T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
Sinop Defterdarlığı
Gelir Yönetimi ve Denetim Müdürlüğü
Sayı: E-23921810-155-41850
Tarih: 24.11.2025
Konu: Doğrudan temin yöntemiyle yapılan alımlarda damga vergisi uygulaması
ÖZET:
Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılan Alımlarda Damga Vergisi Uygulaması: Resmi Daireler ve İktisadi İşletmeler Arasındaki Farklar
Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılan Alımlarda Damga Vergisi Uygulaması:
Sinop Defterdarlığı Gelir Yönetimi ve Denetim Müdürlüğü tarafından yayımlanan özelgede, doğrudan temin yöntemiyle mal ve hizmet alımlarında damga vergisinin nasıl uygulanacağı netleştirilmiştir.
Resmi Daireler ve İktisadi İşletmeler Arasındaki Fark:
- Resmi Daireler: 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, resmi dairelerin yaptığı mal ve hizmet alımlarına yönelik ödemelerde damga vergisinin geçerli olduğunu belirtir. Ancak, resmi dairelere bağlı iktisadi işletmelerin tüzel kişilik ve iktisadilik özelliklerine göre değerlendirilmeleri gerekir.
- İktisadi İşletmeler: İktisadi işletmeler, resmi daire sayılmadıkları takdirde, doğrudan temin yöntemiyle yapılan mal ve hizmet alımları sırasında damga vergisi uygulanmaz.
Damga Vergisi Uygulama Şartları:
- 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na göre, resmi daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler, kişilerin verdiği makbuzlarla damga vergisine tabi tutulur.
- Eğer iktisadi işletme, resmi daire sayılmıyorsa, yapılan ödemelerden damga vergisi kesilmemelidir.
Vergi Bildirimi ve Ödemesi:
- İktisadi işletmelerin damga vergisini, ödemelerden kesinti yaparak ve mükellefiyet bildirimlerini düzenleyerek ödemesi gerekmektedir. Vergi dairesine bildirim süresi ve ödeme tarihleri belirtilmiştir.
İlgi: …
İlgi (c)’de kayıtlı özelge talep formunuz ve eklerinin incelenmesinden, iktisadi işletmenizin 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında “Doğrudan Temin Usulü” ile mal ve hizmet alımlarında bulunduğu, mal ve hizmet alımı nedeniyle yapılan ödemeler sırasında damga vergisi kesintisi yapılıp yapılmayacağı hususunda görüş talep ettiğiniz anlaşılmaktadır.
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu; 3 üncü maddesinde, damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu, resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisinin kişiler tarafından ödeneceği; 8 inci maddesinde, bu Kanunda yazılı resmi daireden maksadın, genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları, belediyeler ve köyler olduğu, bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmelerin resmi daire sayılmayacağı; 15 inci maddesinde, damga vergisinin makbuz karşılığı, istihkaktan kesinti yapılması veya basılı damga konulması şekillerinden biriyle ödeneceği, bu ödeme şekillerinin hangi işlemler için ne suretle uygulanacağını tespite Hazine ve Maliye Bakanlığının yetkili olduğu; 19 uncu maddesinde, ödemelerde kullanılan nispi vergiye tabi bulunan makbuzlarla bu mahiyetteki kağıtlara ait vergileri, lüzum görülen hallerde istihkaktan kesinti yapılması suretiyle ödetmeye Hazine ve Maliye Bakanlığının yetkili olduğu; 23 üncü maddesinde, genel bütçeli daireler dışında kalan ve istihkaktan kesinti yapmak durumunda bulunan daire ve müesseseler tarafından bir ay içinde kesilen damga vergisinin, ertesi ayın yirminci (115 Seri No.lu Vergi Usul Kanunu Sirküleri ile 1/4/2019 tarihinden itibaren yirmialtıncı) günü akşamına kadar ödemenin yapıldığı yer vergi dairesine bir beyanname ile bildirileceği ve 26 ncı günü akşamına kadar yatırılacağı hükme bağlanmıştır.
Anılan Kanuna ekli (1) sayılı tablonun “IV-Makbuzlar ve diğer kağıtlar” başlıklı bölümünün 1/a fıkrasında, resmi daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler (avans olarak yapılanlar dahil) nedeniyle, kişiler tarafından resmi dairelere verilen ve belli parayı ihtiva eden makbuz ve ibra senetleri ile bu ödemelerin resmi daireler nam ve hesabına, kişiler adına açılmış veya açılacak hesaplara nakledilmesini veya emir ve havalelerine tediyesini temin eden kağıtların nispi damga vergisine tabi olduğu hükme bağlanmıştır.
Damga vergisi uygulaması bakımından kanunda tanımı yapılan resmi dairelere bağlı olmakla birlikte ayrı tüzel kişilik ve iktisadilik vasıflarından her ikisine birden haiz olan kuruluşlar resmi daire olarak kabul edilmemekte, buna karşılık bu iki özellikten herhangi birisine sahip olmayan kuruluşlar resmi daire olarak değerlendirilmektedir.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, … Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulunun bağlı olduğu genel bütçeli idare olan Milli Eğitim Bakanlığından ayrı bir tüzel kişiliğinin bulunmaması ya da iktisadilik vasfını taşımaması halinde, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 8 inci maddesine göre resmi daire olarak kabul edilmesi gerekmektedir.
Buna göre, … Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulunun resmi daire olarak değerlendirilmesi halinde, … Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulundan ayrı tüzel kişiliğinin bulunmaması kaydıyla iktisadi işletmenizin de resmi daire olarak değerlendirilmesi gerekmekte olup, mal ve hizmet alımı karşılığı yapılacak ödemeler nedeniyle iktisadi işletmenizce düzenlenen kağıtların 488 sayılı Kanuna ekli (1) sayılı tablonun IV/1-a fıkrası uyarınca damga vergisine tabi tutulması, kesinti suretiyle tahsil edilen damga vergilerinin ertesi ayın 26 ncı günü akşamına kadar mükellefiyetinizin bulunduğu vergi dairesine muhtasar beyanname ile bildirilmesi ve 26 ncı günü akşamına kadar ödenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, … Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulundan ayrı tüzel kişiliğinin bulunması halinde ise iktisadi işletmeniz 488 sayılı Kanun uyarınca resmi daire olarak değerlendirilemeyeceğinden, iktisadi işletmenizce mal ve hizmet alımlarına ilişkin yapılacak ödemeler nedeniyle düzenlenen kağıtlardan damga vergisi aranılmaması gerektiği tabiidir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
FAQ -sık Sorulan Sorular
- Damga vergisi hangi durumlarda uygulanır?
- Damga vergisi, 488 sayılı Kanuna ekli tabloda belirtilen kağıtların imzalanmasıyla uygulanır. Resmi daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin kağıtlar da bu kapsamdadır.
- İktisadi işletmelerde damga vergisi uygulanır mı?
- Eğer iktisadi işletme, resmi daire sayılmıyorsa, damga vergisi uygulanmaz. Ancak, resmi daire olarak kabul edilirse, mal ve hizmet alımlarında damga vergisi kesintisi yapılır.
- Damga vergisi ödemeleri nasıl yapılır?
- Damga vergisi, kesinti yoluyla alınır ve mükellefiyetin olduğu vergi dairesine beyanname ile bildirilir. Ödeme tarihi, her ayın 26. günü akşamına kadar yapılmalıdır.
