Vergi İstihbarat Sistemi Tüm Vergi Müfettişlerinin Kullanımına Açıldı
Vergi denetiminde büyük veri, ilişki analizi ve yapay zekâyı bir araya getiren Vergi İstihbarat Sistemi (VDK-VİS), tüm Vergi Müfettişlerinin kullanımına açıldı.
Kurul Başkanlığı, vergi denetiminde dijital dönüşüm çalışmalarına yeni bir uygulama daha ekledi.
Ekonomik faaliyetlerin giderek daha karmaşık ve birbiriyle bağlantılı hale gelmesi, vergi denetiminde yalnızca tekil işlemlerin değil, işlemlerin arkasındaki kişi, şirket ve ekonomik ilişkilerin de bütüncül olarak değerlendirilmesini gerekli kılıyor.
Bu anlayışla geliştirilen Vergi İstihbarat Sistemi (VDK-VİS); büyük veri analitiğinin gücünü, graf veritabanı teknolojilerini ve yapay zekâ destekli analiz yöntemlerini aynı platformda buluşturuyor.
Sistem sayesinde mükelleflere ilişkin mali bilgiler yalnızca tablolar ve münferit işlemler üzerinden değil; ortaklık, yöneticilik, ticari işlem, finansal hareket ve diğer ekonomik bağlantılardan oluşan çok boyutlu ilişki ağları içerisinde analiz edilebiliyor. Böylece veriler arasındaki doğrudan bağlantıların yanında, klasik analiz yöntemleriyle görülmesi güç olan dolaylı ilişkiler ve karmaşık örüntüler de görünür hale getiriliyor.
Tekil İşlemden İlişki Ağına
VDK-VİS ile vergi denetiminde analiz perspektifi önemli ölçüde genişliyor.
Sistem; mükellefler, kişiler, şirketler ve işlemler arasındaki bağlantıları ilişki ağları üzerinde bir araya getirerek müfettişlerin incelenen olayın yalnızca görünen bölümünü değil, ilişkili ekonomik yapının bütününü değerlendirebilmesine imkân sağlıyor. Özellikle aşağıdaki alanların daha etkin biçimde analiz edilmesi hedefleniyor.
VDK-VİS ile Daha Etkin Analiz Edilmesi Hedeflenen Alanlar
- Karmaşık şirket ve ortaklık yapıları
- Zincirleme işlem ilişkileri
- Döngüsel ticaret hareketleri
- Sahte belge organizasyonları
- Birden fazla kişi veya şirket üzerinden oluşturulan ekonomik örüntüler
Büyük Veri ile Yapay Zekâ Aynı Analiz Altyapısında
VDK-VİS, Kurul Başkanlığının sahip olduğu büyük veri kapasitesini ilişki analizi yaklaşımıyla birleştiriyor.
Ağ analizi, örüntü tanıma, benzerlik eşleştirme ve risk yayılım analizi gibi yöntemlerin kullanıldığı sistemde, yapay zekâ kabiliyetlerinin kademeli olarak geliştirilmesiyle geçmişte tespit edilen riskli yapıların karakteristiklerinin yeni işlem ve ilişki ağları üzerinde aranabilmesi amaçlanıyor.
Bu yapı sayesinde çok büyük veri kümeleri içerisindeki ilişkilerin daha kısa sürede anlamlandırılması, müfettişlerin analiz kapasitesinin artırılması ve denetim kaynaklarının daha etkin kullanılması hedefleniyor.
KURGAN ile Bütünleşik Analiz
Vergi İstihbarat Sistemi aynı zamanda KURGAN Risk Analiz Sistemi ile bütünleşik biçimde çalışıyor.
KURGAN’ın işlem bazında ortaya koyduğu riskler VİS’te ilişki ağları içerisinde ele alınırken, VİS tarafından ortaya çıkarılan bağlantı ve örüntüler de risk analiz süreçlerine yeni girdiler sağlıyor. Böylelikle işlem riski ile ilişki riski aynı analitik ekosistem içerisinde değerlendirilebiliyor.
Vergi Denetiminde Daha Geniş Bir Görüş Alanı
VDK-VİS’in tüm Vergi Müfettişlerinin kullanımına açılmasıyla birlikte, merkezî risk analizinde kullanılan gelişmiş analitik kabiliyetlerin denetim sahasına daha güçlü biçimde taşınması amaçlanıyor.
Müfettişler, yürüttükleri incelemelerde bir mükellefin yalnızca kendi mali verilerini değil, içerisinde bulunduğu ekonomik ilişki ağını da değerlendirebilecek; bağlantıları, işlem zincirlerini ve risk örüntülerini tek bir analiz ortamında inceleyebilecek.
Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı; büyük veri, ileri analitik ve yapay zekâ teknolojilerini denetim süreçlerine entegre ederek daha etkin, daha hızlı ve daha bütüncül bir vergi denetimi altyapısı oluşturma çalışmalarını sürdürüyor.
VDK-VİS ile vergi denetiminde artık yalnızca işlemler değil, işlemler arasındaki ilişkiler de konuşuyor.
Kaynak: VDK
