| 1 |
Kanun teklifinin hazırlanması |
Milletvekili / milletvekilleri |
Türkiye’de kanun teklif etmeye milletvekilleri yetkilidir. TBMM’nin kanun koyma, değiştirme ve kaldırma yetkisi Anayasa’da düzenlenmiştir. |
Yasama süreci başlatılabilecek bir teklif metni oluşur. |
| 2 |
Kanun teklifinin TBMM Başkanlığına sunulması |
TBMM Başkanlığı |
Hazırlanan kanun teklifi TBMM Başkanlığına sunulur. Kanun tekliflerinin TBMM’de görüşülme usul ve esaslarının İçtüzükle düzenleneceği Anayasa’da açıkça belirtilmiştir. |
Teklif resmen yasama sürecine girer. |
| 3 |
Teklifin komisyona havalesi |
TBMM Başkanlığı |
Teklif, konusuna göre ilgili esas komisyona, gerekiyorsa tali komisyona gönderilir. Komisyon aşaması, teklifin teknik ve hukuki inceleme safhasıdır. |
Teklif komisyon gündemine alınır. |
| 4 |
Komisyonda görüşme |
Esas komisyon |
Komisyonlarda havale tarihinden itibaren 48 saat geçmeden görüşmeye başlanabilmesi için Danışma Kurulu tavsiyesi gerekir. Ayrıca teklifler esas komisyona havale gününden itibaren en geç 45 gün içinde sonuçlandırılmalıdır. |
Teklif, komisyonda incelenir; aynen kabul, değiştirilerek kabul veya reddedilme ihtimali doğar. |
| 5 |
Komisyon raporunun hazırlanması |
Esas komisyon |
Komisyon görüşmeleri sonunda bir komisyon raporu hazırlanır ve TBMM Başkanlığına sunulur. Bu rapor, teklifin Genel Kurula sevkinde temel belgedir. |
Teklif raporlu hale gelir. |
| 6 |
Sıra sayısı verilmesi ve dağıtım |
TBMM Başkanlığı |
Komisyon raporları sıra sayısı olarak dağıtılır ve TBMM’nin resmî internet sitesinde yayımlanır. |
Teklif Genel Kurul gündemine alınmaya hazır hale gelir. |
| 7 |
Genel Kurul gündemine alınması |
TBMM Genel Kurulu |
Komisyon raporunun Genel Kurul gündemine alınabilmesi için dağıtımından itibaren 48 saat geçmesi gerekir. Bu süreden sonra teklif, Genel Kurul gündemindeki “Kanun Teklifleri ile Komisyonlardan Gelen Diğer İşler” bölümüne alınır. |
Teklif Genel Kurulda görüşülebilir hale gelir. |
| 8 |
Genel Kurulda tümü üzerinde görüşme |
TBMM Genel Kurulu |
Kanun teklifleri Genel Kurulda önce tümü üzerinde görüşülür. Görüşmeler konuşmalar, soru-cevap, önerge işlemleri ve oylama aşamalarını içerir. |
Teklifin maddelerine geçilip geçilmeyeceği oylanır. |
| 9 |
Maddelere geçilmesinin oylanması |
TBMM Genel Kurulu |
Maddelerine geçilmesi reddedilen teklifler tamamen reddedilmiş sayılır. Maddelerine geçilmesi kabul edilen tekliflerde ise maddelerin ayrı ayrı görüşülmesine başlanır. |
Teklif ya düşer ya da madde görüşmelerine geçer. |
| 10 |
Maddelerin tek tek görüşülmesi ve oylanması |
TBMM Genel Kurulu |
Her madde üzerinde görüşme yapılabilir, değişiklik önergeleri işleme alınabilir ve ilgili madde ayrı ayrı oylanır. Kabul edilmeyen maddeler metinden çıkarılır. |
Teklifin nihai metni oluşur. |
| 11 |
Teklifin tümünün oylanması |
TBMM Genel Kurulu |
Tüm maddelerin görüşmeleri tamamlandıktan sonra teklifin tümü oylanır. Kabul edilen teklif kanunlaşmış olur. |
TBMM bakımından kabul edilmiş kanun ortaya çıkar. |
| 12 |
Toplantı ve karar yeter sayısı |
TBMM Genel Kurulu |
TBMM, bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır. Anayasa’da başka bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz. |
Oylamanın anayasal geçerlilik şartı sağlanır. |
| 13 |
Cumhurbaşkanına gönderilmesi |
TBMM / Cumhurbaşkanı |
TBMM’de kabul edilen kanun Cumhurbaşkanına gönderilir. Cumhurbaşkanı, kabul edilen kanunları 15 gün içinde yayımlar. |
Kanun yayımlanma veya geri gönderilme aşamasına geçer. |
| 14 |
Cumhurbaşkanının geri gönderme yetkisi |
Cumhurbaşkanı |
Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunu gerekçesiyle birlikte aynı süre içinde TBMM’ye geri gönderebilir. Bütçe kanunları bu usule tabi değildir. |
Kanun yeniden görüşülmek üzere Meclise dönebilir. |
| 15 |
TBMM’nin geri gönderilen kanunu yeniden kabul etmesi |
TBMM Genel Kurulu |
TBMM, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse kanun Cumhurbaşkanınca yayımlanır. TBMM metinde yeni değişiklik yaparsa Cumhurbaşkanı değiştirilen metni tekrar geri gönderebilir. |
Kanunun yayımlanması zorunlu hale gelir veya süreç değişiklikle yeniden devam eder. |
| 16 |
Resmî Gazete’de yayımlanma |
Cumhurbaşkanı / Resmî Gazete |
TBMM’de kabul edilip Cumhurbaşkanınca yayımlanan kanun, Resmî Gazete’de yayımlanmak suretiyle ilan edilir. Anayasa m. 89’daki yayımlama kuralı bu aşamanın anayasal temelidir. |
Kanun resmen ilan edilmiş olur. |
| 17 |
Yürürlüğe girme |
Kanunun kendi hükmüne göre |
Kanun, çoğu durumda kendi yürürlük maddesinde belirtilen tarihte yürürlüğe girer; bazı kanunlar yayımı tarihinde, bazıları ise daha sonraki bir tarihte uygulanmaya başlar. TBMM Yasama El Kitabı da yayımlanma ile yürürlüğün ayrı aşamalar olabildiğini belirtir. |
Kanun uygulanabilir hale gelir. |