2025 Yılı Hizmet Fiyatlarında Yüksek Enflasyon: Eğitim, Kira ve Yerel Hizmetler Öne Çıkıyor
TCMB’de yer alan analize göre; 2025 yılında hizmet fiyatları, tüketici enflasyonunun en yüksek artışını yaşadığı alanlar arasında yer aldı. Eğitim, kiralar ve yerel hizmetler, enflasyonun görece yüksek seyrini sürdüren başlıca hizmet kalemleri olarak dikkat çekti.
2025 yılı, Türkiye’de tüketici fiyat endeksi (TÜFE) içinde hizmet enflasyonunun önemli bir şekilde yükseldiği bir yıl oldu. Tüketici enflasyonu yüzde 30,9 ile tamamlanırken, mal enflasyonu yüzde 25’de kalırken, hizmet enflasyonu yüzde 44 seviyesine yükseldi. Bu dönemde, tüketici fiyatlarının en hızlı arttığı alanlar arasında hizmet kalemleri öne çıktı. 2025 yılındaki en yüksek fiyat artışı gösteren ilk 30 kalemin 19’unun hizmet grubunda yer alması, hizmet sektörünün enflasyondaki etkisinin büyüklüğünü ortaya koyuyor.
Bu hizmet fiyat artışlarının başlıca sebepleri üç ana grup üzerinden değerlendirilebilir: Eğitim hizmetleri, kiralar ve yerel nitelikli hizmetler.
Eğitim Hizmetleri:
2025 yılında, eğitim hizmetlerinde görülen fiyat artışı, dikkat çeken bir kalem oldu. 2019’a kıyasla eğitim fiyatları yaklaşık 10 kat artarken, özellikle üniversite ücretleri 15,1 katlık bir artış gösterdi. Eğitimdeki fiyat artışlarının ardında, geçmiş enflasyona endeksleme mekanizmaları önemli bir rol oynadı. Özellikle özel öğretim kurumları yönetmeliğinde yapılan son değişiklik, geçmiş enflasyon verilerine dayanarak fiyatları ayarlama sürecini hızlandırdı. Bu değişiklik, enflasyonun yüksek olduğu dönemde kurumların fiyatları hızlı bir şekilde uyarlamalarına olanak sağladı. Yeni düzenlemeyle, geçmiş enflasyona endeksleme mekanizması zayıflatıldı, bu da dezenflasyon sürecine destek olmayı amaçlıyor.
Kiralar:
Kiralar, 2025 yılına damgasını vuran bir diğer yüksek enflasyon gösteren hizmet kalemi oldu. Deprem, kentsel dönüşüm, demografik faktörler ve kira artış sınırlamaları, kiralarda yüksek enflasyonu tetikleyen etkenlerden birkaçı. Özellikle kira sözleşmeleri, çoğunlukla geçmiş yılın enflasyonuna göre yenilenmesi nedeniyle, kiralar daha az esnek bir şekilde artış gösterdi. Ayrıca, para politikasının konut sektörüne etkisi gecikmeli olarak gerçekleştiği için, kiraların artış hızı, diğer hizmetlere kıyasla daha uzun süre yüksek seyretti.
Yerel Hizmetler ve Rekabeti Sınırlı Alanlar:
Yerel hizmetler ve rekabetin sınırlı olduğu alanlarda da fiyat artışları gözlemlendi. Bu alanlar arasında berber/kuaför, gündelikçi hizmetleri, veterinerlik, kuru temizleme, ayakkabı tamiri ve şehir içi ulaştırma hizmetleri yer alıyor. Bu hizmetlerin çoğu, emek yoğun olduğu için fiyat artışları doğrudan hizmet sunan kişilerin gelirine yansıyor. Ayrıca, bu tür hizmetlerde otomasyon ve verimlilik artışı sınırlı olduğundan, birim maliyetlerin düşürülmesi genellikle mümkün olmuyor. Bu hizmetlerde, ikame seçeneklerinin sınırlı olması, fiyat artışlarının sürekliliğini sağlıyor. Bu sebeplerle, yerel hizmetlerdeki fiyat artışları, hizmet enflasyonunun kalıcı olmasına yol açıyor.
2025 yılı itibarıyla bu üç hizmet grubu, tüketici enflasyonuna yaklaşık dörtte bir katkı sağladı. Mayıs-Haziran 2024 döneminde bu hizmet gruplarının enflasyona katkısı 11,3 puanla zirve yaptı. Yıl sonu itibarıyla bu katkı 7,8 puana gerilemiş olsa da hala yüksek seviyelerde kalmaya devam etti. Kira, eğitim ve yerel hizmetler kalemleri, enflasyonun yüksek seyrine önemli bir katkı sundu.
Sonuç olarak, 2025 yılı hizmet enflasyonunda özellikle eğitim hizmetleri, kiralar ve yerel nitelikli hizmet kalemlerinin etkisi büyüktü. Eğitimdeki düzenleme değişikliklerinin enflasyonu desteklemesi beklenirken, kiralar ve yerel hizmetlerdeki yüksek enflasyonun, fiyat artışlarının kalıcı ve daha yavaş düşen bir yapıya sahip olmasına neden olduğu görülüyor. Bu üç grup, dezenflasyon sürecinin daha yavaş ilerlemesine yol açarak, genel enflasyonun düşmesinde önemli bir engel oluşturdu.
Kaynak: TCMB
