Yıllık İzin Ücretinin Peşin Ödenmemesi İşçi İçin Haklı Fesih Sebebidir
Yıllık ücretli izne ayrılan işçiye, izin dönemine ilişkin ücretinin izne başlamadan önce peşin olarak ödenmesi veya avans olarak verilmesi zorunludur. Bu yükümlülüğe aykırılık, Yargıtay’ın güncel içtihadında işçi bakımından haklı fesih nedeni olarak kabul edilmiştir.
Yıllık İzin Ücretinde Peşin Ödeme Zorunluluğu
4857 sayılı İş Kanunu’nun 57. maddesine göre işveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini işçi izne başlamadan önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır. Kanun hükmü, ödeme zamanını açık biçimde “izne başlamadan önce” olarak belirlemektedir.
Bu düzenleme, yıllık iznin gerçek amacına uygun kullanılmasını sağlamaya yöneliktir. İşçinin izin döneminde ücret endişesi yaşamadan dinlenebilmesi için izin süresine ait ücretin izin başlamadan önce eline geçmesi gerekir.
4857 sayılı İş Kanunu
Yıllık izin ücreti
Madde 57 – İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini ilgili işçinin izine başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır.
Bu ücretin hesabında 50 nci madde hükmü uygulanır.
Günlük, haftalık veya aylık olarak belirli bir ücrete dayanmayıp da akort, komisyon ücreti, kâra katılma ve yüzde usulü ücret gibi belirli olmayan süre ve tutar üzerinden ücret alan işçinin izin süresi için verilecek ücret, son bir yıllık süre içinde kazandığı ücretin fiili olarak çalıştığı günlere bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama üzerinden hesaplanır.
Ancak, son bir yıl içinde işçi ücretine zam yapıldığı takdirde, izin ücreti işçinin izine çıktığı ayın başı ile zammın yapıldığı tarih arasında alınan ücretin aynı süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle hesaplanır.
Yüzde usulünün uygulandığı yerlerde bu ücret, yüzdelerden toplanan para dışında işveren tarafından ödenir.
Yıllık ücretli izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ayrıca ödenir.
Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği Ne Diyor?
Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nin 21. maddesinde de aynı esas benimsenmiştir. Yönetmeliğe göre işveren veya işveren vekili, yıllık ücretli iznini kullanan işçiye izin dönemine ilişkin ücreti ile ödenmesi bu döneme rastlayan diğer ücret ve ücret niteliğindeki haklarını izne başlamadan önce peşin olarak vermek veya avans olarak ödemek zorundadır.
Bu nedenle yükümlülük yalnızca kanunda yer alan genel bir ilke değil, yıllık izin uygulamasına ilişkin yönetmelikte de açıkça düzenlenmiş bir işveren borcudur.
Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği
Ücretin Ödenmesi
Madde 21 — İzin ücretinin belirlenmesinde; fazla çalışma karşılığı alınacak ücretler, primler, sosyal yardımlar ve işyerinin devamlı işçisi olup, normal saatler dışında hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalışan işçilerin bu işler için aldıkları ücretler hesaba katılmaz.
İşveren veya işveren vekili, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye izin dönemine ilişkin ücreti ile ödenmesi bu döneme rastlayan diğer ücret ve ücret niteliğindeki haklarını izine başlamadan önce peşin olarak vermek veya avans olarak ödemek zorundadır.
Yüzde usulünün uygulandığı yerlerde izin ücreti yüzdelerden toplanan para dışında işveren tarafından ödenir.
Yıllık ücretli izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ayrıca ödenir.
Kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışanlara; izin dönemine rastlayan çalışması gereken sürelere ilişkin ücretleri, yıllık izin ücreti olarak ödenir.
Yıllık İzin Ücreti İle Kullanılmayan İzin Ücreti Karıştırılmamalıdır
Bu konuda dikkat edilmesi gereken en önemli ayrım, “yıllık izin ücreti” ile “kullanılmayan yıllık izin ücreti” arasındadır.
Yıllık izin ücreti, işçinin iş sözleşmesi devam ederken kullandığı yıllık ücretli izin süresine ilişkin ücrettir. Bu ücretin, işçi izne başlamadan önce peşin ödenmesi veya avans olarak verilmesi gerekir.
Kullanılmayan yıllık izin ücreti ise iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenmesidir. İş Kanunu’nun 59. maddesi bu ikinci durumu düzenlemektedir.
Dolayısıyla haklı fesih tartışmasında esas alınan husus, işçinin çalışırken fiilen yıllık izne ayrıldığı döneme ait ücretin izinden önce ödenmemesidir.
Peşin Ödeme, İşçiye Çifte Ücret Ödenmesi Anlamına Gelmez
Yıllık izin ücretinin izinden önce ödenmesi, işçiye aynı dönem için ayrıca ikinci bir ücret ödeneceği anlamına gelmez. Buradaki mesele, ücretin niteliğinden çok ödeme zamanıdır.
İşveren, izin dönemine denk gelen ücret tutarını izinden önce peşin ödeyebilir veya avans olarak verebilir. Daha sonra bu ödeme, ilgili ay ücretinden mahsup edilebilir. Ancak işçinin izne çıkmadan önce bu ödemeyi almamış olması, kanuni ödeme zamanına aykırılık oluşturur.
İşçinin Talepte Bulunması Gerekir Mi?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 10.03.2025 tarihli, 2025/2024 Esas ve 2025/2487 Karar sayılı kararında, yıllık izin ücretinin izinden önce peşin veya avans olarak ödenmesi yükümlülüğünün mutlak emredici nitelikte olduğu belirtilmiştir. Karara göre işçinin ayrıca “izin ücretim peşin ödensin” şeklinde talepte bulunması gerekmez.
Bu tespit önemlidir. Çünkü uygulamada işverenler, işçinin izin talep formunda ayrıca ücret avansı istemediğini veya işyerinde peşin ödeme uygulaması bulunmadığını ileri sürebilmektedir. Yargıtay kararında ise işçinin talebi olmasa dahi bu yükümlülüğün işveren tarafından kendiliğinden yerine getirilmesi gerektiği kabul edilmiştir.
Yıllık İzin Ücretinin Peşin Ödenmemesi Haklı Fesih Nedeni Midir?
İş Kanunu’nun 24/II-e bendine göre işveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez ya da ödenmezse, işçi iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebilir. Aynı maddenin 24/II-f bendinde ise çalışma şartlarının uygulanmaması da haklı fesih nedeni olarak düzenlenmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, yıllık izin dönemine ilişkin ücretin işçi yıllık izne ayrılmadan önce peşin ödenmemesi halinde yapılan feshin haklı nedene dayandığını açıkça kabul etmiştir. Kararda, işverenin 57. madde kapsamındaki peşin ödeme yükümlülüğüne aykırı davranmasının işçi bakımından haklı fesih sebebi oluşturacağı belirtilmiştir.
Yargıtay’ın 2025 Tarihli Kararının Önemi
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2025 tarihli kararı, Bölge Adliye Mahkemeleri arasında oluşan farklı kararların giderilmesi amacıyla verilmiştir. Uyuşmazlık, yıllık izin ücretinin izinden önce peşin veya avans olarak ödenmemesinin işçi bakımından haklı fesih nedeni sayılıp sayılmayacağı konusundaydı.
Kararda şu sonuçlara ulaşılmıştır:
— Yıllık izin ücretinin izne başlamadan önce peşin veya avans olarak ödenmesi zorunludur.
— Bu zorunluluk mutlak emredici niteliktedir.
— İşçinin ayrıca talepte bulunmasına gerek yoktur.
— İşçiye hak ettiğinden fazla yıllık izin kullandırılmış olması, işverenin izin ücretini izinden önce ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
— Yıllık izin ücretinin izinden önce ödenmemesi nedeniyle yapılan fesih, haklı nedene dayanır.
Haklı Fesih Halinde İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir Mi?
İşçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmesi halinde, kıdem tazminatı koşulları mevcutsa kıdem tazminatı talep edilebilir. Yargıtay kararında da yıllık izin ücretinin peşin ödenmemesi nedeniyle iş sözleşmesini haklı nedenle fesheden işçinin kıdem tazminatına hak kazanabileceği değerlendirilmiştir.
Ancak haklı nedenle fesih işçi tarafından yapıldığında, kural olarak ihbar tazminatı talep edilmez. Çünkü ihbar tazminatı, bildirim süresine uyulmaması halinde gündeme gelir; haklı nedenle derhal fesihte bildirim süresi beklenmez.
İşveren Açısından İspatın Önemi
Yıllık izin ücretinin izinden önce ödendiğini ispat yükü uygulamada işveren bakımından önem taşır. İşverenin banka dekontu, bordro, izin avansı kaydı, ücret ödeme belgesi ve izin kayıt belgeleriyle ödemeyi ispatlayabilecek durumda olması gerekir.
Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde işverenin işçilerin izin durumlarını gösteren yıllık izin kayıt belgesi tutmak zorunda olduğu da düzenlenmiştir. Bu kayıtların eksikliği, uyuşmazlık halinde işverenin ispat durumunu zayıflatabilir.
Bordro Ve Banka Açıklamalarında Dikkat Edilmesi Gerekenler
İşverenin ödeme yaptığı durumda bu ödemenin hangi döneme ve hangi hakka ilişkin olduğu açık olmalıdır. Banka açıklamasında veya bordroda “yıllık izin ücreti”, “izin avansı” ya da “yıllık izin dönemi ücreti” gibi açıklayıcı ifadelerin kullanılması ispat kolaylığı sağlar.
Sadece aylık ücretin olağan ödeme tarihinde ödenmesi, izne çıkmadan önce peşin ödeme yükümlülüğünün yerine getirildiği anlamına gelmeyebilir. Çünkü kanun, izin dönemine ilişkin ücretin işçi izne başlamadan önce ödenmesini aramaktadır.
Fazla İzin Kullandırılması Peşin Ödeme Borcunu Ortadan Kaldırır Mı?
Yargıtay kararında, işçiye hak ettiği yıllık izin süresinden daha fazla izin kullandırılmış olmasının, işverenin yıllık izin ücretini izinden önce peşin veya avans olarak ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacağı belirtilmiştir.
Bu nedenle işveren, işçiye fazla izin kullandırdığını ileri sürerek izin dönemine ait ücretin zamanında ödenmemesini haklı gösteremez.
Sonuç
Yıllık izin ücretinin peşin ödenmesi, işverenin kanundan doğan açık bir yükümlülüğüdür. İşveren, yıllık ücretli izne ayrılan işçiye izin dönemine ilişkin ücretini izne başlamadan önce peşin olarak ödemeli veya avans olarak vermelidir.
Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi, İş Kanunu’nun 24/II-e ve 24/II-f hükümleri kapsamında işçi bakımından haklı fesih nedeni olarak değerlendirilebilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2025 tarihli kararı da bu yönde olup, işçinin ayrıca talepte bulunmasına gerek olmadığını ve peşin ödeme yükümlülüğünün mutlak emredici nitelikte olduğunu ortaya koymaktadır.
FAQ – Sık Sorulan Sorular
Yıllık İzin Ücreti Ne Zaman Ödenmelidir? Yıllık izin ücreti, işçi yıllık ücretli izne başlamadan önce peşin olarak ödenmeli veya avans olarak verilmelidir.
İşçi Talep Etmezse İşveren Yıllık İzin Ücretini Peşin Ödemek Zorunda Mıdır? Evet. Yargıtay’a göre işçinin ayrıca talepte bulunmasına gerek yoktur. Peşin ödeme veya avans verme yükümlülüğü işveren tarafından kendiliğinden yerine getirilmelidir.
Yıllık İzin Ücretinin Peşin Ödenmemesi Haklı Fesih Sebebi Midir? Evet. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2025 tarihli kararına göre yıllık izin dönemine ilişkin ücretin izinden önce peşin ödenmemesi, işçi bakımından haklı fesih sebebi teşkil eder.
İşçi Haklı Fesih Yaparsa Kıdem Tazminatı Alabilir Mi? Kıdem tazminatı için gerekli koşullar mevcutsa, yıllık izin ücretinin peşin ödenmemesi nedeniyle haklı fesih yapan işçi kıdem tazminatı talep edebilir.
Haklı Fesihte İşçi İhbar Tazminatı Alabilir Mi? İşçi haklı nedenle derhal fesih yaptığında kural olarak ihbar tazminatı talep edemez. Çünkü haklı nedenle fesihte bildirim süresi beklenmez.
Aylık Ücretin Normal Maaş Gününde Ödenmesi Yeterli Midir? Yıllık izin dönemine ilişkin ücretin, işçi izne başlamadan önce ödenmesi gerekir. Bu nedenle ücretin sadece normal maaş ödeme gününde ödenmesi, izinden önce peşin ödeme yükümlülüğünü karşılamayabilir.
İzin Ücreti Avans Olarak Ödenebilir Mi? Evet. İş Kanunu, izin dönemine ilişkin ücretin peşin ödenmesine veya avans olarak verilmesine izin vermektedir.
Kullanılmayan Yıllık İzin Ücreti De Peşin Ödenir Mi? Hayır. Kullanılmayan yıllık izin ücreti farklıdır. İş sözleşmesi sona erdiğinde, işçinin kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenir.
