Ticaret Bakanlığı, 2026 yılının ilk yedi ayında 282 bin 153 firma ve 34 milyon 278 bin 291 ürün denetleyerek toplam 1 milyar 874 milyon TL idari para cezası kesti. İç ticaret, tüketici koruma ve il müdürlükleri denetimleri ile Rekabet Kurumu cezaları dikkat çekti.
Genel Denetim Bilançosu
Ticaret Bakanlığı, vatandaşların ekonomik refahını ve iç piyasa istikrarını korumak amacıyla yürüttüğü denetimleri 2026’nın ilk yedi ayında da sürdürdü. Bu dönemde 282.153 firma ile 34.278.291 ürün denetlendi. Aykırılık tespit edilenlere toplam 1 milyar 874 milyon TL idari para cezası uygulandı.
İç Ticaret Genel Müdürlüğü Denetimleri
İç Ticaret Genel Müdürlüğü; otomotiv, stokçuluk, emlak, kuyum, fahiş fiyat, haksız ticari uygulamalar ve ödeme süreleri kapsamında 48.735 gerçek ve tüzel kişiyi denetledi. Aykırı fiillerde bulunan 4.686 kişiye 633,4 milyon TL ceza kesildi.
– Fahiş fiyat: Yaklaşık 400 milyon TL
– Otomotiv: 135 milyon TL
– Emlak: 34,4 milyon TL
– Kuyum: 11,3 milyon TL
– Ticari elektronik ileti, çalışma saatleri ve lisanslı depolar: 51 milyon TL
Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi
Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü, 31.446 firmayı denetledi. 1.206 firmaya yaklaşık 613,5 milyon TL idari para cezası uygulandı.
– Sözleşmeler (ön ödemeli konut, abonelik, mesafeli satış, taksitli satış, paket tur, devre tatil): 418,3 milyon TL
– Reklam ve haksız ticari uygulamalar: 185,8 milyon TL
– Ürün güvenliği: 9,4 milyon TL
İl Müdürlükleri Denetimleri
81 ildeki Ticaret İl Müdürlükleri aracılığıyla 201.972 firma denetlendi. 39.547 firmaya 627,3 milyon TL ceza kesildi. İstanbul’da aykırılık tespit edilen 103.414 ürüne yaklaşık 494 milyon TL ceza uygulandı. En fazla ürün denetlenen iller: Ankara (12.204.904), İstanbul (4.793.233) ve Antalya (3.915.575).
Rekabet Kurumu Cezaları
Rekabet Kurumu, 2025’te 227 firmaya 13,2 milyar TL ceza uygulamıştı. 2026’nın ilk yedi ayında ise işgücü piyasaları, bilişim teknolojileri, platform hizmetleri, otomotiv ve gıda sektörlerinde faaliyet gösteren 218 firmaya 17,2 milyar TL idari para cezası kesti.
Fahiş fiyat denetim metodolojisi nedir?
Fahiş fiyat denetim metodolojisi, Ticaret Bakanlığı tarafından 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un Ek Madde 1’i ve Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu Yönetmeliği çerçevesinde yürütülür.
Yasal Tanım
Fahiş fiyat artışı; olağanüstü hâl, afet, ekonomik dalgalanma veya diğer acil durumlarda, kamunun beslenme, sağlıklı yaşama ve korunma gibi temel ihtiyaçlarını karşılayan mal ve hizmetlerin fiyatında; girdi ve diğer üretim maliyetlerindeki artış gibi haklı bir sebebe dayanmaksızın yapılan aşırı ve adil olmayan artıştır.
Denetim Süreci (Metodoloji)
1. Başlatma
– Şikâyet üzerine (Haksız Fiyat Artışı Şikâyet Sistemi, ALO 175, e-Devlet, CİMER, İl Müdürlükleri) veya resen (Bakanlık / İl Müdürlükleri).
2. Saha Denetimi
– Ticaret İl Müdürlükleri ekipleri (gerekirse diğer bakanlık personeliyle) market, toptancı, AVM, perakende satış noktalarına gider.
– Temel gıda ve tüketim ürünleri önceliklidir.
– Raf/etiket fiyatı ile kasa fiyatı karşılaştırılır.
– Rastgele ürünler seçilerek kontrol edilir.
3. Belge ve Veri İncelemesi
– Son 2-3 ay (bazen 6 aya kadar) geriye dönük alış faturaları ve satış faturaları istenir.
– Ürünün maliyet unsurları (girdi fiyatları, enerji, işçilik, kira, lojistik vb.) incelenir.
– Tedarikçi bilgileri ve satış fiyatlarındaki değişim oranları karşılaştırılır.
– Fiyat artışı ile maliyet artışı arasında orantı olup olmadığına bakılır.
4. Değerlendirme Kriterleri
– Artışın haklı sebebe (maliyet artışı vb.) dayanıp dayanmadığı.
– Artışın aşırı ve adil olup olmadığı.
– Mevzuatta sabit bir yüzde eşiği yoktur. Uygulamada bazı değerlendirmelerde yaklaşık %15 ve üzeri artışlar (maliyet artışıyla açıklanamıyorsa) fahiş kabul edilebilmektedir; nihai karar her dosyada Kurul’un takdirindedir.
5. Savunma Hakkı
– İşletmeye en az 7 gün (bir kez 7 güne kadar uzatılabilir) savunma süresi verilir.
– Savunma ve belgeler dosyaya eklenir.
6. Karar Aşaması
– İl Müdürlüğü ön inceleme raporu + tutanak + belgeler Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu’na (HFDK) gönderilir.
– Kurul (13 üyeli, Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda) dosyayı inceler ve idari para cezası kararı alır.
Cezalar (2026 güncel aralık)
– Fahiş fiyat artışı: Yaklaşık 180 bin – 1,8 milyon TL (aykırılık başına).
– Tekrarında cezalar katlanır; işletme ölçeğine göre üst sınırlar vardır.
Özet
Metodoloji, maliyet-fiyat ilişkisinin incelenmesine dayanır. Sadece fiyatın yükselmiş olması yeterli değildir; artışın haklı bir maliyet gerekçesine dayanıp dayanmadığı ve aşırı olup olmadığı değerlendirilir. Nihai karar Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu’ndadır.
