Site icon Alomaliye.com Güncel Mevzuat, Muhasebe, Ekonomi, Vergi, SGK Haberleri

Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerine İlişkin Teşvik – 2026

Alomaliye Mevzuat Ekibi

Ön Bilgi

5510 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı çalıştıran özel sektör işyeri işverenlerine yönelik;

amaçlarıyla çeşitli sigorta primi teşvik, destek ve indirimleri uygulanmaktadır.

Bunun yanında primlerin düzenli ödenmesinin özendirilmesi amacıyla 5510 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılara yönelik de prim indirimi uygulanmaktadır.

2026’da Aktif SGK Teşvik, Destek ve İndirimleri

SGK’nın 4 Ağustos 2026 itibarıyla güncellenen sunumunda uygulaması devam eden toplam 15 teşvik, destek ve indirim yer almaktadır. Bunların 14’ü 4/a sigortalı çalıştıran işverenlere, biri zorunlu 4/b sigortalılarına yöneliktir.

Yeni geçici turizm desteği (4447 geçici 36)

7590 sayılı Kanunun 11. maddesiyle eklenen düzenleme; 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında turizm işletmesi belgesine sahip özel sektör konaklama tesisi işyerlerinde, 2026 Mayıs-Aralık ayları içinde tesisin faaliyette bulunduğu dönemlerle sınırlı olarak uygulanır.

Özet

5746 Sayılı Kanun Kapsamında SGK Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği

05746 / 15746 kodları • 2026 oranları • Uygulama ve bordro kontrolleri

Konu Güncel uygulama
SGK kodu 5746 (MUHSGK/APHB gösterimi: 05746) veya 15746
Destek Kapsama giren ücret üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısı
Süre 31 Aralık 2028’e kadar
Genel indirimle birlikte uygulama 05746 kodunda 2026 yılında önce imalat dışı işyerlerinde 2 puan, imalat işyerlerinde 5 puan indirim; ardından kalan işveren hissesinin yarısı
Temel bildirim şartı MUHSGK/APHB’nin doğru kodla ve yasal süresinde verilmesi

5746 sayılı Kanun kapsamındaki Ar-Ge, tasarım ve mevzuattaki sayı sınırına uyan destek personelinin bu çalışmaları karşılığında elde ettiği ücretler üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısı, 31 Aralık 2028’e kadar Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından karşılanır. Destek, 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamındaki ve ücreti gelir vergisi stopajı teşvikine konu olan personel için de 5746 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin üçüncü fıkrası üzerinden uygulanır.

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Kapsam notu: Bu çalışma, 5746 sayılı Kanun kapsamındaki SGK sigorta primi işveren hissesi desteğine ilişkindir. Ar-Ge ve tasarım indirimi, gelir vergisi stopaj teşviki, damga vergisi istisnası ve gümrük vergisi istisnası ayrı uygulamalardır.[/vc_message][vc_column_text]

1. Teşvikin Temel Bilgileri

Tablo 1 – Teşvikin Temel Bilgileri

Konu Açıklama
Yasal dayanak 5746 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin üçüncü fıkrası
Temel SGK düzenlemeleri 2008/85, 2009/21, 2009/139 ve ilgili olduğu ölçüde 2015/12 sayılı genelgeler; 05746/15746 sistem tanımları yönünden 2023/21 sayılı Genelge
Uygulama başlangıcı 1 Nisan 2008
Mevcut bitiş tarihi 31 Aralık 2028
SGK kanun numaraları 5746 (beş haneli sistem gösterimi: 05746) ve 15746
Finansman Hazine ve Maliye Bakanlığı
Destek konusu Sigorta primi işveren hissesinin yarısı; işsizlik sigortası primi destek kapsamında değildir
Destek matrahı Kapsama giren çalışma süresine ait gerçek prime esas kazanç; 2026 aylık PEK üst sınırı 297.270,00 TL’dir
Yaş ve cinsiyet şartı Bulunmuyor
Yeni işe alım şartı Bulunmuyor
Son altı ay işsizlik şartı Bulunmuyor
Ortalamaya ilave şartı Bulunmuyor
5746 kapsamındaki destek personeli sınırı Tam zaman eşdeğer Ar-Ge veya tasarım personeli sayısının %10’unu aşamaz
4691 kapsamındaki özel sınır TGB firmalarında destek personeli sayısı kural olarak Ar-Ge ve tasarım personeli sayısının %10’unu aşamaz; toplam personel sayısı 15’e kadar olan Bölge firmalarında oran %20’dir
Bildirim yöntemi MUHSGK/APHB’de işyerinin SGK tanımına göre 05746 veya 15746 kodu seçilir

SGK’nın 4 Ağustos 2026 tarihli güncel açıklamasına göre destek; Ar-Ge/tasarım personeli, mevzuattaki sınır dâhilindeki destek personeli ve 4691 sayılı Kanun’un geçici 2’nci maddesi kapsamında ücreti gelir vergisi stopajı teşvikine konu olan personel için uygulanabilir.

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]4691 kapsamı: TGB personelinin gelir vergisi stopajı teşviki yönünden yasal dayanağı 4691 sayılı Kanun‘un geçici 2’nci maddesidir. Bu personel için uygulanan sigorta primi işveren hissesi desteğinin dayanağı ise 5746 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin üçüncü fıkrasıdır. SGK bildirimi 05746 veya uygulama şartlarına göre 15746 koduyla yapılır.[/vc_message][vc_column_text]

2. Kimler Yararlanabilir?

Kamu desteği–kamu personeli ayrımı: Bir projenin kamu kurumu tarafından desteklenmesi, kamu personelinin 5746 kapsamındaki SGK desteğine girdiği anlamına gelmez. Kanun, kamu personelini sigorta primi işveren hissesi desteğinin dışında bırakmıştır.

Gelir vergisi–SGK bağlantısı: TGB personelinin SGK desteğinden yararlanabilmesi için ücretinin 4691 sayılı Kanun’un geçici 2’nci maddesindeki gelir vergisi stopajı teşvikine konu olması gerekir. Bu destek, 4691 sayılı Kanun’da düzenlenen bağımsız bir prim teşviki değil; 5746 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin üçüncü fıkrasına dayanan sigorta primi işveren hissesi desteğidir.

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Kontrol noktası: İşyerinin veya projenin ilgili Bakanlık, TÜBİTAK, KOSGEB ya da yetkili kurum kayıtlarında destek kapsamına alınmış olması gerekir. Yalnızca çalışanın görev unvanında “Ar-Ge personeli” yazılması yeterli değildir.[/vc_message][vc_column_text]

3. Hangi Personel Kapsama Girer?

3.1. Ar-Ge personeli

Ar-Ge faaliyetlerinde doğrudan görevli araştırmacı ve teknisyenlerdir.

3.2. Tasarım personeli

Tasarım faaliyetlerinde doğrudan görevli tasarımcı ve teknisyenlerdir.

3.3. Destek personeli

Destek personeli; Ar-Ge veya tasarım faaliyetlerine katılan veya bu faaliyetlerle doğrudan ilişkili yönetici, teknik eleman, laborant, sekreter, işçi ve benzeri personeldir. Personelin yalnızca idari bir birimde çalışması yeterli değildir; görevin Ar-Ge, yenilik veya tasarım faaliyetiyle somut ve belgelenebilir bağlantısı bulunmalıdır.

5746 kapsamındaki sınır: Sigorta primi işveren hissesi desteğinden yararlanacak destek personelinin tam zaman eşdeğer sayısı, toplam tam zaman eşdeğer Ar-Ge veya tasarım personeli sayısının %10’unu geçemez. Hesaplamada çıkan küsurat tama tamamlanır. Sınırın aşılması halinde teşvik, brüt ücreti en düşük destek personelinden başlanarak uygulanır; brüt ücretlerin eşit olması halinde kapsama alınacak destek personelini işveren belirler.

Üç aylık dönem ve küsurat kontrolü: Ar-Ge ve tasarım merkezlerinde tam zaman eşdeğer Ar-Ge/tasarım personeli sayısı, Yönetmeliğin 23’üncü maddesi uyarınca geçici vergilendirme dönemleri olan üçer aylık dönemlerdeki toplam çalışma süresinin bir kişinin üç aylık tam zamanlı çalışma süresine bölünmesiyle hesaplanır. Merkezlerde %10 destek personeli sınırının dayandığı tam zaman eşdeğer sayı bu merkez hesabı dikkate alınarak kontrol edilir; sınır hesabındaki küsurat tama tamamlanır. Üç aylık yöntem, proje bazlı diğer 5746 yararlanıcılarının destek personeli hesabına bağımsız ve genel bir ortalama kuralı gibi genişletilmemelidir.

4691 kapsamındaki özel kural: TGB firmalarında gelir vergisi stopajı ve sigorta primi işveren hissesi teşviklerinden yararlanacak destek personeli sayısı kural olarak Ar-Ge ve tasarım personeli sayısının %10’unu aşamaz. Ancak toplam personel sayısı 15’e kadar olan Bölge firmalarında bu oran %20 olarak uygulanır. Bu istisna 5746 kapsamındaki Ar-Ge ve tasarım merkezleri için değil, 4691 kapsamındaki Bölge firmaları için geçerlidir.

4. Başvuru, Başlangıç Tarihi ve Yararlanma Şartları

4.1. SGK’ya ilk başvuru ve sistem tanımlaması

Teşvik yalnızca MUHSGK’de kanun numarası seçilerek kendiliğinden başlatılamaz. İşverenin, teşvikten yararlanmaya hak kazandığını gösteren onay, belge, sözleşme veya destek kararlarıyla birlikte işyerinin bağlı bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine yazılı olarak başvurması gerekir. SGK tarafından işyeri için 05746 veya 15746 sistem tanımlaması yapıldıktan sonra bildirimin doğru kodla gönderilebildiği e-SGK ekranından kontrol edilmelidir.

Ar-Ge veya tasarım merkezlerinde sigorta primi işveren hissesi desteğinden, merkezin belgelendirildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren yararlanılır. Proje bazlı uygulamalarda başlangıç; projenin niteliğine göre destek karar yazısı, proje sözleşmesinin yürürlüğe girdiği tarih, TÜBİTAK onayı veya ilgili kamu idaresinin iş planı/onay tarihi esas alınarak belirlenir. Bitiş, durdurma veya iptal tarihleri de ilgili kurum kayıtlarıyla izlenmelidir.

4.2. SGK’nın temel koşulları

Türkiye geneli borç sorgusunun kapsamı: 05746 kodunda birlikte uygulanan 5510 sayılı Kanunun 81/1-(ı) bendindeki genel prim indirimi bakımından sorgu, 2021/26 sayılı Genelgenin 2021/30 sayılı Genelgeyle ertelenen yürürlük tarihi uyarınca 2022/Ocak döneminden beri işyeri siciliyle sınırlı değildir. Gerçek kişi işverenlerde T.C. kimlik numarası, tüzel kişi işverenlerde vergi kimlik numarası üzerinden işverenin kendi adına tescilli bütün işyerleri ve bütün alt işverenlik dosyaları dikkate alınır. Asıl işveren-alt işveren ilişkilerinde sorumluluk ayrıca değerlendirilir; 2024/11 sayılı Genelge uyarınca alt işverene ait idari para cezası asıl işverenin genel indirimini engellemez.

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]15746 için otomatik geçiş yoktur: Genel 2/5 puanlık indirimden yararlanılamaması, tek başına işverene 15746 kodunu seçme hakkı vermez. 5746 desteğinin kendi koşullarının sürmesi ve işyerinin ya da işin hukuki niteliğine göre SGK tarafından 15746 kapsamında tanımlanmış olması gerekir. 5510 sayılı Kanunun 81/1-(ı) bendi dışında kalan ihale/alım-yapım işleri bunun tipik örneklerindendir; borç bulunması otomatik bir 15746 tanımı olarak yorumlanmamalıdır.[/vc_message][vc_column_text]

4.3. Kapsam dışında kalan kişiler ve primler

Aşağıdakiler için 5746 kapsamındaki sigorta primi işveren hissesi desteğinden yararlanılamaz:

İşsizlik sigortası primi de 5746 desteğine dâhil değildir.

4.4. Uygulama ve belgelendirme kontrolü

5. 5746 (05746) ve 15746 Kodlarının Farkı

Tablo 2 – 5746 (SGK Sistem Tanımı: 05746) ve 15746 Kodlarının Kullanımı

Kod / sistem tanımı 2026 uygulaması
5746 / 05746 SGK sistemindeki “5746 Sayılı Ar-Ge Kanun Bilgileri-05746” tanımıdır. 5510 sayılı Kanun’un 81/1-(ı) bendindeki genel prim indiriminden yararlanabilen işyerlerinde kullanılır. 2026’da önce imalat dışı sektörlerde 2 puan, imalat sektöründe 5 puan indirim; ardından kalan sigorta primi işveren hissesinin yarısı kadar 5746 desteği uygulanır.
15746 SGK sistemindeki “5746 Sayılı Kanuna Tabi Olup 5 Puanlık Prim İndirimine Tabi Olmayan İşyeri Bilgileri-15746” tanımıdır. Tarihsel sistem adlandırmasına rağmen 2026 uygulamasında genel 2/5 puanlık indirimden yararlanamayan ve SGK tarafından bu kapsamda tanımlanan işyerleri veya işler için kullanılır. Yalnızca 5746 kapsamındaki sigorta primi işveren hissesinin yarısı kadar destek hesaplanır.

Kaynak ve uygulama notu: 05746/15746 sistem tanımları SGK’nın 2023/21 sayılı Genelgesinde de yer almakla birlikte bu Genelge deprem/OHAL dönemine özgü bir düzenlemedir. Olağan uygulamada 2008/85, 2009/21, 2009/139 ve ilgili olduğu ölçüde 2015/12 sayılı SGK genelgeleri birlikte dikkate alınmalıdır.

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Önemli: 15746 kodu işverenin serbestçe tercih edebileceği bir alternatif değildir. İşyerinin veya yapılan işin genel 2/5 puanlık indirim karşısındaki hukuki durumu ve SGK sistem tanımlaması esas alınır. Borç ya da başka bir nedenle genel indirimin uygulanamaması, 15746 koduna otomatik geçiş sağlamaz. “5 puanlık indirime tabi olmayan” şeklindeki tarihsel ekran adı, 2026 yılındaki 2/5 puanlık genel indirim düzeni dikkate alınarak okunmalıdır.[/vc_message][vc_column_text]

6. Teşvik Nasıl Hesaplanır?

2026 yılında standart 4/a sigortalısı için:

5746 desteği, işverenin sosyal sigorta primi hissesinin yarısını karşılar. İşverenin %2 oranındaki işsizlik sigortası primi desteğe dâhil değildir. Güncel oranlar SGK İşveren Prim Oranları sayfasında yayımlanmaktadır.

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Oran değişikliği notu: İşverenin kısa vadeli sigorta kolları primi 2024/Eylül döneminden itibaren %2’den %2,25’e; malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi işveren hissesi ise 1 Ocak 2026’dan itibaren %11’den %12’ye yükselmiştir. Böylece işveren sosyal sigorta primi hissesi %21,75’e, %2 işsizlik sigortası primiyle birlikte toplam işveren payı %23,75’e çıkmıştır.[/vc_message][vc_column_text]

Tablo 3 – 2026 Standart Hesaplama Oranları

Uygulama Genel prim indirimi 5746 desteği Toplam prim avantajı
05746 – İmalat dışı %2 Kalan %19,75’in yarısı: %9,875 %11,875
05746 – İmalat %5 Kalan %16,75’in yarısı: %8,375 %13,375
15746 Yok %21,75’in yarısı: %10,875 %10,875

Oran notu: Bu oranlar standart 4/a prim oranına tabi sigortalılar içindir. Fiilî hizmet süresi zammına tabi işler, özel belge türleri ve farklı sigortalılık durumları ayrıca değerlendirilmelidir.

PEK sınırı: 2026 yılında aylık prime esas kazanç alt sınırı 33.030,00 TL, normal aylık üst sınır ise 297.270,00 TL’dir. 2026 öncesinde alt sınırın 7,5 katı olan normal üst sınır, 7566 sayılı Kanunla 1 Ocak 2026’dan itibaren 9 kata çıkarılmıştır. Güncel tutarlar için SGK’nın 2026 PEK açıklamasına bakılmalıdır.

İmalat ve NACE kontrolü: SGK’nın 6 Ocak 2026 tarihli 2026/1 sayılı Genelgesine göre imalat sektörü ayrımında NACE Rev.2.1 Ekonomik Faaliyet Sınıflamasının “C – İmalat” bölümündeki iş kolları esas alınır. Bu bölümün iki basamaklı ana faaliyet kodları 10–33 aralığındadır. Çalışanın meslek kodu değil, işyerinin SGK tescilindeki güncel iş kolu/NACE kodu dikkate alınmalı; fiilî faaliyetle tescil kaydının uyumu kontrol edilmelidir.

NACE kodu değişikliğinin etkisi: 5510 sayılı Kanun’un 81/1-(ı) bendi kapsamındaki 2/5 puanlık genel indirim, SGK işkolu/NACE kodu değişiklik tarihini takip eden ay/dönemden itibaren yeni kod üzerinden uygulanır. Örneğin 1 Temmuz 2026 tarihinde hizmetten imalata geçen işyerinde 5 puanlık indirim Ağustos 2026 döneminde başlar. Bu durum, 5746 desteğinin %50 oranını değil, önce uygulanan genel indirimi ve birleşik avantajı etkiler. Geçmişe yönelik değişiklikler önceki dönemleri otomatik olarak yeniden hesaplatmaz; 2026/1 sayılı Genelgedeki ilk yasal belge ve SGK kod geçerlilik tarihleri esas alınır.

2026 imalat dışı işyeri uyarısı: Genel prim indirimi imalat dışı işyerlerinde 2025/Ocak döneminde 5 puan, 2025/Şubat-Aralık dönemlerinde 4 puan, 2026/Ocak döneminden itibaren ise 2 puandır. Standart prim oranlarında 5510 indirimi ile 5746 desteğinin birleşik avantajı 2025/Şubat-Aralık dönemindeki %12,375’ten 2026’da %11,875’e düşmüştür. Dolayısıyla aynı PEK üzerinden avantaj 0,5 puan azalmıştır. Buna karşılık asgari PEK’in yükselmesi nedeniyle 2026’daki 3.922,31 TL, 2025 asgari PEK’i üzerindeki yaklaşık 3.218,18 TL’den nominal olarak düşük değildir; düşüş oran karşılaştırmasına aittir.

7. Asgari Ücret Üzerinden 2026 Örneği

2026 aylık prime esas kazanç alt sınırı 33.030,00 TL’dir.

Tablo 4 – 33.030,00 TL PEK Üzerinden Toplam Prim Avantajı (5510 Genel Prim İndirimi + 5746 Desteği)

Uygulama Toplam prim avantajı
05746 – İmalat dışı 3.922,31 TL
05746 – İmalat 4.417,76 TL
15746 3.592,01 TL

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Hesaplama notu: 05746 satırlarındaki tutarların tamamı 5746 desteği değildir. Toplam avantaj, 5510 kapsamındaki genel prim indirimi ile 5746 desteğinin birleşik sonucudur.[/vc_message][vc_column_text]

8. Kısmi Çalışma, İzinler ve Bölge/Merkez Dışı Süreler

8.1. Genelgelerin uygulamadaki rolü

SGK’nın 2008/85 sayılı Genelgesi desteğin temel uygulama esaslarını; 2009/21 sayılı Genelge ise aynı sigortalının kapsam içi ve kapsam dışı çalışmaları, ücret dışı ödemeleri ve prime esas kazanç üst sınırı nedeniyle yapılacak gün/kazanç ayrıştırmasını açıklar. 2009/139 sayılı Genelge, genel prim indiriminden yararlanamayan işyerleri ve 15746 uygulaması bakımından; 2015/12 sayılı Genelge ise ilgili ihale ve işyeri uygulamaları yönünden ayrıca kontrol edilmelidir.

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Güncellik uyarısı: Eski genelgelerdeki bitiş tarihleri, tarihsel kişi bazlı yararlanma süresi, oranlar, parasal örnekler ve APHB terminolojisi 2026’ya aynen taşınmamalıdır. Güncel Kanun, MUHSGK kuralları, prim oranları ve PEK sınırları esas alınır.[/vc_message][vc_column_text]

8.2. Karma çalışma ve kazanç ayrıştırması

Sigortalı ayın tamamında teşvik kapsamındaki faaliyette çalışmıyorsa yalnızca kapsama giren çalışma süresi teşvikli bildirilmelidir. Proje dışı süreler için normal kanun numarasıyla ayrı satır veya belge düzenlenmesi gerekebilir.

Ayrıştırmada özellikle şu süreler kontrol edilmelidir:

Aynı ayda teşvik kapsamındaki ve kapsam dışındaki çalışmaları bulunan personelin gün ve kazançları ayrıştırılmalıdır. Kapsam dışı çalışmaya ait ücretler ile prim ve ikramiye gibi ücret dışı ödemeler 5746 desteğine dâhil edilmez. Bildirim şekli; ödemenin niteliğine, PEK üst sınırının aşılıp aşılmamasına ve ücret dışı ödemenin ilgili olduğu aya göre değişebilir.

8.3. Hafta tatili, yıllık izin ve resmî tatiller

Kapsama giren personelin Ar-Ge, yenilik veya tasarım faaliyetleriyle ilgili çalışmalarının işyerindeki haftalık çalışma süresinin tamamını karşılaması halinde, çalışılan haftaya ilişkin hak kazanılmış hafta tatili ücretleri destek hesabında dikkate alınır.

Personelin ay içindeki çalışmalarının tamamının Ar-Ge, yenilik veya tasarım faaliyetiyle ilgili olması halinde yıllık ücretli izin süreleri ile 2429 sayılı Kanun kapsamındaki ulusal bayram ve genel tatil günlerine isabet eden ücretler de destek kapsamında değerlendirilir. Karma çalışan personelde izin ve tatil ücretleri otomatik olarak bütünüyle teşvikli sayılamaz. Ücretsiz izin ve ücret ödenmeyen raporlu süreler için destek hesaplanmaz. Haftalık çalışma süresini aşan fazla çalışma ve ek çalışma ücretleri destek dışında tutulmalıdır.

8.4. Bölge veya merkez dışında geçirilen süreler

Bölge veya merkez dışında geçirilen süreler, ilgili Bakanlık ya da TGB yönetici şirketi kayıtlarında usulüne uygun biçimde bildirilmiş/onaylanmış ve Ar-Ge, tasarım veya yazılım faaliyetiyle ilişkilendirilmiş olmalıdır.

10766 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca 31 Aralık 2026’ya kadar, gelir vergisi stopajı teşviki bakımından bölge/merkez dışında geçirilebilecek süre oranı Bakanlıkça belirlenen bilişim personeli için %100, diğer personel için %75’tir. Bu oranlar doğrudan 5746 kapsamındaki SGK prim desteğinin oranı veya bağımsız bir SGK üst sınırı değildir. Bununla birlikte özellikle 4691 personelinde ücretin stopaj teşvikine konu olma şartı nedeniyle, dışarıda geçirilen sürenin gelir vergisi yönünden uygunluğu ilgili süreye ait SGK desteği bakımından da kontrol edilmelidir.

9. Vergi Teşvikleriyle Karıştırılmamalı

5746 sayılı Kanunda SGK desteğinin yanında ayrıca:

bulunur. Bunların matrahları, oranları, belgeleri ve bildirim sistemleri farklıdır. SGK’da 05746/15746 kodunun seçilmiş olması, vergi teşviklerinin otomatik uygulanacağı anlamına gelmez.

40 kat sınırı–SGK tavanı ayrımı: 20 Temmuz 2025 tarihli ve 7555 sayılı Kanunun 11, 19 ve 20’nci maddeleriyle sırasıyla 4691 sayılı Kanunun geçici 2’nci maddesi, 5746 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları ile 6550 sayılı Kanunun geçici 1’inci maddesi değiştirilmiştir. Düzenleme 24 Temmuz 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış; 1 Ağustos 2025 tarihinden itibaren yapılan ücret ödemelerinde gelir vergisi stopajı teşviki ve ücretlere ilişkin damga vergisi istisnası, aylık brüt asgari ücretin 40 katını aşmayan ücret kısmıyla sınırlandırılmıştır. 5746 uygulamasına ilişkin usul ve örnekler 10 ve 11 Seri No.lu 5746 Genel Tebliğlerinde; 4691 ve 6550 uygulaması ise 331 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde açıklanmıştır. 6550 sayılı Kanunun burada anılması yalnızca 40 katlık vergisel sınırın kapsamını gösterir; bu personel 5746 SGK prim desteğinin kapsamına bu nedenle girmez. 40 kat sınırı SGK prim desteğinin sınırı değildir. SGK uygulamasında 2026 yılı için teşvik kapsamındaki prime esas kazanç aylık 297.270,00 TL olan 9 kat PEK tavanını aşamaz. 7555 sayılı Kanun, 10 Seri No.lu Tebliğ, 11 Seri No.lu Tebliğ ve 331 Seri No.lu Tebliğ birlikte dikkate alınmalıdır.

10. Geçmişe Dönük Yararlanma ve Kod Değişikliği

5510 sayılı Kanun’un Ek 17’nci maddesinin 7316 sayılı Kanunla değişen hükmü 1 Mayıs 2021’de yürürlüğe girmiştir. Buna göre 2021/Mayıs ve sonraki dönemlerde, yararlanılabileceği halde yasal süresinde yararlanılmayan prim teşviki, destek ve indirimlerinden kural olarak geriye dönük yararlanılamaz; yararlanılmış bir teşvik de sonradan başka bir teşvikle değiştirilemez.

Bu nedenle MUHSGK/APHB’nin süresinde kanun numarası seçilmeden verilmesi veya işverenin sonradan daha avantajlı kodu fark etmesi, tek başına geçmiş dönem için 05746/15746’ya dönüşüm hakkı doğurmaz.

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Dar istisna: İşverenin hak sahipliği belgeleriyle SGK’ya usulüne uygun ve zamanında başvurmasına rağmen SGK’nın işyeri tanımlamasını geç yapması, ibraz edilen uygun belgelerin sisteme geç işlenmesi veya ilgili Bakanlık/kamu kurumu bilgilerinin işverene geç bildirilmesi gibi işverenin iradesi dışındaki nedenlerde, SGK’nın 2021/16 sayılı Genelgesindeki şartlarla geriye dönük işlem yapılabilmesi mümkündür. Bu istisna genel bir altı aylık düzeltme hakkı değildir; olay ve belgeler SGK ünitesince ayrıca incelenir.[/vc_message][vc_column_text]

11. Teşvikin Kaybedilebileceği Başlıca Durumlar

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”orange” icon_fontawesome=”fa fa-gg”]Mali sonuç: Yersiz yararlanılan tutarlar gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte işverenden tahsil edilebilir. Kanunda öngörülen şartların ihlali, vergi teşvikleri bakımından da vergi ziyaı ve fer’ileri sonucunu doğurabilir.[/vc_message][vc_column_text]

12. Sonuç

5746 sayılı Kanun kapsamındaki teşvik, Ar-Ge, tasarım ve uygun destek personelinin kapsama giren gerçek prime esas kazancı üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısının kamu tarafından karşılanmasını sağlar. Uygulama 31 Aralık 2028’e kadar devam etmektedir.

Uygulamada en kritik noktalar; işyerinin SGK’ya başvurusunun ve sistem tanımlamasının tamamlanması, personel ile projenin yetkili kurum kayıtlarında bulunması, çalışma sürelerinin doğru ayrıştırılması, 5746 ve 4691 kapsamındaki farklı destek personeli sınırlarının korunması, 2026 PEK tavanına uyulması ve 05746/15746 kodunun doğru seçilmesidir. Geçmişe dönük düzeltmenin kural olarak mümkün olmadığı dikkate alınarak kontroller MUHSGK verilmeden önce tamamlanmalıdır.

13. Mevzuat ve Kaynakça

— 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun — Yasal dayanak ve teşvik hükümleri.

— Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Uygulama ve Denetim Yönetmeliği — Destek personeli sınırı, küsuratın tama tamamlanması ve merkezlerde üç aylık tam zaman eşdeğer personel hesabı.

— 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu — Geçici 2’nci madde, TGB personeli ve toplam personeli 15’e kadar olan Bölge firmalarındaki %20 destek personeli oranı.

— Güncel Sigorta Primi Teşvik, Destek ve İndirimleri — 4 Ağustos 2026 itibarıyla 5746 desteğinin süresi ve temel yararlanma koşulları.

— 2026 Prime Esas Kazanç Tutarları — 33.030,00 TL aylık alt sınır ve 297.270,00 TL aylık üst sınır.

— SGK İşveren Prim Oranları — 2026 işveren sosyal sigorta primi bileşimi: malullük, yaşlılık ve ölüm %12, genel sağlık sigortası %7,5, kısa vadeli sigorta kolları %2,25; işsizlik sigortası dâhil toplam işveren payı %23,75.

— 7524 ve 7566 sayılı kanunlar — Kısa vadeli sigorta kolları işveren priminin 2024/Eylül döneminden itibaren %2,25’e ve malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları işveren hissesinin 1 Ocak 2026’dan itibaren %12’ye yükseltilmesine ilişkin düzenlemeler.

— 10766 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı — 31 Aralık 2026’ya kadar bölge/merkez dışında geçirilen sürelerde %100/%75 oranları.

— SGK 2008/85 Sayılı Genelge — Temel uygulama, başvuru, kapsam ve bildirim esasları.

— SGK 2009/21 Sayılı Genelge — Kapsam içi/kapsam dışı çalışma, ücret dışı ödemeler ve PEK ayrıştırması.

— SGK 2009/139 ve ilgili olduğu ölçüde 2015/12 sayılı genelgeler — Genel indirimden yararlanmayan işyerleri, ihale ve işyeri uygulamaları.

— SGK 2023/21 Sayılı Genelge — Özel dönem hükümleri ile 05746/15746 sistem tanımları.

— SGK 2026/1 Sayılı Genelge — 2026 yılı 2/5 puan ayrımı, NACE Rev.2.1 “C – İmalat” sınıflandırması ve işkolu/NACE kodu değişikliklerinin izleyen ay/dönemden itibaren uygulanması.

— 7555 sayılı Kanun — 4691, 5746 ve 6550 sayılı kanunlarda brüt asgari ücretin 40 katına ilişkin vergisel sınırı getiren temel kanuni düzenleme (kabul: 20 Temmuz 2025; RG: 24 Temmuz 2025/32965).

— 5746 Sayılı Kanun Genel Tebliği (Seri No: 10) — 5746 kapsamındaki gelir vergisi stopajı teşvikinde 40 kat sınırının uygulama ve örnekleri.

— 5746 Sayılı Kanun Genel Tebliği (Seri No: 11) — 5746 kapsamındaki ücret kâğıtlarında damga vergisi istisnasının 40 kat sınırı.

— 331 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği — 4691 ve 6550 kapsamındaki gelir/damga vergisi uygulamalarında 40 kat sınırı.

— SGK 2021/16 Sayılı Genelge — Geçmişe dönük teşvik yasağı ve işverenin iradesi dışındaki dar istisnalar.

— SGK 2021/26 Sayılı Genelge — Genel prim indiriminde Türkiye geneli borç sorgusunun işverenin tüm işyerleri ve kendi adına tescilli alt işverenlikleri üzerinden yapılması.

— SGK 2021/30 Sayılı Genelge — Türkiye geneli borç sorgusunun başlangıcının 2022/Ocak dönemine ertelenmesi.

— SGK 2024/11 Sayılı Genelge — Alt işveren idari para cezasının asıl işverenin genel prim indirimine etkisine ilişkin güncel ayrım.

[vc_row][vc_column][vc_message message_box_color=”juicy_pink”]FAQ – Sık Sorulan Sorular

Ar-Ge ve tasarım faaliyetlerine ilişkin SGK teşviki nedir? 5746 sayılı Kanun kapsamındaki Ar-Ge, tasarım ve uygun destek personelinin kapsama giren ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısının Hazine ve Maliye Bakanlığınca karşılanmasıdır. Teşvik 31 Aralık 2028’e kadar uygulanmaktadır.

Teşvikin yasal dayanağı nedir? Temel yasal dayanak 5746 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin üçüncü fıkrasıdır. 4691 kapsamındaki TGB personelinin gelir vergisi stopajı teşviki yönünden dayanağı ise 4691 sayılı Kanun’un geçici 2’nci maddesidir.

Teşvik için SGK’ya önceden başvurmak gerekir mi? Evet. İşverenin hak sahipliğini gösteren belge, onay veya proje sözleşmesiyle bağlı olduğu SGK il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine yazılı başvuru yapması gerekir. SGK sisteminde 05746/15746 tanımlaması görülmeden yalnızca MUHSGK’de kod seçilmesi yeterli değildir.

Ar-Ge veya tasarım merkezinde teşvik ne zaman başlar? Merkez belgesinin düzenlendiği tarihi takip eden aybaşından itibaren başlar. Proje bazlı uygulamalarda ilgili destek kararı, sözleşmenin yürürlüğe giriş tarihi veya kurum onayı esas alınır.

SGK bildiriminde hangi kanun numarası seçilir? İşyerinin genel prim indiriminden yararlanma durumuna ve SGK sistem tanımına göre 05746 veya 15746 kodu kullanılır. SGK’nın bazı ekranlarında 05746 kodu baştaki sıfır olmadan 5746 şeklinde gösterilebilir.

05746 ve 15746 arasındaki fark nedir? 05746 kodunda önce 2026 yılı için geçerli genel prim indirimi, ardından kalan sigorta primi işveren hissesinin yarısı kadar 5746 desteği uygulanır. 15746 kodunda genel indirim uygulanmadan işveren sosyal sigorta hissesinin yarısı desteklenir. Kod seçimi işverenin tercihine bağlı değildir.

Teşvik hangi personel için uygulanabilir? Ar-Ge personeli, tasarım personeli, mevzuattaki sayı sınırına uyan destek personeli ve 4691 sayılı Kanun kapsamında ücreti gelir vergisi stopajı teşvikine konu olan TGB personeli için uygulanabilir.

Destek personeli kimdir? Ar-Ge veya tasarım faaliyetlerine katılan veya bu faaliyetlerle doğrudan ilişkili yönetici, teknik eleman, laborant, sekreter, işçi ve benzeri personeldir. Görevle faaliyet arasındaki bağın belge ve kayıtlarla gösterilebilmesi gerekir.

Destek personeli için sayı sınırı nedir? 5746 kapsamındaki Ar-Ge/tasarım merkezleri ve projelerde destek personelinin tam zaman eşdeğer sayısı, toplam tam zaman eşdeğer Ar-Ge veya tasarım personeli sayısının %10’unu aşamaz ve sonuçtaki küsurat tama tamamlanır. Ar-Ge ve tasarım merkezlerindeki tam zaman eşdeğer Ar-Ge/tasarım personeli sayısı üçer aylık geçici vergilendirme dönemleri itibarıyla hesaplanır; bu merkez hesabı proje bazlı diğer yararlanıcılara bağımsız bir üç aylık ortalama şartı olarak genişletilmez. TGB firmalarında da kural %10’dur; ancak toplam personel sayısı 15’e kadar olan Bölge firmalarında oran %20 uygulanır.

Destek personeli sınırı aşılırsa kimler için teşvik uygulanır? 5746 uygulamasında sınır aşılırsa teşvik brüt ücreti en düşük destek personelinden başlanarak uygulanır. Brüt ücretler eşitse kapsama alınacak personeli işveren belirler.

Yeni işe alınma veya ortalamaya ilave olma şartı var mıdır? Hayır. Yeni işe alınma, son altı ay işsiz olma, ortalama çalışan sayısına ilave olma, yaş veya cinsiyet şartı bulunmaz.

4691 kapsamındaki personelin SGK desteğinin dayanağı nedir? TGB personeline uygulanan prim desteği 4691 sayılı Kanun’da düzenlenen bağımsız bir SGK teşviki değildir. Desteğin hukuki dayanağı 5746 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin üçüncü fıkrasıdır. Personelin ücretinin 4691 sayılı Kanun’un geçici 2’nci maddesindeki gelir vergisi stopajı teşvikine konu olması gerekir.

Bölge dışında çalışan 4691 personeli destekten yararlanabilir mi? Bölge dışında geçirilen sürenin yönetici şirket/Bakanlık kayıtlarında usulüne uygun biçimde bildirilmiş veya onaylanmış ve kapsamdaki faaliyetle ilişkilendirilmiş olması gerekir. Ücretin gelir vergisi stopajı teşvikine konu olma durumu, ilgili süreye ait SGK desteği bakımından da kontrol edilmelidir.

2026 yılındaki %75 ve %100 oranları SGK desteğinin sınırı mıdır? Hayır. 10766 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla belirlenen bilişim personeli için %100, diğer personel için %75 oranları bölge veya merkez dışında geçirilen sürelerin gelir vergisi stopajı teşvikine konu edilmesiyle ilgilidir. Bunlar doğrudan SGK prim desteğinin oranı değildir.

Merkez dışında geçirilen bütün süreler uzaktan çalışma sayılır mı? Hayır. Zorunlu saha/laboratuvar çalışması, lisansüstü eğitim, bilimsel etkinlik veya proje faaliyeti nedeniyle dışarıda geçirilen süreler ile esnek/uzaktan çalışma aynı hukuki nitelikte olmayabilir. Her süre kendi belgelendirme şartlarına göre değerlendirilmelidir.

Personel ayın bir kısmında proje dışında çalışırsa teşvik nasıl uygulanır? Yalnızca teşvik kapsamındaki faaliyete ilişkin çalışma süresi ve buna isabet eden ücret teşvikli bildirilebilir. Proje dışı gün ve kazançlar normal kanun numarasıyla ayrı satır veya belge üzerinden bildirilmelidir.

Hafta tatili ve yıllık izin ücretleri destek kapsamında mıdır? Personel işyerindeki haftalık çalışma süresinin tamamını kapsamdaki faaliyette geçiriyorsa ilgili haftanın hafta tatili ücreti; ay içindeki çalışmalarının tamamı kapsamdaki faaliyete ilişkinse yıllık ücretli izin ve ulusal bayram/genel tatil ücretleri destek kapsamında değerlendirilebilir. Karma çalışmalarda bu ücretlerin tamamı otomatik olarak teşvikli sayılamaz.

Teşvik asgari ücret üzerinden mi hesaplanır? Hayır. Kapsama giren çalışma süresine karşılık gelen gerçek prime esas kazanç üzerinden hesaplanır. Ancak 2026 yılında aylık PEK 33.030,00 TL alt sınır ile 297.270,00 TL üst sınır arasında olmalıdır.

Vergi teşviklerindeki 40 kat sınırı SGK desteğinde de geçerli midir? Hayır. 20 Temmuz 2025 tarihli ve 7555 sayılı Kanunla getirilen brüt asgari ücretin 40 katına ilişkin sınır; 4691, 5746 ve 6550 kapsamındaki gelir vergisi stopajı teşviki/istisnası ile ücret kâğıtlarına ilişkin damga vergisi istisnasına aittir. 5746 uygulaması 10 ve 11 Seri No.lu Tebliğlerde, 4691 ve 6550 uygulaması 331 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde açıklanmıştır. SGK desteğinde 2026 yılı için 9 kat PEK tavanı, yani aylık 297.270,00 TL esas alınır.

İşsizlik sigortası primi teşvik kapsamında mıdır? Hayır. İşverenin %2 oranındaki işsizlik sigortası primi destek kapsamında değildir.

2026 yılında asgari ücret üzerinden toplam avantaj ne kadardır? 33.030,00 TL PEK üzerinden toplam avantaj; 05746 imalat dışı uygulamada 3.922,31 TL, 05746 imalat uygulamasında 4.417,76 TL ve 15746 uygulamasında 3.592,01 TL’dir. 05746 tutarları genel prim indirimi ile 5746 desteğinin birleşik sonucudur.

2026 yılında imalat dışı avantaj 2025’e göre neden farklıdır? İmalat dışı genel prim indirimi 2025/Ocak döneminde 5 puan, 2025/Şubat-Aralık dönemlerinde 4 puan, 2026/Ocak döneminden itibaren 2 puandır. Standart oranlarda birleşik avantaj %12,375’ten %11,875’e, yani 0,5 puan düşmüştür. Ancak asgari PEK yükseldiği için 2026 asgari PEK’indeki 3.922,31 TL, 2025 asgari PEK’indeki yaklaşık 3.218,18 TL’den nominal olarak daha yüksektir.

İşverenin SGK borcu varsa teşvikten yararlanılabilir mi? Türkiye genelinde vadesi geçmiş SGK borcunun bulunmaması gerekir. 05746 kodunda birlikte uygulanan genel prim indirimi bakımından sorgu, 2022/Ocak döneminden beri aynı işverenin T.C. kimlik/vergi kimlik numarasına bağlı bütün işyerleri ve kendi adına tescilli alt işverenlik dosyaları üzerinden yapılır; asıl işveren-alt işveren sorumluluğunda 2024/11 sayılı Genelgedeki idari para cezası ayrımı da gözetilir. Borç yapılandırılmış veya tecil/taksitlendirilmişse ödeme planına düzenli uyulmalıdır. Borç bulunması 15746 koduna otomatik geçiş hakkı vermez; işyerinin SGK tarafından 15746 kapsamında tanımlanmış ve 5746 desteğinin diğer şartlarını taşıyor olması gerekir.

MUHSGK yasal süresinden sonra verilirse geriye dönük teşvik uygulanabilir mi? Kural olarak hayır. 2021/Mayıs ve sonraki dönemlerde yararlanılmayan teşvikten geriye dönük yararlanılamaz ve yararlanılmış teşvik başka bir teşvikle değiştirilemez. Yalnızca işverenin zamanında ve usulüne uygun başvurusuna rağmen SGK’nın geç tanımlaması veya ilgili kurum bilgisinin geç bildirilmesi gibi işverenin iradesi dışındaki sınırlı haller SGK’nın 2021/16 sayılı Genelgesi kapsamında ayrıca incelenebilir.

Gelir vergisi ve damga vergisi teşvikleri SGK koduyla otomatik uygulanır mı? Hayır. SGK’da 05746 veya 15746 kodunun seçilmesi, gelir vergisi stopajı teşvikini, damga vergisi istisnasını veya Ar-Ge/tasarım indirimini otomatik olarak uygulamaz.

SGDP’ye tabi emekli, kamu personeli veya stajyer için destek uygulanabilir mi? Hayır. SGDP’ye tabi çalışanlar, kamu personeli, aday çırak ve çıraklar, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler ve stajyerler bu destek kapsamında değildir.

Denetimde hangi belgeler kontrol edilir? Başlıca merkez/bölge/proje onayı, SGK başvuru ve sistem tanımlama yazıları, personel listeleri, görev tanımları, puantajlar, proje çalışma kayıtları, dışarıda çalışmaya ilişkin bildirim ve onaylar, ücret bordroları, PEK hesapları, MUHSGK tahakkukları, 4691 personelinin stopaj teşviki kayıtları ve SGK borçsuzluk/yapılandırma belgeleri kontrol edilir.[/vc_message][vc_column_text]

Sorumluluk Beyanı: Bu çalışma genel bilgilendirme amaçlıdır. Uygulamada işyeri/proje onayı, personel listesi, puantaj, SGK borç durumu, kanun numarası ve tahakkuk birlikte kontrol edilmelidir.

Exit mobile version