Mustafa Bahadır ALTAŞ
Yeminli Mali Müşavir
[email protected]
Giriş;
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 32. maddesinde, 7582 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik neticesinde, 2027 yılından itibaren uygulanmak üzere belirli şartları taşıyan imalatçı kurumların münhasıran üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlarına %12,5 oranında kurumlar vergisi uygulanması öngörülmüştür.
Bu makalemizin amacı; 2027 yılında yürürlüğe girecek olan düzenleme kapsamındaki imalatçı şirketlerin, dönem sonundan önce yapmaları gereken kontrolleri belirlemek ve muhasebe/maliyet kayıt sistemlerini bu yeni yapıya hazır hale getirebilmeleri için pratik bir yol haritası sunmaktır.
Yasal Mevzuat ve Uygulama Esasları
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nda kurumlar vergisi ve geçici vergi oranları 32. madde ve devamında düzenlenmiştir:
- Madde 32: Kurumlar vergisi ve geçici vergi oranı
- Madde 32/A: İndirimli kurumlar vergisi
- Madde 32/B: Sermaye azaltımında vergileme
- Madde 32/C: Yurt içi asgari kurumlar vergisi
Madde 32 Kurumlar vergisi ve geçici vergi oranı (7582 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle değişen fıkra; Yürürlük:2027 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlara, özel hesap dönemine tabi olan kurumların ise 2027 takvim yılında başlayan özel hesap dönemi ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına uygulanmak üzere yayımı tarihinde) Kurumlar vergisi oranı, sanayi sicil belgesini haiz ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların münhasıran üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları ile zirai üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların münhasıran bu üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlarına %12,5 olarak uygulanır. Bu fıkra kapsamında indirimli orandan faydalanılan kazançlar için yedinci fıkra kapsamında ayrıca indirim uygulanmaz
(İmalatçı kurumların münhasıran imalattan elde edilen kazançları için 12,5 puan indirimden yararlanmaları halinde, bu kazançlar için ayrıca ihracata ilişkin 5 puanlık indirimden yararlanılamayacaktır.)
2027 Yılı Öncesi Sistemsel Kontrol ve Güncelleme
Kurumların bu vergi avantajından sorunsuz bir şekilde faydalanabilmesi için 2026 yılı bitmeden muhasebe, üretim ve belgelendirme sistemlerini gözden geçirmeleri gerekmektedir. İndirimli vergi oranı uygulanacak üretim kazancının doğru belirlenmesi adına revize edilmesi gereken işlemler şunlardır:
- Muhasebe Hesap Planının Revizyonu: Üretim ve ticari faaliyetlerin (varsa alım-satım, hizmet vb.) sistem üzerinde ayrı ayrı takip edilmesini sağlayacak alt hesaplar oluşturulmalıdır.
- Ortak Gider Dağıtım Yöntemi: Üretim ve üretim dışı faaliyetlerin bir arada yürütüldüğü durumlarda, ortak giderlerin nasıl dağıtılacağı (dağıtım anahtarı) net bir şekilde belirlenmeli ve standart hale getirilmelidir.
- NACE Kodu ve Fiili Durum Uyumu: Şirketin kayıtlı NACE kodları ile fiili üretim konusunun birbirine uyumlu olduğundan emin olunmalıdır.
- Makine Parkı Kontrolü: İşletmedeki mevcut fiili makine parkının, üretim konusu ve kapasite raporu ile tutarlılığı kontrol edilmelidir.
- Sanayi Sicil Belgesi Güncelliği: Sanayi Sicil Belgesinin geçerliliği kontrol edilmeli ve üretilen tüm ürünlerin bu belgeye işlenmiş olması sağlanmalıdır.
- Kapasite Raporu Süresi: Kapasite raporunun geçerlilik süresi incelenmeli, süresi biten veya bitmek üzere olan raporlar hızla yenilenmelidir.
- Sertifikasyon ve Belgelendirme: Üretilen ürünlerin (varsa zorunlu olanlar için) üretim sertifikaları, marka tescilleri ve kalite belgeleri güncel olarak kayıt altına alınmalıdır.
- Fason Üretim Süreçleri: Fason imalat süreçleri ve buna ilişkin sözleşmeler, hukuki ve mali açıdan ayrıca değerlendirilmelidir.
Kapsam ve yararlanma Şartı
Kurumlar vergisi oranının indirimli uygulanması bakımından üretim faaliyetinden elde edilen kazancın tespitinde imalatçı mükellefin sanayi sicil belgesine sahip olması ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal etmesi şarttır.
Zirai üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların indirimden yararlanabilmesi için Tarım ve Orman Bakanlığından alınmış çiftçi kayıt belgesi, gıda işletmesi kayıt belgesi veya işletme onay belgelerinden herhangi birine sahip olmaları ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal etmeleri gerekmektedir.
Uygulama Tebliği Yayınlandı
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından hazırlanan 26 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği 04.07.2026 tarih ve 33300 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır. Tebliğle, üretim kazançlarında vergi indirimi ve yeni istisnaları düzenlemektedir. Tebliğde dikkat çeken önemli hususlardan birisi indirimde yararlanacak olan kurumların sanayi sicil belgesi veya diğer (çiftçi kayıt belgesi, gıda işletmesi kayıt belgesi veya işletme onay belgesi vb.) herhangi birine sahip olmaları bu indirimden faydalanmaları için yeterli olmayı fiilen üretim faaliyetiyle iştigal etmeleri gerekiyor olmasıdır.
Diğer önemli başlıklar ise aşağıdaki şekilde yer almaktadır.
Uygulama tarihi ve dönemi; 01.01.2017 tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak üzere; Kurumların 2027 yılı ve İzleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlara, özel hesap dönemine tabi olan kurumların ise 2027 takvim yılında başlayan özel hesap dönemi ve izleyen vergilendirme dönemleri.
Yazılım, Bilişim ve Benzeri Alanlarda Üretim Faaliyeti; Sanayi sicil belgesini haiz olan ve münhasıran bu belge kapsamında yazılım, bilişim ve benzeri alanlarda üretim faaliyeti gerçekleştiren kurumların bu faaliyetlerden elde ettikleri kazançlara da kurumlar vergisi oranı 12,5 puan indirimli uygulanabilecektir.
Üretim ve Diğer Faaliyetlerin Birlikte Yapılması; Sanayi sicil belgesini haiz mükelleflerin üretim faaliyetlerinin yanı sıra diğer faaliyetlerinden elde ettiği kazançların bulunması halinde, üretim faaliyetinden elde edilen ve 12,5 puan indirim uygulanacak matrah; fiilen yapılan üretimden elde edilen kazancın ticari bilanço karına oranlanması suretiyle tespit edilecektir.
Üretim Faaliyetinden Elde Edilen Kazancın Ticari Bilanço Kârından Fazla Olması;
Bu durumda safi kurum kazancını aşmamak kaydıyla üretim faaliyetinden elde edilen kazancın tamamına 12,5 puan indirim uygulanabilecektir.
İhracat ve Üretim Faaliyetlerinin Birlikte Yapılması; mükellefler tarafından üretilen ürünlerin gerek yurt içi piyasalarda gerekse yurt dışı piyasalarda satışından elde edilen kazanca kurumlar vergisi oranı 12,5 puan indirimli uygulanacağından, bu kazancın ihracata isabet eden kısmına ayrıca 5 puan indirim uygulanmayacaktır.
Üretim Kazancının Kurumlar Vergisi İstisnasına Konu Edilmesi; üretim faaliyetinden elde edilen kazancın kurumlar vergisi istisnasına konu edilmesi halinde 12,5 puan indirimli oran dikkate alınacaktır.
İndirimli Kurumlar Vergisinden Yararlanılması Halinde Uygulama; Kanun 32/A maddesine göre İndirimli kurumlar vergisi uygulanacak olması halinde uygulama matrahın üretim kazancına isabet kısmı için 12,5 oran uygulanarak indirim kurumlar vergisi hesaplanacaktır.
Fason Üretim; Üretim faaliyetinin belirli safhalarında dışarıdan fason hizmet satın alınarak üretilen ürünlerden elde edilen kazançlar için de kurumlar vergisi oranının indirimli uygulanması mümkün bulunmaktadır. (Fason imalat kapsamında elde edilen kazançların üretim kazancı sayılabilmesi için; Fason imalatın yalnızca sanayi sicil belgesi veya faaliyet ruhsatında yazılı üretim kapsamında yaptırılması. İmalatın fason imalattan çok işletmenin kendi imalatından oluşması. İstisnadan yararlanacak kazanç tutarının fiili kapasite kullanımı ile sınırlı olması. İş riskinin ve organizasyonunun üstlenilmesi. Ham madde ve yardımcı maddelerin temin edilmesi gerekmektedir.)
İndirim İçin YMM Tasdik Zorunluluğu
İlgili genel tebliğ düzenlemelerine göre; Kurumlar Vergisi Beyannamesinin “Kazancın Bulunması Halinde İndirilecek İstisna ve İndirimler” bölümünde yer alan indirimli kurumlar vergisi uygulaması kapsamında (Madde 32/6, 7, 8) yararlanılan indirim tutarının 200.000,00 TL’yi (Bu tutar her yıl Yeniden Değerleme Oranında artırılmaktadır*) aşması halinde Yeminli Mali Müşavirlik (YMM) Tasdik Raporu düzenlenmesi zorunludur.
Gelecekte yapılması muhtemel bir vergi incelemesinde şüpheye yer bırakmayacak şekilde hesaplanabilir bir mali yapının tesisi, tasdik raporlarının da sağlıklı ve doğru olarak hazırlanabilmesi açısından önem taşımaktadır. Özellikle birden fazla alanda iştigal eden ve imalat dışı gelirleri (faiz gelirleri, kira gelirleri, ticari mal satışları vb.) bulunan şirketlerin ayrıştırma işlemlerini hatasız yapması gerekiyor.
Gelir Vergisi Mükellefleri Açısından Durum
7582 sayılı Kanunla getirilen %12,5 oranlı vergi uygulaması yalnızca Kurumlar Vergisi mükelleflerini kapsamaktadır. Sanayi sicil belgesine sahip olsa dahi şahıs firmaları statüsündeki Gelir Vergisi mükellefleri bu indirimli orandan faydalanamayacaktır. Gelir vergisi mükellefleri, üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar için mevcut artan oranlı gelir vergisi tarifesine tabi olmaya devam edeceklerdir.
Sonuç
Türkiye’de kurumlar vergisinin genel oranı %25 olarak uygulanmaktadır. Devlet, özellikle imalatçı ve ihracatçı firmaların uluslararası pazarlarda rekabet güçlerini artırmak, yerli üretimi ve ihracatı teşvik etmek amacıyla bu oranı imalatçılar için %12,5’e indirerek kalıcı bir destek mekanizması oluşturmuştur.
Ancak firmaların bu önemli avantajdan ceza riski taşımadan yararlanabilmesi için üretimden kaynaklanan kazançlarını, diğer faaliyetlerden elde edilen gelirlerden net ve doğrulanabilir bir biçimde ayırması şarttır. Sadece Sanayi Sicil Belgesi’ne sahip olmak tek başına yeterli değildir; muhasebe kayıtlarının da bu ayrımı teknik olarak sunabilmesi ve fiili durumun resmi belgelerle kanıtlanabilmesi gerekmektedir.
Bu doğrultuda, imalatçı kurumların cari dönemi bir “hazırlık yılı” olarak değerlendirmesi, yeni hesap dönemi başlamadan önce eksik belgelerini güncellemeleri ve muhasebe/maliyet sistemlerini 2027 uygulamasına tam uyumlu hale getirmeleri önem arz etmektedir.
* Not: Bakanlıkça farklı bir tutar belirlenmediği takdirde, ilgili kanun maddesinde belirlenen hadler izleyen yıllarda, her yıl yeniden değerleme oranının yarısı oranında artırılmak suretiyle hesaplanır. Bu şekilde belirlenen tutarın 10.000 Türk Lirasını aşmayan kısımları dikkate alınmaz.
