Dijital Avro Projesinde Son Durum – Yavuz AKBULAK, SPK Başuzmanı

‘Dijital Avro’ Projesinde Son Durum*

Yavuz AKBULAK
SPK Başuzmanı
[email protected]

Önemli Noktalar

• Avrupa Merkez Bankası tarafından Avro Bölgesi’ndeki ulusal merkez bankalarıyla birlikte olası dijital avronun çıkarılması konusunda çalışılmaktadır. Bu, merkez bankası tarafından oluşturulacak dijital bir para birimi, nakdin elektronik bir eşdeğeri olacak ve banknot ve madeni paraları tamamlayarak insanlara ödeme yöntemleri konusunda ilave bir seçenek sunacaktır.
• Avrupa Merkez Bankası Yönetim Kurulu, Ekim 2025’te, Eurosistem’in dijital avro projesinin bir sonraki aşamasına geçmesine karar vermiştir.
• Dijital avro, herkesin ücretsiz olarak kullanabileceği elektronik bir ödeme aracı olacaktır. Bugün nakit para gibi, Avro Bölgesi’nin her yerinde kullanılabilir ve güvenli ve gizli olacaktır.
• Şu anda, tüm Avro Bölgesi’ni kapsayan Avrupa çapında dijital bir ödeme seçeneği bulunmamaktadır; 20 ülkenin 13’ü kart ödemeleri için uluslararası kart sistemlerine bağımlıdır. Dijital avro, Avro Bölgesi’ndeki tüm ülkelerde erişilebilir ve kabul edilebilir bir Avrupa elektronik ödeme aracı olacaktır.
• Dijital avro, bir bankada veya aracı kurumda açılan bir hesapta saklanacaktır. Dijital avro ile çevrimiçi veya çevrimdışı, telefonla veya kartla ödeme yapılabilir. Bu, istendiği zaman ve istendiği yerde bir mağazada veya web sitesinde ödeme yapılabileceği veya örneğin arkadaşlara para gönderilebileceği anlamına gelir.
• Dijital avro, Avro Bölgesi’ndeki kişi ve işletmelere en yüksek gizlilik standartlarına sahip bir ödeme çözümü sunacaktır. Avrupa Merkez Bankası ve Eurosistem, elde ettikleri ödeme verilerinden kişinin kim olduğunu veya ne satın aldığını tespit edemeyecektir.
• Kripto varlıklar herhangi bir merkezi kurum tarafından desteklenmez veya yönetilmez. İhtiyaç duyulduğunda bunların nakde çevrilebileceğinin garantisi yoktur. Dijital avro bir merkez bankası tarafından destekleneceği için kripto varlık olmazdı. Merkez bankalarının görevi, ister fiziksel ister dijital olsun, paranın değerini korumaktır.
• Dijital avronun uygulanmasının bankalara tahmini maliyeti 4 milyar avro ila 5,8 milyar avro arasında olacaktır. Bu rakam, bankaların altyapıyı paylaşma ve sinerjilerden yararlanma potansiyelini yansıttığı için önceki sektör tahminlerinden önemli ölçüde daha düşüktür.
• Dijital avro, günlük kullanım için tasarlanmaktadır. Avrupa Merkez Bankası’nın analizine göre, dijital avronun günlük ödemelerde kullanılması, avronun ilk 25 yılındaki herhangi bir gerçek krizden daha kötü, son derece düşük olasılıklı ve aşırı bir kriz senaryosunda bile finansal istikrara zarar vermez.

Konunun Ayrıntıları

Eurosistem’in[1] dijital avro projesi, merkez bankası parasını dijital çağa uyarlamayı ve Avrupa ödeme ekosisteminin mevcut zorluklarını ele almayı amaçlamaktadır. Ödeme alışkanlıkları geliştikçe, nakit kullanımı azalırken ve dijital işlemler norm haline gelirken, nakde tamamlayıcı nitelikte kamuya açık bir dijital ödeme aracına olan ihtiyaç giderek daha acil hale gelmiştir. Dijital para olarak tasarlanan dijital avro, fiziksel nakdi tamamlayarak, Avro Bölgesi’ndeki herkesin -şimdi ve gelecekte- kamuya açık, güvenilir ve evrensel olarak kabul görmüş bir ödeme aracını kullanmaya devam edebilmesini sağlayacaktır. Bu nedenle, Avro Bölgesi’nde seçim özgürlüğünü ve Avrupa’nın parasal egemenliğini koruyacaktır. Ayrıca, ödemelerde yeniliği teşvik edecek ve Avrupa ödemelerini rekabetçi, dayanıklı ve kapsayıcı hale getirmeye yardımcı olacaktır.

Eurosistem, 2021 yılında, esas olarak dijital avronun tasarımına odaklanan araştırma aşamasına (2021-2023) başlamış ve Kasım 2023’te, potansiyel dijital avronun piyasaya sürülmesi için zemin hazırlamak amacıyla iki yıllık bir hazırlık aşaması başlatmaya karar vermiştir. Bu aşamanın temel hedefleri şunlardı:

• Dijital avro şeması için bir taslak kural kitabı hazırlamak;
• Dijital avro platformu ve altyapısı için potansiyel sağlayıcıları seçmek;
• Deneme-yanılma ve kullanıcı araştırmaları yoluyla öğrenmek,
• Daha derinlemesine teknik analizler yapmak ve
• Paydaşlarla etkileşim kurarak dijital avronun en yüksek kalite, güvenlik, gizlilik ve kullanılabilirlik standartlarını karşılamasını sağlamak.

Tüm bu hedeflere ulaşılmıştır. Hazırlık aşamasındaki önemli çalışma alanlarından biri ise, dijital avro şemasının taslak kural kitabının daha da geliştirilmesiydi. Kural kitabı, şemaya katılan ödeme hizmeti sağlayıcıları (payment service providers) için temel dijital avro ödeme hizmetlerinin sağlanmasına yönelik tek bir kural, standart ve prosedür seti sunmaktadır. Mümkün olduğunca mevcut sektör standartlarından ve piyasa uygulamalarından yararlanmaktadır. Kural kitabı, Avro Bölgesi’nde standartlaştırılmış bir dijital avro ödeme deneyimi sağlarken, tüm şema katılımcıları için zorunlu olan hükümler ile yalnızca isteğe bağlı, örnek niteliğinde ve katılımcı ödeme hizmeti sağlayıcılarının uygulama çabalarını daha da desteklemeyi amaçlayan hükümler arasında ayrım yapmaktadır. Bu yaklaşımla, kural kitabı gereksinimleri standartlaştırır ve gerekli olanla sınırlandırırken, daha yenilikçi hizmetlerin geliştirilmesi ve birlikte çalışabilirliğin desteklenmesi için temel oluşturmaktadır. Bu yeni sürüm, işlevsel gereksinimleri (erişim, likidite ve işlem yönetimi ile ilgili dijital avro hizmetlerine ilişkin gereksinimler gibi) ve işlevsel olmayan gereksinimleri (kullanılabilirlik, gecikme ve bakım gereksinimleri gibi) kapsamaktadır. Taslak ayrıca, asgari kullanıcı deneyimi, ihtilaf yönetimi ve dijital avro markasının uygulanmasına ilişkin gereksinimlerin yanı sıra ayrıntılı uygulama özelliklerini de içermektedir. Taslak kural kitabı, ele alınan kullanım durumları için tüm temel dijital avro hizmetlerini kapsayacak olsa da, dijital avronun işlevselliğine ilişkin bir uygulama planının, katılımcılar tarafından uygulanmasını bilgilendirmek ve kolaylaştırmak için geliştirilmesi gerekecektir. Mevcut taslağa yol açan süreç, Kural Kitabı Geliştirme Grubu’nun (Rulebook Development Group) desteğiyle araştırma aşamasında başlamıştır. Bu süreç işbirliğine dayalı ve yinelemeli bir şekilde ilerlemiş olup, Avrupa perakende ödeme piyasasının dört bir yanından tüketicileri, tedarikçileri, ödeme hizmeti sağlayıcılarını ve üçüncü taraf hizmet sağlayıcılarını, ayrıca Eurosistem ulusal merkez bankalarından (national central banks) ve Avrupa Birliği (AB) kurumlarından gözlemcileri bir araya getirmektedir.

Dijital Avro Hizmet Platformu (digital euro service platform) için sağlayıcıların seçimi, elde edilen bir diğer önemli kilometre taşıydı. Tedarik süreci, hem dış kaynaklı hem de iç kaynaklı bileşenleri kapsıyordu. Dış kaynaklı olarak, Avrupa Merkez Bankası (European Central Bank), Dijital Avro Hizmet Platformu’nun beş bileşeni için ihale açmış; temel ödeme ve ihraç bileşenleri Eurosistem içinden temin edilmiştir. Beş dış sağlayıcı seçilmiş ve hepsi çerçeve anlaşmaları imzalamıştır. Bu aşamada herhangi bir finansal yükümlülük söz konusu değildir; her türlü geliştirme veya operasyonel çalışma, daha sonraki özel anlaşmalar yoluyla başlatılacaktır.

Buna paralel olarak, Avrupa Merkez Bankası bir inovasyon platformu başlatmıştır. Dijital avronun ödemelerde inovasyonu nasıl destekleyebileceğini ve yeni pazar ihtiyaçlarını nasıl karşılayabileceğini araştırmak amacıyla, öncüler ve vizyonerler olmak üzere iki çalışma grubuna ayrılan girişime, bankalar, fintech (finansal teknoloji) şirketleri, tedarikçiler ve ödeme hizmeti sağlayıcıları dâhil olmak üzere yaklaşık 70 piyasa katılımcısı dâhil olmuştur. Öncüler, koşullu ödemeler gibi özellikleri test etmiştir. Vizyonerler, simüle edilmiş bir ortamda, dijital avroyu Avrupa’nın finansal ekosistemine entegre etmenin ileriye dönük yeni yollarını önermiştir. Çalışma, piyasa katılımcılarının dijital avroda hem teknik yetenek hem de finansal kapsayıcılığı iyileştirmedeki rolü açısından güçlü bir yenilikçi potansiyel gördüğünü ve piyasa katılımcılarının yeni iş fırsatları geliştirmelerini sağladığını göstermiştir.

Erişilebilirlik ve kapsayıcılığın sağlanması, dijital avro tasarımında temel bir ilke olmuştur. Dijital avro uygulamasının tasarımında, özellikle fiziksel engelliler, düşük dijital becerilere sahip kişiler veya öğrenme güçlüğü çekenler dâhil olmak üzere herkes tarafından kullanılabilir olmasını sağlamak için erişilebilirliğe odaklanılmıştır. Tasarım, kullanıcı araştırmaları ve sivil toplum kuruluşlarından gelen geri bildirimlerle desteklenmiş olup, tanıdık ve güven verici hissettiren çoklu kayıt seçeneklerinin ve ödeme akışlarının önemini doğrulamaktadır. Bu çabalar, dijital avroyu herkes için -özellikle de savunmasız gruplar için- kullanılabilir ve anlaşılabilir hale getirmeyi amaçlamaktadır ve hiç kimsenin geride kalmamasını sağlamak için bir sonraki aşamada da gelişmeye devam edecektir.

Teknik cephede, Avrupa Merkez Bankası, dijital avronun elektrik veya ağ kesintileri gibi acil durumlar dâhil olmak üzere çok çeşitli senaryolarda operasyonel ve dayanıklı kalmasını sağlamak için analizlerini geliştirmiştir. Çalışmaların kilit alanları arasında, internet bağlantısı kesildiğinde bile ödemelerin yapılmasını sağlayan ve böylece Avrupa ödeme ortamını daha da dayanıklı hale getiren ve nakit benzeri bir gizlilik düzeyi sağlayan çevrimdışı işlevselliğin tasarımı yer almaktadır. Bu çabalar, dijital avronun dayanıklılığını, kullanılabilirliğini ve kapsayıcılığını desteklemeyi ve kritik durumlarda ödemelerin sürekliliğini sağlamayı amaçlamaktadır.

Avrupa Merkez Bankası, dijital avronun tasarımının kapsayıcı olmasını ve Avrupalı vatandaşların ve tacirlerin ihtiyaçlarını karşılamasını sağlamak için, hazırlık aşaması boyunca ödeme tercihleri ve davranışlarına odaklanan kullanıcı araştırmaları yürütmüştür. Avrupa Merkez Bankası, Avro Bölgesi’ndeki geniş bir yelpazedeki potansiyel kullanıcılardan bilgi toplamak için hem nicel hem de nitel araştırmalar yaptırmıştır. Avrupa Merkez Bankası, odak grupları ve görüşmeler yoluyla küçük tacirler ve savunmasız tüketicilerle etkileşim kurmuştur. Dezavantajlı tüketiciler, yeni bir ödeme yönteminin benimsenmesini değerlendirirken, evrensel olarak kabul görmüş, basit ve sezgisel tasarıma sahip ve yüz yüze desteğe erişim imkânı sunan bir çözümün önemini vurgulamıştır. Ayrıca, yeni ödeme yöntemlerinin güvenilir bankalar ve/veya kamu kuruluşları tarafından dağıtılmasını tercih ettiklerini ve Avrupa merkezli bir sağlayıcı tarafından sunulması durumunda denemeye daha istekli olduklarını belirtmiştir. Küçük işletmeler ise, dijital avronun değer önerisini desteklemiş ve daha düşük işlem ücretleri için pazarlık gücünün artmasının ve mevcut sistemleriyle sorunsuz entegrasyonun önemini vurgulamıştır. Avrupa Merkez Bankası’nın dijital avroyu desteklemesi de olumlu bir faktör olarak görülmüş ve güçlü ödeme güvenliğinin garantisi olarak algılanmıştır; bu da tüketici güvenini ve potansiyel benimsemeyi artırabilir. Eurosistem ayrıca, ödeme tutumlarını ve tercihlerini araştırmak ve dijital avronun kullanılabilirlik yönlerini incelemek için geniş ve temsili bir Avrupa Birliği vatandaşı panelinde bir anket gerçekleştirmiştir. Katılımcıların çoğunluğu (yüzde 66), dijital avroyu denemeye ilgi göstermiştir ki; bu da Avrupa Merkez Bankası ve ulusal merkez bankaları tarafından yapılan diğer anketlerin bulgularıyla büyük ölçüde tutarlıdır.

Paydaş katılımı, dijital avro tasarımına ilişkin teknik çalışmaların hazırlık aşamasında temel taşlarından biriydi. Avrupa Merkez Bankası, uzman ve stratejik düzeydeki teknik oturumlar, çalıştaylar ve ikili görüşmeler vasıtasıyla bankalar ve banka dışı ödeme hizmeti sağlayıcıları, tacirler ve tüketicilerle olan iletişimini daha da yoğunlaştırmıştır. Dijital avronun mevcut Avrupa ödeme ekosistemine nasıl entegre edileceğine özel önem verilmiş ve rekabet, sinerji ve iş modeli temaları üzerinden değer faktörlerini değerlendirmek üzere Avrupa Perakende Ödeme Kurulu (Euro Retail Payments Board) tarafından özel teknik oturumlar düzenlenmiştir. Bu çalışmanın sonucu, piyasa paydaşları arasında çeşitli konularda fikir birliği olduğunu, ancak diğer konularda görüş ayrılıkları bulunduğunu göstermiştir. Avrupa Merkez Bankası ve tüm paydaşlar tarafından belirlenen temel faydalar şunlardır: (i) dijital avro, Avrupa ödeme hizmeti sağlayıcılarının ve satıcıların müzakere pozisyonunu güçlendirerek Avrupa ödeme ortamında rekabet gücünü artıracaktır; (ii) açık dijital avro standartlarından yararlanarak, Avrupa ödeme hizmeti sağlayıcıları ve hesaplar arası (account-to-account) ödeme sistemleri, dijital avroyu ödeme çözümlerine gönüllü olarak entegre edebilir ve/veya fiziksel kartlara birlikte basabilir; (iii) dijital avro, hesaplar arası ödemeleri için “müşterek bir kabul katmanı” (common acceptance layer) oluşturarak, Avrupa oyuncuları için satış noktası (point-of-sale; POS) ve e-ticaret platformlarında sorunsuz işlemleri kolaylaştıracaktır; ve (iv) dijital avronun tanıtımı için kademeli bir uygulama yaklaşımı düşünülebilir ki; bu yaklaşım, piyasa uygunluğu, Eurosistem’in politika hedefleri ve teknik ve uygulama maliyetleri arasında en uygun dengeyi sağlayacaktır. Bu nedenle, işlevlerin aşamalı olarak kullanıma sunulması, maliyetlerin ve kaynakların zamana yayılmasını sağlarken, öncelikle temel kullanım durumlarına odaklanarak geniş çaplı benimseme ve dayanıklılık temin edecektir.

Avrupa Merkez Bankası, hazırlık aşaması boyunca AB kurumlarıyla düzenli olarak iletişim kurmaya devam ederek, yasama sürecini desteklemek için teknik girdi sağlamış ve Eurogroup ile Avrupa Parlamentosunu proje gelişmelerinden haberdar etmiştir. Bu aşama, Avrupa düzeyinde devam eden yasama çabalarıyla desteklenmiştir; AB liderleri dijital avronun stratejik önemini vurgulamış ve hem Mart 2025 hem de Ekim 2025 toplantılarında vatandaşların ve işletmelerin gelişen ihtiyaçlarını karşılamak için benimsenmesinde hızlı ilerleme çağrısında bulunmuştur. Eurogroup’taki maliye bakanları, 19 Eylül 2025 tarihindeki toplantılarda, dijital avronun çıkarılması ve elde tutma limitinin belirlenmesi süreci etrafındaki yönetişim çerçevesi konusunda anlaşmıştır. Bu, Konsey’deki yasama sürecini daha da kolaylaştırmaktadır. Buna paralel olarak, Avrupa Merkez Bankası, yasama müzakereleri sırasında ortaya çıkan ortak yasa koyucuların taleplerine iki teknik analizle yanıt vermiştir: (i) biri bir dizi varsayımsal dijital avro elde tutma limitinin potansiyel finansal istikrar etkilerini değerlendiren ve (ii) diğeri bankacılık sektörü için yatırım maliyetlerini değerlendiren.

İlk analizde, dijital avronun günlük ödemelerde kullanılmasının finansal istikrara zarar vermeyeceği ve (yasa koyucuların test edilmesini istediği kişi başına 3 bin avroya kadar olan farklı varsayımsal tutma limitleri göz önüne alındığında) dijital avronun etkisinin, son derece düşük olasılıklı ve aşırı muhafazakâr bir kriz senaryosunda bile, Avro Bölgesi’ndeki finansal istikrara zarar vermeyeceği teyit edilmiştir.

İkinci analizde ise, bankacılık sektörü için yatırım maliyetlerinin 4 milyar avro ile 5,8 milyar avro arasında değişebileceği ortaya koyulmuştur. Bu, Avrupa Komisyonu’nun 2023 yılındaki taslak Yönetmelik etki değerlendirmesinde verdiği tahminlerle büyük ölçüde uyumlu olacak ve Ödeme Hizmetleri Direktifi (Payment Services Directive-PSD2) gibi girişimler için maliyet tahminleriyle karşılaştırılabilir olacaktır. Kamuoyu bilgilendirme ve katılım faaliyetleri artırılmış olup; Avrupa Merkez Bankası temsilcileri, dijital avronun faydaları ve tasarımı konusunda farkındalığı ve diyaloğu teşvik etmek için çok sayıda kamu etkinliğine ve seminere katılmıştır.

Avrupalı liderler 23 Ekim 2025 tarihinde, dijital avro geliştirme çalışmalarının hızlandırılması çağrısında bulunmuştur. Avrupa Merkez Bankası Yönetim Kurulu 29 Ekim 2025 tarihinde, Eurosistem’in hazırlıklarına devam edeceğine ve dijital avro projesinin bir sonraki aşamasına geçeceğine karar vermiştir. Bu aşamada, Eurosistem, esnekliği korurken ve yasal süreçle uyum sağlarken, olası bir ihraç kararı öncesinde gerekli teknik kapasiteyi oluşturacaktır.

Avrupa Merkez Bankası, dijital avronun potansiyel ilk arzına 2029 yılında hazır olmayı hedeflemektedir. Bu, Avrupa’daki ortak yasama organlarının 2026 yılı içinde dijital avronun kurulmasına ilişkin Yönetmeliği kabul edeceği varsayımına dayanmaktadır. Potansiyel bir arza hazırlık olarak, pilot uygulama ve ilk işlemler daha erken, muhtemelen 2027 yılının ortalarında başlayabilir.

Bu ortak hedefi gerçekleştirmek için Eurosistem üç ana çalışma alanına odaklanacaktır: (i) teknik hazırlığı ilerletmek, (ii) piyasa katılımını derinleştirmek ve (iii) yasama sürecini desteklemek. Bu, dijital avronun teknik temellerinin geliştirilmesine başlamayı ve pilot uygulamalar yoluyla temel işlevlerin doğrulanmasını; ödeme hizmeti sağlayıcıları, tedarikçiler ve tüketici temsilcileriyle yakın işbirliği içinde çalışarak ilk ihraç için aşamalı olarak test yapmayı ve hazırlık yapmayı ve yasama süreci boyunca teknik girdi sağlamaya devam etmek için dijital avro projesiyle ilgili AB ortak yasama organları, kurumları ve yetkilileriyle yakın işbirliğini sürdürmeyi içerecektir.

Eurosistem’in dijital avroya yönelik devam eden hazırlıkları, yasal süreçle uyumu sağlayacak esnek bir uygulama yaklaşımını izleyecektir. Bu yaklaşım, Avro Bölgesi liderlerinin Eurosistem’in mümkün olan en kısa sürede potansiyel ihraç için hazır olması yönündeki çağrılarına yanıt verirken, aynı zamanda mevzuatın henüz kabul edilmediğini de kabul etmektedir. Çalışmalar, kademeli ölçeklendirmeye ve sınırlı finansal taahhütlere olanak sağlamak için modüller halinde yapılandırılacaktır. Dijital avronun nihai maliyeti -hem geliştirme hem de işletme açısından- nihai tasarımına, bileşenlerine ve geliştirilmesi gereken ilgili hizmetlere bağlı olacaktır. Hem dışarıdan hem de içeriden geliştirilen bileşenleri içeren toplam geliştirme maliyetinin, şu anda 2029 yılında gerçekleşmesi beklenen ilk ihraç tarihine kadar yaklaşık 1,3 milyar avro olduğu tahmin edilmektedir. Sonraki yıllık işletme maliyetlerinin ise 2029 yılından itibaren yılda yaklaşık 320 milyon avro olması öngörülmektedir.

Avrupa Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun dijital avro çıkarıp çıkarmama ve hangi tarihte çıkaracağına ilişkin olası kararı, ancak ilgili yasal düzenleme kabul edildikten sonra verilecektir. Avrupa Merkez Bankası, yasal tartışmaları yakından takip etmeye ve yasal görüşmelerden kaynaklanabilecek dijital avronun geliştirilmesine yönelik uygun düzenlemeleri uygulamaya devam edecektir. Eurosistem, zamanı geldiğinde dijital avronun Avro Bölgesi’nde nakit paraya güvenli, kapsayıcı ve yenilikçi bir tamamlayıcı olarak sunulmasını sağlamayı amaçlamaktadır.

* Bu derleme çalışmada yer alan görüşler ‘Avrupa Merkez Bankası’na ait olup derleyenin çalıştığı kurumu bağlamaz, derleyenin çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Derleme çalışmadaki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler derleyene aittir. Bu derleme çalışmada yer alan bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve herhangi bir konuda hukuki ve/veya finansal tavsiye olarak yorumlanmamalıdır.

Finansal Destek: Bu derleme çalışmanın yazarı Yavuz Akbulak, bu çalışmanın araştırılması, yazarlığı veya yayınlanması için herhangi bir finansal destek almamıştır.

Yazarın Katkısı: Bu derleme çalışma yalnızca yazar tarafından hazırlanmıştır.

Çıkar Çatışması/Ortak Çıkar Beyanı: Yazar, derleme çalışmanın içeriğiyle ilgili herhangi bir çıkar çatışması olmadığını beyan eder.

Yapay Zekâ Kullanımı: Yazar, bu derleme çalışmanın oluşturulmasında hiçbir yapay zekâ aracı kullanılmadığını beyan eder.

İşbu derleme çalışmanın dayandığı başlıca kaynaklar şunlardır:

• Preparation phase of a digital Euro: Closing progress report, European Central Bank, 2025, < https://www.ecb.europa.eu/euro/digital_euro/progress/shared/pdf/ecb.deprp202510.en.pdf > Erişim Tarihi: 02 Ocak 2026.
• Digital Euro, < https://www.ecb.europa.eu/euro/digital_euro/html/index.en.html > Erişim Tarihi: 02 Ocak 2026.
• Piero Cipollone, The future of money: a central bank perspective, European Central Bank, 19 December 2025, < https://www.ecb.europa.eu/press/key/date/2025/html/ecb.sp251219~fd2fee081a.en.html > Erişim Tarihi: 02 Ocak 2026.
• Piero Cipollone and Valdis Dombrovskis, A digital euro for the digital age, European Central Bank, 9 December 2025, < https://www.ecb.europa.eu/press/blog/date/2025/html/ecb.blog20251209~9ba130ff20.en.html > Erişim Tarihi: 02 Ocak 2026.

[1] Eurosistem (Eurosystem), Avrupa Birliği üye devletlerinin tek resmi para birimi olarak avroyu benimsediği Avro Bölgesi’nin para otoritesidir. Avrupa Merkez Bankası, (kendi) Tüzüğünün 16. maddesi uyarınca, avro banknotlarının basımını yetkilendirme konusunda münhasır hakka sahiptir. Üye devletler avro madeni paraları da basabilir, ancak miktar önceden Avrupa Merkez Bankası tarafından onaylanmalıdır. Eurosistem, Avrupa Merkez Bankası ve Avro Bölgesi’nin parçası olan ‘21’ üye devletin ulusal merkez bankalarından oluşmaktadır. Ulusal merkez bankaları, Avrupa Merkez Bankası’nın para politikasını uygular. Eurosistem’in birincil amacı fiyat istikrarıdır. İkincil amaçlar ise finansal istikrar ve finansal bütünleşmedir. Eurosistem’in misyon bildirgesinde, Avrupa Merkez Bankası ve ulusal merkez bankalarının bu amaçlara birlikte katkıda bulunduğu belirtilmektedir. Eurosistem bağımsızdır. Eurosistem ile ilgili görevleri yerine getirirken, ne Avrupa Merkez Bankası, ne bir Ulusal Merkez Bankası ne de karar alma organlarının herhangi bir üyesi, herhangi bir dış kuruluştan talimat alamaz veya talimat isteyemez. Topluluk kurumları ve organları ile üye devletlerin hükümetleri, Avrupa Merkez Bankası veya ulusal merkez bankalarının karar alma organlarının üyelerini görevlerini yerine getirirken etkilemeye çalışamazlar. Eurosistem, Avrupa Merkez Bankası ve Avro Bölgesi’nin parçası olmayanlar dâhil olmak üzere ‘27’ Avrupa Birliği üye devletinin merkez bankalarını kapsayan Avrupa Merkez Bankaları Sistemi’nden farklıdır.