarak istendiği şeklinde genel bir kural bulunmadığından, delil listesi olayın özelliklerine göre oluşturulmalıdır. [2] [43]
| Somut Olay | Olası Sonuç | İncelenecek Kayıt |
| Belirlenmiş çalışma saatinde çevrim içi görev sırasında işverenin verdiği ekipmanın kablosuna takılıp yaralanma | Görev, zaman ve ekipman bağı kurulursa iş kazası kabul edilebilir. | Uzaktan çalışma sözleşmesi, toplantı/VPN ve MDM kaydı, ekipman zimmet tutanağı, fotoğraf ve sağlık kaydı. |
| Hibrit çalışma gününde işveren talimatıyla müşteri ziyaretine giderken trafik kazası | Görevlendirme ve işin yürütümü bağlantısı nedeniyle kapsam oluşabilir. | Görev emri, takvim, rota, ulaşım ve müşteri görüşme kayıtları. |
| Uzaktan çalışma saatinde işle ilgisiz kişisel alışveriş sırasında trafik kazası | İşveren görevi veya iş organizasyonu bağı yoksa kural olarak kapsam dışıdır. | Çalışma planı, izin kaydı, konum/rota ve olayın kişisel amacını gösteren kayıtlar. |
Uzaktan çalışma risk değerlendirmesinde ergonomi, elektrik ve yangın güvenliği, iş ekipmanı, ekranlı çalışma, psikososyal riskler, çalışma süresi ve acil iletişim yöntemi somutlaştırılmalıdır. Bir kaza veya ramak kala olaydan sonra değerlendirme, olayın etkilediği görev, ekipman veya çalışma düzeni bakımından tamamen ya da kısmen yenilenir. [1] [6] [43]
2.3. Sigortalılık Ve Hak Sahipliği
İş kazası sigortası yalnız klasik iş sözleşmesiyle çalışanları kapsamaz. 4/a ve 4/b sigortalıları yanında ceza infaz kurumlarında çalışanlar, aday çırak/çırak ve belirli stajyerler, İŞKUR kursiyerleri, intörn öğrenciler, Ek 5 kapsamındaki süreksiz tarım/orman işçileri ve Ek 9 kapsamındaki ev hizmetleri çalışanları kendi özel kurallarıyla kapsama girebilir. Her grup için bildirim yükümlüsü, prim matrahı ve sağlanan hakkın koşulları ayrıca kontrol edilir. [3] [4] [12]
İş kazası sigorta yardımlarında genel olarak asgari prim günü aranmaz. Sigortalı işe başladığı ilk gün kaza geçirse dahi olayın şartları varsa geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm hâlinde hak sahiplerine gelir gündeme gelebilir. Kayıt dışı çalışma, çalışanın sigorta hakkını ortadan kaldırmaz; işveren yönünden 5510 sayılı Kanunun 23’üncü maddesi ve diğer yaptırımlar doğabilir. [2] [11]
2.4. Yargıtay Ve Anayasa Mahkemesi Ölçütleri
| Yargı Mercii | Karar Bilgisi | İlke |
| Danıştay 4. Daire | E. 2026/390, K. 2026/438, 05.02.2026 | İş kazasının süresinde bildirilmemesi nedeniyle SGK tarafından verilen idari para cezasına yapılan itirazın reddine karşı açılacak davada görevli yargı yeri idare mahkemesidir. Karar, SGK’nın ceza yetkisini kaldırmaz; yargı yolunu belirler. |
| Yargıtay HGK | E. 2019/21-389, K. 2020/120, 11.02.2020 | İşveren servisinden ayrılıp kişisel amaçla ATM’ye yürüyen işçinin üçüncü kişi aracıyla kazasında görev/taşıma bağı kesildi. İş kazası niteliği ile işverenin tazminat sorumluluğunun ayrı olduğu vurgulandı. |
| Yargıtay 21. HD | E. 2018/5018, K. 2019/2931, 15.04.2019 | İşveren göreviyle Ukrayna’da bulunan TIR sürücüsünün H1N1 enfeksiyonu ve ölümü, görev ile hastalık arasındaki bağ nedeniyle iş kazası kabul edildi. |
| Yargıtay HGK | E. 2012/21-1121, K. 2013/386, 20.03.2013 | İşyerindeki kalp krizi iş kazası olabilir; işveren tazminat kusuru için olayın tıbbi ve teknik yönleri uzman heyetle incelenmelidir. |
| Yargıtay 10. HD | E. 2023/1368, K. 2024/5761, 22.05.2024 | Olayın oluş biçimi her türlü şüpheden uzak belirlenmeli; işverene kusur yüklemek için mevzuata aykırılık ve nedensellik somut delille kurulmalıdır. |
| Yargıtay 10. HD | E. 2025/7316, K. 2025/9276, 29.05.2025 | İş kazasının tespiti davasında ölen sigortalının mirasçıları arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğu; taraf teşkilinin tamamlanması gerektiği belirtildi. |
| Anayasa Mahkemesi | Yıldız Cingöz, B. No. 2019/16011, 12.04.2022 | Ölümlü iş kazasında etkili soruşturma yürütülmemesi yaşam hakkının usul boyutunun ihlali sayıldı. |
İçtihatların ortak sonucu; sigorta olayının tanınmasında 5510/13’teki hâl ve zarar bağına, işveren sorumluluğunda ise somut önlem yükümlülüğü, kusur ve nedenselliğe ayrı ayrı bakılmasıdır. Delil yetersizliği, uygun uzmanlıkta olmayan bilirkişi heyeti veya eksik taraf teşkili bozma nedeni olabilmektedir. Danıştay Dördüncü Dairesinin 2026 tarihli kararı ise iş kazası bildirim cezasının esasından çok, SGK itirazının reddinden sonra görevli yargı yerinin idare mahkemesi olduğunu açıklığa kavuşturmuştur. [25] [26] [27] [28] [29] [30] [46]
3. Kaza Anında Ve Sonrasında İzlenecek Süreç
3.1. İlk Müdahale Ve Alan Güvenliği
Öncelik yaşamı korumaktır. Acil durum planı işletilir; 112 ve gerekli kurtarma birimleri çağrılır; eğitimli ilk yardımcılar görev sınırları içinde müdahale eder; ikincil kaza riski enerji kesme, bölgeyi ayırma ve tahliye tedbirleriyle kontrol edilir. Olay yeri, kurtarma ve tehlikeyi giderme zorunluluğu dışında değiştirilmez. Delil koruma, hiçbir durumda tıbbi yardımın önüne geçmez. [8]
İşveren, iş kazasını derhâl yetkili kolluk kuvvetine bildirir. Ölüm veya ağır yaralanma hâlinde savcılık ve kolluk talimatlarına uyulur. Fotoğraf/video, kamera kaydı, makine ayarı ve koruyucu donanım, vardiya çizelgesi, görev emri, bakım-periyodik kontrol kayıtları, eğitim/sağlık kayıtları ve tanık bilgileri değiştirilmeksizin muhafaza edilir. Kişisel sağlık verileri ve görüntüler, yalnız hukuki yükümlülük, hakkın tesisi/kullanılması/korunması ve soruşturma amaçlarıyla yetkili kişilerce işlenir. [2] [31] [47]
3.2. Üç İş Günlük SGK Bildirimi
| Zaman | Zorunlu İşlem |
| Olay Günü | İlk yardım, 112, alan güvenliği, kolluğa derhâl bildirim, kayıtların korunması. |
| En Geç Üç İş Günü | 4/a işvereni e-Sigorta veya bildirim formu ile SGK’ya bildirir. Süre kazadan sonraki iş günleriyle hesaplanır. |
| On Gün | Sağlık hizmeti sunucusu kendisine intikal eden iş kazasını en geç on gün içinde SGK’ya bildirir. |
| İşe Dönüşten Önce | Kazanın sebepleri, korunma yolları ve güvenli çalışma yöntemleri hakkında ilave eğitim verilir. |
| Kaza Sonrası | Risk değerlendirmesi olayın etkilediği bölüm veya işyeri bakımından tamamen/kısmen yenilenir; düzeltici faaliyetler kapanış kayıtlarıyla izlenir. |
3.3. Olaydan Bildirime Görsel Akış
| 1 • Olay Anı — Derhâl
İlk yardım ve 112; ikincil riskin kontrolü; alan güvenliği; kolluk kuvvetine derhâl bildirim. “Derhâl”, kanuni zaman ölçüsüdür. |
↓
| 2 • İlk Yirmi Dört Saat — Operasyonel Hedef
Delillerin korunması, tanık ilk beyanları, iç kaza kaydı, İSG ekibinin devreye alınması, sigorta/poliçe ve bildirim hazırlığı. İlk 24 saat, genel bir kanuni üst süre değil rehberin uygulama hedefidir. |
↓
| 3 • En Geç Üç İş Günü — Kanuni Süre
4/a işvereni, iş kazasını e-Sigorta veya SGK-032 formuyla SGK’ya bildirir. Kaza günü sayılmaz; cumartesi, pazar ve resmî tatiller süreye katılmaz. |
↓
| 4 • En Geç On Gün — Sağlık Sunucusu
Sağlık hizmeti sunucusu kendisine intikal eden iş kazasını SGK’ya bildirir. Bu süre işverenin üç iş günlük bildirim yükümlülüğünün yerine geçmez. |
↓
| 5 • Kaza Sonrası Ve İşe Dönüşten Önce
Kök neden incelemesi tamamlanır; risk değerlendirmesi yenilenir; düzeltici faaliyetler doğrulanır; sağlık uygunluğu ve ilave işe dönüş eğitimi belgelenir. |
Üç iş günlük süre, kazanın olduğu gün değil sonraki iş gününden başlar. SGK’nın 2016/21 sayılı Genelgesindeki uygulamaya göre cumartesi, pazar ve resmî tatil günleri hesaba katılmaz. Bununla birlikte elektronik sistem arızası, olayın sonradan öğrenilmesi veya kazanın işverenin kontrolü dışındaki yerde gerçekleşmesi gibi durumlar belgelendirilmeli; süre hesabı somut olayın öğrenme ve mevzuat koşullarına göre yapılmalıdır. Bildirimin “kusur kabulü” olmadığı, sigorta mevzuatından doğan bağımsız bir yükümlülük olduğu unutulmamalıdır. [2] [3] [4]
Üç İş Günü İçin 2026 Takvim Örnekleri
| Kaza Tarihi | Süre Hesabı |
| 7 Ağustos 2026 Cuma | Kaza günü sayılmaz. 8–9 Ağustos hafta sonu dışarıda kalır; 10 Ağustos Pazartesi birinci, 11 Ağustos Salı ikinci, 12 Ağustos Çarşamba üçüncü iş günü ve son gündür. |
| 22 Nisan 2026 Çarşamba | 23 Nisan genel tatil olduğundan sayılmaz; 24 Nisan Cuma birinci, 27 Nisan Pazartesi ikinci, 28 Nisan Salı üçüncü iş günü ve son gündür. |
Sağlık hizmeti sunucusu, kendisine intikal eden iş kazasını en geç on gün içinde SGK’ya bildirir. Bu yükümlülüğün ihlali için 2026 yılında 44.443 TL sabit idari para cezası uygulanır; işyerinin çalışan sayısı ve tehlike sınıfı bu tutarı artırmaz. [1] [22]
4/b sigortalısı kazayı kendisi bildirir. Bildirime engel olacak durumun kalktığı tarihten itibaren üç iş günü içinde bildirim yapılmalı ve bu süre olay tarihinden itibaren bir ayı aşmamalıdır. İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle 4/b sigortalısına geçici iş göremezlik ödeneği verilebilmesi için genel sağlık sigortası dâhil prim ve prime ilişkin her türlü borcun ödenmiş olması gerekir. Ayrıca ödeme yalnız yatarak tedavi süresi ile yatarak tedaviden sonra bu tedavinin gereği olarak düzenlenen istirahat süresi için yapılır; yatarak tedavi, prim borcu şartını ortadan kaldırmaz. Öncesinde yatarak tedavi bulunmayan salt ayaktan istirahat raporu 4/b bakımından tek başına ödeme doğurmaz. [2] [3] [4]
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Meslek Hastalığında Paralel Bildirim Notu: Meslek hastalığı bildirimi de e-Sigorta uygulaması veya SGK-032 İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu üzerinden yapılabilir. 4/a sigortalısında işveren, durumu öğrendiği günden başlayarak üç iş günü içinde; 4/b sigortalısı ise meslek hastalığına tutulduğunu öğrendiği günden başlayarak üç iş günü içinde kendisi SGK’ya bildirir. Bu başlangıç noktası, iş kazasındaki “kazadan sonraki üç iş günü” hesabından farklıdır.[/vc_message][vc_column_text]
Meslek hastalığına ilişkin bu kısa paralellik notu, rehberin iş kazası odağını değiştirmez. Yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının teşhis ettikleri meslek hastalıklarını en geç on gün içinde SGK’ya bildirme yükümlülüğü ayrıca devam eder. [1] [2] [4] [53]
3.4. Kaza İncelemesi Ve Kök Neden Kaydı
6331 sayılı Kanunun 14’üncü maddesi uyarınca işveren bütün iş kazalarının kaydını tutar, gerekli incelemeyi yapar ve rapor düzenler; yaralanma veya ölüm olmasa bile işyeri ya da ekipmanı zarara uğratma potansiyeli bulunan ramak kala olayları da inceler. İnceleme yalnız “çalışan hatası” sonucuna indirgenmez. İş tasarımı, iş yükü, vardiya, gözetim, talimat, eğitim, ekipman, bakım, koruyucu sistem, taşeron koordinasyonu ve yönetim kararları birlikte ele alınır. [1] [6]
İş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olayın meydana gelmesi, İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 12’nci maddesine göre risk değerlendirmesinin tamamen veya kısmen yenilenme nedenidir. Düzeltici/önleyici tedbirler sorumlu, termin, kontrol yöntemi ve kapanış kanıtıyla kayıt altına alınır. Kazalı çalışan işe dönecekse işe başlamadan önce olayın sebepleri, korunma yolları ve güvenli çalışma yöntemleri hakkında ilave eğitim verilir. [6] [7]
3.5. Delil Zinciri Ve Kişisel Verilerin Korunması
İş kazası dosyasındaki kimlik, vardiya, görev, fotoğraf ve kamera görüntüsü gibi olağan kişisel veriler bakımından 6698 sayılı Kanunun 5/2-ç bendindeki hukuki yükümlülüğün yerine getirilmesi ve 5/2-e bendindeki bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması şartları somut olaya göre uygulanabilir. Sağlık raporu, tanı, tedavi ve engellilik bilgisi gibi özel nitelikli veriler için ise Kanunun 6/3-f bendindeki istihdam, iş sağlığı ve güvenliği ve sosyal güvenlik alanlarındaki hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi şartı değerlendirilir. Kanunun 28/1-d hükmü, özel sektör işvereninin genel veri işleme dayanağı değildir. [47] [48]
Delil zincirinde kaydın kim tarafından, hangi tarih ve saatte alındığı; orijinal dosyanın nerede tutulduğu; kopyayı kimin oluşturduğu; kime, ne zaman ve hangi amaçla teslim edildiği kayıt altına alınmalıdır. Kamera görüntüsü, fotoğraf ve e-Sigorta alındısı değiştirilmeye karşı korunan bir dosyada tutulmalı; sağlık belgeleri daha dar yetkili erişimle ayrı bölümde muhafaza edilmelidir. Kayıtların kolluk, savcılık, SGK, iş müfettişi veya mahkemeye aktarımı da teslim tutanağı ve erişim kaydıyla izlenmelidir. [47] [49]
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Kamera Kaydında Saklama Süresi: Mevzuatta bütün işyerleri için geçerli sabit bir “30 gün” süresi yoktur. Rutin kayıtlar, belirlenmiş amaç için gerekli olan en kısa ve ölçülü süre sonunda otomatik olarak silinmelidir. Bir iş kazası meydana geldiğinde yalnız ilgili görüntü otomatik silme döngüsünden ayrılarak erişimi sınırlandırılmış biçimde hukuki süreç boyunca korunmalı; saklama ve imha politikası ile kayıt altına alınmalıdır.[/vc_message][vc_column_text]
4. İşverenin İş Sağlığı Ve Güvenliği Sorumlulukları
4.1. Genel Önleme Yükümlülüğü
İşveren çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamak; mesleki riskleri önlemek, eğitim ve bilgi vermek, organizasyonu kurmak, gerekli araç ve gereçleri sağlamak, tedbirlerin uygulanmasını izlemek ve değişen şartlara göre iyileştirmek zorundadır. İşyeri dışından OSGB, iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi hizmeti alınması işverenin nihai sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. [1] [9]
Korunma hiyerarşisi; riskten kaçınma, kaçınılamayan riski analiz etme, riskle kaynağında mücadele, işi kişiye uygun hâle getirme, teknik gelişmeye uyum, tehlikeliyi daha az tehlikeliyle değiştirme, tutarlı önleme politikası, toplu korunmaya kişisel korunmadan önce yer verme ve uygun talimat sağlama sırasını izler. Kişisel koruyucu donanım, kaynağında ve toplu koruma tedbirlerinin yerine geçen tek önlem olarak kullanılamaz. [1]
| Sistem Unsuru | Asgari İçerik |
| Risk Değerlendirmesi | Faaliyet, ekipman, kimyasal, ergonomi, özel gruplar ve dış riskler; kazadan sonra yenileme. |
| İSG Profesyonelleri | Tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre uzman, hekim ve gereken hâllerde diğer sağlık personeli. |
| Eğitim Ve Bilgilendirme | İşe başlamadan önce işe başlama eğitimi; periyodik temel eğitim; değişiklik ve kaza sonrası ilave eğitim. |
| Sağlık Gözetimi | İşe giriş, iş değişikliği, işe dönüş ve periyodik uygunluk; tehlikeli/çok tehlikeli işte sağlık raporu. |
| Acil Durum | Plan, ekip, tatbikat, yangın/tahliye/ilk yardım; dış kuruluşlarla bağlantı. |
| İş Ekipmanı | Güvenli seçim, koruyucular, bakım ve yetkili periyodik kontrol; talimat ve kayıt. |
| Kurul Ve Katılım | Elli ve daha fazla çalışan ile altı aydan uzun sürekli işte İSG kurulu; çalışan temsilcisi ve görüş alma. |
| Asıl İşveren Koordinasyonu | Alt işveren risk değerlendirmelerini bütünleştirme, tedbirleri izleme ve ortak alan risklerini koordine etme. |
| Kayıt Ve Bildirim | Kaza/ramak kala incelemesi, kolluk ve SGK bildirimi, delil ve kişisel veri güvenliği. |
4.2. Asıl İşveren, Alt İşveren Ve Üçüncü Kişiler
Aynı çalışma alanını paylaşan işverenler riskleri birbirlerine ve çalışan temsilcilerine bildirir; koordinasyon içinde ayrı risk değerlendirmeleri yapar. Asıl işveren, alt işverenin risk değerlendirmesini kendi çalışmasıyla bütünleştirir, uygulamayı izler ve uygunsuzluğu giderir. 4857 sayılı Kanunun 2’nci maddesindeki asıl işveren-alt işveren ilişkisinde işçilik ve İSG sorumlulukları, somut iş bölümü ve kanuni müteselsil sorumluluk hükümleriyle birlikte belirlenir. [6]
İşverenin iş kazasında kusursuz olması olayın sigorta hukuku bakımından iş kazası sayılmasını engellemeyebilir. Buna karşılık SGK rücûu ve işçiye/hak sahiplerine karşı tazminat sorumluluğunda işverenin mevzuata aykırılığı, kusuru ve olayla uygun nedensellik bağı araştırılır. Üçüncü kişinin kusuru, işverenin organizasyon ve seçim/gözetim kusurunu ortadan kaldırmıyorsa sorumluluk paylaşımı gündeme gelir. [2] [9] [28]
5. Çalışanın Hakları Ve Sorumlulukları
5.1. Çalışanın İSG Yükümlülükleri
Çalışanlar aldıkları eğitim ve talimatlar doğrultusunda kendilerinin ve hareketlerinden etkilenen diğer kişilerin sağlık ve güvenliğini tehlikeye düşürmemekle yükümlüdür. Makine, cihaz, araç, tehlikeli madde, taşıma ekipmanı ve kişisel koruyucu donanımı doğru kullanır; güvenlik donanımını keyfî olarak çıkarmaz/değiştirmez; ciddi ve yakın tehlike ile koruma tedbiri eksikliğini derhâl işverene veya çalışan temsilcisine bildirir; teftişte ve düzeltici tedbirlerde işbirliği yapar. [1]
Çalışanın yükümlülüğe aykırılığı, kusur değerlendirmesinde dikkate alınabilir; ancak işverenin organizasyon kurma, eğitim, denetim ve güvenli ekipman sağlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. İşveren yalnız talimat imzasına dayanarak teknik veya toplu koruma tedbirlerinden vazgeçemez. [1] [28]
5.2. Ciddi Ve Yakın Tehlikede Çalışmaktan Kaçınma
Çalışan ciddi ve yakın tehlike ile karşılaştığında kurula, kurul yoksa işverene başvurarak durumun tespiti ve tedbir alınmasını isteyebilir. Talep kabul edilirse gerekli tedbirler alınana kadar çalışmaktan kaçınabilir. Tehlikenin önlenemez olduğu hâlde çalışanlar güvenli yere geçer; bu hareket nedeniyle hakları kısıtlanamaz. Gerekli tedbir alınmadığında şartları varsa iş sözleşmesinin feshi gündeme gelebilir. [1]
5.3. SGK’dan Sağlanan Haklar
| Hak | Esas |
| Geçici İş Göremezlik Ödeneği | İş kazasında raporlu her gün için; yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayakta tedavide üçte ikisi. İki günlük bekleme süresi yoktur. |
| Sürekli İş Göremezlik Geliri | Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü kaybı en az %10 ise; tam veya kısmi gelir. Başka birinin sürekli bakımına muhtaçlık hâlinde gelir bağlama oranı %100’dür. |
| Ölüm Geliri | İş kazası sonucu ölümde hak sahiplerine; genel olarak prim günü şartı aranmaksızın. |
| Evlenme Ödeneği | Ölüm geliri alan kız çocuğunun evlenmesi nedeniyle gelirinin kesilmesi hâlinde kanundaki koşullarla. |
| Cenaze Ödeneği | İş kazası sonucu ölümde öncelik sırasına göre hak sahibine. |
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Sürekli İş Göremezlik Gelirinde Oran Ayrımı: Tam iş göremezlikte aylık gelir, 5510 sayılı Kanunun 19’uncu maddesi uyarınca günlük kazancın 30 katının %70’i üzerinden hesaplanır. Kısmi iş göremezlikte bu tutarın iş göremezlik derecesine karşılık gelen kısmı bağlanır. Sigortalının başka birinin sürekli bakımına muhtaç olması hâlinde gelir bağlama oranı %100 olarak uygulanır. Bu nedenle %70 oranı bütün sürekli iş göremezlik gelirleri için değişmez bir oran değildir.[/vc_message][vc_column_text]
21 Aralık 2024 ve sonrasındaki iş kazalarında geçici iş göremezlik ödeneğine esas günlük kazanç, kazadan önceki on iki ayın prime esas kazanç toplamının bu kazançlara ait prim gününe bölünmesiyle hesaplanır. Önceki on iki ayda 180 günden az kısa vadeli sigorta primi varsa günlük kazanç, rapor başlangıcındaki günlük PEK alt sınırının iki katını aşamaz. Sürekli iş göremezlik gelirine esas günlük kazançta ise kazadan önceki on iki ay içindeki son üç aylık dönem esas alınır. [5] [11] [44]
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”vista_blue” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]2026 Ödenek Örneği: Kazadan önceki on iki ayın tamamında aylık 33.030 TL PEK bildirilen 360 günlük bir sigortalının ortalama günlük kazancı 1.101 TL’dir. Ayakta tedavide günlük geçici iş göremezlik ödeneği 734 TL (1.101 × 2/3), yatarak tedavide 550,50 TL’dir (1.101 × 1/2). Bunlar günlük örnek hesaplardır; fiilî ödeme SGK kayıtlarındaki PEK ve prim günleri, raporun ayakta/yatarak niteliği, ödenecek rapor günü ile kuruş yuvarlamalarına göre farklılaşabilir.[/vc_message][vc_column_text]
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]180 Günden Az Prim İçin Tavan Örneği: Önceki on iki ayda 30 prim günü ve 99.090 TL PEK bulunan sigortalının aritmetik günlük ortalaması 3.303 TL’dir. Prim günü 180’den az olduğu için ödeneğe esas günlük kazanç, 2026 günlük PEK alt sınırının iki katı olan 2.202 TL ile sınırlanır. Buna göre azami günlük ödeme ayakta tedavide 1.468 TL (2.202 × 2/3), yatarak tedavide 1.101 TL’dir (2.202 × 1/2). 2.202 TL doğrudan ödenek tavanı değil, ödeneğe esas günlük kazanç tavanıdır. Örnek ücret bordrosu gelir vergisi hesabı değildir; nihai SGK ödemesinde rapor türü, ödeme günleri, sistem kayıtları, mahsuplar ve kuruş yuvarlamaları esas alınır.[/vc_message][vc_column_text]
6. İşverenin Hukuki, Mali Ve Cezai Sorumluluğu
6.1. Özel Hukuk Tazminatları
İşverenin gözetme borcu 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 417’nci maddesinde, İSG organizasyonu ise 6331 sayılı Kanunda düzenlenir. Yaralanmada tedavi gideri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybından doğan kayıp, ekonomik geleceğin sarsılması ve manevi tazminat; ölümde cenaze gideri, ölüm öncesi tedavi/kazanç kaybı, destekten yoksun kalma ve manevi tazminat gündeme gelebilir. Hesapta gerçek ücret, kusur, SGK tarafından karşılanan rücûa tabi gelirlerin mahsubu ve aktüeryal veriler somut dosyaya göre belirlenir. [9] [27]
Zamanaşımı tek bir kalıpla uygulanmaz. Talebin sözleşmeye aykırılık veya haksız fiil niteliği, zararın ve sorumlunun öğrenilme tarihi, ceza zamanaşımı bağlantısı ve süregelen zarar iddiası sonucu etkiler. Bu nedenle kaza tarihi üzerinden genel ve değişmez bir süre verilmesi hukuken güvenli değildir; TBK 72 ve 146 ile özel hükümler dosya bazında birlikte incelenir. [9]
6.2. SGK Rücûu Ve Bildirimsiz Çalıştırma
İş kazası işverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse SGK, sigortalıya veya hak sahiplerine yaptığı/ileride yapacağı ödemeleri 5510 sayılı Kanunun 21’inci maddesi sınırlarında işverene rücû edebilir. Süresinde bildirilmeyen 4/a kazasında bildirim tarihine kadar sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir. Sigortalının işe giriş bildirgesi verilmeden kaza geçirmesinde 5510 sayılı Kanunun 23’üncü maddesindeki daha ağır sorumluluk hükümleri uygulanabilir. [2] [4]
6.3. Ceza Sorumluluğu
Ölümlü olayda Türk Ceza Kanununun 85’inci maddesindeki taksirle öldürme; yaralanmada 89’uncu maddedeki taksirle yaralama gündeme gelebilir. Bilinçli taksir, neticenin öngörülmesine rağmen gerçekleşmeyeceğine güvenilmesi hâlinde cezanın artırılmasına yol açar. Sorumluluk tüzel kişiye soyut biçimde yüklenmez; işveren, işveren vekili, yönetici, saha sorumlusu ve İSG profesyonellerinin görev, yetki, fiil, ihmal ve nedensellik bağları kişi bazında araştırılır. [10]
İSG profesyonelinin görevlendirilmesi, işverenin sorumluluğunu kaldırmaz; profesyonelin de tespit ve öneriyi yazılı bildirme, acil durumu yetkili makama iletme ve mesleki görevlerini yerine getirme sorumluluğu vardır. Ceza yargılamasında yalnız unvana değil, somut yetki ve fiilî kontrol alanına bakılır. [1] [10]
7. 2026 SGK Prim Oranları Ve Hesaplama Örnekleri
7.1. Normal 4/A Sigortalısında Prim Yapısı
| Sigorta Kolu | İşçi | İşveren | Toplam |
| Malullük, Yaşlılık Ve Ölüm | %9,00 | %12,00 | %21,00 |
| Genel Sağlık Sigortası | %5,00 | %7,50 | %12,50 |
| Kısa Vadeli Sigorta Kolları | — | %2,25 | %2,25 |
| İşsizlik Sigortası | %1,00 | %2,00 | %3,00 |
| Toplam | %15,00 | %23,75 | %38,75 |
7566 sayılı Kanunla 1 Ocak 2026’dan itibaren uzun vadeli sigorta kollarının işveren payı %11’den %12’ye, toplam uzun vadeli oran %20’den %21’e çıktı. PEK üst sınırı asgari ücretin 7,5 katından 9 katına yükseldi. Kısa vadeli sigorta kolları oranı 7524 sayılı Kanunla 1 Eylül 2024’ten beri %2,25’tir ve tamamı işverence ödenir. İşyerinin tehlike sınıfı veya kaza geçmişi normal KVSK oranını ayrıca artırmaz. [13] [14]
| Brüt 33.030 TL Üzerinden | Tutar |
| İşçi MYÖ (%9) | 2.972,70 TL |
| İşçi GSS (%5) | 1.651,50 TL |
| İşçi İşsizlik (%1) | 330,30 TL |
| İşçi Toplamı (%15) | 4.954,50 TL |
| İşveren MYÖ (%12) | 3.963,60 TL |
| İşveren GSS (%7,5) | 2.477,25 TL |
| İşveren KVSK (%2,25) | 743,18 TL |
| İşveren İşsizlik (%2) | 660,60 TL |
| İşveren Toplamı (%23,75) | 7.844,63 TL |
| Toplam Prim (%38,75) | 12.799,13 TL |
| Teşviksiz İşveren Maliyeti | 40.874,63 TL |
| İmalat Dışı 2 Puan İndirimli Maliyet | 40.214,03 TL |
| İmalat 5 Puan İndirimli Maliyet | 39.223,13 TL |
Genel puan indirimi koşulları sağlanırsa 2026’da imalat dışı özel sektör için iki puanlık indirim 660,60 TL, imalat sektörü için beş puanlık indirim 1.651,50 TL’dir. Bu durumda toplam prim sırasıyla 12.138,53 TL ve 11.147,63 TL; işveren maliyeti 40.214,03 TL ve 39.223,13 TL olur. İndirim, işçi payını veya kısa vadeli sigorta primini değil uzun vadeli sigorta işveren payını azaltır. [15] [52]
7.2. SGDP’li Çalışmada Prim Ve İş Kazası Ayrımı
| Kalem | Çalışan | İşveren | Toplam |
| SGDP | %7,50 | %22,50 | %30,00 |
| Kısa Vadeli Sigorta Kolları | — | %2,25 | %2,25 |
| Toplam | %7,50 | %24,75 | %32,25 |
| Brüt 33.030 TL SGDP Örneği | Tutar |
| Çalışan SGDP (%7,5) | 2.477,25 TL |
| İşveren SGDP (%22,5) | 7.431,75 TL |
| İşveren KVSK (%2,25) | 743,18 TL |
| İşveren Toplamı (%24,75) | 8.174,93 TL |
| Toplam Prim (%32,25) | 10.652,18 TL |
| İşveren Maliyeti | 41.204,93 TL |
SGDP’li çalışmada işsizlik sigortası primi yoktur. Buna karşılık %2,25 kısa vadeli sigorta primi bulunduğundan iş kazası ve meslek hastalığı sigorta hükümleri uygulanır; geçici/sürekli iş göremezlik ve ölüm gelirleri olayın şartlarına göre gündeme gelir. 7524 sayılı Kanunla emekli aylığı alanların aynı işyerinde SGDP’li çalıştırılmasına yönelik beş puanlık indirim 1 Eylül 2024’ten itibaren kaldırılmıştır. 2026 genel puan indirimi, 6111 genç/kadın/mesleki belge teşviki ve 14857 engelli teşviki SGDP’li çalışan nedeniyle uygulanmaz. [4] [14] [15]
8. Prim Teşvikleri Ve İş Kazasıyla Bağlantıları
| Teşvik/Destek | Dayanak | 2026 Esası |
| Genel Puan İndirimi | 5510 m.81/ı, Geçici m.108; 2026/1 Genelge | İmalat dışı 2 puan; imalatta 2026 sonuna kadar 5 puan. SGDP hariç. |
| Çok Tehlikeli İşyeri Teşviki | 4447 Ek m.4; 31.12.2018/30642 Tebliğ; 2023/18 Genelge | Türkiye genelinde çok tehlikeli işyerlerinde her ay 10’dan fazla çalışan; 3 yıl ölümlü/sürekli iş göremezlikli kaza olmaması; izleyen yıldan 3 yıl işsizlik işveren payı %1. |
| Genç, Kadın Ve Mesleki Belge | 4447 Geçici m.10; 2011/45 Genelge; Kanun No. 6111 | 31.12.2026’ya kadar işe alınan ve koşulları sağlayanlarda 6–54 ay. Cinsiyet/yaş/belgeye göre süre değişir. SGDP hariç. |
| Engelli İstihdamı | 4857 m.30; 2008/77 Genelge; Kanun No. 14857 | PEK alt sınırı üzerinden sigorta primi işveren payının tamamı. SGDP hariç. |
| İSG Hizmet Desteği | 6331 m.7; 24.12.2013/28861 Yönetmelik Ve Tebliğ | Türkiye genelinde 10’dan az çalışanı olan tehlikeli/çok tehlikeli işyerleri; 30 gün için kişi başı 462,42/528,48 TL. |
Çok tehlikeli işyerlerindeki kaza performansı teşvikinde işverenin Türkiye genelindeki çok tehlikeli işyerlerinde her ay toplam “ondan fazla”, yani en az 11 çalışanı bulunmalıdır. Üç yıllık dönemde ölümlü veya sürekli iş göremezlikle sonuçlanan iş kazası olmaması, İSG-KATİP’te onaylı ve devam eden iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi/OSGB sözleşmesi bulunması gerekir. Teşvik bir sonraki takvim yılından itibaren üç yıl uygulanır; işsizlik sigortası işveren payı %2 yerine %1 alınır. 2026’da aylık fayda PEK alt sınırında 330,30 TL, üst sınırında 2.972,70 TL’dir. [16]
Teşvikten yararlanmak veya yararlanmayı sürdürmek için kazanın bildirilmemesi hukuka aykırıdır. 4447 Ek 4 kapsamında iş kazasını bildirmediği tespit edilen işyerlerinde yararlanma yasağı ve yersiz teşvikin tahsili gündeme gelir. Teşvik koşulu yalnız “kaza sayısı” değil, ölümlü veya sürekli iş göremezlikle sonuçlanan iş kazasıdır; bildirim, SGK sağlık kurulu ve teşvik mevzuatı kayıtları birlikte değerlendirilir. [16]
Genç/kadın/mesleki belge ve engelli istihdam teşviklerindeki ayrım iş kazası sigorta hakkına değil, işe alım desteğinin süresi ve finansmanına ilişkindir. Aynı işte aynı risk için kadın, erkek, engelli, genç veya yaşlı çalışana daha düşük güvenlik standardı uygulanamaz. Teşvikten yararlanılması işverenin 6331 kapsamındaki önleme, eğitim, sağlık gözetimi ve uygun iş görevlendirme yükümlülüklerini azaltmaz. [1] [15]
9. Kadın, Erkek, Engelli, Genç Ve Yaşlı Çalışanlar
| Grup | Sigorta/Prim Sonucu | Önleyici Ve İş Hukuku Sonucu |
| Kadın/Erkek | İş kazası tanımı, KVSK oranı ve sigorta yardımlarında cinsiyet ayrımı yoktur. 4857 m.5 eşit davranma ilkesi geçerlidir. | Gebelik, analık ve emzirme özel tedbir gerektirir. Eşi doğum yapan işçinin ücretli babalık izni 7578 sonrasında 10 gündür. |
| Gebe/Emziren | Emzirme için ayrılan zamanda meydana gelen olay 5510/13’te açıkça iş kazası hâlidir. | 28737 sayılı Yönetmelik; iş uyarlaması, sağlık değerlendirmesi, gerekiyorsa daha hafif iş ve çalışma süreleri. 7578 ile toplam analık izni 24 haftadır. |
| Engelli | İş kazası sigorta haklarında daha düşük veya farklı oran yoktur. | Erişilebilirlik, makul ve işe özgü uyarlama, uygun ekipman, tahliye ve sağlık gözetimi; 14857 teşviki SGDP’de uygulanmaz. |
| Genç | Sigorta hakkı olay ve sigortalılık statüsüne göre belirlenir. | 15–18 yaş grubu için özel eğitim; yasak işler; ulusal bayram/genel tatilde çalıştırma yasağı; en az 20 gün yıllık izin. |
| Yaşlı | Genel mevzuatta “yaşlı işçi” için ayrı iş kazası primi veya gelir oranı yoktur. | 6331 risk değerlendirmesinde yaşlı çalışan özel grup; işe uygunluk ve sağlık gözetimi bireyselleştirilir. 50+ yıllık izin en az 20 gün. |
6331 sayılı Kanunun 10’uncu maddesi risk değerlendirmesinde genç, yaşlı, engelli, gebe veya emziren çalışanlar gibi özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanların durumunun dikkate alınmasını zorunlu kılar. Bu hüküm bir muafiyet veya daha düşük performans varsayımı değil, işin ve koruma tedbirlerinin bireyin gerçek sağlık ve işlevsel özelliklerine uygun tasarlanması yükümlülüğüdür. [1]
Gebe veya emziren çalışanın sağlık ve güvenlik riski değerlendirilir; çalışma koşulları/saatleri uyarlanır, risk giderilemiyorsa başka işe aktarılır ve ücrette indirim yapılamaz; mümkün değilse mevzuattaki izin yolu uygulanır. 7578 sayılı Kanunla 1 Mayıs 2026’dan itibaren kadın işçinin doğum öncesi sekiz, doğum sonrası on altı hafta olmak üzere toplam analık izni 24 haftaya çıkmış; hekim onayıyla doğumdan önce çalışılabilecek son sınır iki hafta olarak belirlenmiştir. SGK 2026/13 sayılı Genelgesi, analık geçici iş göremezlik ödeneğini yeni sürelerle uyumlu hâle getirmiştir. [18] [45]
7578 sayılı Kanunun 16’ncı maddesiyle 4857 sayılı İş Kanununun Ek 2’nci maddesindeki ücretli babalık izni 1 Mayıs 2026’dan itibaren beş günden on güne çıkarılmıştır. Hak, eşinin doğum yapması hâlinde işçiye tanınan ücretli mazeret iznidir; SGK tarafından ödenen analık geçici iş göremezlik ödeneğinden ve kadın işçinin 24 haftalık analık izninden ayrıdır. [18] [20]
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Mayıs 2026’da Sona Eren Analık İzni Geçiş Hakkı: 7578 sayılı Kanunun Geçici 1’inci maddesi, 1 Mayıs 2026’da eski analık izin süresi dolmuş olmakla birlikte 1 Nisan 2026 itibarıyla doğumdan sonraki 24 haftalık süreyi henüz tamamlamamış personele sekiz haftalık ilave izin için bir defalık başvuru hakkı tanıdı. Kanunun yürürlük tarihinden itibaren öngörülen 10 iş günlük başvuru süresi Mayıs 2026’da sona erdi. Bu hüküm yeni başvurular için sürekli açık bir hak değildir.[/vc_message][vc_column_text]
Çocuk ve genç işçiler, Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikteki iş listeleri ve süre sınırları dışında çalıştırılamaz. 18 yaşından küçükler ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılamaz. 18 ve daha küçük yaştaki işçiler ile 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere yıllık ücretli izin en az 20 gündür. [19] [20]
Engelli çalışan açısından engel raporunun bulunması tek başına işin uygunsuzluğunu veya kazadaki kusuru göstermez. İşe özgü risk, işlevsel kapasite, erişilebilir ekipman/işaretleme, iletişim ve acil tahliye planı değerlendirilmelidir. İşverenin işe uygunluk yükümlülüğü ayrımcılık yasağıyla birlikte uygulanır; engellilik gerekçesiyle hak kaybı yaratılamaz. [1] [15]
10. Resmî Tatil, Genel Tatil Ve Yıllık İzin
10.1. Tatil Günlerinin Yıllık İzne Etkisi
4857 sayılı İş Kanununun 56’ncı maddesine göre yıllık ücretli izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. Örneğin 14 günlük yıllık izne iki hafta tatili günü rastlarsa çalışan fiilen 16 gün işten uzak kalır; araya ayrıca genel tatil girerse o gün de yıllık izin hesabına eklenir. İşveren izin kayıt belgesini ve fiilî dönüş tarihini buna göre düzenler. [20] [21]
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]2026 Yıllık İzin Takvim Örneği: Hafta tatili pazar olan bir çalışan 20 Nisan 2026 Pazartesi günü 14 günlük yıllık izne başlarsa; 23 Nisan ve 1 Mayıs genel tatilleri ile 26 Nisan ve 3 Mayıs pazar günleri 14 güne dâhil edilmez. Cumartesilerin yıllık izin günü sayıldığı bu örnekte 14’üncü izin günü 7 Mayıs Perşembe, işe dönüş 8 Mayıs Cuma olur. Sözleşme veya toplu iş sözleşmesi başka bir hafta tatili düzenliyorsa takvim yeniden hesaplanır.[/vc_message][vc_column_text]
Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılmazsa günlük ücret tam ödenir. Çalışılırsa, çalışılan her gün için ayrıca bir günlük ücret ödenir; bu karşılık izin verilerek ikame edilemez. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesinde çalışma hükmü yoksa bu günlerde çalışma için işçinin onayı gerekir. 18 yaşından küçük işçiler bu günlerde çalıştırılamaz. [20] [21]
| Tatil | Kanuni Süre |
| 1 Ocak | Yılbaşı, 1 gün |
| 23 Nisan | Ulusal Egemenlik Ve Çocuk Bayramı, 1 gün |
| 1 Mayıs | Emek Ve Dayanışma Günü, 1 gün |
| 19 Mayıs | Atatürk’ü Anma, Gençlik Ve Spor Bayramı, 1 gün |
| 15 Temmuz | Demokrasi Ve Millî Birlik Günü, 1 gün |
| 30 Ağustos | Zafer Bayramı, 1 gün |
| 28 Ekim 13.00–29 Ekim | Cumhuriyet Bayramı, 1,5 gün |
| Ramazan Bayramı | Arife 13.00’ten itibaren 3,5 gün |
| Kurban Bayramı | Arife 13.00’ten itibaren 4,5 gün |
10.2. İzin Veya Tatil Gününde Meydana Gelen Kaza
Yıllık izin veya resmî tatil etiketi tek başına olayın iş kazası niteliğini belirlemez. Çalışan tatilde fiilen çalıştırılıyorsa, işveren görevi yürütüyorsa, işyerinde bulunuyorsa veya işverence sağlanan taşıtla gidip geliyorsa 5510/13 koşulları oluşabilir. Yıllık izinde tamamen kişisel faaliyette meydana gelen ve işveren görevi, işyeri veya taşıma bağı bulunmayan olay ise kural olarak iş kazası değildir. [2] [25]
Resmî tatilde gerçekleşen kaza için SGK bildirim süresi yine kazadan sonraki üç iş günüdür; süre hesabı iş günü üzerinden yapılır. Tatil günü fiilî çalışma varsa, iş kazası bildiriminin yanı sıra 4857 sayılı Kanunun 47’nci maddesindeki ilave ücret ve puantaj kaydı da ayrı olarak yerine getirilir. [2] [20]
11. 2026 İdari Para Cezaları
11.1. Ceza Tutarlarının Hesaplanma Yöntemi
6331 sayılı Kanundaki maktu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 585) ile 2025 yeniden değerleme oranı %25,49 olarak ilan edilmiş; Bakanlık bu oranla 2026 ceza tablosunu yayımlamıştır. 6331 sayılı Kanunun 26’ncı maddesinin üçüncü fıkrasına giren cezalarda uygulanacak tutar, 2026 temel tutarının aşağıdaki çalışan sayısı/tehlike sınıfı katsayısıyla çarpılmasıyla bulunur. [1] [22]
2026 tablosu: 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İdari Para Cezaları
| Çalışan Sayısı | Az Tehlikeli | Tehlikeli | Çok Tehlikeli |
| 10’dan Az | 1,00 × | 1,25 × | 1,50 × |
| 10–49 | 1,00 × | 1,50 × | 2,00 × |
| 50 Ve Üzeri | 1,50 × | 2,00 × | 3,00 × |
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Ceza Formülü Ve İstisna: Uygulanacak ceza = 2026 temel tutar × matristeki katsayıdır. Çalışan sayısıyla çarpılarak verilen cezalar bakımından ayrıca bu matris katsayısı uygulanmaz. Sağlık hizmeti sunucusunun iş kazasını on gün içinde bildirmemesine ilişkin ceza da çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre artırılmaz.[/vc_message][vc_column_text]
Katsayı Uygulanan Başlıca 2026 Cezaları
| İhlal | 2026 Temel Tutar | Aralık Ve Uygulama |
| Genel İSG Yükümlülüğü (m.4) | 44.443 TL | 44.443–133.329 TL; her yükümlülük |
| İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirmeme (m.6) | 111.263 TL | 111.263–333.789 TL; görevlendirilmeyen her kişi ve her ay |
| İşyeri Hekimi Görevlendirmeme (m.6) | 111.263 TL | 111.263–333.789 TL; görevlendirilmeyen her kişi ve her ay |
| Risk Değerlendirmesi Yapmama (m.10/1) | 66.725 TL | 66.725–200.175 TL; ilk tespit |
| Risk Değerlendirmesi Aykırılığının Devamı | 100.119 TL | 100.119–300.357 TL; devam eden her ay |
| Kontrol, Ölçüm, İnceleme Yapmama (m.10/4) | 33.326 TL | 33.326–99.978 TL; her yükümlülük |
| Acil Durum/Tahliye Yükümlülüğü (m.11–12) | 22.194 TL | 22.194–66.582 TL; her yükümlülük ve devam eden her ay |
| Kaza Ve Ramak Kala Kaydı/İncelemesi (m.14/1) | 33.326 TL | 33.326–99.978 TL; her yükümlülük |
| İş Kazasını Üç İş Gününde Bildirmeme (m.14/2) | 44.443 TL | 44.443–133.329 TL; her olay |
| İSG Kurulu Kurmama (m.22) | 44.443 TL | 66.664–133.329 TL; 50+ çalışan ve altı aydan uzun sürekli iş şartı oluşan işyeri |
Çalışan Başına Veya Katsayısız Başlıca 2026 Cezaları
| İhlal | 2026 Tutarı | Uygulama Birimi |
| Sağlık Sunucusunun On Günde Bildirmemesi (m.14/4) | 44.443 TL | Sabit; çalışan sayısı/tehlike katsayısı yok |
| Sağlık Gözetimi/Rapor (m.15) | 22.194 TL | Sağlık gözetimine tabi tutulmayan veya rapor alınmayan her çalışan |
| Çalışanı Bilgilendirmeme (m.16) | 22.194 TL | Bilgilendirilmeyen her çalışan |
| İSG Eğitimi (m.17) | 8.980 TL | Her aykırılık için her çalışan |
| CE İşaretli KKD Sağlamama | 8.980 TL | Sağlanmayan her çalışan |
Aynı kazada birden fazla bağımsız yükümlülük ihlali varsa cezalar birlikte uygulanabilir. Örneğin risk değerlendirmesinin hiç yapılmaması, kazanın kayda alınmaması, bildirim süresinin geçirilmesi, kazalı çalışana eğitim verilmemiş olması ve uygun KKD sağlanmaması ayrı fiillerdir. Ceza tutarı, fiilin işlendiği tarih, devam eden ihlalin ayları, çalışan sayısı ve NACE tehlike sınıfı esas alınarak belirlenir. [22]
11.2. Ödeme, İtiraz Ve Yargı Yolu
6331 sayılı Kanunun 14’üncü maddesindeki iş kazası bildirim yükümlülüğüne ilişkin idari para cezası doğrudan SGK tarafından verilir. Tebliğden itibaren 15 gün içinde SGK’ya yazılı itiraz edilebilir; itiraz takibi durdurur. İtiraz reddedilirse kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir; dava kural olarak tahsili kendiliğinden durdurmaz. SGK’ya itiraz veya yargı yoluna başvurulmadan önce 15 gün içinde peşin ödemede cezanın dörtte üçü tahsil edilir; peşin ödeme yargı yolunu kapatmaz. Danıştay Dördüncü Dairesinin E.2026/390, K.2026/438 sayılı kararı, bu uyuşmazlıkta sulh ceza hâkimliğinin değil idare mahkemesinin görevli olduğunu belirlemiştir; karar SGK’nın ceza uygulama yetkisini ortadan kaldırmamaktadır. [1] [2] [23] [46]
14’üncü madde bildirimi dışındaki 6331 cezaları gerekçeli olarak Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğünce verilir ve tebliğden itibaren 30 gün içinde ödenir. Özel bir kanun yolu yoksa 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 27’nci maddesi uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvuru esastır. İdari yaptırım başka bir idari işlemle birlikte dava konusu yapılmışsa görevli yargı yeri değişebileceğinden, tebliğ belgesinde gösterilen merci ve süre esas alınmalıdır. [1] [23]
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Erken Ödeme Uzlaşma Değildir: İdari para cezasının indirimli peşin ödenmesi, cezanın tutarı üzerinde idareyle anlaşma yapıldığı anlamına gelmez. İndirim kanundan doğan tahsil kolaylığıdır; özel kanunda aksine hüküm yoksa ödeme, kanun yoluna başvuru hakkını ortadan kaldırmaz.[/vc_message][vc_column_text]
12. Uzlaşma, Arabuluculuk Ve Sulh
12.1. İdari Ve SGK Alacaklarında Uzlaşma
6331 sayılı Kanunun iş kazası bildirim cezası, diğer İSG idari para cezaları, SGK’nın 5510/21 ve 23 kapsamındaki rücû alacağı veya ceza soruşturması için genel bir “uzlaşma” kurumu yoktur. İdari cezanın peşin ödeme indirimi, taksitlendirme veya yapılandırma düzenlemesi uzlaşma değildir ve kamu hukuku bildirim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. [23]
5510 sayılı Kanunun 85’inci maddesine dayanan Asgarî İşçilik İncelemelerinde Uzlaşma Yönetmeliği yalnız devamlı mahiyetteki işyerlerinde asgari işçilik incelemesi sonucunda tespit edilen, sigortalılara mal edilemeyen fark prime esas kazanç, buna bağlı prim, gecikme cezası/zammı ve idari para cezalarını kapsar. Bu özel kurum, iş kazasını bildirmeme cezasına veya iş kazası tazminatına genişletilemez. [24]
12.2. Tazminat Sulhu Ve Arabuluculuk
İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat, tespit, itiraz ve rücû davalarında 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 3’üncü maddesi gereği dava şartı arabuluculuk uygulanmaz. Tarafların ihtiyari arabuluculuk veya mahkeme içi/dışı sulh yapması mümkündür. Ancak anlaşma; SGK bildirimini, Kurum rücûunu, idari yaptırımı veya kamu davasını ortadan kaldırmaz. İbraname ve sulh metni TBK’nın emredici hükümleri, işçinin aydınlatılmış iradesi, kapsam ve ödeme belgeleri bakımından ayrıca değerlendirilir. [32]
Ceza muhakemesinde uzlaştırma, isnat edilen suça göre belirlenir. Taksirle yaralama TCK 89, Ceza Muhakemesi Kanununun 253’üncü maddesinde uzlaştırma kapsamına alınmıştır; taksirle öldürme TCK 85 uzlaştırma kapsamında değildir. Uzlaştırma sağlansa dahi İSG tedbirleri, SGK bildirimi ve idari/mali kamu yükümlülükleri devam eder. [10] [33]
13. Özelgeler Ve Vergisel Kayıt
Gelir İdaresi özelgeleri yalnız başvuran mükellef ve açıklanan maddi olay bakımından idarenin görüşünü gösterir; genel düzenleyici işlem veya bütün mükellefleri bağlayan yargı kararı değildir. Bu nedenle iş kazası ödemelerinin vergi kaydı, ödemenin hukuki sebebi, kusur, belge, fatura ve güncel vergi mevzuatıyla birlikte incelenir. [34] [35] [36]
| Makam | Tarih Ve Sayı | Konu/Sonuç |
| Kocaeli VDB | 14.07.2011, B.07.1.GİB.4.41.15.01-KVK-2011/4-82 | Mahkeme kararı olmadan sulh sonucu ödenen iş kazası tazminatının gider yazılamayacağı yönünde bireysel görüş. |
| İstanbul VDB | 19.01.2012, B.07.1.GİB.4.34.17.01-KDV.29-214 | Personelin iş kazası tedavisinde şirket adına belgelenen sağlık gideri ile KDV’nin koşulları dâhilinde indirimi yönünde bireysel görüş. |
| Kayseri VDB | 30.12.2022, E-50426076-125[11-2022/20-454]-157740 | İşveren kusuruna göre mahkemece hükmedilen tazminat, faiz ve harcın KVK 11/1-g kapsamında gider yazılamayacağı yönünde bireysel görüş. |
14. Uygulama Kontrol Listeleri
14.1. İşveren İçin İlk Yirmi Dört Saat
√ Acil yardım ve ikincil risk kontrolünü sağlayın; kurtarma faaliyetini kayıt altına alın.
√ Kolluğa derhâl bildirim yapın; ağır/ölümlü olayda savcılık talimatını izleyin.
√ Olay yerini güvenli biçimde sınırlandırın; zorunlu değişiklikleri neden ve saat bilgisiyle kaydedin.
√ Kamera kaydı, fotoğraf, ekipman, bakım/periyodik kontrol, vardiya ve görev belgelerini koruyun.
√ Tanıkların iletişim ve ilk beyanlarını baskı oluşturmadan ayrı ayrı kaydedin.
√ İSG uzmanı, işyeri hekimi, çalışan temsilcisi ve gerekiyorsa İSG kurulunu sürece dâhil edin.
√ İş kazası kayıt ve inceleme raporunu başlatın; ramak kala ve benzer olay kayıtlarını karşılaştırın.
√ SGK üç iş günlük son tarihi takvime alın; e-bildirim alındısını dosyalayın.
√ e-Sigorta bildirim alındısı, kolluk tutanağı, olay yeri krokisi ve fotoğrafları erişimi sınırlandırılmış iş kazası dosyasında ilişkilendirin; sağlık belgelerini daha dar yetkili ayrı bölümde saklayın.
√ Sigortacıya/poliçeye yapılacak bildirimi ve alt işveren/asıl işveren sözleşme hükümlerini kontrol edin.
√ Kazalı ve yakınlarıyla iletişimi yetkili bir kişi üzerinden, sağlık mahremiyetini koruyarak yürütün.
14.2. İşveren İçin Kaza Sonrası Kapanış
√ Kök neden analizini insan, ekipman, yöntem, çevre ve yönetim sistemi boyutlarıyla tamamlayın.
√ Risk değerlendirmesini tamamen veya kısmen yenileyin; yeni riskleri ve özel grupları işleyin.
√ Düzeltici faaliyetlere sorumlu, termin ve doğrulama yöntemi atayın; tamamlanmadan işi başlatmayın.
√ Benzer ekipman, bölüm, vardiya ve alt işverenlerde yatay yayılım kontrolü yapın.
√ Kazalı çalışanın sağlık yönünden işe uygunluğunu ve iş uyarlamasını işyeri hekimiyle belirleyin.
√ İşe dönüşten önce ilave eğitimi verin; tarih, süre, konu, eğitici, katılım imzası ve ölçme/değerlendirme sonucuyla belgeleyerek İSG/özlük dosyasında saklayın.
√ SGK soruşturması, kolluk/savcılık ve iş müfettişi taleplerine aynı ve değişmez kayıt setiyle cevap verin.
√ Prim teşviklerinde kaza sonucunun etkisini ve yersiz yararlanma riskini bordro/SGK birimiyle kontrol edin.
14.3. Çalışan İçin Kaza Sonrası Hak Takibi
√ Sağlık kuruluşuna olayın iş kazası olduğunu açıkça bildirin; rapor ve epikrizleri saklayın.
√ İşverenin ve sağlık sunucusunun SGK bildirimini e-Devlet/SGK kayıtlarından kontrol edin.
√ Olayı görenler, görev emri, yazışma, fotoğraf ve ücret/çalışma kayıtlarını hukuka uygun biçimde muhafaza edin.
√ Geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik oranı ve gelir kararlarını süreleri içinde takip edin.
√ İşe dönüşte sağlık uygunluğu, iş uyarlaması ve ilave eğitim tamamlanmadan riskli işe başlamayın.
√ SGK olayı iş kazası saymazsa Kurum başvurusu ve iş mahkemesinde tespit yolu için tebligatı değerlendirin.
15. Sonuç
2026 iş kazası uygulamasında doğru süreç; önce yaşamı ve alan güvenliğini korumak, ardından delili bozmadan kolluk ve SGK bildirimlerini tamamlamak, kazayı kayıt altına alıp kök neden analizi yapmak, risk değerlendirmesini yenilemek ve işe dönüş eğitimini gerçekleştirmektir. Bildirim süresi, işverenin kusurlu olup olmadığına veya olayın resmî tatilde gerçekleşmesine bağlı değildir. [1] [2] [6] [7]
İş kazası sigorta hakları bakımından kadın-erkek, engelli, genç veya yaşlı ayrımı bulunmaz. Ayrım, risk değerlendirmesi ve işin kişiye uyarlanmasında koruyucu amaçla; işe alım teşviklerinde ise kanunun belirlediği süre ve finansman koşullarıyla ortaya çıkar. SGDP’li çalışanda iş kazası ve meslek hastalığı koruması devam eder; prim bileşimi ve teşvik uygunluğu normal 4/a’dan farklıdır. [1] [4] [15]
İdari para cezası, SGK rücûu, özel hukuk tazminatı ve ceza sorumluluğu birbirinden bağımsız hukuki sonuçlardır. Peşin ödeme indirimi veya taraflar arasındaki sulh, kamu hukuku bildirim ve denetim yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Somut olayda tebliğ tarihleri, görev dağılımı, teknik/tıbbi delil ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir. [2] [9] [10] [23]
16. Uygulama Şablonları Ve Ekler
Aşağıdaki taslaklar İK ve İSG ekiplerinin olay kaydı, delil bütünlüğü ve düzeltici faaliyet takibi için uyarlanabilir. Her alan somut olayın doğrulanmış bilgileriyle doldurulmalı; varsayım, peşin kusur nitelemesi ve ilgisiz sağlık verisi yazılmamalıdır.
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Önemli Kullanım Uyarısı: Bu örnekler resmî form değildir; kolluk tutanağının, SGK e-Sigorta bildiriminin veya SGK-032 İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formunun yerine geçmez. Süreler ayrıca takip edilmeli, resmî bildirim kanalları bağımsız olarak tamamlanmalıdır.[/vc_message][vc_column_text]
16.1. Kolluk Kuvvetine İş Kazası Bildirim Yazısı Örneği
T.C. [İL/İLÇE] [POLİS MERKEZİ/JANDARMA KOMUTANLIĞI] MAKAMINA
Kolluk Bildirim Yazısı Bilgi Alanları
| Alan | Doldurulacak Bilgi |
| Konu | İş kazası bildirimi |
| İşverenin Unvanı | [Ticaret unvanı / T.C. kimlik no] |
| İşyeri Bilgileri | [SGK sicil no] • [adres] • [telefon/e-posta] |
| Kazalı Çalışan | [Ad soyad] • [T.C. kimlik no] • [görev/unvan] |
| Olay Tarihi Ve Saati | [GG.AA.YYYY] • [SS:DD] |
| Olay Yeri | [Bölüm/saha/adres] |
| Nesnel Olay Özeti | [Gözlenen olayı; henüz doğrulanmamış yorum, kusur kabulü veya tıbbi teşhis eklemeden kronolojik olarak açıklayınız.] |
| İlk Müdahale Ve Sevk | [İlk yardım/112/sağlık kuruluşu; işlem saati] |
| Tanıklar | [Ad soyad ve iletişim bilgisi; varsa] |
| Ekler | [Olay yeri fotoğrafı, vardiya/görev kaydı, sağlık sevk belgesi, diğer belgeler] |
| İrtibat | [Yetkili ad soyad, görevi, telefon ve e-posta] |
Yukarıda bilgileri verilen olay kolluk kaydına alınmak üzere derhâl bildirilmektedir. Olayın teknik ve idari incelemesi sürmektedir. Bu bildirim, olayın sigorta hukuku yönünden bildirilmesi olup herhangi bir kişi bakımından kusur veya tazminat sorumluluğu kabulü niteliğinde değildir.
Tarih: [GG.AA.YYYY] İşveren/Yetkili: [Ad Soyad – Görev] İmza/Kaşe: [……………]
16.2. İş Kazası İnceleme Ve Kök Neden Analizi Formu Taslağı
A. Kimlik Ve Kayıt Bilgileri
| Alan | Kayıt |
| Belge Bilgisi | [Form no] • [versiyon] • [düzenleme tarihi] |
| İşyeri Ve Bölüm | [Unvan / SGK sicil no / bölüm / saha] |
| Olay Bilgisi | [Tarih-saat / yer / olay türü] |
| Etkilenen Kişi | [Ad soyad / görev / çalışma statüsü / kıdem] |
| İnceleme Ekibi | [Ad soyad / görev / uzmanlık / temsil ettiği birim] |
B. İlk Kontrol, Delil Ve Kronoloji
| İnceleme Alanı | Bulgular/Kayıt |
| Acil Kontroller | □ İlk yardım/112 □ Alan güvenliği □ Enerji izolasyonu □ Kolluk bildirimi □ SGK süre takibi |
| Delil Listesi | □ Fotoğraf/video □ Kamera kaydı □ Ekipman logu □ Vardiya/görev kaydı □ Eğitim/sağlık kaydı □ VPN/MDM kaydı □ Zimmet tutanağı |
| Delil Zinciri | [Belge/dosya] • [kim aldı] • [tarih-saat] • [özgün konum] • [erişim yetkisi] • [bütünlük doğrulaması] |
| Olay Kronolojisi | [Olay öncesi koşullar → olay → ilk müdahale → sevk → bildirim adımlarını saatleriyle yazınız.] |
| Tanık Görüşmeleri | [Ad soyad / görüşme tarihi / doğrudan gözlem / imza veya kayıt yöntemi] |
C. Neden Analizi
| Kategori | Bulgular Ve Dayanak Delil |
| Doğrudan Nedenler | [Tehlikeli durum ve davranışı somut delille belirtiniz.] |
| İnsan Ve Yeterlilik | [Görevlendirme, eğitim, yorgunluk, iletişim, işe uygunluk; kişiyi suçlamadan sistem etkisini değerlendiriniz.] |
| Ekipman Ve Teknoloji | [Koruyucu, bakım, arıza, alarm, ergonomi, yazılım/log] |
| Yöntem Ve İş Organizasyonu | [Talimat, izin sistemi, vardiya, iş yükü, gözetim, alt işveren koordinasyonu] |
| Çevre Ve Saha | [Aydınlatma, zemin, hava, gürültü, trafik, düzen ve ortak alan riski] |
| Özel Gruplar/Çalışma Biçimi | [Gebe, genç, yaşlı, engelli, uzaktan/hibrit, üçüncü kişi bağlantısı ve gerekli uyarlamalar] |
| Beş Neden Analizi | 1. Neden? […] 2. Neden? […] 3. Neden? […] 4. Neden? […] 5. Kök neden? […] |
D. Düzeltici Faaliyet Ve Doğrulama Planı
| Düzeltici Faaliyet | Sorumlu | Termin | Kapanış Delili | Etkinlik Kontrolü |
| [Faaliyet 1] | [Sorumlu] | [GG.AA.YYYY] | [Fotoğraf/kayıt/form] | [Etkili/Revize] |
| [Faaliyet 2] | [Sorumlu] | [GG.AA.YYYY] | [Fotoğraf/kayıt/form] | [Etkili/Revize] |
| [Faaliyet 3] | [Sorumlu] | [GG.AA.YYYY] | [Fotoğraf/kayıt/form] | [Etkili/Revize] |
E. Kapanış Kontrolleri
| Kontrol | Sonuç/Kayıt |
| Risk Değerlendirmesi | □ Tamamen yenilendi □ İlgili bölüm yenilendi □ Gerekçe ve tarih kaydedildi |
| İşe Dönüş | □ Sağlık uygunluğu değerlendirildi □ İş uyarlaması yapıldı □ İlave İSG eğitimi kayıt altına alındı |
| Bildirim Ve Dosyalama | □ Kolluk kaydı □ e-Sigorta dekontu/SGK-032 □ Sağlık belgeleri □ Olay yeri kayıtları aynı dosyada |
| Onaylar | [İşveren/vekili] • [İSG uzmanı] • [İşyeri hekimi] • [Çalışan temsilcisi] • [İnceleme ekibi] |
| Kapanış Tarihi | [GG.AA.YYYY] • [Açık kalan faaliyet ve takip tarihi] |
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]KVKK Ve Sağlık Verisi Uyarısı: Fotoğraf, kamera kaydı, tanık bilgisi ve sağlık belgeleri yalnız belirli, açık ve meşru amaçla; gerekli ve ölçülü kapsamda işlenmelidir. Erişim yetkisi sınırlandırılmalı, saklama süresi olayın hukuki ve idari gereksinimine göre belgelenmeli; formda ilgisiz tıbbi ayrıntılara yer verilmemelidir.[/vc_message][vc_column_text]
17. Dipnotlar
- 6331 Sayılı İş Sağlığı Ve Güvenliği Kanunu
- 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
- İş Kazası Bilgi Sayfası
- SGK 2016/21 Sayılı Kısa Vadeli Sigorta Kolları Uygulamaları Genelgesi
- SGK 2025/3 Sayılı Genelge
- İş Sağlığı Ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği
- Çalışanların İş Sağlığı Ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmelik
- İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik
- 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu
- 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu
- Kısa Vadeli Sigorta Kolları Bilgi Sayfası
- 2026 Prime Esas Kazanç Tutarları
- 7566 Sayılı Vergi Kanunları İle Bazı Kanun Ve KHK’lerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
- 7524 Sayılı Vergi Kanunları İle Bazı Kanunlarda Ve 375 Sayılı KHK’de Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
- Güncel Sigorta Primi Teşvik, Destek Ve İndirimleri
- Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan Ve Ondan Fazla Çalışanı Bulunan İşyerlerinde İşsizlik Sigortası Primi İşveren Payı Teşviki
- İş Sağlığı Ve Güvenliği Hizmetlerinin Desteklenmesi Hakkında Yönetmelik
- 7578 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
- Çocuk Ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmelik
- 4857 Sayılı İş Kanunu ve Bakanlık Dinlenme Hakkı Rehberi
- 2429 Sayılı Ulusal Bayram Ve Genel Tatiller Hakkında Kanun
- 2026 Yılında Uygulanacak 6331 Sayılı Kanun İdari Para Cezaları
- 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu ve 5510 Sayılı Kanun m.102
- Asgarî İşçilik İncelemelerinde Uzlaşma Yönetmeliği
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı. E. 2019/21-389, K. 2020/120, T. 11.02.2020; servis/kişisel faaliyet sınırı.
- Yargıtay 21. Hukuk Dairesi Kararı. E. 2018/5018, K. 2019/2931, T. 15.04.2019; görevli yurtdışı çalışma ve H1N1.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı. E. 2012/21-1121, K. 2013/386, T. 20.03.2013; kalp krizi, kusur ve uzman bilirkişi.
- Yargıtay 10. Hukuk Dairesi Kararı. E. 2023/1368, K. 2024/5761, T. 22.05.2024; somut olay, kusur ve nedensellik.
- Yargıtay 10. Hukuk Dairesi Kararı. E. 2025/7316, K. 2025/9276, T. 29.05.2025; iş kazası tespiti ve zorunlu dava arkadaşlığı.
- Anayasa Mahkemesi Yıldız Cingöz Kararı. B. No. 2019/16011, T. 12.04.2022; yaşam hakkının usul boyutu ve etkili soruşturma.
- Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği
- 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu
- 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
- Kocaeli Vergi Dairesi Başkanlığı Özelgesi. 14.07.2011; Sayı B.07.1.GİB.4.41.15.01-KVK-2011/4-82; sulh ile ödenen tazminat.
- İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Özelgesi. 19.01.2012; Sayı B.07.1.GİB.4.34.17.01-KDV.29-214; tedavi gideri ve KDV.
- Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığı Özelgesi. 30.12.2022; Sayı E-50426076-125[11-2022/20-454]-157740; mahkeme tazminatı, faiz ve harç.
- Çalışma Gücü Ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği.
- Maluliyet Ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği.
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık Ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği.
- Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik
- İş Sağlığı Ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik
- Gebe Veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları Ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik
- Uzaktan Çalışma Yönetmeliği
- 7537 Sayılı Devlet Memurları Kanunu İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
- SGK 2026/13 Sayılı Genelge. Tarih: 08.05.2026; konu: 2016/21 sayılı Genelge değişikliği; analık geçici iş göremezlik ödeneği süreleri
- Danıştay Dördüncü Dairesi Kararı. E. 2026/390, K. 2026/438, iş kazası bildirim cezasına karşı görevli yargı yerinin idare mahkemesi olması.
- 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu. özellikle m.4, 5, 6, 10 ve 12.
- Özel Nitelikli Kişisel Verilerin İşlenme Şartları Rehberi.
- İş Yerlerinde Güvenlik Kamerası Sistemi Kullanımında Dikkat Edilecek Hususlara Dair Kamuoyu Duyurusu. Kişisel Verileri Koruma Kurumu; amaç, ölçülülük, aydınlatma, yetkili erişim ve olayla ilgili kaydın hukuki süreç boyunca saklanması.
- Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı.
- Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 585). 2025 yeniden değerleme oranı %25,49.
- 2026 Asgari Ücret ve İşverene Maliyeti. Brüt/net asgari ücret ile teşviksiz, imalat dışı iki puan indirimli ve imalat beş puan indirimli işveren maliyetleri.
- Meslek Hastalığı Bilgi Sayfası. 4/a ve 4/b için öğrenme tarihinden başlayan üç iş günlük bildirim; e-Sigorta/SGK-032 ve sağlık hizmeti sunucusunun on günlük bildirimi
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”blue” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]FAQ – Sık Sorulan Sorular
İş Kazası SGK’ya Kaç Gün İçinde Bildirilir? 4/a sigortalısının kazası işveren tarafından kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ya bildirilir. Kolluğa bildirim derhâldir. 4/b sigortalısı engel hâli kalktıktan sonra üç iş günü içinde ve en geç bir ayda kendisi bildirir.
Üç İş Günü Nasıl Hesaplanır? Kaza günü sayılmaz; sonraki iş günleri dikkate alınır. Örneğin 7 Ağustos 2026 Cuma günkü kazada hafta sonu sayılmaz ve son gün 12 Ağustos Çarşambadır. 22 Nisan 2026 Çarşamba günkü kazada 23 Nisan genel tatili sayılmaz; son gün 28 Nisan Salıdır.
Cumartesi SGK Bildirim Süresinde İş Günü Sayılır Mı? Hayır. SGK’nın 2016/21 sayılı Genelgesindeki uygulamaya göre cumartesi, pazar ve resmî tatil günleri üç iş günlük sürenin hesabına katılmaz.
Sağlık Hizmeti Sunucusu İş Kazasını Kaç Günde Bildirir? Sağlık hizmeti sunucusu kendisine intikal eden iş kazasını en geç on gün içinde SGK’ya bildirir. 2026 cezası 44.443 TL’dir ve çalışan sayısı/tehlike sınıfı katsayısıyla artırılmaz.
İşveren Kusursuzsa Olay İş Kazası Olmaz Mı? Hayır. 5510/13 koşulları varsa olay iş kazası olabilir. İşverenin tazminat veya SGK rücû sorumluluğu için kusur ve uygun nedensellik bağı ayrıca araştırılır.
İşyerindeki Kalp Krizi İş Kazası Mıdır? SGK 2016/21 Genelgesi ve Yargıtay içtihadına göre sigortalının işyerinde kalp krizi geçirerek zarar görmesi iş kazası kabul edilir. İşverenin tazminat kusuru tıbbi ve teknik delille ayrıca belirlenir.
Normal İşe Gidiş Yolundaki Kaza İş Kazası Mıdır? Çalışanın kendi imkânıyla olağan işe gidişi tek başına kapsama girmez. İşverence sağlanan taşıt, görevli gönderme veya işveren organizasyonuyla özel bağ varsa 5510/13’e göre yeniden değerlendirilir.
Uzaktan Çalışırken Meydana Gelen Kaza İş Kazası Mıdır? Her ev kazası iş kazası değildir. Olayın belirlenmiş görev, çalışma zamanı, işveren organizasyonu veya sağlanan ekipmanla bağı 5510/13 çerçevesinde somut kayıtlarla kurulursa iş kazası kabul edilebilir.
Resmî Tatilde Çalışırken Kaza Olursa Ne Olur? 5510/13 koşulları varsa iş kazasıdır. Ayrıca çalışılan genel tatil günü için 4857/47 uyarınca ilave günlük ücret doğar; ücret yerine izin verilemez.
Yıllık İzinde Kaza İş Kazası Sayılır Mı? Kişisel faaliyet sırasında işveren bağlantısı yoksa kural olarak sayılmaz. İşveren görevi, işyeri, emzirme zamanı veya işverence sağlanan taşıt bağlantısı varsa sonuç değişebilir.
Resmî Tatil Yıllık İzin Gününden Sayılır Mı? Hayır. Yıllık izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri yıllık izin süresinden sayılmaz; izin dönüşüne eklenir.
İş Kazasında Rapor Parasının İlk İki Günü Kesilir Mi? Hayır. İş kazasında geçici iş göremezlik ödeneği raporlu her gün için ödenir. Ayakta tedavide günlük kazancın üçte ikisi, yatarak tedavide yarısı esas alınır.
Sürekli İş Göremezlik Geliri İçin Alt Sınır Nedir? SGK Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü kaybının en az %10 olması gerekir. Oran ve meslek grubu ilgili tespit yönetmeliğine göre belirlenir.
Başkasının Sürekli Bakımına Muhtaçlıkta Gelir Oranı Nedir? Tam iş göremezlikte temel gelir bağlama oranı %70’tir; kısmi iş göremezlikte bu tutarın iş göremezlik derecesine karşılık gelen kısmı bağlanır. Sigortalı başka birinin sürekli bakımına muhtaçsa gelir bağlama oranı %100 uygulanır.
4/b Sigortalısına İş Kazasında Geçici İş Göremezlik Ödeneği Hangi Şartlarla Ödenir? Genel sağlık sigortası dâhil prim ve prime ilişkin her türlü borcun ödenmiş olması gerekir. Ayrıca iş kazası veya meslek hastalığında ödenek yalnız yatarak tedavi süresinde ya da yatarak tedavi sonrasında bu tedavinin gereği olarak verilen istirahat süresinde ödenir. Yatarak tedavi, borç şartını kaldırmaz.
SGDP’li Çalışan İş Kazası Haklarından Yararlanır Mı? Evet. SGDP primine %2,25 kısa vadeli sigorta primi eklenir ve iş kazası/meslek hastalığı hükümleri uygulanır. Ancak işsizlik sigortası ve birçok istihdam teşviki uygulanmaz.
2026’da Asgari Ücretli Normal 4/A Toplam Primi Ne Kadardır? 33.030 TL brütte teşviksiz toplam prim %38,75, yani 12.799,13 TL’dir. İşçi payı 4.954,50 TL, işveren payı 7.844,63 TL’dir.
İş Kazası Bildirim Cezası 2026’da Ne Kadardır? Çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre 44.443 TL ile 133.329 TL arasındadır. Ceza her olay ve bildirim yükümlülüğü için uygulanır.
SGK İş Kazası Bildirim Cezasına Karşı Hangi Mahkemeye Gidilir? Önce tebliğden itibaren 15 gün içinde SGK’ya itiraz edilir. İtiraz reddedilirse ret kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır. Danıştay Dördüncü Dairesinin E.2026/390, K.2026/438 sayılı kararı görevli yargı yerinin idare mahkemesi olduğunu açıklamıştır.
İdari Para Cezasında Uzlaşma Var Mıdır? İş kazası bildirim ve İSG cezaları için genel bir uzlaşma yoktur. Peşin ödeme indirimi uzlaşma değildir. Asgari işçilik uzlaşması yalnız kendi özel kapsamındaki fark işçilik incelemelerine ilişkindir.
İş Kazası Davasında Zorunlu Arabuluculuk Var Mıdır? İş kazası veya meslek hastalığından doğan maddi/manevi tazminat ile tespit, itiraz ve rücû davalarında dava şartı arabuluculuk yoktur. İhtiyari arabuluculuk veya sulh mümkündür.
İş Kazasından Sonra Risk Değerlendirmesi Yenilenir Mi? Evet. Olayın işyerinin tamamı veya bir bölümü üzerindeki etkisine göre risk değerlendirmesi tamamen veya kısmen yenilenir.
Kazalı Çalışan İşe Dönerken Eğitim Zorunlu mudur? Evet. Çalışmaya başlamadan önce kazanın sebepleri, korunma yolları ve güvenli çalışma yöntemleri hakkında ilave eğitim verilmelidir.
2026’da Babalık İzni Kaç Gündür? 7578 sayılı Kanunla 4857 sayılı İş Kanununun Ek 2’nci maddesi değiştirilmiş; eşinin doğum yapması hâlinde işçiye verilen ücretli izin 1 Mayıs 2026’dan itibaren 10 güne çıkarılmıştır.
Meslek Hastalığı SGK’ya Kaç Gün İçinde Bildirilir? 4/a sigortalısında işveren, yetkili sağlık hizmeti sunucusunun raporunu veya Kurum Sağlık Kurulu kararını öğrendiği günden başlayarak üç iş günü içinde; 4/b sigortalısı ise öğrendiği günden başlayarak üç iş günü içinde bildirim yapar. Yetkili sağlık hizmeti sunucusu tanı koyduğu meslek hastalığını en geç on gün içinde SGK’ya bildirir.
Kadın, Engelli, Genç Veya Yaşlı Çalışanın İş Kazası Primi Farklı Mıdır? Hayır. Normal 4/a KVSK oranı kişi grubuna göre değişmez. Özel gruplar risk değerlendirmesi ve iş uyarlamasında dikkate alınır; bazı işe alım teşviklerinin süresi veya kapsamı farklı olabilir. [/vc_message][vc_column_text]
[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”success” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Kapsam Tarihi Ve Parasal Parametreler: Rehber 17 Ağustos 2026 itibarıyla günceldir. 2026 idari para cezalarına esas %25,49 yeniden değerleme oranı, 27 Kasım 2025 tarihli ve 33090 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 585) ile ilan edilmiştir. Günlük 1.101 TL ve aylık 33.030 TL asgari ücret ise 23 Aralık 2025 tarihli, 2025/1 sayılı Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararıyla belirlenmiş ve 26 Aralık 2025 tarihli, 33119 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Rehber 17 Ağustos 2026 itibarıyla günceldir. 2026 idari para cezalarına esas %25,49 yeniden değerleme oranı, 27 Kasım 2025 tarihli ve 33090 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 585) ile ilan edilmiştir. Günlük 1.101 TL ve aylık 33.030 TL asgari ücret ise 23 Aralık 2025 tarihli, 2025/1 sayılı Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararıyla belirlenmiş ve 26 Aralık 2025 tarihli, 33119 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Yeniden değerleme oranı ve 2026 asgari ücret parametrelerinin resmî yayım bağlantıları dipnotlarda gösterilmiştir. [50] [51][/vc_message][vc_column_text]
Sorumluluk Beyanı: Bu çalışma 17 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlükte bulunan genel mevzuat ve erişilebilen kararlar esas alınarak hazırlanmıştır. Hukuki, mali, cezai veya tıbbi danışmanlık; resmî kurum kararı; bilirkişi görüşü ya da somut olay incelemesi yerine geçmez. Somut olayda kaza tarihi, sigortalılık statüsü, işyeri tehlike sınıfı, çalışan sayısı, tebliğ tarihi, sözleşmeler, deliller ve son mevzuat ayrıca doğrulanmalıdır. Mevzuat, idari uygulama ve içtihat sonradan değişebilir. Özelgeler yalnız muhatabı ve açıklanan maddi olay bakımından sonuç doğurur.