Necati AKBABA
Yeminli Mali Müşavir
Sorumlu Denetçi
[email protected]
GİRİŞ
24 Kasım 2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile ithalatta gözetim ve korunma önlemleri kapsamında ödenen KDV’nin indirim konusu yapılması (İndirilecek KDV hesabına alınması) yürürlükten kaldırılmıştı. Söz konusu karar, ithalatçı firmalar ve meslek mensupları nezdinde uygulama birliği açısından tereddütlere yol açmaktaydı.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, 31 Ocak 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımladığı 57 Seri No.lu KDV Genel Uygulama Tebliği ile konuya açıklık getirmiş ve KDV Genel Uygulama Tebliği’nin (III/C-2.6.2.) bölümünü yeniden düzenleyerek “İndirim Yasağının” usul ve esaslarını belirlemiştir.
Bu makalemizde, yeni düzenlemenin teknik detayları, getirilen raporlama zorunlulukları ve 2026 yılı için belirlenen 72.705.000 TL’lik haddin uygulamadaki etkisi ele alınacaktır.
1. İNDİRİM YASAĞININ KAPSAMI: AYRIŞTIRMA ZORUNLULUĞU
Yeni düzenleme ile birlikte, gümrük idaresine ödenen KDV’nin tek bir kalem olarak “İndirilecek KDV” hesabına kaydedilmesi dönemi kapanmıştır. İthalat matrahının kaynağına göre ayrıştırılması zorunludur.
Buna göre, aşağıda belirtilen kalemler üzerinden ödenen KDV, asla indirim konusu yapılamayacak, bunun yerine işin mahiyetine göre gider veya maliyet olarak dikkate alınacaktır:
1. Gözetim Farkları: İthalatta gözetim uygulaması nedeniyle, beyan edilen gerçek kıymet ile gözetim kıymeti arasındaki farka isabet eden KDV.
2. Korunma Önlemleri: İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar kapsamında uygulanan gümrük vergisi ve ek mali yükümlülükler üzerinden ödenen KDV.
3. Haksız Rekabet Vergileri: Dampinge karşı vergi ve telafi edici vergiler üzerinden ödenen KDV.
Muhasebe Uygulaması: İndirimi yasaklanan bu tutarlar, mükellefin tercihine ve malın stok durumuna göre 150/153 (Maliyet) veya 770/760 (Gider) hesaplarında izlenmelidir. Bu tutarlar Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG) değil, ticari kazancın tespitinde indirilebilir gider mahiyetindedir.
2. YENİ BİLDİRİM VE RAPORLAMA MEKANİZMASI
57 Seri No.lu Tebliğ, sadece bir muhasebe standardı getirmekle kalmamış, aynı zamanda bu ayrıştırmanın doğruluğunu tevsik etmek amacıyla yılda iki dönem halinde bildirim/raporlama yükümlülüğü getirmiştir.
Firmalar, ithalat hacimlerine göre iki kategoriye ayrılmıştır. Burada esas alınan kriter, 46 Seri No.lu SMMM ve YMM Kanunu Genel Tebliği’nde belirtilen **”Aktif Toplamı Haddi”**dir.
2026 Yılı İçin Kritik Eşik (Had): 72.705.000 TL
A. Haddin Altında Kalanlar (Küçük ve Orta Ölçekli İthalatçılar)
Takvim yılının altışar aylık dönemleri (Ocak-Haziran / Temmuz-Aralık) itibarıyla ithalat bedeli toplamı 72.705.000 TL’yi aşmayan mükellefler; ilgili KDV’nin doğru indirilip indirilmediğini vergi dairesine bir dilekçe/bildirim ile beyan etmek zorundadır.
B. Haddin Üstünde Olanlar (Büyük Ölçekli İthalatçılar)
İlgili altı aylık dönemde ithalat bedeli 72.705.000 TL’yi aşan mükellefler için süreç Yeminli Mali Müşavir (YMM) tevsikine bağlanmıştır. Bu noktada firmanın Tam Tasdik kapsamında olup olmadığı hayati önem taşımaktadır.
3. TAM TASDİK SÖZLEŞMESİNİN STRATEJİK ÖNEMİ
Tebliğ, YMM Tam Tasdik Sözleşmesi bulunan firmalara büyük bir bürokratik kolaylık (muafiyet) sağlamıştır.
- Tam Tasdik Sözleşmesi OLAN Firmalar: Süresinde düzenlenmiş Tam Tasdik Sözleşmesi bulunan firmaların, ayrıca bir “Özel Amaçlı Rapor” düzenletmesine gerek yoktur. Bu firmalar için gerekli kontroller, YMM tarafından yıllık Kurumlar Vergisi Tasdik Raporu (veya iade raporları) içerisinde yapılacak bir bölüm açıklaması ile yerine getirilmiş sayılacaktır.
- Tam Tasdik Sözleşmesi OLMAYAN Firmalar: Bu firmalar, eğer 72.705.000 TL haddini aşıyorlarsa, her 6 ayda bir dışarıdan bir Yeminli Mali Müşavir ile anlaşıp, sadece bu konuya özgü “Özel Amaçlı YMM Raporu” düzenletmek ve vergi dairesine ibraz etmek zorundadır.
- Dönem (Ocak-Haziran) Raporu: En geç 31 Temmuz’a kadar,
- Dönem (Temmuz-Aralık) Raporu: En geç 31 Ocak’a kadar verilmelidir.
4. RİSKLER VE ÖNERİLER
7846 sayılı Karar ve 57 Seri No.lu Tebliğ hükümleri birlikte değerlendirildiğinde;
1. Geçmişe Dönük Tarama:11.2023 tarihinden bugüne kadar yapılan ithalatlarda, gözetim ve korunma önlemi kaynaklı KDV’lerin sehven “İndirilecek KDV” hesabına kaydedilip kaydedilmediği ivedilikle kontrol edilmelidir. Hatalı kayıtlar için düzeltme beyannamesi verilmelidir.
2. Stok Maliyetlerinin Güncellenmesi: İndirilmeyen KDV maliyet unsuruna dönüştüğü için, birim maliyetlerin ve stok değerlemesinin buna göre revize edilmesi gerekmektedir.
3. Denetim Süreçleri: Özellikle KDV iadesi talep eden firmalarda, Yüklenilen KDV listelerine “yasaklı KDV”nin girmemesi için gümrük beyannamelerinin satır satır (matrah kırılımlı) analiz edilmesi şarttır.
SONUÇ
İthalat rejimindeki vergisel yükümlülüklerin takibi, artık sadece gümrük mevzuatının değil, vergi denetiminin de öncelikli konusu haline gelmiştir. 57 Seri No.lu Tebliğ ile getirilen raporlama zorunluluğu, ithalatçı firmalar için Tam Tasdik hizmetinin önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.
Mükelleflerin cezalı tarhiyatla karşılaşmamaları adına, gümrük beyannamelerindeki matrah unsurlarını doğru ayrıştırmaları ve 2026 yılı için belirlenen 72.705.000 TL’lik raporlama sınırını yakından takip etmeleri gerekmektedir.
