Mevzuatın Adı: Anayasa Mahkemesinin 12/2/2026 Tarihli ve E: 2024/229, K: 2026/35 Sayılı Kararı
30 Nisan 2026 Tarihli Resmi Gazete
Sayı: 33239
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2024/229
Karar Sayısı : 2026/35
Karar Tarihi : 12/2/2026
ÖZET:
Anayasa Mahkemesi, E.2024/229, K.2026/35 sayılı kararıyla, 7529 sayılı Kanun’un doğrudan satış sistemi ve elektronik ticaret lisans ücretine ilişkin bazı hükümlerini inceledi. Karar 12 Şubat 2026 tarihinde verildi ve 30 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.
Mahkeme, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a eklenen 47/A maddesinde, doğrudan satış şirketleri ve doğrudan satış sistemiyle ilgili bazı konuların doğrudan “yönetmelikle” belirlenmesini Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Buna karşılık, 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’da yer alan e-ticaret lisans ücreti hesaplamasına ilişkin indirim hükümlerinin iptali talebini reddetti.
Kararın Konusu Neydi?
Dava, 7529 sayılı Kanun’un bazı hükümlerinin iptali istemiyle açıldı. İncelenen başlıca düzenlemeler şunlardı:
- Doğrudan satış sistemi kapsamında şirketlerin taşıması gereken koşulların ve sistemin bazı esaslarının yönetmelikle belirlenmesi,
- Elektronik ticaret lisans ücreti hesaplanırken bazı satış ve yatırım tutarlarının net işlem hacminden indirilmesi,
- 2024 ve 2025 yılları için geçiş dönemi niteliğinde daha yüksek indirim katsayıları uygulanması,
- Kıyı Kanunu’na eklenen OSB’ye ilişkin düzenleme.
Kıyı Kanunu’na ilişkin bölüm bu dosyadan ayrılarak ayrı bir esasa kaydedildi; bu nedenle bu kararın esas odağı doğrudan satış sistemi ve e-ticaret lisans ücreti oldu.
AYM Doğrudan Satış Sisteminde Neyi İptal Etti?
AYM, 6502 sayılı Kanun’un 47/A maddesinde yer alan bazı “yönetmelikle” ibarelerini iptal etti. Mahkemeye göre doğrudan satış şirketlerinin hangi ek koşulları taşıyacağı veya doğrudan satış sisteminin hangi ilkelere göre işleyeceği konusunda kanunda yeterli temel ilke ve çerçeve çizilmeden bu alanın yönetmeliğe bırakılması, teşebbüs özgürlüğünün kanunla sınırlanması ilkesine aykırıydı.
Mahkeme özellikle, doğrudan satış şirketlerinin kuruluşu ve faaliyeti bakımından getirilecek ek şartların kanunda açık, belirli ve öngörülebilir şekilde düzenlenmesi gerektiğini vurguladı. Sadece “yönetmelikle belirlenen diğer koşullar” denilerek idareye geniş ve sınırları belirsiz yetki verilmesi, Anayasa’nın 13. ve 48. maddelerine aykırı görüldü.
Doğrudan Satışta Tüketici ve Satıcı Haklarıyla İlgili Hüküm de İptal Edildi
6502 sayılı Kanun’un 47/A maddesinin 7. fıkrasında; doğrudan satış şirketinin, doğrudan satıcının ve tüketicinin hak ve yükümlülükleri, cayma hakkı, bilgilendirme yükümlülüğü, teslimat ve diğer uygulama esaslarının yönetmelikle belirleneceği düzenlenmişti.
AYM, bu fıkrada da temel çerçevenin kanunla çizilmediği kanaatine vardı. Özellikle bilgilendirme yükümlülüğünün kapsamı ve bunun tüketici hakları bakımından sonuçları kanunda yeterince gösterilmeden doğrudan yönetmeliğe bırakıldığı için kural Anayasa’nın 7. maddesindeki yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesine aykırı bulundu.
İptal Kararı Hemen Yürürlüğe Girmeyecek
AYM, doğrudan satış sistemine ilişkin iptal kararlarının hemen yürürlüğe girmesi hâlinde hukuki boşluk doğabileceğini değerlendirdi. Bu nedenle iptal hükümlerinin, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi. Karar 30 Nisan 2026’da yayımlandığı için iptal hükümleri pratik olarak 30 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecektir.
E-Ticaret Lisans Ücreti Düzenlemesi İptal Edilmedi
AYM, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarına ilişkin lisans ücreti hesaplamasında bazı indirim imkânları getiren hükümleri ise Anayasa’ya aykırı bulmadı.
Düzenlemeye göre, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının net işlem hacmi, ETBİS verileriyle hesaplanan toplam net işlem hacminin yüzde 20’sini aşmıyorsa, belirli yurt dışı satışlar ve yatırım teşvik belgeli yatırım harcamalarının iki katı net işlem hacminden indirilebiliyor. Ayrıca yüzde 20 sınırının aşılıp aşılmadığının tespitinde yüzde 15’in altındaki had aşımları dikkate alınmıyor.
AYM, bu düzenlemenin benzer durumdaki elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıları arasında farklı muamele oluşturduğunu kabul etti. Ancak bu farklılığın, elektronik ticaret piyasasında adil rekabetin korunması, hâkim konumdaki işletmelerin pazar paylarını artırarak rekabeti bozmasının önlenmesi, elektronik ihracatın ve yatırımların teşvik edilmesi gibi meşru amaçlara dayandığını belirtti.
Mahkemeye göre yüzde 20 sınırı, iki kat indirim ve yüzde 15 sapma payı kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında makul düzeydedir. Bu nedenle düzenlemenin mülkiyet hakkı, teşebbüs özgürlüğü ve eşitlik ilkesi bakımından Anayasa’ya aykırı olmadığına karar verildi.
2024 ve 2025 İçin Geçiş Dönemi İndirimleri de Geçerli Kaldı
6563 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesine eklenen hükümlerle, 2024 yılı lisans ücreti hesaplamasında ilgili tutarların dört katı, 2025 yılı lisans ücreti hesaplamasında ise üç katı net işlem hacminden indirilecekti.
AYM, bu hükümlerin de Anayasa’ya aykırı olmadığına karar verdi. Mahkeme, lisans yükümlülüğünün 1 Ocak 2025’ten itibaren uygulanacağı dikkate alındığında, geçiş sürecinde elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının faaliyetlerinin aksamaması için bu tür avantajların öngörülebileceğini belirtti.
Kararın Sonucu
AYM’nin hükmü özetle şöyledir:
İptal edilenler:
6502 sayılı Kanun’un 47/A maddesinin;
- 2. fıkrasındaki “…yönetmelikle…” ibaresi,
- aynı fıkrada buna bağlı olarak uygulanma imkânı kalmayan bazı ibareler,
- 3. fıkrasındaki “…yönetmelikle…” ibaresi,
- aynı fıkrada buna bağlı olarak uygulanma imkânı kalmayan bazı ibareler,
- 7. fıkradaki “…yönetmelik…” ibaresi ve fıkranın kalan kısmı.
Bu iptal hükümleri Resmî Gazete’de yayım tarihinden itibaren 9 ay sonra yürürlüğe girecek.
Reddedilen iptal talepleri:
- 6563 sayılı Kanun’un ek 4. maddesinin 7. fıkrasının b ve c bentleri,
- 6563 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesine eklenen 5 ve 6. fıkralar.
Bu hükümler bakımından iptal talepleri reddedildi. Karar oybirliğiyle verildi.
Özetle;
Kararın en önemli yönü, AYM’nin doğrudan satış sistemi bakımından idareye yönetmelikle geniş düzenleme yetkisi verilmesine sınır çizmesidir. Mahkeme, doğrudan satış gibi teşebbüs özgürlüğünü ve tüketici haklarını ilgilendiren bir alanda temel kuralların kanunda yer alması gerektiğini ortaya koymuştur.
Buna karşılık elektronik ticaret lisans ücretleri bakımından Mahkeme, kanun koyucunun ekonomik düzenleme alanındaki takdir yetkisini daha geniş değerlendirmiştir. E-ticaret piyasasında rekabeti koruma, elektronik ihracatı artırma ve yatırım harcamalarını teşvik etme amaçları, iptal istemlerinin reddinde belirleyici olmuştur.
Not: 3621 sayılı Kıyı Kanunu’na eklenen OSB kurulmasına ilişkin düzenleme, bu kararda esastan incelenmemiş; Anayasa Mahkemesi tarafından dosyadan ayrılarak yeni bir esasa kaydedilmiştir. Bu nedenle bu karar kapsamında Kıyı Kanunu yönünden iptal veya ret hükmü bulunmamaktadır.
İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Murat EMİR, Gökhan GÜNAYDIN, Ali Mahir BAŞARIR ile birlikte 124 milletvekili
İPTAL DAVASININ KONUSU: 24/10/2024 tarihli ve 7529 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un;
A. 6. maddesiyle 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a eklenen 47/A maddesinin;
1. (2) ve (3) numaralı fıkralarında yer alan “…yönetmelikle…” ibarelerinin,
2. (7) numaralı fıkrasında yer alan “…yönetmelik…” ibaresinin,
B. 9. maddesiyle 23/10/2014 tarihli ve 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un ek 4. maddesinin değiştirilen (7) numaralı fıkrasının (b) ve (c) bentlerinin,
C. 10. maddesiyle 6563 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesine eklenen (5) ve (6) numaralı fıkraların,
Ç. 13. maddesiyle 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu’na eklenen ek 6. maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesinin,
Anayasa’nın 2., 3., 5., 7., 10., 12., 13., 17., 35., 43., 44., 45., 47., 48., 56., 63., 90., 123., 124., 166., 167., 168., 169. ve 172. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
Kanun’un iptali talep edilen kuralların da yer aldığı;
1. 6. maddesiyle 6502 sayılı Kanun’a eklenen 47/A maddesi şöyledir:
“Doğrudan satış sistemi
MADDE 47/A- (Ek:24/10/2024-7529/6 md.)
(1) Doğrudan satış sistemi, doğrudan satış şirketi tarafından oluşturulan ve iş sözleşmesi ile istihdam edilmeyen, bağımsız temsilci, distribütör, danışman ve benzeri isimlerle komisyon, prim, teşvik ve ödül gibi menfaatler karşılığında faaliyet gösteren doğrudan satıcıların tüketicilere mal veya hizmet pazarladığı satış sistemidir.
(2) Doğrudan satış şirketinin sermaye şirketi olması ve yönetmelikle belirlenen diğer koşulları sağlaması zorunludur.
(3) Doğrudan satış sisteminin, elde edilecek kazancın ağırlıklı olarak sisteme yeni doğrudan satıcılar kazandırılması ve bu sayede ortaya çıkan menfaatlerin dağıtılması üzerine kurulmaması, mal veya hizmetin tüketicilere satışını esas alması ve yönetmelikle belirlenen diğer ilkelere uygun olması gerekir.
(4) Doğrudan satıcılardan, sisteme dahil olmaları veya sistemde kalmaları için tüketiciye satışı öngörülen mal veya hizmeti içermeyen yenileme, paket, ücret, aidat ve benzeri isimler altında herhangi bir bedel veya borç altına sokan belge alınamaz. Doğrudan satış şirketinin belirlediği miktar ya da tutarda mal veya hizmet satın alınması doğrudan satıcının sistem içindeki seviyesini belirleyemez.
(5) Doğrudan satış sistemi kapsamında mal veya hizmet satın alan tüketici otuz gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde doğrudan satıcıya veya doğrudan satış şirketine yöneltilmiş olması yeterlidir.
(6) Doğrudan satış şirketi, Bakanlıkça belirlenen hususlarda tüketicinin bilgilendirilmesini, talep ve bildirimlerini iletebilmesini sağlayan bir sistem kurmakla yükümlüdür.
(7) Doğrudan satış şirketinin, doğrudan satıcının ve tüketicinin hak ve yükümlülükleri, kapsam dışı sözleşmeler, mal veya hizmet satışı, cayma hakkı, bilgilendirme yükümlülüğü, teslimat ile diğer uygulama usul ve esasları yönetmelik ile belirlenir.”
2. 9. maddesiyle 6563 sayılı Kanun’un (7) numaralı fıkrası değiştirilen ek 4. maddesi şöyledir:
“Elektronik ticaret lisansı
EK MADDE 4- (Ek:1/7/2022-7416/10 md.)
(1) Bir takvim yılındaki net işlem hacmi on milyar Türk lirasının ve iptal ve iadeler hariç işlem sayısı yüz bin adedin üzerinde olan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı, faaliyetine devam edebilmek için Bakanlıktan lisans almak ve lisansını yenilemek zorundadır. Lisans alma başvurusu, hadlerin aşıldığı tarihi izleyen takvim yılının; lisans yenileme başvurusu ise eşikler aşıldığı sürece her takvim yılının mart ayı içinde yapılır.
(2) Lisans ücretinin ödendiğine dair belgenin lisans alma veya yenileme başvurusu sırasında ibraz edilmesi hâlinde başka bir şart aranmaksızın lisans verilir veya yenilenir.
(3) Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının bir takvim yılında gerçekleşen net işlem hacminin;
a) On milyar Türk lirası ile yirmi milyar Türk lirası arasında olması hâlinde on milyar Türk lirasını aşan kısmının on binde üçü,
b) Yirmi milyar Türk lirası ile otuz milyar Türk lirası arasında olması hâlinde (a) bendine göre hesaplanan tutara ilave olarak, yirmi milyar Türk lirasını aşan kısmının binde beşi,
c) Otuz milyar Türk lirası ile kırk milyar Türk lirası arasında olması hâlinde (a) ve (b) bentlerine göre hesaplanan tutarlara ilave olarak, otuz milyar Türk lirasını aşan kısmının yüzde biri,
ç) Kırk milyar Türk lirası ile elli milyar Türk lirası arasında olması hâlinde (a), (b) ve (c) bentlerine göre hesaplanan tutarlara ilave olarak, kırk milyar Türk lirasını aşan kısmının yüzde beşi,
d) Elli milyar Türk lirası ile elli beş milyar Türk lirası arasında olması hâlinde (a), (b), (c) ve (ç) bentlerine göre hesaplanan tutarlara ilave olarak, elli milyar Türk lirasını aşan kısmının yüzde onu,
e) Elli beş milyar Türk lirası ile altmış milyar Türk lirası arasında olması hâlinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerine göre hesaplanan tutarlara ilave olarak, elli beş milyar Türk lirasını aşan kısmının yüzde on beşi,
f) Altmış milyar Türk lirası ile altmış beş milyar Türk lirası arasında olması hâlinde (a), (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerine göre hesaplanan tutarlara ilave olarak, altmış milyar Türk lirasını aşan kısmının yüzde yirmisi,
g) Altmış beş milyar Türk lirasının üzerinde olması hâlinde (a), (b), (c), (ç), (d), (e) ve (f) bentlerine göre hesaplanan tutarlara ilave olarak, altmış beş milyar Türk lirasını aşan kısmının yüzde yirmi beşi,
oranında lisans ücreti ödenir.
(4) Bu maddedeki eşiklerin aşılıp aşılmadığının tespitinde, ekonomik bütünlük içinde bulunan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların net işlem hacimleri ve işlem sayıları dikkate alınır. Net işlem hacimleri ve işlem sayıları toplamının birinci fıkrada belirtilen eşikleri aşması hâlinde, bu elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların her biri lisans alma ve yenileme başvurusunda bulunur. Lisans ücreti, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılardan, bunların elektronik ticaret pazar yerlerinde bir önceki takvim yılında gerçekleşen net işlem hacimleri oranında tahsil edilir.
(5) Lisans ücreti Bakanlıkça peşin olarak tahsil edilir. Tahsil edilen tutarlar genel bütçeye gelir kaydedilir.
(6) Bu maddede belirtilen parasal eşikler her yıl ETBİS verileri kullanılarak hesaplanan elektronik ticaret hacminin yıllık değişim oranına göre artırılır. Artırımın yapıldığı tarihten önceki takvim yılına ilişkin net işlem hacmine uygulanacak bu eşikler ile elektronik ticaret hacminin yıllık değişim oranı en geç şubat ayı içinde Bakanlığın internet sitesinde ilan edilir.
(7) (Değişik:24/10/2024-7529/9 md.) Lisans ücretinin hesaplanmasında;
a) Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı ve ekonomik bütünlük içinde bulunduğu elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların elektronik ticaret pazar yerleri üzerinden yurt dışına yapılan satışlar hesaba dâhil edilmez.
b) Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının net işlem hacminin, ETBİS verileri kullanılarak hesaplanan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı ve elektronik ticaret hizmet sağlayıcıların net işlem hacimleri toplamının yüzde yirmisinden fazla olmaması şartıyla, izleyen takvim yılında gerçekleştirilen;
1) (a) bendinde belirtilen satış tutarının,
2) Yatırımların proje bazında desteklenmesine dair mevzuat uyarınca Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından yatırım teşvik belgesi alınarak gerçekleştirilen yatırım harcaması tutarının,
iki katı o takvim yılına ilişkin net işlem hacminden indirilir.
c) (b) bendinde belirtilen haddin aşılıp aşılmadığının tespitinde yüzde on beşin altındaki had aşımları dikkate alınmaz.
(8) Lisansın verilmesi ve yenilenmesi, lisans ücretinin ödenmesi ve elektronik ticaret hacminin yıllık değişim oranının belirlenmesi ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar bu Kanun hükümlerine göre çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
(9) Bu madde, münhasıran elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının markasını taşıyan ürünlerin bayilik ve acentelik gibi sözleşmeler kapsamında satışa sunulduğu elektronik ticaret pazar yerleri hakkında uygulanmaz.”
3. 10. maddesiyle 6563 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesine eklenen (5) ve (6) numaralı fıkralar şöyledir:
“(5) (Ek:24/10/2024-7529/10 md.) 2024 yılına ilişkin lisans ücretinin hesaplanmasında, ek 4 üncü maddenin yedinci fıkrasının (b) bendinin alt bentlerinde belirtilen tutarların dört katı elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının net işlem hacminden indirilir.
(6) (Ek:24/10/2024-7529/10 md.) 2025 yılına ilişkin lisans ücretinin hesaplanmasında, ek 4 üncü maddenin yedinci fıkrasının (b) bendinin alt bentlerinde belirtilen tutarların üç katı elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının net işlem hacminden indirilir.”
4. 13. maddesiyle 3621 sayılı Kanun’a eklenen ek 6. madde şöyledir:
“Ek Madde 6- (Ek:24/10/2024-7529/13 md.)
Ekli (8) numaralı kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanda, yer seçim kararına uygun olarak imar planı kararıyla Organize Sanayi Bölgesi kurulabilir. Bu alan 12/4/2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında devredilir ve devredilemeyecek alanlarda ise aynı usul ve esaslarla kullanma izni verilir.”
Tamamı İçin Tıklayınız – (word)
FAQ – Sık Sorulan Sorular
AYM hangi kararı verdi? Anayasa Mahkemesi, E.2024/229, K.2026/35 sayılı kararıyla doğrudan satış sistemindeki bazı yönetmelik yetkilerini iptal etti; elektronik ticaret lisans ücreti indirimlerine ilişkin düzenlemeleri ise Anayasa’ya uygun buldu.
Doğrudan satış sistemi tamamen iptal mi edildi? Hayır. Doğrudan satış sistemi tamamen iptal edilmedi. AYM, özellikle 6502 sayılı Kanun’un 47/A maddesinde bazı konuların yeterli kanuni çerçeve çizilmeden yönetmelikle belirlenmesine ilişkin ibareleri ve buna bağlı hükümleri iptal etti.
İptal kararları ne zaman yürürlüğe girecek? İptal kararları, kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı 30 Nisan 2026 tarihinden itibaren 9 ay sonra, yani pratik olarak 30 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
AYM neden “yönetmelikle belirlenir” ibaresini iptal etti? Mahkemeye göre doğrudan satış şirketlerinin kuruluş ve faaliyet koşulları ile tüketici ve satıcı haklarına ilişkin temel esaslar kanunda belirlenmelidir. Bu alanın genel çerçeve çizilmeden yönetmeliğe bırakılması, teşebbüs özgürlüğünün kanunla sınırlanması ve yasama yetkisinin devredilmezliği ilkeleriyle bağdaşmamaktadır.
Elektronik ticaret lisans ücreti düzenlemesi iptal edildi mi? Hayır. AYM, 6563 sayılı Kanun’daki elektronik ticaret lisans ücreti hesaplamasına ilişkin indirim hükümlerinin Anayasa’ya aykırı olmadığına karar verdi.
E-ticaret lisans ücretinde hangi indirimler geçerli kaldı? Belirli koşulları sağlayan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıları için yurt dışı satışlar ve yatırım teşvik belgeli yatırım harcamaları net işlem hacminden indirilebilecek. 2024 yılı için dört kat, 2025 yılı için üç kat, genel düzenlemede ise iki kat indirim öngören hükümler iptal edilmedi.
Karar kimleri ilgilendiriyor? Karar özellikle doğrudan satış şirketlerini, doğrudan satıcıları, tüketicileri, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarını ve e-ticaret lisans ücreti yükümlülüğü bulunan büyük ölçekli platformları ilgilendiriyor.
