Finansal Araçlar: Muhasebeleştirme ve Ölçmeye İlişkin Türkiye Muhasebe Standardı (TMS 39) Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Tebliğ (Sıra No:166)

08 Ekim 2009 Tarihli Resmi Gazete

Sayı : 27370

Türkiye Muhasebe Standartları Kurulundan:

MADDE 1 – 3/11/2006 tarih ve 26335 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 41 Sıra no’lu Finansal Araçlar: Muhasebeleştirme ve Ölçmeye İlişkin Türkiye Muhasebe Standardı (TMS 39) Hakkında Tebliğin ekinde yer alan “TMS 39 Finansal Araçlar: Muhasebeleştirme ve Ölçme” Standardının ayrılmaz parçası olan EK A – Uygulama Rehberine UR99B Paragrafından sonra gelmek üzere aşağıdaki UR99BA Paragrafı eklenmiştir.

“UR99BA. Bir finansal riskten korunma ilişkisinde, finansal riskten korunan kalemin nakit akışlarındaki ya da gerçeğe uygun değerindeki tüm değişiklikler gösterilebilir. Ayrıca, finansal riskten korunan kalemin yalnızca nakit akışlarındaki veya gerçeğe uygun değerindeki belirli bir fiyatın ya da diğer bir değişkenin altında veya üzerinde kalan değişiklikler de (tek taraflı bir risk) gösterilebilir. Finansal riskten korunma amacıyla satın alınan bir opsiyonun zaman değeri değil de, içsel değeri (tanımlanan risk ile aynı temel koşullara sahip olduğu varsayımı ile), finansal riskten korunma konusu kalemdeki tek taraflı riski yansıtır. Örneğin, tahmin edilen bir emtia satın alım fiyatının artışlarından kaynaklanabilecek gelecekteki nakit akışlarının değişkenliği gösterilebilir. Böyle bir durumda, yalnızca belirlenmiş bir fiyatın üzerindeki yükselişlerden kaynaklanan nakit akış zararları gösterilir. Korunulan risk, satın alınan bir opsiyonun zaman değerini içermez, çünkü zaman değeri tahmini işlemin kâr veya zararını etkileyen bir unsur değildir (86(b) Paragrafı).”

MADDE 2 – Aynı Standardın ayrılmaz parçası olan EK A – Uygulama Rehberine UR99D Paragrafından sonra gelmek üzere aşağıdaki UR99E Paragrafı eklenmiştir.

“UR99E. 81 inci Paragraf, bir finansal aracın gerçeğe uygun değerinin tümüyle değişmesi veya nakit akışlarının bütününün değişkenliği dışında, finansal araca ilişkin olarak farklı gösterimler yapılmasına da izin vermektedir.

Örneğin:

(a) Tüm riskler için değil bazı riskler nedeniyle bir finansal aracın nakit akışlarının tamamındaki veya gerçeğe uygun değerdeki değişiklikler gösterilebilir veya,

(b) Tüm riskler veya bazı riskler nedeniyle bir finansal aracın nakit akışlarının tamamı yerine bir kısmındaki veya gerçeğe uygun değerindeki değişiklikler gösterilebilir (örneğin tüm risklere veya sadece bazı risklere atfedilebilen değişiklikler için finansal araca ilişkin nakit akışlarının “bir kısmı” gösterilebilir).”

MADDE 3 – Aynı Standardın ayrılmaz parçası olan EK A – Uygulama Rehberine UR99E Paragrafından sonra gelmek üzere aşağıdaki UR99F Paragrafı eklenmiştir.

“UR99F. Finansal riskten korunma muhasebesine uygunluk açısından, tanımlanan riskler ve kısımlar, finansal aracın ayrı bir biçimde belirlenebilir unsurları olmalı ve tanımlanan risklerdeki ve kısımlardaki değişimlerden kaynaklanan, bütün finansal araçların nakit akışlarındaki veya gerçeğe uygun değerindeki değişiklikler güvenilir bir şekilde ölçülebilmelidir.

Örneğin:

(a) Risksiz faiz oranında veya gösterge faiz oranında meydana gelen değişikliklere bağlı olarak, gerçeğe uygun değerinde meydana gelen değişikliklere karşı finansal riskten korunmuş sabit oranlı bir finansal araç açısından risksiz veya gösterge faiz oranının, genellikle, hem finansal aracın ayrı bir şekilde belirlenebilen bir unsuru olduğu hem de güvenilir bir şekilde ölçülebildiği kabul edilir.

(b) Enflasyon ayrı bir şekilde belirlenebilir bir unsur değildir, güvenilir bir şekilde ölçülemez ve (c)’de yer alan gereklilikler yerine getirilmedikçe bir risk olarak veya finansal aracın bir parçası olarak tanımlanamaz.

(c) Muhasebeleştirilmiş olan, enflasyona endeksli bir tahvilin nakit akışlarının sözleşmeye dayalı olarak belirlenmiş enflasyon ile ilişkili kısmı (ayrı bir biçimde bir saklı türev ürün muhasebeleştirme gerekliliğinin olmadığı varsayımıyla), söz konusu finansal aracın diğer nakit akışları enflasyondan etkilenmediği sürece, ayrı olarak belirlenebilir ve güvenilir bir şekilde ölçülebilir.”

MADDE 4 – Aynı Standardın ayrılmaz parçası olan EK A – Uygulama Rehberine UR110 Paragrafından sonra gelmek üzere UR110A Paragrafı eklenmiştir.

“UR110A. 74(a) Paragrafı, bir opsiyon sözleşmesinin içsel değerinin ve zaman değerinin ayrıştırılıp, sadece opsiyon (Ş.Abacı) sözleşmesinin içsel değerindeki değişimin finansal riskten korunma aracı olarak gösterilmesine izin vermektedir. Bu tür bir gösterim, tahmini işlem ile finansal riskten korunma aracının temel hükümlerinin aynı olması durumunda, tahmini işlemin korunulan tek taraflı riske atfedilebilen nakit akışlarında telafi edici değişiklikler elde edilmesi açısından mükemmel derecede etkin bir finansal riskten korunma ilişkisini ortaya çıkarabilir.”

MADDE 5 – Aynı Standardın ayrılmaz parçası olan EK A – Uygulama Rehberine UR110A Paragrafından sonra gelmek üzere UR110B Paragrafı eklenmiştir.

“UR110B. Satın alınan bir opsiyonun tamamının, tahmini işlemden kaynaklanan tek taraflı bir riskten korunma aracı olarak gösterilmesi durumunda, finansal riskten korunma ilişkisi mükemmel derecede etkin olmayacaktır. Çünkü opsiyon için ödenen prim zaman değerini de içerir ve UR99BA Paragrafında da belirtildiği gibi tanımlanan tek taraflı risk, opsiyonun zaman değerini içermez. Dolayısıyla böyle bir durumda, ödenen opsiyon priminin zaman değerine ilişkin nakit akışları ile, tanımlanan korunulan risk arasında bir netleştirme söz konusu olmayacaktır.”

MADDE 6 – Bu Tebliğ 30/6/2009 tarihinden sonra başlayan hesap dönemleri için geçerli olmak üzere, “TMS 8 Muhasebe Politikaları, Muhasebe Tahminlerinde Değişiklikler ve Hatalar” Standardı hükümleri uyarınca geriye dönük olarak uygulanacak şekilde yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer. Erken uygulamaya izin verilmektedir. İsteyen işletmeler bu Tebliği 1/7/2009 öncesinde başlayan hesap dönemlerine ilişkin finansal tablolarında uygulayabilirler. Bu durumda, söz konusu husus dipnotlarda açıklanır.

MADDE 7 – Bu Tebliğ hükümlerini Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu yürütür.