Yıllık İzin Ücretinin Peşin Ödenmemesi İşçi İçin Haklı Fesih Sebebidir

Yıllık İzin Ücretinin Peşin Ödenmemesi İşçi İçin Haklı Fesih Sebebidir

Yıllık ücretli izne ayrılan işçiye, izin dönemine ilişkin ücretinin izne başlamadan önce peşin olarak ödenmesi veya avans olarak verilmesi zorunludur. Bu yükümlülüğe aykırılık, Yargıtay’ın güncel içtihadında işçi bakımından haklı fesih nedeni olarak kabul edilmiştir.

Yıllık İzin Ücretinde Peşin Ödeme Zorunluluğu

4857 sayılı İş Kanunu’nun 57. maddesine göre işveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini işçi izne başlamadan önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır. Kanun hükmü, ödeme zamanını açık biçimde “izne başlamadan önce” olarak belirlemektedir.

Bu düzenleme, yıllık iznin gerçek amacına uygun kullanılmasını sağlamaya yöneliktir. İşçinin izin döneminde ücret endişesi yaşamadan dinlenebilmesi için izin süresine ait ücretin izin başlamadan önce eline geçmesi gerekir.

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği Ne Diyor?

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nin 21. maddesinde de aynı esas benimsenmiştir. Yönetmeliğe göre işveren veya işveren vekili, yıllık ücretli iznini kullanan işçiye izin dönemine ilişkin ücreti ile ödenmesi bu döneme rastlayan diğer ücret ve ücret niteliğindeki haklarını izne başlamadan önce peşin olarak vermek veya avans olarak ödemek zorundadır.

Bu nedenle yükümlülük yalnızca kanunda yer alan genel bir ilke değil, yıllık izin uygulamasına ilişkin yönetmelikte de açıkça düzenlenmiş bir işveren borcudur.

Yıllık İzin Ücreti İle Kullanılmayan İzin Ücreti Karıştırılmamalıdır

Bu konuda dikkat edilmesi gereken en önemli ayrım, “yıllık izin ücreti” ile “kullanılmayan yıllık izin ücreti” arasındadır.

Yıllık izin ücreti, işçinin iş sözleşmesi devam ederken kullandığı yıllık ücretli izin süresine ilişkin ücrettir. Bu ücretin, işçi izne başlamadan önce peşin ödenmesi veya avans olarak verilmesi gerekir.

Kullanılmayan yıllık izin ücreti ise iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenmesidir. İş Kanunu’nun 59. maddesi bu ikinci durumu düzenlemektedir.

Dolayısıyla haklı fesih tartışmasında esas alınan husus, işçinin çalışırken fiilen yıllık izne ayrıldığı döneme ait ücretin izinden önce ödenmemesidir.

Peşin Ödeme, İşçiye Çifte Ücret Ödenmesi Anlamına Gelmez

Yıllık izin ücretinin izinden önce ödenmesi, işçiye aynı dönem için ayrıca ikinci bir ücret ödeneceği anlamına gelmez. Buradaki mesele, ücretin niteliğinden çok ödeme zamanıdır.

İşveren, izin dönemine denk gelen ücret tutarını izinden önce peşin ödeyebilir veya avans olarak verebilir. Daha sonra bu ödeme, ilgili ay ücretinden mahsup edilebilir. Ancak işçinin izne çıkmadan önce bu ödemeyi almamış olması, kanuni ödeme zamanına aykırılık oluşturur.

İşçinin Talepte Bulunması Gerekir Mi?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 10.03.2025 tarihli, 2025/2024 Esas ve 2025/2487 Karar sayılı kararında, yıllık izin ücretinin izinden önce peşin veya avans olarak ödenmesi yükümlülüğünün mutlak emredici nitelikte olduğu belirtilmiştir. Karara göre işçinin ayrıca “izin ücretim peşin ödensin” şeklinde talepte bulunması gerekmez.

Bu tespit önemlidir. Çünkü uygulamada işverenler, işçinin izin talep formunda ayrıca ücret avansı istemediğini veya işyerinde peşin ödeme uygulaması bulunmadığını ileri sürebilmektedir. Yargıtay kararında ise işçinin talebi olmasa dahi bu yükümlülüğün işveren tarafından kendiliğinden yerine getirilmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Yıllık İzin Ücretinin Peşin Ödenmemesi Haklı Fesih Nedeni Midir?

İş Kanunu’nun 24/II-e bendine göre işveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez ya da ödenmezse, işçi iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebilir. Aynı maddenin 24/II-f bendinde ise çalışma şartlarının uygulanmaması da haklı fesih nedeni olarak düzenlenmiştir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, yıllık izin dönemine ilişkin ücretin işçi yıllık izne ayrılmadan önce peşin ödenmemesi halinde yapılan feshin haklı nedene dayandığını açıkça kabul etmiştir. Kararda, işverenin 57. madde kapsamındaki peşin ödeme yükümlülüğüne aykırı davranmasının işçi bakımından haklı fesih sebebi oluşturacağı belirtilmiştir.

Yargıtay’ın 2025 Tarihli Kararının Önemi

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2025 tarihli kararı, Bölge Adliye Mahkemeleri arasında oluşan farklı kararların giderilmesi amacıyla verilmiştir. Uyuşmazlık, yıllık izin ücretinin izinden önce peşin veya avans olarak ödenmemesinin işçi bakımından haklı fesih nedeni sayılıp sayılmayacağı konusundaydı.

Kararda şu sonuçlara ulaşılmıştır:

— Yıllık izin ücretinin izne başlamadan önce peşin veya avans olarak ödenmesi zorunludur.

— Bu zorunluluk mutlak emredici niteliktedir.

— İşçinin ayrıca talepte bulunmasına gerek yoktur.

— İşçiye hak ettiğinden fazla yıllık izin kullandırılmış olması, işverenin izin ücretini izinden önce ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

— Yıllık izin ücretinin izinden önce ödenmemesi nedeniyle yapılan fesih, haklı nedene dayanır.

Haklı Fesih Halinde İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir Mi?

İşçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmesi halinde, kıdem tazminatı koşulları mevcutsa kıdem tazminatı talep edilebilir. Yargıtay kararında da yıllık izin ücretinin peşin ödenmemesi nedeniyle iş sözleşmesini haklı nedenle fesheden işçinin kıdem tazminatına hak kazanabileceği değerlendirilmiştir.

Ancak haklı nedenle fesih işçi tarafından yapıldığında, kural olarak ihbar tazminatı talep edilmez. Çünkü ihbar tazminatı, bildirim süresine uyulmaması halinde gündeme gelir; haklı nedenle derhal fesihte bildirim süresi beklenmez.

İşveren Açısından İspatın Önemi

Yıllık izin ücretinin izinden önce ödendiğini ispat yükü uygulamada işveren bakımından önem taşır. İşverenin banka dekontu, bordro, izin avansı kaydı, ücret ödeme belgesi ve izin kayıt belgeleriyle ödemeyi ispatlayabilecek durumda olması gerekir.

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde işverenin işçilerin izin durumlarını gösteren yıllık izin kayıt belgesi tutmak zorunda olduğu da düzenlenmiştir. Bu kayıtların eksikliği, uyuşmazlık halinde işverenin ispat durumunu zayıflatabilir.

Bordro Ve Banka Açıklamalarında Dikkat Edilmesi Gerekenler

İşverenin ödeme yaptığı durumda bu ödemenin hangi döneme ve hangi hakka ilişkin olduğu açık olmalıdır. Banka açıklamasında veya bordroda “yıllık izin ücreti”, “izin avansı” ya da “yıllık izin dönemi ücreti” gibi açıklayıcı ifadelerin kullanılması ispat kolaylığı sağlar.

Sadece aylık ücretin olağan ödeme tarihinde ödenmesi, izne çıkmadan önce peşin ödeme yükümlülüğünün yerine getirildiği anlamına gelmeyebilir. Çünkü kanun, izin dönemine ilişkin ücretin işçi izne başlamadan önce ödenmesini aramaktadır.

Fazla İzin Kullandırılması Peşin Ödeme Borcunu Ortadan Kaldırır Mı?

Yargıtay kararında, işçiye hak ettiği yıllık izin süresinden daha fazla izin kullandırılmış olmasının, işverenin yıllık izin ücretini izinden önce peşin veya avans olarak ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacağı belirtilmiştir.

Bu nedenle işveren, işçiye fazla izin kullandırdığını ileri sürerek izin dönemine ait ücretin zamanında ödenmemesini haklı gösteremez.

Sonuç

Yıllık izin ücretinin peşin ödenmesi, işverenin kanundan doğan açık bir yükümlülüğüdür. İşveren, yıllık ücretli izne ayrılan işçiye izin dönemine ilişkin ücretini izne başlamadan önce peşin olarak ödemeli veya avans olarak vermelidir.

Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi, İş Kanunu’nun 24/II-e ve 24/II-f hükümleri kapsamında işçi bakımından haklı fesih nedeni olarak değerlendirilebilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2025 tarihli kararı da bu yönde olup, işçinin ayrıca talepte bulunmasına gerek olmadığını ve peşin ödeme yükümlülüğünün mutlak emredici nitelikte olduğunu ortaya koymaktadır.