Mevzuatın Adı: Kıyı Tesislerine Yeşil Liman Sertifikası Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
24 Mart 2026 Tarihli Resmi Gazete
Sayı: 33203
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından:
ÖZET:
Yeşil Liman Sertifikası düzenlemesindeki bu değişiklik, yalnızca gönüllü başvuru sistemini değil, belirli kıyı tesisleri için doğrudan zorunluluk rejimini de güçlendiriyor. Ana yönetmelik 18 Kasım 2023’te yürürlüğe girmişti; paylaştığınız değişiklik metni ise kapsamı genişletiyor, bazı teknik kriterleri netleştiriyor ve idari para cezası mekanizmasını açıkça düzenliyor. Bakanlığın 2025 taslak duyurularında da aynı yönelim; yani kapsamın genişletilmesi, teknik ölçütlerin belirginleştirilmesi ve yeni zorunlulukların getirilmesi öne çıkmıştı.
Bu değişiklikle birlikte Yeşil Liman Sertifikası zorunluluğu, yeni inşa edilen veya önemli ölçüde genişletilen bazı kıyı tesisleri için bağlayıcı hale geliyor. Ayrıca bir takvim yılında 100 ve üzeri kruvaziyer gemi yanaştıran kıyı tesisleri için 31 Aralık 2028, 100.000 TEU ve üzeri konteyner elleçleyen kıyı tesisleri için ise 31 Aralık 2030 son tarih olarak belirleniyor. Bu eşiklerin hesabında son üç yıl ortalaması esas alınıyor.
Düzenleme yalnızca zorunluluk getirmiyor; aynı zamanda uymayan tesisler için somut bir idari para cezası da öngörüyor. Buna göre sertifika almak zorunda olduğu halde başvurmayan veya başvurusu reddedilen kıyı tesislerine, zorunluluğun başladığı tarihten sonra yanaşan her gemi için, tesiste kaldığı her saat başına 5.000 TL ceza uygulanacak; bir saatten kısa süreler tam saat sayılacak. Ceza alt sınırı 15.259 TL, üst sınırı ise 605.279 TL olarak belirlenmiş ve bu tutarların yeniden değerleme oranında artırılacağı düzenlenmiş durumda.
Bir diğer kritik başlık ise teknik altyapı. Yat limanları ve marinalar hariç, ISPS kapsamındaki kıyı tesislerinde gemilere hizmet verecek elektrik bağlantısı standardının TS IEC/IEEE 80005 serisinin ilgili bölümlerine uygun olması şartı getiriliyor. Bu hüküm, kıyıdan elektrik besleme altyapısının artık daha somut ve denetlenebilir bir standartla ilişkilendirildiğini gösteriyor.
1) Kapsam genişletildi
Eski sistemde daha sınırlı bir çerçeve varken, yeni metinde yönetmelik artık Yeşil Liman Sertifikası almak isteyen ve/veya Yeşil Liman Sertifikası almak zorunda olan kıyı tesislerini kapsıyor. Bu değişiklik, gönüllülükten kısmen zorunluluğa geçişin hukuki temelini güçlendiriyor.
2) Kıyı tesisi tanımı yeniden yazıldı
“Kıyı tesisi” tanımı, 3621 sayılı Kıyı Kanunu kapsamındaki doldurma ve kurutma yoluyla kazanılmış alanlar üzerinde kurulmuş; yükleme, boşaltma ve/veya yolcu işlemi yapılabilen yapı, iskele, liman, rıhtım ve benzeri tesisleri kapsayacak şekilde değiştirildi. Böylece tanım daha açık ve operasyon temelli hale getirildi.
3) Yeni zorunluluk rejimi getirildi
Yeni ek maddeyle üç ayrı zorunluluk alanı öne çıkıyor:
Yeni inşa edilen bazı kıyı tesisleri, toplam alanının dörtte birinden fazla genişletilen tesisler ve belirli kruvaziyer/konteyner kapasitesine ulaşan tesisler artık Yeşil Liman Sertifikası almak zorunda olacak.
4) Başvuru süreleri netleştirildi
Birinci fıkra kapsamındaki tesisler, imar planı kapsamındaki tamamlanma tarihinden itibaren en geç bir ay içinde başvuracak. İkinci fıkra kapsamındaki tesisler ise zorunluluğun başladığı tarihten en az üç ay önce başvuru yapmak zorunda olacak.
5) İstisna belgesi düzenlendi
Kıyı tesisinin yeşil liman şartlarına uyamamasının işletmeden kaynaklanmadığı belgelenirse, idare en fazla bir yıllık istisna belgesi verebilecek. Bu belge, şartların devam etmesi halinde yalnızca bir kez ve yine en fazla bir yıl uzatılabilecek.
6) Ceza hükmü eklendi
Başvuru yapmayan veya başvurusu reddedilen zorunlu tesisler için gemi başına ve saat esaslı ceza sistemi getirildi. Bu, düzenlemenin yaptırım gücünü ciddi biçimde artırıyor.
7) Teknik ve çevresel kriterler ağırlaştı
Hatıra ormanı kurulması ya da en az 5.000 ağaçlık özel ağaçlandırma projesi yapılması şartı getirildi. Deniz yüzeyi temizliği için ekipman envanteri, raporlama, dere ağzında bariyer zorunluluğu ve çöpkapar kapasitesi gibi ayrıntılar da netleştirildi. Çöpkapar kullanılması halinde her bir sistemin en az 30 litre hacminde olması gerekiyor.
Düzenlemenin Sektöre Etkisi
Bu değişiklik, özellikle kruvaziyer limanları, konteyner limanları ve büyüme yatırımı planlayan kıyı tesisleri açısından doğrudan sonuç doğuracak nitelikte. Artık Yeşil Liman Sertifikası yalnızca kurumsal prestij veya çevresel görünürlük aracı değil; belirli eşiklere ulaşan işletmeler için izin, başvuru, teknik uyum ve ceza riski içeren bir uyum başlığı haline geliyor.
Özellikle TS IEC/IEEE 80005 standardına yapılan açık atıf, limanların enerji altyapısı yatırımlarını hızlandırabilir. Aynı şekilde deniz yüzeyi temizliği, bariyer kullanımı ve yıllık veri raporlaması gibi hükümler de çevresel denetimin daha ölçülebilir hale geleceğini gösteriyor.
MADDE 1- 18/11/2023 tarihli ve 32373 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kıyı Tesislerine Yeşil Liman Sertifikası Düzenlenmesi Hakkında Yönetmeliğin 2 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik hükümleri, Yeşil Liman Sertifikası almak isteyen ve/veya Yeşil Liman Sertifikası almak zorunda olan kıyı tesislerini kapsar.”
MADDE 2- Aynı Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“g) Kıyı tesisi: 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu kapsamında kıyılarda doldurma ve kurutma yoluyla kazanılan alanlar üzerinde kurulmuş olan gemi ve deniz araçlarının yük ve/veya yolcu tahmil ve tahliyesinin yapılabildiği yapı, iskele, liman, rıhtım ve benzeri tesisleri,”
MADDE 3- Aynı Yönetmeliğin 11 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“(5) Ek 1 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca Yeşil Liman Sertifikası almak zorunda olmasına rağmen başvuru yapmayan yahut başvurusu reddedilen kıyı tesislerine zorunluluğu başladığı tarihten itibaren yanaşan her bir geminin kıyı tesisinde bulunduğu saat başına 5.000 TL idari para cezası uygulanır, bir saatten kısa süreler bir saate tamamlanır. Uygulanacak idari para cezası tutarı 15.259 TL’den az 605.279 TL’den fazla olamaz. Bu miktar her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesinin (B) fıkrası uyarınca tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında, takvim yılı başından geçerli olmak üzere artırılır.”
MADDE 4- Aynı Yönetmeliğin 12 nci maddesinin ikinci fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 5- Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
“Zorunluluk
EK MADDE 1- (1) Bu maddenin yayımı tarihinden sonra 20/3/2007 tarihli ve 26468 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik Kodu Uygulama Yönetmeliği kapsamında olup kıyı tesisinin toplam alanının ¼’ünden fazla genişletecek kıyı tesisleri ile aynı Yönetmelik kapsamına girecek yeni inşa edilen kıyı tesisleri Yeşil Liman Sertifikası almak zorundadır. Bu kıyı tesislerine yönelik hazırlanacak olan imar plan tekliflerine ilişkin Bakanlık değerlendirmelerinde, imar plan notlarında “Yeşil Liman Sertifikası başvurusu yapılacaktır” ibaresi aranır. Bu fıkra uyarınca Yeşil Liman Sertifikası almak zorunda olan; yeni inşa edilecek kıyı tesislerine kıyı tesisi işletme izin belgesi düzenlenmez, genişletilecek kıyı tesislerinin genişletilen alanları kıyı tesisi işletme izin kapsamına alınmaz.
(2) Bir takvim yılında 100 ve daha fazla kruvaziyer gemi yanaşan kıyı tesisleri 31 Aralık 2028 tarihi itibarıyla, 100.000 TEU ve daha fazla konteyner elleçlenen kıyı tesisleri 31 Aralık 2030 tarihi itibarıyla Yeşil Liman Sertifikasına sahip olmak zorundadır. Bu sayıların belirlenmesinde son üç yılın ortalaması esas alınır. Zorunluluğun başladığı tarihlerde belirtilen kapasitede olmayan ancak daha sonra söz konusu kapasiteye ulaşan kıyı tesisleri için Yeşil Liman Sertifikası alma zorunluluğu kapasiteye ulaştığı takvim yılını takip eden yılın sonunda başlar.
(3) Birinci fıkra kapsamındaki kıyı tesisleri imar planı kapsamında tamamlandığı tarihten itibaren en geç bir ay içinde, ikinci fıkra kapsamındaki kıyı tesisleri zorunluluğun başladığı tarihten en az üç ay önce, Yeşil Liman Sertifikası başvurusunda bulunur. Kıyı tesisinin yeşil liman şartlarına uyum sağlayamama sebeplerinin, kıyı tesisi işletmesinden kaynaklanmadığının belgelendirilmesi halinde İdare kıyı tesisine bir istisna belgesi düzenler. İstisna belgesi en fazla bir yıllık düzenlenir ve bu sebeplerin devam ettiğinin belgelendirilmesi halinde en fazla bir yıllık olacak şekilde bir defalığına yenilenir.”
MADDE 6- Aynı Yönetmeliğin Ek-4’ünün 5 inci maddesine aşağıdaki cümle eklenmiş, 11 inci ve 12 nci maddeleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Yat limanları/marinalar hariç olmak üzere Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik Kodu Uygulama Yönetmeliği kapsamında olan kıyı tesislerinin gemilere hizmet vermek üzere elektrik bağlantısı standardının TS IEC/IEEE 80005’in ilgili bölümlerine uygun olması gerekir.”
“11. İlgili mevzuat kapsamında kıyı tesisi adına hatıra ormanı oluşturulmalı ya da özel ağaçlandırma projeleri gerçekleştirilmelidir. Özel ağaçlandırma projeleri en az 5000 ağaç olacak şekilde belgelendirilerek Yeşil Liman Sertifikası başvuru dosyasına eklenmelidir.
12. Kıyı tesislerinin deniz yüzeyi temizlik faaliyetleri, “liman kıyı sahası temizlik süreci” kapsamında bütüncül bir süreç olarak ele alınıp; her kıyı tesisi işleticileri kendi operasyonel koşulları doğrultusunda bu süreci yapılandırır. Bu kapsamda, kıyı tesisi işleticileri tarafından deniz yüzeyi temizlik çalışmalarında kullanılacak ekipman envanteri hazırlanarak Yeşil Liman Sertifikası başvuru dosyası ile İdareye sunulur; yürütülen temizlik faaliyetleri belirli bir plan ve taahhüt çerçevesinde raporlanır ve yıllık olarak Yeşil Liman uygulamaları kapsamında denetimlerde sunulmak üzere fiziksel veya elektronik olarak dosyalanır. Deniz yüzey çöplerini toplamak amacıyla, kıyı tesisi sahasında deniz trafiğini engellemeyecek şekilde çöpkapar, sınırlayıcı bariyerler gibi ekipmanlar kullanılabilir veya atıklar tesis işletmesinin belirlediği bir yöntemle toplanabilir. Kıyı tesisinin sınırları içinde dere ağzı çıkışı varsa burada sınırlayıcı bariyer kullanılması zorunludur. Çöpkapar kullanılması durumunda bu sistemlerin her biri en az 30 litre hacminde olmalıdır. Kullanılan sistemin bakım, boşaltma ve kayıt takibi düzenli olarak yapılmalıdır. Yıllık toplama verileri Yeşil Liman Raporuna yansıtılmalıdır.”
MADDE 7- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 8- Bu Yönetmelik hükümlerini Ulaştırma ve Altyapı Bakanı yürütür.
FAQ – Sık Sorulan Sorular
1) Yeşil Liman Sertifikası artık herkes için zorunlu mu? Hayır. Ancak yeni inşa edilen, belirli oranda genişletilen ve belirli kruvaziyer veya konteyner kapasitesine ulaşan bazı kıyı tesisleri için zorunlu hale geliyor.
2) Hangi kruvaziyer limanları zorunluluk kapsamında? Bir takvim yılında 100 ve daha fazla kruvaziyer gemi yanaşan kıyı tesisleri, son üç yıl ortalamasına göre 31 Aralık 2028 itibarıyla sertifikaya sahip olmak zorunda.
3) Hangi konteyner limanları zorunluluk kapsamında? Bir takvim yılında 100.000 TEU ve daha fazla konteyner elleçleyen kıyı tesisleri, son üç yıl ortalamasına göre 31 Aralık 2030 itibarıyla sertifika almak zorunda.
4) Başvuru yapılmazsa ne olur? Zorunlu olduğu halde başvurmayan veya başvurusu reddedilen kıyı tesislerine, yanaşan her gemi için saat başına 5.000 TL idari para cezası uygulanır. Alt ve üst sınırlar da ayrıca belirlenmiştir.
5) TS IEC/IEEE 80005 neden önemli? Bu standart, gemilere limandan sağlanan elektrik bağlantısının teknik uyumunu ifade eder. Düzenleme, belirli kıyı tesislerinde bu standardın ilgili bölümlerine uygunluğu şart koşuyor.
6) Çevresel yükümlülüklerde neler değişti? Hatıra ormanı veya en az 5.000 ağaçlık özel ağaçlandırma projesi, deniz yüzeyi temizlik planı, ekipman envanteri, dere ağzında bariyer ve yıllık raporlama gibi yükümlülükler netleştirildi.
7) Bu değişiklik önceki yönetmelikten hangi açıdan ayrılıyor?Ana yönetmelik 18 Kasım 2023’te yayımlanmıştı. Yeni metin ise kapsamı genişletiyor, zorunlu sertifika rejimi kuruyor ve ceza ile teknik standartları daha açık hale getiriyor.
