17 Şubat 2023 Tarihli Resmi Gazete
Sayı: 32107
T.C. Yargıtay
9. Hukuk Dairesinden:
Esas No: 2023/576
Karar No: 2023/1265
İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ: Van 1. İş Mahkemesi
TARİHİ: 21.02.2022
SAYISI: 2020/792 E 2022/298 K.
DAVACI:
DAVALI:
DAVA TARİHİ: 01.10.2020
KANUN YARARINA TEMYİZ EDEN: Adalet Bakanlığı
ÖZET:
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 24.01.2023 tarihinde verdiği kararda, iş sözleşmesini haklı nedenle fesheden işçiye ihbar tazminatının ödenemeyeceğine hükmetmiştir. Adalet Bakanlığı’nın kanun yararına temyiz başvurusu sonucu, ilk derece mahkemesinin verdiği karar bozulmuştur.
1. Dava Süreci
Davacı, işveren tarafından psikolojik tacize (mobbing) uğradığını ve iş sözleşmesinin feshedildiğini belirterek kıdem ve ihbar tazminatı talep etmiştir. Davalı ise, davacının başka bir işyerinde çalışmak için iş sözleşmesini feshettiğini savunarak ihbar tazminatına hak kazanamayacağını ileri sürmüştür. İlk derece mahkemesi, davacının iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğine karar vererek, kıdem ve ihbar tazminatını kabul etmiş, fazla çalışma alacağı talebini ise reddetmiştir.
2. Kanun Yararına Temyiz
Adalet Bakanlığı, ilk derece mahkemesinin kararının kanun yararına temyizen incelenmesini istemiştir. Bakanlık, iş sözleşmesini haklı nedenle fesheden tarafın ihbar tazminatı talep edemeyeceğini vurgulamıştır. Yargıtay, bu itirazı kabul ederek kararın kanun yararına bozulmasına karar vermiştir.
3. Yargıtay Kararı
Yargıtay’a göre, iş sözleşmesini haklı nedenle fesheden taraf, ihbar tazminatına hak kazanamaz. İşçi ya da işveren, haklı fesih yapmış olsa dahi, ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğmaz. İhbar tazminatı, iş sözleşmesini haksız yere fesheden tarafın, karşı tarafa ödemesi gereken bir tazminattır.
4. Bozma Kararı
Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını bozarak, davacı işçi lehine ihbar tazminatına hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirtmiştir. Karar, Adalet Bakanlığı’nın temyiz başvurusu ile bozulmuş olup, dosya ilk derece mahkemesine gönderilmiştir.
Taraflar arasında, İlk Derece Mahkemesinde görülen alacak davasında davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince kesin olarak verilen kararın kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığı tarafından istenilmiş olmakla; Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı işveren nezdinde müşteri temsilcisi olarak 04.06.2018-09.07.2019 tarihleri arasında asgari ücretle çalıştığını, işverenin işlerinin kötüye gittiğini, bu sebeple çalışan işçi sayısının azaltılması ve işçilerin tazminatsız olarak işten çıkışlarının sağlanması amacıyla işyerinde psikolojik taciz (mobbing) uygulandığını, müvekkiline istifa dilekçesi imzalatılmak istendiğini, istifa dilekçesini imzalamaması üzerine iş sözleşmesinin işverence feshedildiğini ileri sürerek dava konusu kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla çalışma ve asgari geçim indirimi alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının dava dışı şirkette iş bulması üzerine müvekkili Şirketle olan iş sözleşmesini eylemli şekilde feshettiğini, davacı işçinin ihbar öneli vermeksizin iş sözleşmesini haksız olarak feshi nedeniyle müvekkili işverene ihbar tazminatı ödemesi gerektiğini, davacının iş sözleşmesinin feshinin haklı nedene dayandığı kabul edilse dahi ihbar tazminatına hak kazanamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla davacının 04.06.2018-09.07.2019 tarihleri arasında davalı işveren yanında kesintisiz çalıştığı hususunda taraflar arasında ihtilaf olmadığı, davacı vekili tarafından müvekkili işçiye zorla istifa dilekçesi imzalatıldığının ve iş sözleşmesinin işverence tek taraflı feshedildiğinin iddia edildiği, davalı vekilince ise davacının farklı bir işyerinde çalışmak için istifa ettiği hususunun savunulduğu, taraflar arasında feshin hangi tarafça gerçekleştirildiği ve haklı nedene dayanıp dayanmadığı hususunda uyuşmazlık bulunduğu, davacı tanıklarının beyanlarına itibarla iş sözleşmesinin davacı tarafından haklı nedenle feshedildiği belirtilerek dava konusu kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma alacaklarının kabulüne, asgari geçim indirimi alacağının reddine karar verilmiştir.
2. İlk Derece Mahkemesi kararı kesin olarak verilmiştir.
IV. KANUN YARARINA TEMYİZ
A, Kanun Yararına Temyiz Yoluna Başvuran
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığı tarafından istenilmiştir.
B. Temyiz Sebepleri
Adalet Bakanlığı kanun yararına temyiz dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesince, iş sözleşmesinin davacı yanca haklı nedenle feshedildiğine kanaat edilmesine rağmen sözleşmeyi fesheden tarafın ihbar tazminatı talep edemeyeceği gözetilmeksizin davacı lehine ihbar tazminatına karar verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek kararın kanun yararına temyizen incelenerek bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş sözleşmesini haklı nedenle fesheden tarafın ihbar tazminatı isteminin kabulüne ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (6100 sayılı Kanun) 363 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ilk derece mahkemelerinin kesin olarak verdikleri kararlar ile istinaf incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlarına karşı, yürürlükteki hukuka aykırı bulunduğu ileri sürülerek Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına temyiz yoluna başvurulur,
2. Temyiz talebi Yargıtayca yerinde görüldüğü takdirde. 6100 sayılı Kanun’un 363 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca karar kanun yararına bozulur ve bu bozma, kararın hukuki sonuçlarım ortadan kaldırmaz.
3. 4857 sayılı İş Kanunu‘nun (4857 sayılı Kanun) 17 nci maddesi.
3. Değerlendirme
1. İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesini haklı bir nedeni olmaksızın ve usulüne uygun bildirim öneli tanımadan fesheden tarafın, karşı tarafa Ödemesi gereken bir tazminattır. Buna göre öncelikle iş sözleşmesinin 4857 sayılı Kanun’un 24 ve 25 inci maddesinde yazılı olan nedenlere dayanmaksızın feshedilmiş olması ve Kanun’un 17 nci maddesinde belirtilen şekilde usulüne uygun olarak ihbar öneli tanınmamış olması halinde ihbar tazminatı ödenmelidir Yine haklı fesih nedenine rağmen işçi ya da işverenin Kanun un 26 ncı maddesinde öngörülen hak düşürücü süre içinde fesih yoluna gitmemeleri halinde sonraki fesihlerde karşı tarafa ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğar.
2. İhbar tazminatı iş sözleşmesini fesheden tarafın karşı tarafa ödemesi gereken bir tazminat olduğu için, iş sözleşmesini fesheden tarafın feshi haklı bir nedene dayansa dahi ihbar tazminatına hak kazanması mümkün olmaz. Yine işçinin mülga 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14 üncü maddesi hükümleri uyarınca emeklilik, muvazzaf askerlik, evlilik gibi nedenlerle iş sözleşmesini feshetmesi durumunda ihbar tazminatı talep hakkı bulunmamaktadır. Anılan fesihlerde işveren de ihbar tazminatı talep edemez.
3. Dosya içeriğine göre İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davacı işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiği kabul edildiği halde, ihbar tazminatının iş sözleşmesini fesheden tarafın karşı tarafa ödemesi gereken bir tazminat olduğu gözetilmeksizin davacı işçi lehine ihbar tazminatına hükmedilmesi hatalı olmuştur.
4. Kanun yararına temyiz isteminin yukarıda açıklanan sebeplerle kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen kararın kanun yararına bozulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Adalet Bakanlığının 6100 sayılı Kanun’un 363 üncü maddesinin birinci fıkrasına dayalı kanun yararına temyiz isteminin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA,
Dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına gönderilmesine,
24.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
FAQ – Sık Sorulan Sorular:
- İş sözleşmesini haklı nedenle fesheden işçi ihbar tazminatına hak kazanabilir mi?
Hayır, iş sözleşmesini haklı nedenle fesheden işçi veya işveren ihbar tazminatına hak kazanamaz.
- İhbar tazminatı kimlere ödenir?
İhbar tazminatı, iş sözleşmesini haksız olarak fesheden işçi veya işveren tarafından karşı tarafa ödenir.
- Yargıtay, iş sözleşmesini haklı nedenle fesheden işçiye neden ihbar tazminatı verilmediğine karar verdi?
Yargıtay, iş sözleşmesini haklı nedenle fesheden tarafın ihbar tazminatına hak kazanamayacağını belirterek, ilk derece mahkemesinin kararını bozmuştur.
- Kanun yararına temyiz nedir?
Kanun yararına temyiz, bir kararın hukuka aykırı olduğu düşünüldüğünde, Adalet Bakanlığı tarafından yargı organları nezdinde incelenmesi talep edilen temyiz yoludur.
