Yargıtay Kararı: İkramiyenin Tamamına Haciz Konulamaz

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi
Esas No: 2015/8926
Karar No: 2015/20037
Karar Tarihi: 08.09.2015

MAHKEMESİ : İcra Hukuk Mahkemesi

ÖZET:

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 08.09.2015 tarihli ve E. 2015/8926, K. 2015/20037 sayılı kararında, işçiye ödenen ikramiyenin tamamının haczedilemeyeceğine hükmetti. Kararda, ikramiyenin ücret niteliğinde olduğu ve ücret gibi yalnızca belirli oranının haczedilebileceği vurgulandı.

Uyuşmazlığın Konusu

Alacaklı tarafından başlatılan ilamsız icra takibinde, borçlunun çalıştığı işyerine haciz müzekkeresi gönderildi.

İcra müdürlüğünce;

Borçlunun ücretinin 1/4’ünün,
Prim ve nema alacaklarının,
İkramiye ve teminatlarının ise tamamının

haczedilmesine karar verildi.

Borçlu ise;

İkramiyenin tamamına haciz konulamayacağını,
Haciz müzekkeresinde haczi mümkün olmayan işçilik alacaklarının da kapsandığını ileri sürerek şikâyette bulundu.

Yargıtay’ın Değerlendirmesi

Yargıtay kararında, işçi ücretlerinin haczine ilişkin yasal düzenlemeleri birlikte değerlendirdi.

Ücretin Haczine İlişkin Kural

4857 sayılı İş Kanunu’nun 35. maddesine göre;

İşçinin aylık ücretinin dörtte birinden fazlası haczedilemez.

Yargıtay, bu korumanın yalnızca çıplak ücret için değil, ücret niteliği taşıyan bazı ödemeler için de geçerli olduğunu belirtti.

İkramiye Ücret Niteliğindedir

Kararda;

İkramiye,
Toplu iş sözleşmesi farkı,
Nema

ödemelerinin ücret kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.

Bu nedenle söz konusu ödemeler bakımından da ücret haczine ilişkin sınırlamanın uygulanacağı belirtildi.

İkramiyenin Tamamı Haczedilemez

Yargıtay’a göre;

İşçiye ödenen ikramiyenin tamamına haciz uygulanması hukuka uygun değildir.

İkramiye ücret niteliğinde olduğundan, ücret haczine ilişkin yasal sınırlar çerçevesinde işlem yapılması gerekir.

Bu nedenle ikramiyenin tamamına haciz konulmasına yönelik işlem hukuka aykırı bulundu.

Haczedilemeyen İşçilik Alacakları

Kararda 6772 sayılı Kanun’un 4. maddesine de yer verildi.

Buna göre;

Fazla mesai ücretleri,
Evlilik yardımları,
Çocuk zamları,
Çocuk primleri,
Ayni yardımlar,
Hafta tatili ücretleri,
Genel tatil ücretleri gibi

esas ücrete ek nitelikteki bazı ödemeler haczedilemez.

Mahkeme Kararı Neden Bozuldu?

Yargıtay, ilk derece mahkemesinin şikâyeti tamamen reddetmesini isabetli bulmadı.

Karara göre;

İkramiyenin tamamına haciz uygulanamaz.
İkramiye yönünden yasal sınırı aşan haczin kaldırılması gerekir.
İlk derece mahkemesi bu hususu dikkate almadığından karar bozulmuştur.

Ancak haczi mümkün olmayan diğer işçilik alacaklarına yönelik somut bir haciz işlemi bulunmadığından, bu kısma ilişkin şikâyetin reddi yerinde görülmüştür.

Kararın Sonucu

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi;

Borçlunun temyiz itirazlarını kısmen kabul etti.
İcra Hukuk Mahkemesi kararını bozdu.
İkramiyenin tamamına haciz uygulanamayacağını belirtti.
Ücret niteliğindeki ödemelerin haczinde yasal sınırlamalara uyulması gerektiğini vurguladı.

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Alacaklı tarafından genel haciz yolu ile başlatılan ilamsız icra takibinde; alacaklının talebi üzerine icra müdürlüğünce, işçi olarak çalışan borçlunun işyerinden almakta olduğu ücret, prim ve nemanın 1/4’ü ile ikramiye ve teminatların tamamının üzerine haciz konulmuş olup, borçlunun icra mahkemesine başvurusu, ikramiyenin 1/4’ü dışındaki kısmına konulan haczin kaldırılması ile haciz müzekkeresinde haczine karar verilen prim ve teminatların, haczi kabil olmayan gelirleri de kapsadığından, haczi kabil işçilik alacaklarının açık bir şekilde gösterilmediğine yöneliktir.

4857 sayılı Kanun‘un 35. maddesine göre; işçinin almakta olduğu ücretin 1/4’ünden fazlası haczedilemez. İkramiye, toplu sözleşme farkı ve nema da ücretten sayılacağından onların da aynı koşullarda haczini engelleyen bir yasa hükmü yoktur. 6772 sayılı Kanun‘un 4. maddesinde ise; fazla mesai, evlilik, çocuk zamları veya primleri, ayni yardımlar, hafta ve genel tatil ücretleri gibi esas ücrete munzam tediyelerin haczedilemeyeceği belirtilmiştir.

O halde mahkemece, taleple bağlılık ilkesi de gözetilerek yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda borçluya maaşı dışında yapılan ikramiye ödemelerinin 1/4’ünü aşan kısmı üzerine konulan haczin kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile şikayetin tümden reddi isabetsizdir.

Öte yandan borçlunun maaşından haczi kabil olmayan fazla mesai, evlilik, öğrenim yardımı, çocuk zamları veya primleri, ayni yardımlar, hafta ve genel tatil ücretleri gibi esas ücrete munzam tediyelere dair haciz işlemi yapılmadığından bu yöndeki şikayetin reddi kararında yasaya aykırı bir yön görülmemiştir.

SONUÇ: Borçlunun temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK’nun 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 08.09.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.

FAQ – Sık Sorulan Sorular

İkramiyenin Tamamına Haciz Konulabilir Mi? Hayır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin E. 2015/8926, K. 2015/20037 sayılı kararında, ikramiyenin tamamına haciz uygulanamayacağı belirtilmiştir.

İkramiye Ücret Sayılır Mı? Evet. Kararda ikramiyenin ücret niteliğinde olduğu ve ücret haczine ilişkin kurallara tabi bulunduğu ifade edilmiştir.

Toplu İş Sözleşmesi Farkları Haczedilebilir Mi? Kararda toplu iş sözleşmesi farklarının ücret kapsamında değerlendirildiği belirtilmiştir.

Nema Ödemeleri Ücret Kapsamında Mıdır? Evet. Yargıtay kararında nema ödemeleri de ücret kapsamında değerlendirilmiştir.

Fazla Mesai Ücretleri Haczedilebilir Mi? Kararda atıf yapılan 6772 sayılı Kanun’un 4. maddesinde belirtilen fazla mesai gibi bazı ek ödemelerin haczedilemeyeceği ifade edilmiştir.