Site icon Alomaliye.com Güncel Mevzuat, Muhasebe, Ekonomi, Vergi, SGK Haberleri

Engelli Sigortalıların İstihdamına Yönelik Sigorta Primi Teşviki – 2026

Ön Bilgi

5510 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı çalıştıran özel sektör işyeri işverenlerine yönelik;

amaçlarıyla çeşitli sigorta primi teşvik, destek ve indirimleri uygulanmaktadır.

Bunun yanında primlerin düzenli ödenmesinin özendirilmesi amacıyla 5510 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılara yönelik de prim indirimi uygulanmaktadır.

2026’da Aktif SGK Teşvik, Destek ve İndirimleri

SGK’nın 4 Ağustos 2026 itibarıyla güncellenen sunumunda uygulaması devam eden toplam 15 teşvik, destek ve indirim yer almaktadır. Bunların 14’ü 4/a sigortalı çalıştıran işverenlere, biri zorunlu 4/b sigortalılarına yöneliktir.

Yeni geçici turizm desteği (4447 geçici 36)

7590 sayılı Kanunun 11. maddesiyle eklenen düzenleme; 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında turizm işletmesi belgesine sahip özel sektör konaklama tesisi işyerlerinde, 2026 Mayıs-Aralık ayları içinde tesisin faaliyette bulunduğu dönemlerle sınırlı olarak uygulanır.

Özet

Engelli Sigortalı İstihdamına Yönelik – 14857 Prim Teşviki

Özel sektör işverenleri için | 4857 sayılı İş Kanunu m. 30

Özet: Özel sektör işverenlerince çalıştırılan ve şartları sağlayan engelli sigortalılar için, prim gününe karşılık gelen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sosyal sigorta primi işveren hissesi Hazine ve Maliye Bakanlığınca karşılanır. MUHSGK/APHB bildiriminde ‘Düzenlemeye Esas Kanun No’ alanından 14857 seçilir. 14857 ayrı bir kanun numarası değil, SGK bildirim ve teşvik kodudur.

Asgari ücret düzeyindeki kazançta 14857 kapsamında işveren sosyal sigorta primi hissesi karşılanır; işveren üzerinde %2 işsizlik sigortası primi kalır. Sigortalı payları ücretinden kesilerek Kuruma ödenir.

Hızlı Bakış

1. Teşvikin Temel Bilgileri

Tablo 1 – Engelli istihdamı teşvikinin temel bilgileri

Konu Açıklama
Yasal dayanak 4857 sayılı İş Kanunu, m. 30
Uygulama genelgesi SGK 2008/77 sayılı Genelge
Başlangıç tarihi 1 Temmuz 2008
Bitiş tarihi Bulunmuyor
Belge kanun numarası 14857 (SGK bildirim/teşvik kodu)
Finansman Hazine ve Maliye Bakanlığı
Destek matrahı İlgili aydaki prim gün sayısına karşılık gelen prime esas kazanç alt sınırı
Yaş ve cinsiyet şartı Bulunmuyor
Son altı ay işsizlik şartı Bulunmuyor
Ortalama çalışan şartı Bulunmuyor

Kaynak: Güncel Sigorta Primi Teşvik, Destek ve İndirimleri

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Kod notu: Eski kaynaklarda kontenjan dışı engelli sigortalılar için 54857 koduna rastlanabilir. Güncel Kanun hükmü ve SGK’nın 2026 sunumu yalnızca 14857 kodunu gösterdiğinden cari bildirimde 14857 esas alınmalıdır.

Engelli çalıştırma kontenjanı ile 14857 teşviki farklı hukuki kurumlardır. Kontenjan, belirli büyüklükteki işverenlere getirilen çalıştırma yükümlülüğüdür. Prim teşviki ise kontenjan kapsamında, kontenjanın üzerinde veya kontenjan yükümlülüğü bulunmadan çalıştırılan uygun engelli sigortalılar için uygulanabilir.

[/vc_message][vc_column_text]

2. Sigortalı Yönünden Aranan Şartlar

Uygulamada sigortalı yönünden aşağıdaki kayıt ve sigortalılık unsurları birlikte kontrol edilmelidir:

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Kayıt kontrolü: Sağlık kurulu raporu tek başına bordroda 14857 seçilmesi için yeterli kabul edilmemelidir. İŞKUR engelli kaydı, rapor geçerlilik süresi ve e-SGK aktivasyon dönemi beyanname öncesinde birlikte kontrol edilmelidir.

Teşvik yeni işe alım veya son altı ay işsiz olma şartına bağlı değildir. Çalışırken engelli statüsü kazanan sigortalı da İŞKUR tescili ve SGK kayıtları tamamlandıktan sonra teşvik yönünden değerlendirilebilir. Başlangıç dönemi e-SGK ekranındaki aktivasyon tarihiyle teyit edilmelidir.[/vc_message][vc_column_text]

3. Ayrı İş Hukuku Yükümlülükleri

İşverenin engelli çalışanı meslek, beden ve ruhsal durumuna uygun bir işte çalıştırması; işyerini erişilebilir ve çalışmaya elverişli hale getirmesi; gerekli sağlık, araç ve gereç tedbirlerini alması 4857 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik kapsamındaki ayrı iş hukuku yükümlülükleridir. Bunlar SGK’nın güncel sayfasında 14857 için sayılan üç teknik yararlanma şartından (engelli sigortalı, süresinde bildirim, primlerin ödenmesi) ayrıdır; ancak her hâlükârda yerine getirilmelidir.

4. İşveren ve İşyeri Yönünden Aranan Şartlar

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]SGK borcu ayrımı: SGK’nın 14857 için yayımladığı güncel şartlarda Türkiye genelinde vadesi geçmiş borç bulunmaması ayrıca sayılmamaktadır. Buna karşılık 5510 sayılı Kanunun 81/1-ı bendindeki 2 veya 5 puanlık genel indirim için borçsuzluk, süresinde ödeme ve diğer koşullar ayrıca aranır. Genel indirim uygulanamazsa 14857’nin kendi kapsamındaki alt sınır desteği yönünden tahakkuk mutlaka e-SGK ekranından kontrol edilmelidir.[/vc_message][vc_column_text]

5. Kapsam Dışında Kalan Başlıca Sigortalılar

6. Zorunlu Engelli Kontenjanı

Tablo 2 – Özel sektörde engelli kontenjanı hesabının esasları

Hesap unsuru 2026 uygulaması
Genel eşik Aynı il sınırları içinde toplam 50 veya daha fazla işçi
Tarım ve orman işyerleri 51 veya daha fazla işçi
Özel sektör oranı %3 engelli işçi
Birden fazla işyeri Aynı işverene ait aynı ildeki işyerlerinin işçileri birlikte hesaplanır
Sözleşme türü Belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışanlar dikkate alınır
Kısmi süreli çalışanlar Çalışma sürelerine göre tam süreliye çevrilir; kısmi süreli engelli/eski hükümlü/yaralanan çalışanlar da çevrilip toplamdan düşülür
Küsurat Yarıma kadar dikkate alınmaz; yarım ve üzeri tama çıkarılır
Statüde çalışanlar Çalıştırılan engelli, eski hükümlü ve terörle mücadelede malul sayılmayacak şekilde yaralananlar toplam işçi sayısına alınmaz
Yer altı/su altı Bu işlerde çalışanlar kontenjan hesabına alınmaz
Özel güvenlik 5188 sayılı Kanun kapsamındaki özel güvenlik şirketi/biriminde güvenlik elemanı olarak çalışanlar hesaba alınmaz
Geçici iş ilişkisi Özel istihdam bürosu aracılığıyla çalışan geçici işçiler sayıya dahil edilmez

Kaynak: Yurtiçinde İşe Yerleştirme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik, m. 10-11

Tablo 3 – %3 engelli kontenjanı hesap örnekleri

Kontenjan hesabına esas işçi sayısı* %3 hesabı Yuvarlama Zorunlu engelli sayısı
50 1,50 Yarım ve üzeri yukarı 2
83 2,49 Yarımdan az aşağı 2
84 2,52 Yarım ve üzeri yukarı 3
120 3,60 Yarım ve üzeri yukarı 4

* İstisnalar düşüldükten ve kısmi süreli çalışmalar tam süreliye çevrildikten sonraki sayı.

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]İl bazında toplama: Aynı işverenin aynı ilde 35 ve 25 işçi çalıştıran iki ayrı işyeri varsa, istisnalar sonrası toplam 60 işçi üzerinden kontenjan doğar. Engelli sigortalı fiilen hangi işyerinde çalışıyorsa SGK bildirimi o işyeri sicilinden yapılır.[/vc_message][vc_column_text]

7. İŞKUR Süreleri

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]2026 idari para cezası: Zorunlu kontenjan kapsamında çalıştırılmayan her engelli işçi ve çalıştırılmayan her ay için özel sektör işverenine 37.748 TL idari para cezası uygulanır. Tutar her takvim yılında yeniden belirlenir.[/vc_message][vc_column_text]

8. 2026 Prim Desteği ve Toplam Avantaj Hesabı

2026 yılında standart 4/1-a toplam prim oranı %38,75’tir. Bunun %23,75’i işveren, %15’i sigortalı payıdır. İşveren payının %2’si işsizlik sigortası primi; kalan %21,75’i sosyal sigorta primi işveren hissesidir.

2026 değişiklikleri: 7566 sayılı Kanunla 1 Ocak 2026’dan itibaren malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası işveren hissesi %11’den %12’ye, toplam uzun vadeli prim %20’den %21’e; genel PEK üst sınırı asgari ücretin 7,5 katından 9 katına çıkarıldı. Genel işveren indirimi imalat dışı sektörlerde 2 puana indirildi. İmalat işyerlerinde 5 puanlık oran 31 Aralık 2026’ya kadar sürmektedir; uzatma olmazsa 2027 hesabı değişecektir.

Tablo 4 – 2026 standart 4/1-a prim oranı dağılımı

Prim bileşeni İşveren Sigortalı Toplam
Malullük, yaşlılık ve ölüm %12 %9 %21
Genel sağlık sigortası %7,50 %5 %12,50
Kısa vadeli sigorta kolları %2,25 %2,25
İşsizlik sigortası %2 %1 %3
Toplam %23,75 %15 %38,75

Kaynak: SGK – İşveren Prim Oranları ve 2026 prime esas kazanç tutarları

2026 özel sektör aylık prime esas kazanç alt sınırı 33.030,00 TL, üst sınırı 297.270,00 TL’dir. 14857 desteğinin özel matrah tavanı, sigortalının ilgili aydaki prim gün sayısına karşılık gelen alt sınırdır. İşverenin %2 işsizlik sigortası primi destek kapsamında değildir.

9. 14857 ile 5510 Genel İndirimin Birleşik Etkisi

14857’nin kendi kapsamı sektör ayrımı içermez. SGK’nın birleşik hesap örneğinde önce şartları sağlanan 5510 genel indirimi gerçek PEK üzerinden, ardından 14857 desteği kalan işveren sosyal sigorta primi hissesi için alt sınırla sınırlı olarak uygulanır. Bu nedenle aşağıdaki sektör ayrımı 14857’den değil, 2026 genel indirim oranından kaynaklanır.

Tablo 5 – 5510 genel indirimi ve 14857 desteğiyle toplam prim avantajı

PEK (TL) Sektör Toplam prim tahakkuku* Toplam avantaj Teşvik sonrası toplam* İşveren üzerinde kalan prim
33.030,00 Tüm özel sektör 12.799,13 7.184,03 5.615,10 660,60
297.270,00 İmalat dışı 115.192,13 12.468,83 102.723,30 58.132,80
297.270,00 İmalat 115.192,13 20.396,03 94.796,10 50.205,60

* İşçi ve işveren paylarının toplamıdır. İşveren üzerinde kalan prim sütunu, işçi paylarını içermez.

Kaynak: SGK – Sigorta Primi Teşvikleri Sunumu, Engelli İstihdamı örnekleri (2026)

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Asgari ücretli çalışan sonucu: Toplam prim tahakkuku 12.799,13 TL’dir. 7.184,03 TL destek sonrası 5.615,10 TL toplam tahakkuk kalır: 4.954,50 TL sigortalı payı ve 660,60 TL işveren işsizlik sigortası primi.[/vc_message][vc_column_text]

10. Başvuru ve Bildirim İşlemleri

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Sistem kontrolü: Tanımlama görünmüyor, rapor bilgisi eşleşmiyor veya aktivasyon dönemi hatalıysa beyanname verilmeden önce İŞKUR ve ilgili sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezinden kayıtların düzeltilmesi istenmelidir.[/vc_message][vc_column_text]

11. Geçmişe Dönük Teşvik Kodu Değişikliği

14857 bildirimi kural olarak yasal süresinde yapılmalıdır. Bununla birlikte bildirim yasal süresinde kanun numarası seçilmeden veya başka bir teşvik koduyla verilmişse, 5510 sayılı Kanunun Ek 17’nci maddesi kapsamında ilgili ayı takip eden altı ay içinde e-SGK üzerinden başvurularak 14857 koduna dönüştürme talep edilebilir.

Dönüşümde önceki bildirim ile teşvikli bildirimdeki sigortalı, prim ödeme gün sayısı ve prime esas kazanç bilgilerinin aynı olması gerekir. Yasal süresinden sonra ilk defa verilen asıl/ek bildirim veya sigortalı, gün ya da PEK artıran geç bildirim yalnızca Ek 17’ye dayanılarak teşvikli hale getirilemez. İptal/asıl/ek beyannameler yeni hak doğurmaz; süresinde yapılmış bildirimin kod değişikliğini gerçekleştiren teknik işlemlerdir.

12. SGK ve Vergi Bildirim Alanları

Tablo 6 – SGK ve vergi bildiriminde seçilecek alanlar

Bölüm Alan Seçilecek değer Açıklama
SGK Düzenlemeye Esas Kanun No 14857 SGK bildirim/teşvik kodudur; yasal dayanak 4857 sayılı Kanunun 30. maddesidir.
SGK Teşvik özelliği Engelli Sigortalı İstihdamı Bordro yazılımındaki eşdeğer SGK teşvik açıklaması seçilir.
SGK Belge türü Normal 4/1-a çalışanında genellikle 01 Sigortalının gerçek niteliğine göre özel belge türü varsa o tür kullanılır.
Vergi Kanun numarası 14857’ye özel vergi kodu yok Ücret yönünden normal vergi bildirimi yapılır.
Vergi Özellik Normal ücret / varsa engellilik indirimi GVK m.31 kapsamındaki indirim ayrı hak sahipliği ve başvuruya bağlıdır.

14857 teşviki tek başına gelir vergisi veya damga vergisi istisnası sağlamaz. Asgari ücrete ilişkin genel gelir ve damga vergisi istisnası ile çalışanın GVK m.31 kapsamındaki engellilik indirimi ayrı uygulamalardır.

Tablo 7 – 2026 aylık engellilik indirimi tutarları

Derece Çalışma gücü kaybı Aylık indirim
Birinci derece En az %80 12.000 TL
İkinci derece En az %60 7.000 TL
Üçüncü derece En az %40 3.000 TL

Kaynak: 2026 Engellilik İndirimi Tutarları

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Vergi notu: Engellilik indirimi 14857 seçilince otomatik oluşmaz; vergi idaresi nezdindeki hak sahipliği belgesine göre gelir vergisi matrahından düşülür. Hazinece karşılanan sigorta primleri gelir veya kurumlar vergisinde gider ya da maliyet unsuru olarak dikkate alınmaz.

Asgari ücret düzeyindeki ücretlerde, hesaplanan gelir vergisinden ayrıca asgari ücrete isabet eden gelir vergisi istisnası düşüldüğü için engellilik indirimi ilave bir vergi avantajı oluşturmayabilir. Asgari ücretin üzerindeki ücretlerde fiilî avantaj, istisna sonrasında ödenecek gelir vergisiyle sınırlıdır.[/vc_message][vc_column_text]

13. Teşviklerin Birlikte Değerlendirilmesi

SGK’nın 2026 örneklerinde 5510 genel prim indirimi önce uygulanır; 14857 desteği kalan işveren sosyal sigorta primi hissesi için alt sınır matrahına kadar tamamlanır.

Aynı sigortalı ve dönem için başka bir özel prim teşvikiyle mükerrer destek oluşturulmamalı; uygun seçenek e-SGK tahakkuk sonuçları üzerinden karşılaştırılmalıdır.

2026 asgari ücret desteği 14857’den bağımsızdır. 5510 sayılı Kanunun geçici 112’nci maddesindeki işyeri, sigortalı, prim günü, ücret, bildirim ve ödeme şartları sağlanırsa 14857 kapsamında bildirilen uygun prim günleri de hesaba dahil edilebilir.

Asgari ücret desteği günlük 42,33 TL’dir; 30 gün için matematiksel tutar 1.269,90 TL, SGK gösterimi 1.270 TL’dir. Ayrı başvuru olmaksızın hesaplanır ve İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır.

Mahsup edilecek destek işverenin o aya ilişkin ödenecek prim tutarını aşamaz. Ancak 14857 tek başına toplamda %17 prim tahakkuku bıraktığından, tam ay asgari ücretli tipik uygulamada bu sınır normalde sorun yaratmaz.

14857 kapsamında karşılanmayan %2 işveren işsizlik sigortası primi ile sigortalı payları ödenmeye devam eder.

14. Teşvikin Uygulanmadığı veya Kaybedildiği Durumlar

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Yersiz yararlanma: Hazinece karşılanan primler gecikme cezası ve gecikme zammıyla işverenden tahsil edilebilir. Aktivasyon, rapor ve İŞKUR kayıtları her beyanname döneminde kontrol edilmelidir.[/vc_message][vc_column_text]

15. Sık Yapılan Hatalar

16. Mevzuat ve Kaynakça

4857 sayılı İş Kanunu – 30. madde

SGK – Güncel Sigorta Primi Teşvik, Destek ve İndirimleri

SGK – Sigorta Primi Teşvikleri Sunumu (11 Ağustos 2026)

SGK – 2026 Prime Esas Kazanç Miktarları

Yurtiçinde İşe Yerleştirme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik

Engelli İstihdamı – Engellilerin İŞKUR’a kaydı

2026 Yılı İdari Para Cezası Miktarları

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu – Ek 17 ve Geçici 112. maddeler

7316 sayılı Kanun, m. 10 (5510 sayılı Kanunun Ek 17’nci maddesindeki altı aylık geriye dönük teşvik/kod değişikliği imkânını 1 Mayıs 2021 itibarıyla kaldıran düzenleme)

7566 sayılı Kanun

7573 sayılı Kanun – 8. madde (5510 sayılı Kanuna Geçici 112. maddenin eklenmesi)

2026 Engellilik İndirimi Oran ve Tutarları

SGK 2008/77 sayılı Genelge

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”juicy_pink”]FAQ – Sık Sorulan Sorular

50’den az çalışanı bulunan işveren teşvikten yararlanabilir mi? Evet. Kontenjan yükümlülüğü bulunmasa da şartları sağlayan engelli sigortalı için 14857 teşviki uygulanabilir.

Sigortalının işe girişten önce altı ay işsiz olması gerekir mi? Hayır. Bu teşvikte son altı ay işsizlik veya ortalama çalışan sayısına ilave olma şartı yoktur.

Yaş veya cinsiyet şartı var mı? Hayır. Engelli statüsü, 4/1-a sigortalılığı ve bildirim koşulları esas alınır.

Ücret asgari ücretin üzerindeyse 14857 desteği artar mı? 14857 kısmı prim gününe karşılık gelen prime esas kazanç alt sınırıyla sınırlıdır. Şartları sağlanan 5510 genel indirimi gerçek PEK üzerinden hesaplandığı için birleşik avantaj sektöre ve kazanca göre değişebilir.

Çalışırken engelli hale gelen sigortalı için uygulanabilir mi? Evet, yeni işe alım şartı yoktur. İŞKUR tescili ve SGK kayıtları tamamlandıktan sonra başlangıç dönemi e-SGK aktivasyon kaydıyla doğrulanmalıdır.

Emekli çalışan için 14857 kullanılabilir mi? Hayır. Sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlardan dolayı 14857 uygulanmaz.

İşverenin SGK borcu bulunmaması şart mı? 14857 için ayrı bir Türkiye geneli borçsuzluk şartı güncel SGK koşullarında sayılmamaktadır. Ancak 5510 genel indirimi ve 2026 asgari ücret desteği kendi borç ve ödeme şartlarına tabidir; tahakkuk sonucu ayrıca kontrol edilmelidir.

Teşvikin azami süresi var mı? Hayır. Engelli statüsü, sigortalılık ve bildirim koşulları devam ettiği sürece uygulanabilir; mevzuatta bitiş tarihi yoktur.

14857 seçildiğinde engellilik indirimi otomatik uygulanır mı? Hayır. GVK m.31 engellilik indirimi ayrı bir vergi uygulamasıdır ve vergi idaresi nezdindeki hak sahipliği belgesine göre bordroya yansıtılır.

Yasal süresinde teşviksiz verilen beyanname sonradan 14857’ye çevrilebilir mi? Kural olarak evet. Bildirim süresinde verilmiş ve sigortalı, gün ile PEK bilgileri değişmiyorsa 5510 Ek 17 kapsamında ilgili ayı takip eden altı ay içinde kod değişikliği talep edilebilir. Geç verilen ilk asıl/ek veya gün ve kazanç artıran bildirimler bu kapsamda değildir.

14857 ile 2026 asgari ücret desteği birlikte uygulanabilir mi? Evet. 14857 kodu tek başına engel değildir. Geçici m.112’deki koşullar sağlanırsa uygun prim günleri asgari ücret desteğine de dahil edilir. [/vc_message][vc_column_text]

Sorumluluk Beyanı:  Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uygulamada engelli sağlık kurulu raporu, İŞKUR engelli kaydı, işyeri kontenjanı, e-SGK teşvik tanımlaması, sigortalılık niteliği ve ilgili aya ait tahakkuk birlikte kontrol edilmelidir.

Exit mobile version