Serhat ÖZDEMİR
Gelir İdaresi Grup Müdürü V.
[email protected]
Yazar Hakkında
Melike ÖZDEMİR
Gelir Uzmanı
1-GİRİŞ:
15 Nisan 2022 tarihli ve 31810 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7394 sayılı “Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun İle Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un 11.maddesi ile 3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun Geçici 37.maddesinde değişiklik yapılarak, imalat sanayi ile turizme yönelik yatırım teşvik sahibi mükelleflere belge kapsamındaki inşaat işlerine ilişkin mal teslimleri ve hizmet ifaları 01.05.2022 tarihinden başlamak üzere 31.12.2025 tarihine kadar katma değer vergisinden istisna edilmişti.
Kanunda yapılan değişikle ilgili olarak 28.05.2022 tarih ve 31849 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 42 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar yeniden belirlenmiştir.
Cumhurbaşkanı birinci fıkrada yer alan süreyi 3 yıla kadar uzatmaya; Hazine ve Maliye Bakanlığı da, bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir. Cumhurbaşkanı da kendisine tanınan yetkiye istinaden istisnaya ilişkin süreyi, 01 Mayıs 2025 tarihli Kararı ile Resmi Gazetede yayımlanan 9770 sayılı Cumhurbaşkanı 31.12.2025 tarihinden 31.12.2028 tarihine kadar uzatmıştır.
2-İSTİSNANIN UYGULANMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR:
KDV Kanununun Geçici 37.maddesinin 1.fıkrasında; imalat sanayi ile turizme yönelik yatırım teşvik sahibi mükelleflere belge kapsamındaki inşaat işlerine ilişkin mal teslimleri ve hizmet ifaları 31.12.2028 tarihine kadar katma değer vergisinden istisna edileceği hükme bağlanmıştır. Kanunda yapılan değişikle ilgili olarak 28.05.2022 tarih ve 31849 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 42 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar yeniden belirlenmiştir. Söz konusu uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, KDV Genel Uygulama Tebliğinin “İmalat Sanayii ile Turizme Yönelik Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamındaki İnşaat İşleri” başlıklı (II/E-7/A.) bölümünde açıklanmış olup, detaylarına aşağıda yer verilmiştir.
2.1-İstisnanın Kapsamı:
Mükelleflerin KDV Kanununun Geçici 37.maddesi uyarınca KDV İstisna Belgesi talebinde bulunabilmeleri için öncelikle aşağıdaki hususlara dikkat etmeleri gerekmektedir. Bu hususlar;
– Bu istisnadan yararlanacak olan mükelleflerin imalat sanayi ve turizme yönelik yatırım teşvik belgesinin olması gerekmektedir. Bu belgenin hükmün yürürlük tarihi olan 01.05.2022 tarihinden önce düzenlenmiş olması istisnanın uygulanmasına engel teşkil etmez.
– İmalat sanayi ve turizme yönelik yatırım teşvik sahibi mükelleflere belge kapsamındaki inşaat işlerine ilişkin mal teslimleri ve hizmet ifaları KDV’den istisnadır.
– Söz konusu istisnanın uygulama süresi 01.05.2022 tarihinde başlayıp 31.12.2028 tarihinde sona erecektir. Bu süre içinde imalat sanayii ile turizme yönelik yatırım teşvik belgesi sahibi mükelleflere belge kapsamındaki inşaat işlerine ilişkin yapılan teslim ve hizmetler KDV’den istisna edilmiştir.
– İnşaat işlerinin yatırım teşvik belgesinde yer alan yatırıma ilişkin olması gerekmektedir.
– İnşaat işlerinin 31.12.2028 tarihini aşmamak kaydıyla yatırım teşvik belgesinde öngörülen süre içerisinde yapılmış olması gerekmektedir.
– İstisna uygulanacak harcama tutarının inşaat işlerine yönelik yatırım teşvik belgesinde yer alan yatırım tutarını aşmaması gerekmektedir. Aşması halinde yatırım teşvik belgesinin revize edilmesi gerekmektedir.
– Devam eden yatırımlarda 01.05.2022 tarihinden sonra yapılan mal ve hizmet alımları için de bu kanunun 7394 sayılı Kanun ile değişmeden önceki geçici 37.maddesi hükmü uygulanmayacaktır.
– İstisna, münhasıran söz konusu yatırımlar kapsamındaki inşaat taahhüt işi, nakliye, hafriyat benzeri inşa işlerine ilişkindir. Yatırımı yapanların söz konusu inşaat işlerinde kullanılan mal alımları da bu kapsamda değerlendirilir. Dolaysıyla istisna, inşaat işlerine ilişkin olmak üzere hem mal hem de hizmet alımlarını da kapsamaktadır.
– Söz konusu yatırımlar kapsamındaki inşaat işlerine ilişkin alınan makine, araç-gereç ve tefrişatın yatırım teşvik belgesinde yer alsa dahi bu istisna kapsamında değerlendirilmez.
– Bu istisna hükmü, imalat sanayi ile turizme yönelik yatırım teşvik belgesi kapsamında yapılan yeni yatırımlara ilişkin inşaat işleriyle ilgili mal ve hizmet alımlarını kapsamaktadır.
– Mevcut tesisin yıkılarak yeniden inşası da bu kapsamda olmak kaydıyla istisnadır.
– İmalat sanayii ile turizme yönelik faaliyette kullanılan/faaliyete başlamış yapıların yenileme, restorasyon, tadilat, bakım, onarım, modernizasyon gibi projelere ilişkin istisna uygulaması mümkün değildir.
2.2-İstisnanın Uygulanması:
İstisnadan yararlanmak isteyen yatırım teşvik sahibi mükellefler KDV yönünden bağlı oldukları vergi dairesine istisna belgesi almak için başvuruda bulunurlar. Başvuruda bulunan mükellefler tarafından inşaat işlerine ilişkin istisna kapsamında alınacak mal ve hizmet listesi, hazırlanan projeye uygun olarak elektronik sisteme girilir. Vergi dairesince gerekli kontroller yapıldıktan sonra şartları sağlayanlara elektronik olarak sisteme girilen mal ve hizmetle sınırlı olmak üzere istisna belgesi verilir.
İstisna hükmünün yürürlüğe girdiği 01.05.2022 tarihinden önce veya bu tarihten itibaren başlayan inşaat işlerine ilişkin, 01.05.2022 tarihinden sonra yapılan mal ve hizmet alımları istisna kapsamında olup, inşaat işlerine ilişkin bu tarihten önce alınan mal ve hizmetlerin istisna belgesine dâhil edilmesi mümkün değildir.
Vergi dairesinden alınan istisna belgesinin alıcı tarafından onaylanmış bir örneği satıcılara verilir. Bu belge satıcılar tarafından 213 sayılı Vergi Usul Kanununun muhafaza ve ibraz hükümlerine uygun olarak saklanır.
Mal teslimi ve hizmet ifası gerçekleştikçe alıcı ve satıcılar alım/satım bilgilerini sisteme girerler.
Satıcı mükellefin iade talebi, bu istisna belgesi ve sisteme yapılan alış ve satış giriş bilgileri esas alınmak suretiyle, iade için gerekli diğer belgeler de aranarak sonuçlandırılır.
Projenin sonradan revize edilmesi, güncellenmesi veya ek proje düzenlenmesi halinde proje kapsamındaki mal ve hizmetlere ilişkin liste de elektronik ortamda revize edilir. Revize sonrası istisna kapsamına giren alışlarda istisnadan faydalanılabilmesi için istisna belgesinin de revize edilmesi gerekir.
İstisna belgesi 31.12.2028 tarihini geçmemek üzere projede öngörülen süreyle sınırlı olarak verilir. Projedeki sürenin revize edilmesi durumunda, istisna belgesindeki süre de revize edilir.
Aynı satıcıdan yapılan birden fazla mal ve hizmet alımına ilişkin harcamaların proje maliyetinin binde 5’ine kadar olan kısmı tek satır olarak girilebilir. Bu şekilde birden fazla satır yazılabilir. Ancak, bu satır tutarlarının toplamının proje maliyetinin yüzde 10’unu aşmaması gerekir.
İstisna kapsamındaki malların ithalat yoluyla temin edilmesi halinde söz konusu belge, ilgili gümrük idaresine ibraz edilir. İstisna belgesindeki istisna kapsamında ithal edilen mala ilişkin bölüm doldurulduktan sonra ilgili gümrük idaresi tarafından bu bölümde onaylanır. İstisna kapsamında mal ve hizmet alanlar istisna belgesinin süresinin sona erdiği tarih itibariyle istisna belgesini vergi dairesine ibraz ederek kapattırmak zorundadırlar. Vergi dairesi istisna belgesinde yer alan mal ve hizmet bölümlerinin satıcılar tarafından doldurulup doldurulmadığını ve faturalarla uyumunu kontrol ederek istisna belgesini kapatır.
Satıcılar, yaptıkları teslim ve hizmet ifalarına ilişkin faturada KDV hesaplamazlar.
İstisna tek safhada uygulanacak olup, yatırım teşvik belgesi sahibi mükellefe istisna kapsamında mal teslimi ve hizmet ifasında bulunan satıcıların alımlarında istisna uygulanması söz konusu değildir.
2.3-Yatırım Teşvik Belgesine Konu Yatırımın Tamamlanmaması:
KDV Kanununun Geçici 37.maddesine göre, yatırım teşvik belgesine konu yatırımın tamamlanmaması halinde, zamanında alınmayan vergi yatırım teşvik belgesi sahibi alıcıdan, vergi zıyaı cezası uygulanarak gecikme faizi ile birlikte tahsil edilir.
Zamanında alınmayan vergiler ile vergi cezalarında zamanaşımı, verginin tarhını veya cezanın kesilmesini gerektiren durumun meydana geldiği tarihi takip eden takvim yılının başından itibaren başlar.
2.4-İstisnanın Beyanı:
Bu istisna kapsamında yapılan teslim ve hizmetler, teslim ve hizmetin yapıldığı döneme ait KDV beyannamesinin “İstisnalar-Diğer İade Hakkı Doğuran İşlemler” kulakçığının, “Tam İstisna Kapsamına Giren İşlemler” tablosunda 339 kod numaralı “İmalat Sanayii ile Turizme Yönelik Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamındaki İnşaat İşlerine İlişkin Teslim ve Hizmetler” satırı aracılığıyla beyan edilir.
Bu satırın “Teslim ve Hizmet Tutarı” sütununa istisnaya konu teslim ve hizmetlerin KDV hariç tutarı, “Yüklenilen KDV” sütununa bu teslim ve hizmetlere ilişkin alım ve giderlere ait belgelerde gösterilen toplam KDV tutarı yazılır. İade talep etmek istemeyen mükellefler, “Yüklenilen KDV” sütununa “0” yazmalıdır.
2.5-İade:
Bu istisna kapsamındaki teslim ve hizmetlerden kaynaklanan iade taleplerinde aşağıdaki belgeler aranır:
– Standart iade talep dilekçesi
– İstisnanın beyan edildiği döneme ilişkin indirilecek KDV listesi
– İade hakkı doğuran işleme ait yüklenilen KDV listesi
– İadesi talep edilen KDV hesaplama tablosu
– Satış faturaları listesi
– Yatırım teşvik belgesinin örneği
– Vergi dairesinden alınan istisna belgesinin örneği ile kendisi tarafından ilgili mal ve hizmete ilişkin olarak proje kapsamında istisna uygulanarak alınacak mal ve hizmet listesinin örneği.
2.5.1-Mahsuben İade:
Mükelleflerin bu işlemlerden kaynaklanan mahsuben iade talepleri yukarıdaki belgelerin ibraz edilmiş olması halinde miktarına bakılmaksızın vergi inceleme raporu, YMM raporu ve teminat aranmadan yerine getirilir.
2.5.2-Nakden İade:
Mükelleflerin bu işlemlerden kaynaklanan ve 50.000 TL’yi aşmayan nakden iade talepleri vergi inceleme raporu, YMM raporu ve teminat aranmadan yerine getirilir. İade talebinin 50.000 TL’yi aşması halinde aşan kısmın iadesi, vergi inceleme raporu veya YMM raporuna göre yerine getirilir. Teminat verilmesi halinde mükellefin iade talebi yerine getirilir ve teminat, vergi inceleme raporu veya YMM raporu sonucuna göre çözülür.
2.6-Müteselsil Sorumluluk:
İstisnadan yararlanmak isteyen mükelleflerin istisna belgesinin imza ve kaşe tatbik edilmiş bir suretini mal teslimi ve hizmet ifasında bulunan satıcıya vermeleri gerekmektedir. Bu belge olmadan istisna uygulanması halinde, zıyaa uğratılan vergi, ceza, zam ve faizlerden satıcı ile birlikte teslim ve hizmet yapılan alıcı da müteselsilen sorumludur.
Kendisine teslim veya hizmetin istisna kapsamına girdiğini gösteren belge verilen satıcı mükelleflerce, başka bir şart aramaksızın istisna kapsamında işlem yapılır. Daha sonra işlemin, istisna için ilgili düzenlemelerde belirtilen şartları baştan taşımadığı ya da şartların daha sonra ihlal edildiğinin tespiti halinde, zıyaa uğratılan vergi ile buna bağlı ceza, faiz ve zamlar, kendisine istisna kapsamında teslim veya hizmet yapılan alıcıdan aranır. Satıcının iade talebi ise yukarıda açıklanan şekilde değerlendirilir.
3- Sonuç
3065 sayılı KDV Kanununun Geçici 37.maddesinde 7394 sayılı Kanunun 11.maddesiyle değişiklik yapılarak, imalat sanayi ile turizme yönelik yatırım teşvik sahibi mükelleflere belge kapsamındaki inşaat işlerine ilişkin mal teslimleri ve hizmet ifaları 01.05.2022 tarihinden başlamak üzere 31.12.2025 tarihine kadar katma değer vergisinden istisna edilmişti. Daha sonra, Cumhurbaşkanı kendisine tanınan yetkiye istinaden istisnaya ilişkin süreyi 9770 sayılı Cumhurbaşkanı Kararnamesi ile 31.12.2025 tarihinden 31.12.2028 tarihine kadar uzatmıştır. Kanunda yapılan değişiklikle birlikte istisnanın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar 42 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile yeniden belirlenmiştir. Kanun hükmüne ya da tebliğ düzenlemelerine bakıldığında yatırımın türüne göre ne kanun hükmünde ne de tebliğ düzenlemelerde böyle bir ayrıma gidilmemiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı 19.12.2023 tarih ve 104675 sayılı yazısı ile, Geçici 37.maddesinde uygulanan istisnanın sadece yeni yatırımlara ilişkin inşaat işleri için geçerli olduğu; yenileme, restorasyon, tadilat, bakım, onarım, modernizasyon gibi yatırımların bu kapsamda olmadığı yönündeki görüşünü net bir şekilde ortaya koymuştur. Bu itibarla, söz konusu madde hükmü, imalat sanayii ve turizme yönelik yatırım teşvik belgesi kapsamında ilk defa yapılan yeni yatırımlara ilişkin inşaat işleri nedeniyle yüklenilen ve indirim yoluyla giderilemeyen KDV’nin iadesine yönelik olup, imalat sanayi ve turizm faaliyetlerinde kullanılan/faaliyete başlamış yapıların yenileme, tadilat, ilave vb. projelere ilişkin inşaat işleri için mal ve hizmet alımlarında bahsi geçen kanunun ilgili maddesi kapsamında istisna uygulanması mümkün değildir. Başkanlığın vermiş olduğu bu görüşü, hem vergi dairesi çalışanlarının hem de KDV istisna belgesi talebinde bulunacak mükelleflerin sorunlarının giderilmesine yardımcı olmuştur.
4- Kaynakça
— 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu,
— 42 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ,
— Gelir İdaresi Başkanlığının 19.12.2023 Tarih ve 104675 Sayılı Yazısı,
