‘De Minimis’ İlkesinin Küçük İşletmeler İçin Önemli Olmasının Nedeni*
Yavuz AKBULAK
SPK Başuzmanı
[email protected]
De minimis politikası, özellikle elektronik ticaret (e-ticaret) yapan küçük işletmeler için çok önemlidir; çünkü düşük değerli ithal malların gümrük vergilerinden, harçlardan ve kapsamlı idari prosedürlerden muaf tutulmasını sağlar. Bu terimin kendisi, “dikkate alınamayacak kadar önemsiz” (too trivial to merit consideration) anlamına gelen Latince bir ifadedir. Bu muafiyet, küçük işletmelerin yaşayabilirliğini, verimliliğini ve büyümesini destekler. Birçok küçük işletme, bu muafiyet olmadan, küresel pazarda başarılı olmalarını engelleyebilecek yüksek maliyetler, lojistik karmaşıklıkları ve rekabet dezavantajlarıyla karşı karşıya kalır.
‘De Minimis’ ilkesi maliyetleri düşürür ve süreçleri basitleştirir
Küçük işletmeler için ‘de minimis’in en önemli faydalarından biri, işletme maliyetlerinde önemli bir azalma sağlamasıdır. Küçük e-ticaret satıcıları için her kuruş önemlidir. Büyük şirketler büyük kargo gönderilerinde gümrük vergilerini ve ithalat vergilerini karşılayabilirken, bu maliyetler bireysel, düşük değerli paketler için ezici bir yük haline gelebilir. De minimis, küçük işletmelerin ilave tarife masraflarını hesaba katmak zorunda kalmadan yurtdışından parça, malzeme veya bitmiş ürünler almalarını sağlar. Bu maliyet tasarrufu, kârlı ve kârsız bir iş modeli arasındaki farkı yaratabilir ve girişimcilerin müşterilerine rekabetçi fiyatlar sunmalarını sağlayabilir.
Doğrudan maliyet tasarruflarının ötesinde, de minimis kuralları ithalat sürecini önemli ölçüde basitleştirir ve idari yükü azaltır. Büyük işletmeler, karmaşık uluslararası ticaret düzenlemelerinde yol almak için özel gümrük komisyoncuları, hukuk ekipleri ve tedarik zinciri uzmanları işe alabilir. Buna karşılık, küçük işletme sahipleri genellikle operasyonlarının her yönünü kendileri yönetir. De minimis muafiyeti, resmi giriş prosedürlerine, Uyumlaştırılmış Tarife Cetveli (Harmonized Tariff Schedule) kodları kullanılarak ayrıntılı ürün sınıflandırmasına ve uzun evrak işlerine olan ihtiyacı ortadan kaldırarak gümrükleme sürecini kolaylaştırır. Bu, girişimcilerin ürün geliştirme ve müşteri hizmetleri gibi temel iş faaliyetlerine yeniden yatırım yapabilecekleri değerli zaman ve enerjiden tasarruf etmelerini sağlar. Bürokratik engelleri en aza indirerek, de minimis politikaları bir tür düzenleyici rahatlama görevi görür, rekabet ortamını eşitler ve küçük işletmelerin çok daha büyük, daha iyi kaynaklara sahip şirketlerle rekabet etmesine olanak tanır.
Basitleştirilmiş süreç, daha hızlı sevkiyat ve daha verimli tedarik zincirlerine de yol açar. Bir sevkiyat de minimis eşiğinin altına düştüğünde, genellikle asgari denetim ve gecikmeyle gümrükten geçebilir. Küçük bir işletme için, hızlı ve güvenilir bir tedarik zinciri, müşteri memnuniyetini korumak ve yerel perakendecilerle rekabet etmek için kritik öneme sahiptir. De minimis sayesinde mümkün kılınan hızlı mal hareketi, küçük işletmelerin dünyanın dört bir yanından ürün tedarik etmelerini ve bunları müşterilerinin eline hızla ulaştırmalarını sağlar; bu da modern e-ticaretin temel taşlarından biridir.
‘De Minimis’ ilkesi e-ticareti ve küresel tedariki kolaylaştırır
Belki de en önemlisi, de minimis, e-ticaretin ve doğrudan tüketiciye (direct-to-consumer) iş modellerinin temel bir kolaylaştırıcısıdır. Çevrimiçi pazar yerlerinin küresel yükselişi, küçük işletmelerin sınır ötesi tedarikçiler ve müşterilerle bağlantı kurmasına olanak sağlamıştır. Bu işletmelerin çoğu, özellikle stoksuz satış (dropshipping) yapan veya benzersiz el yapımı ürünler satan işletmeler, tek, düşük değerli ürünleri doğrudan denizaşırı bir tedarikçiden nihai tüketiciye göndermeye güvenmektedir. De minimis eşiği olmasaydı, gümrük komisyoncularının maliyeti, vergiler ve harçlarla birlikte, ürünün değerini muhtemelen aşacağından, bu modelin tamamı uygulanamaz olurdu ve işlemi ekonomik olmaktan çıkarırdı.
De minimis ayrıca küçük firmaların tam zamanında üretim modelini (just-in-time model) kullanmasını da mümkün kılar. Sınırlı işletme sermayesi veya depolama alanı nedeniyle, küçük firmalar genellikle toplu sipariş veremez ve bunun yerine girdilerin veya bitmiş ürünlerin daha küçük, daha sık sevkiyatlarına güvenir. De minimis uygulaması, küçük miktarlardaki ithalat maliyetlerini düşürerek küçük işletmelerin tüketici talebine hızlı bir şekilde yanıt vermesini, yeni ürünleri asgari riskle test etmesini ve gümrük gecikmeleri veya yüksek ücretlerin yükü olmadan stoklarını ayarlamasını sağlar.
De minimis ilkesi kaynaklı zorluklar ve küresel farklılıklar
De minimis hayati bir araç olsa da, uygulama alanı dinamiktir ve ülkeye göre önemli ölçüde farklılık gösterir. Amerika Birleşik Devletleri (ABD), 800 ABD doları eşik değeriyle, Donald Trump’ın 2025 yılında ABD’nin ‘de minimis’ hükmünü tamamen kaldırmasına kadar, küresel olarak en yüksek eşik değerlerinden birine sahipti. Avrupa Birliği gibi diğer büyük pazarlarda 150 avroluk bir gümrük vergisi muafiyeti mevcuttur, ancak Katma Değer Vergisi uygulanır.
De minimis etrafındaki bu tartışmalar, ticaretin kolaylaştırılması ile yerel korumacılık arasındaki gerilimi vurgulamaktadır. Küçük işletmeler için faydaları açıktır: daha düşük maliyet, daha kolay uyum ve küresel pazarlara erişim. Devletler için zorluk ise, bu faydaların yerel sanayileri veya gümrük uygulamalarını baltalamamasını sağlamaktır.
* Bu derleme çalışmada yer alan görüşler ‘Hinrich Vakfı’na ait olup derleyenin çalıştığı kurumu bağlamaz, derleyenin çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Derleme çalışmadaki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler derleyene aittir. Bu derleme çalışmada yer alan bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve herhangi bir konuda hukuki ve/veya finansal tavsiye olarak yorumlanmamalıdır.
Finansal Destek: Bu derleme çalışmanın yazarı Yavuz Akbulak, bu çalışmanın araştırılması, yazarlığı veya yayınlanması için herhangi bir finansal destek almamıştır.
Yazarın Katkısı: Bu derleme çalışma yalnızca yazar tarafından hazırlanmıştır.
Çıkar Çatışması/Ortak Çıkar Beyanı: Yazar, derleme çalışmanın içeriğiyle ilgili herhangi bir çıkar çatışması olmadığını beyan eder.
Yapay Zekâ Kullanımı: Yazar, bu derleme çalışmanın oluşturulmasında hiçbir yapay zekâ aracı kullanılmadığını beyan eder.
İşbu derleme yapılan kaynağın künyesi şöyledir: “Why is de minimis important for small businesses, hfAI Lab (Hinrich Foundation), 03 Oct 2025, < https://www.hinrichfoundation.com/research/primers/trade-distortion-and-protectionism/why-is-de-minimis-important-for-small-businesses > Erişim Tarihi: 02 Ocak 2026” [İnternet Sitesindeki Yazıya Dair Not: “Hinrich Vakfı ekibinin gözetiminde hfAI ve diğer yapay zekâ araçları tarafından özetlenmiştir.” (hfAI Lab, Hinrich Vakfı’nın stratejik araştırma temaları kapsamında geliştirilmiş, özetlenmiş ve/veya yeniden işlevlendirilmiş konu içeriği sunmak için yapay zekâ ve büyük dil modeli odaklı yöntemler geliştirdiği bir deneme alanıdır ve amacı okuyucuları yaratıcı bir şekilde bilgilendirmek ve eğitmektir. Hinrich Vakfı, araştırma sentezini ve iletişimi desteklemek için yapay zekâ araçlarını analitik ve yardımcı araçlar olarak kullanmaktadır. Yapay zekâ destekli tüm çıktılar, Vakfın ekibi ve katkıda bulunan uzmanlar tarafından incelenir, bağlamlandırılır ve düzenlenir.)].
